İngiltere'de yaşayan 15 yaşındaki öğrenci, Paskalya tatili için büyükannesini ziyaret etmek üzere İtalya'nın başkenti Roma'ya gitti. Ancak dönüş yolculuğunda, yalnızca geçerli İtalyan pasaportuyla seyahat ettiği için havayolu şirketi tarafından İngiltere uçağına kabul edilmedi.
Yeni uygulama kapsamında, çifte vatandaş olan İngilizlerin Birleşik Krallık'a seyahat ederken vatandaşlık statülerini kanıtlamaları gerekiyor. Bunun için yolcuların geçerli bir İngiliz pasaportu, belirli koşullarda süresi dolmuş bir İngiliz pasaportu veya ikinci pasaportlarına bağlı Certificate of Entitlement (Right of Abode Belgesi) ibraz etmeleri isteniyor. Aksi halde havayolu şirketleri, yolcunun İngiltere'ye giriş hakkını doğrulayamadığı gerekçesiyle uçağa kabul etmeme yetkisini kullanabiliyor.
"Bürokratik bir kâbusa dönüştü"
Öğrencinin babası, yazar Rowan Somerville, yaşadıkları süreci "tam anlamıyla bürokratik bir kâbus" sözleriyle anlattı.
Somerville, Roma'daki İngiltere Büyükelçiliği, İçişleri Bakanlığı (Home Office) ve Dışişleri Bakanlığı arasında defalarca yönlendirildiklerini, hiçbir kurumun sorumluluğu üstlenmediğini söyledi. Kızının haftalar boyunca okulundan uzak kaldığını belirten Somerville, acil seyahat belgesi düzenlenmesi için büyük mücadele verdiklerini ifade etti.
Sorun, ailenin seçim bölgesinin milletvekili Joe Powell'ın devreye girmesiyle çözülebildi. Dışişleri Bakanlığı tarafından düzenlenen acil seyahat belgesi sayesinde öğrenci yaklaşık altı haftanın ardından İngiltere'ye döndü. Somerville ayrıca kızına ilk İngiliz pasaportunu çıkarabilmek için yaklaşık üç ay uğraştıklarını da açıkladı.
Yeni kurallar neden getirildi?
İngiltere hükümeti, uygulamayı ülke genelinde devreye alınan Elektronik Seyahat İzni (ETA) sistemiyle uyumlu hale getirmek amacıyla yürürlüğe koydu.
Yeni sistemde yabancı ziyaretçilerin büyük bölümü ETA almak zorunda bulunurken, İngiliz vatandaşları ETA başvurusu yapamıyor. Bu nedenle çifte vatandaş olan kişilerin, İngiliz vatandaşı olduklarını sınır öncesinde ispat etmeleri gerekiyor. Hükümet, bu uygulamanın sınır güvenliğini güçlendireceğini, havayolu şirketlerinin yolcu kontrollerini kolaylaştıracağını ve göç kayıtlarının daha doğru tutulmasını sağlayacağını savunuyor.
Kimler etkileniyor?
Düzenleme, özellikle yurt dışında yaşayan ve ikinci bir ülkenin vatandaşlığını da taşıyan yaklaşık 1,2 milyon İngiliz çifte vatandaşı etkiliyor. İngiliz pasaportu hiç çıkarmamış çocuklar, süresi dolmuş pasaportunu yenilemeyenler ve yalnızca diğer ülke pasaportuyla seyahat etmeye alışkın aileler risk grubunda bulunuyor.
Hükümetin güncel rehberine göre bazı durumlarda 1989 veya sonrasında düzenlenmiş süresi dolmuş bir İngiliz pasaportu ile ETA kapsamındaki ikinci pasaport birlikte ibraz edildiğinde havayolu şirketleri yolcuyu kabul edebiliyor. Ancak bu tamamen taşıyıcı şirketin takdirinde bulunuyor ve garanti niteliği taşımıyor.
Eleştiriler büyüyor
Muhalefet milletvekilleri, göç hukuku uzmanları ve yurtdışındaki İngiliz vatandaşlarını temsil eden kuruluşlar, yeni sistemin yeterince duyurulmadığını ve özellikle çocuklu aileleri hazırlıksız yakaladığını belirtiyor.
Kadın hakları örgütleri ise farklı ülkelerde soyadı kullanım kurallarının değişiklik göstermesi nedeniyle bazı kadınların pasaportlarındaki isim farklılıklarının da yeni sistemde ek sorunlara yol açabileceğini savunuyor. Bu nedenle uygulamanın gözden geçirilmesi ve geçiş süreci için daha esnek düzenlemeler yapılması çağrıları artıyor.
İçişleri Bakanlığı ise kuralların yürürlüğe girmeden önce kamuoyuna duyurulduğunu, resmi rehberlerin güncellendiğini ve İngiliz vatandaşlarının seyahat öncesinde gerekli belgeleri edinmeleri gerektiğini savunuyor. Ancak Roma'da yaşanan son olay, uygulamanın özellikle çifte vatandaş çocuklar ve aileleri açısından önemli mağduriyetler doğurabileceğini bir kez daha ortaya koydu.