banner814

banner974

banner646

banner1053

banner1100

banner1068

17.01.2022, 10:19

Sandaldan Vapura…Şirket-i Hayriye

Boğaziçi’ne artan rağbetin neticesidir ve her şey 17 Ocak 1854 yılında başladı. İstanbul nüfusunun Boğaz Hattı’na yayılmasını sağlayan vapurların ve Osmanlı Devleti’nin ilk anonim şirketinin hikayesi şöyledir;

Sultan Abdülmecid Han ve annesi valide sultanın da hissedar olduğu bir girişim ile 1854 yılında kuruldu. Dönemin ünlü devlet adamları Ali ve Fuat Paşalar Bursa Kaplıcaları tatilleri sırasında kaleme aldıkları lahiyayı sunarak ilk adımları attılar, padişah iradesini aldılar.

“…Avrupa’ca büyük servet ve mâmuriyeti mûcib olan ve anonim denilen şirket-i i’tibâriyyeler…”

Vapurlar İngiltere’den geldi ve seferleri başlayan 6 adet vapurun isimleri Beşiktaş, Beylerbeyi, Göksu, Rumeli, Tophane ve Trakya oldu. Ancak daha önce süslü/oymalı kayıklarla seyahat eden halkın bu vapurlara ilgisinin fazla olması sebebiyle birkaç yıl içerisinde filo genişletilerek vapur sayısı iki katına çıkartıldı; Anadolu, Beykoz, İstinye, Kandilli, Mirgün ve Sudaver de geldi. Hat sadece Boğaz etrafına dizilen köylere gitmedi, Adalar ve Yeşilköy’e kadar genişletildi, işler büyüdü ve Osmanlı Maliyesi çöktü ve savaş patlak verdi.

Fiyat artışları, anlaşmazlıklar, çalışma şartları derken Osmanlı’nın ilk olmasa da ilklerinden birini de yaşar vapur seferleri; Liman Amele Grevleri…tabi ki başarısızlıkla sonuçlananından.

Bu altmış beygir gücü kapasitesindeki vapurlarda önceleri kalorifer tesisatı tabi ki yoktur, ısınma soba ile sağlanmıştır. Aynı dönemde inşa edilen Dolmabahçe Sarayı’nda olmadığı gibi…

Vapurlar hep gecikirmiş diye biliriz değil mi? Sebebi deniz muhalefeti gibi dursa da kış aylarında bu aralar pek göremeyeceğimiz bir sebeple geçiktirirmiş aslında vapurları; ‘Aman efendim siz buyurun! Yok! rica ederim geçiniz!’ kibarlığı.

Boğaz’ın içinin, çevresinin, silüetinin bugün aldığı halde etkisi büyüktür denir Şirket-i Hayriye’nin ama şirketi ve vapuru ‘Trafik Canavarı’ yaratır gibi suçlamanın gereği yoktur. Yine de düdük gürültüsü ve duman pisliği getirdi elbette. Vapurları hala seviyoruz ve karşı kıyıya onlarla geçmenin zevkini hiçbir şeye değişmiyoruz değil mi?

Ayrıca dünyanın en romantik feribot seferinin Eminönü-Harem arasında olduğunu yazar yıllardır Avrupalı yeme, içme ve gezme uzmanları. Ama bu romantizmi hissetmek için arabadan inmek, üst kata çıkmak, bardakta olanından bir çay almak, dışarı çıkmak ve cep telefonunu ait olduğu cebe koymak gerekir. Burada sözü edilen ‘romantizm’ bir insan cinsine değil de doğaya ve onu güzelleştirme çabası ve kaygısı ile oluşturulan güzelliklere karşıdır. Kaldığı kadarıyla…

O zaman içinden vapur, liman, güverte, ayrılık, kavuşma, martı geçen şiir okumalı biraz? En eskisinden…en yenisine…

Şiiriçi Hatları Vapuru yani…

Nazım Hikmet vapuru

deniz ile arasına dökülen asfaltı kırar

ve özgürlüğüne kavuşturur salacak iskelesini

batmak pahasına

Can Yücel vapuru

alaycı bir düdük çalar savaş gemilerine

ki rakı şişeleri asılıdır can simitlerinin yerine

Attila İlhan vapuru

keyfile yarar suları

içinde çünkü sevgililer öpüşür

ve güvertesinde sigarasını rüzgara karşı yakan bir katil üşür

Edip Cansever vapuru

denize yansıyan otel ışıkları altında

gider gelir boğazın en uzak iki iskelesi arasında

Orhan Veli vapuru

evlerine taşırken telaş içindeki insanları

küpeştesinden atılan simitleri kapışır martı kuşları

Cemal Süreya vapuru

akşamüstleri giyince ışıklı elbisesini

ince bir duman savurarak havaya dansa kaldırır kız kulesini…

Yorumlar (0)
banner647
banner872
banner1095
16
açık
banner1103
banner1104
banner673
banner1030
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 38 81
2. Fenerbahçe 38 73
3. Konyaspor 38 68
4. Başakşehir 38 65
5. Alanyaspor 38 64
6. Beşiktaş 38 59
7. Antalyaspor 38 59
8. Karagümrük 38 57
9. Adana Demirspor 38 55
10. Sivasspor 38 54
11. Kasımpaşa 38 53
12. Hatayspor 38 53
13. Galatasaray 38 52
14. Kayserispor 38 47
15. Gaziantep FK 38 46
16. Giresunspor 38 45
17. Rizespor 38 36
18. Altay 38 34
19. Göztepe 38 28
20. Ö.K Yeni Malatya 38 20
Takımlar O P
1. Ankaragücü 36 70
2. Ümraniye 36 70
3. Bandırmaspor 36 62
4. İstanbulspor 36 60
5. Erzurumspor 36 58
6. Eyüpspor 36 57
7. Samsunspor 36 51
8. Boluspor 36 50
9. Manisa Futbol Kulübü 36 49
10. Tuzlaspor 36 49
11. Denizlispor 36 49
12. Keçiörengücü 36 48
13. Gençlerbirliği 36 48
14. Altınordu 36 45
15. Adanaspor 36 45
16. Kocaelispor 36 44
17. Bursaspor 36 44
18. Menemen Belediyespor 36 38
19. Balıkesirspor 36 12
Takımlar O P
1. M.City 38 93
2. Liverpool 38 92
3. Chelsea 38 74
4. Tottenham 38 71
5. Arsenal 38 69
6. M. United 38 58
7. West Ham United 38 56
8. Leicester City 38 52
9. Brighton 38 51
10. Wolverhampton Wanderers 38 51
11. Newcastle 38 49
12. Crystal Palace 38 48
13. Brentford 38 46
14. Aston Villa 38 45
15. Southampton 38 40
16. Everton 38 39
17. Leeds United 38 38
18. Burnley 38 35
19. Watford 38 23
20. Norwich City 38 22
Takımlar O P
1. Real Madrid 38 86
2. Barcelona 38 73
3. Atletico Madrid 38 71
4. Sevilla 38 70
5. Real Betis 38 65
6. Real Sociedad 38 62
7. Villarreal 38 59
8. Athletic Bilbao 38 55
9. Valencia 38 48
10. Osasuna 38 47
11. Celta Vigo 38 46
12. Rayo Vallecano 38 42
13. Elche 38 42
14. Espanyol 38 42
15. Getafe 38 39
16. Mallorca 38 39
17. Cadiz 38 39
18. Granada 38 38
19. Levante 38 35
20. Deportivo Alaves 38 31
banner892
banner916
Günün Karikatürü Tümü
banner928