LONDRA / ANKARA – Türkiye ile Birleşik Krallık arasında mevcut Serbest Ticaret Anlaşması'nı (STA) güncelleyecek ve kapsamını önemli ölçüde genişletecek müzakerelerde yeni bir aşamaya giriliyor. Taraflar şimdiye kadar dört tur müzakereyi tamamlarken, resmi açıklamalara göre beşinci tur görüşmelerinin yaz dönemi içerisinde yapılması bekleniyor. Müzakerelerin seyri olumlu değerlendirilirken, İngiltere'de yaşanan başbakan değişimi sürecinin görüşmelere etkisi ise merak konusu.
Dördüncü tur tamamlandı, beşinci tur için geri sayım
Londra'da gerçekleştirilen son müzakere turunda taraflar; hizmet ticareti, dijital ticaret, yatırımlar, telekomünikasyon, gümrük uygulamaları, tarım ve bitki sağlığı önlemleri, fikri mülkiyet hakları, kamu alımları, çevre, iş gücü standartları ve uyuşmazlıkların çözümü başlıklarında önemli ilerleme sağladı.
İngiltere hükümeti, müzakerelerin "yapıcı ve verimli" geçtiğini açıklarken, iki ülke arasındaki ticaret hacminin yaklaşık 28 milyar sterlini aşmasının yeni anlaşmaya duyulan ihtiyacı daha da artırdığına dikkat çekti.
Diplomatik kaynaklar, teknik heyetlerin yaz aylarında beşinci tur için hazırlıklarını sürdürdüğünü, henüz kesin tarihin açıklanmadığını ancak görüşmelerin planlandığı takvim doğrultusunda ilerlediğini belirtiyor.
Yeni STA neleri değiştirecek?
2021 yılında Brexit sonrasında yürürlüğe giren mevcut STA büyük ölçüde Türkiye-AB Gümrük Birliği hükümlerinin devamı niteliğinde bulunuyor.
Yeni müzakere edilen anlaşma ise çok daha geniş bir alanı kapsıyor.
Tarafların üzerinde çalıştığı başlıca alanlar şöyle sıralanıyor:
- Hizmet ticaretinin serbestleştirilmesi
- Dijital ticaret kurallarının oluşturulması
- Finansal hizmetlerde erişimin kolaylaştırılması
- Profesyonel hizmetlerin karşılıklı tanınması
- Yatırımların korunması
- E-ticaret ve veri akışları
- Kamu alımları
- Gümrük süreçlerinin dijitalleştirilmesi
- İş insanlarının karşılıklı hareketliliğinin kolaylaştırılması
Uzmanlara göre yeni anlaşma, klasik bir serbest ticaret anlaşmasının ötesinde "yeni nesil STA" niteliği taşıyacak.
Türkiye ne istiyor?
Ankara'nın öncelikleri arasında özellikle;
- Türk ihracatçısının İngiltere pazarındaki rekabet gücünün korunması,
- Hizmet sektörünün anlaşma kapsamına alınması,
- Türk yatırımcılarının İngiltere'deki faaliyetlerinin kolaylaştırılması,
- Gümrük işlemlerinin sadeleştirilmesi,
- Dijital ticaret ve e-ticaret alanlarında güncel kurallar oluşturulması yer alıyor.
Türkiye ayrıca Brexit sonrasında oluşan yeni ticaret düzeninde İngiltere ile ilişkilerini stratejik ortaklık düzeyine taşımayı hedefliyor.
İngiltere'nin beklentileri neler?
Londra açısından ise anlaşmanın en önemli hedefi, Brexit sonrasında dünyanın en büyük hizmet ihracatçılarından biri olarak Türk pazarına daha geniş erişim sağlamak.
İngiltere özellikle;
- Finansal hizmetler,
- Sigortacılık,
- Hukuki danışmanlık,
- Mühendislik,
- Dijital ekonomi,
- Telekomünikasyon,
- Yatırımlar
alanlarında daha güçlü pazar erişimi talep ediyor.
Bunun yanında İngiliz hükümeti, ticaretin dijitalleşmesini kolaylaştıracak yeni kuralların oluşturulmasını da öncelikli hedef olarak görüyor.
Londra'daki siyasi değişim süreci masayı etkiler mi?
İngiltere Başbakanı Keir Starmer'ın görevinden ayrılma kararı sonrasında başlayan liderlik süreci doğal olarak dış ticaret gündemini de yakından ilgilendiriyor.
Ancak ticaret uzmanlarına göre STA müzakerelerinde kısa vadede ciddi bir yön değişikliği beklenmiyor.
Bunun temel nedenleri şöyle sıralanıyor:
Birincisi, Türkiye ile STA müzakereleri yalnızca siyasi bir proje değil; iki ülkenin uzun vadeli ekonomik çıkarlarını ilgilendiren kurumsal bir süreç niteliği taşıyor.
İkincisi, müzakereler Ticaret Bakanlıkları ve teknik müzakere ekipleri tarafından yürütülüyor. Dolayısıyla hükümet değişikliği teknik çalışmaları otomatik olarak durdurmuyor.
Üçüncüsü ise İngiltere'nin Brexit sonrasında küresel ticaret ağını genişletme stratejisi, farklı hükümetler döneminde de büyük ölçüde korunuyor.
Bununla birlikte yeni başbakanın ekonomi politikalarına vereceği öncelik, müzakerelerin siyasi hızını ve anlaşmanın sonuçlandırılma takvimini etkileyebilir.
Yeni hükümetin göreve başlamasının ardından müzakerelerin kısa süreli bir değerlendirme sürecine girmesi olası görülüyor. Ancak mevcut göstergeler, tarafların görüşmeleri askıya almak yerine sürdürme eğiliminde olduklarını ortaya koyuyor.
2026'nın en önemli ticaret dosyalarından biri
Uzmanlar, İngiltere-Türkiye STA müzakerelerini her iki ülkenin de son yıllardaki en önemli ekonomik diplomasi projelerinden biri olarak değerlendiriyor.
Türkiye açısından Avrupa dışındaki en büyük ihracat pazarlarından biri olan İngiltere ile ticaretin daha ileri seviyeye taşınması hedeflenirken; İngiltere ise hızla büyüyen Türk ekonomisini Brexit sonrası küresel ticaret stratejisinin önemli ortaklarından biri olarak görüyor.
Önümüzdeki aylarda yapılması beklenen beşinci tur müzakereler, anlaşmanın olgunlaşması açısından kritik önem taşıyor. Tarafların teknik başlıklarda önemli ilerleme sağlaması, anlaşmanın tamamlanmasına yönelik iyimser beklentileri güçlendiriyor. Bununla birlikte siyasi takvim, özellikle İngiltere'deki yeni hükümetin öncelikleri, sürecin kesin tamamlanma tarihini belirleyecek en önemli unsurlar arasında yer almaya devam ediyor.