Avrupa, yazın ilk büyük sıcak hava dalgasıyla karşı karşıya. Meteoroloji uzmanları, önümüzdeki günlerde İspanya, Fransa, İtalya, Yunanistan ve Balkanlar başta olmak üzere birçok bölgede sıcaklıkların 40°C’ye yaklaşacağını, bazı yerlerde ise bu seviyeyi aşabileceğini öngörüyor. Birleşik Krallık’ta da sıcaklıkların mevsim normallerinin üzerine çıkması beklenirken, sağlık uzmanları özellikle yaşlılar, kronik hastalar ve çocuklar için dikkatli olunması çağrısında bulunuyor.
Aile hekimi ve Avrupa Birliği Pratisyen Hekimler/Aile Hekimleri Birliği Başkanı Tiago Villanueva, sıcak hava dalgalarının hafife alınmaması gerektiğini belirterek, “Sıcak hava dalgaları yalnızca rahatsızlık verici değildir; Avrupa’daki en ölümcül hava olayları arasındadır. Oysa ısıya bağlı hastalıkların büyük bölümü basit önlemlerle önlenebilir” dedi.
Güney Avrupa’da alarm seviyesi yükseliyor
Meteoroloji kuruluşları, özellikle İber Yarımadası, Akdeniz havzası ve Güneydoğu Avrupa’da sıcaklıkların uzun süre yüksek seyredeceğini bildiriyor. İspanya’nın iç kesimleri, İtalya’nın güneyi, Yunanistan ve bazı Balkan ülkelerinde 38 ila 40 derece arasında sıcaklıklar bekleniyor.
Uzmanlar, yüksek sıcaklıkların yalnızca gündüz saatlerinde değil, gece boyunca da etkisini sürdürmesinin sağlık açısından ciddi risk oluşturduğunu vurguluyor. Tropikal gece olarak adlandırılan ve sıcaklığın 20 derecenin altına düşmediği gecelerde vücudun kendini yenilemesi zorlaşıyor.
Birleşik Krallık da sıcak hava dalgasından etkileniyor
Genellikle serin ve değişken yaz havasıyla bilinen Birleşik Krallık da sıcak hava dalgasından payını alacak. İngiltere'nin güney ve doğu bölgelerinde sıcaklıkların 30 dereceyi aşabileceği, Londra ve çevresinde ise yılın en sıcak günlerinin yaşanabileceği tahmin ediliyor.
İngiliz sağlık yetkilileri, özellikle büyük şehirlerde yaşayanların sıcaklık ve nem birleşiminin etkilerine karşı dikkatli olmalarını istedi. Uzmanlar, Birleşik Krallık’taki konutların büyük bölümünün sıcak iklim koşullarına göre tasarlanmamış olması nedeniyle kapalı alanlarda da yüksek sıcaklık riskinin oluşabileceğine dikkat çekiyor.
Aşırı sıcaklar vücudu nasıl etkiliyor?
Uzmanlara göre uzun süren sıcak dönemlerde insan vücudunun iç sıcaklığını dengeleme kapasitesi azalıyor. Normal koşullarda terleme yoluyla fazla ısı dışarı atılırken, aşırı sıcak ve nemli havalarda bu mekanizma yeterince çalışmayabiliyor.
Vücudu soğutmak için harcanan çaba kalp ve böbrekler üzerinde ek yük oluşturuyor. Bu durum özellikle kalp-damar hastalıkları, diyabet, böbrek rahatsızlıkları ve solunum yolu hastalıkları bulunan kişilerde ciddi sağlık sorunlarına yol açabiliyor.
Sıcak bitkinliği belirtileri arasında aşırı terleme, baş dönmesi, halsizlik, mide bulantısı ve kas krampları yer alıyor. Tedavi edilmediğinde ise sıcak çarpması gelişebiliyor. Sıcak çarpması; bilinç bulanıklığı, yüksek vücut sıcaklığı ve organ hasarına kadar ilerleyebilen hayati tehlike oluşturan bir durum olarak kabul ediliyor.
Kimler daha büyük risk altında?
Sağlık uzmanları bazı grupların sıcak hava dalgalarından çok daha fazla etkilendiğini belirtiyor:
- 65 yaş üstü kişiler
- Bebekler ve küçük çocuklar
- Hamileler
- Kronik hastalığı bulunanlar
- Açık havada çalışanlar
- Evsizler ve yalnız yaşayan yaşlılar
- Düzenli ilaç kullanan bireyler
Özellikle yalnız yaşayan yaşlıların sıcak günlerde düzenli olarak kontrol edilmesi gerektiği ifade ediliyor.
Sıcaktan korunmak için ne yapılmalı?
Uzmanlar, sıcak hava dalgaları sırasında alınabilecek basit önlemlerin hayat kurtarabileceğini vurguluyor.
Bol sıvı tüketin
Susamayı beklemeden düzenli olarak su içmek gerekiyor. Aşırı alkol tüketimi ve yüksek kafeinli içecekler ise vücudun sıvı kaybını artırabiliyor.
Güneşin en güçlü olduğu saatlerde dışarı çıkmayın
11.00 ile 17.00 saatleri arasında mümkün olduğunca gölgede kalınması tavsiye ediliyor. Açık havada bulunulması gerekiyorsa şapka, güneş gözlüğü ve açık renkli giysiler kullanılmalı.
Evinizi serin tutun
Gündüz saatlerinde perdeleri kapalı tutmak, pencereleri doğrudan güneş ışığından korumak ve serin saatlerde havalandırma yapmak öneriliyor.
Fiziksel aktiviteleri azaltın
Yoğun egzersiz ve ağır fiziksel işler sabah erken veya akşam saatlerine bırakılmalı.
Risk altındaki kişileri kontrol edin
Yaşlı akrabalar, komşular ve kronik hastalığı bulunan bireylerle düzenli iletişim kurulması tavsiye ediliyor.
İklim değişikliği sıcak hava dalgalarını artırıyor
Bilim insanları, Avrupa’da son yıllarda yaşanan aşırı sıcakların iklim değişikliğiyle doğrudan bağlantılı olduğuna dikkat çekiyor. Araştırmalar, sıcak hava dalgalarının artık daha sık, daha uzun süreli ve daha yoğun yaşandığını ortaya koyuyor.
Uzmanlara göre Avrupa ülkelerinin sağlık sistemleri ve şehir altyapıları, giderek daha sık görülen aşırı sıcak olaylarına uyum sağlamak zorunda kalacak. Özellikle büyük kentlerde yeşil alanların artırılması, gölgelendirme projeleri ve erken uyarı sistemlerinin yaygınlaştırılması önümüzdeki yılların en önemli kamu sağlığı önlemleri arasında gösteriliyor.
Yetkililer, önümüzdeki günlerde sıcaklıkların zirve yapmasının beklendiğini belirterek vatandaşlara meteorolojik uyarıları yakından takip etmeleri ve sağlık tavsiyelerine uymaları çağrısında bulunuyor.