banner814

banner974

banner646

banner1059

banner1100

banner1013

banner1068

17.01.2022, 10:19

Sandaldan Vapura…Şirket-i Hayriye

Boğaziçi’ne artan rağbetin neticesidir ve her şey 17 Ocak 1854 yılında başladı. İstanbul nüfusunun Boğaz Hattı’na yayılmasını sağlayan vapurların ve Osmanlı Devleti’nin ilk anonim şirketinin hikayesi şöyledir;

Sultan Abdülmecid Han ve annesi valide sultanın da hissedar olduğu bir girişim ile 1854 yılında kuruldu. Dönemin ünlü devlet adamları Ali ve Fuat Paşalar Bursa Kaplıcaları tatilleri sırasında kaleme aldıkları lahiyayı sunarak ilk adımları attılar, padişah iradesini aldılar.

“…Avrupa’ca büyük servet ve mâmuriyeti mûcib olan ve anonim denilen şirket-i i’tibâriyyeler…”

Vapurlar İngiltere’den geldi ve seferleri başlayan 6 adet vapurun isimleri Beşiktaş, Beylerbeyi, Göksu, Rumeli, Tophane ve Trakya oldu. Ancak daha önce süslü/oymalı kayıklarla seyahat eden halkın bu vapurlara ilgisinin fazla olması sebebiyle birkaç yıl içerisinde filo genişletilerek vapur sayısı iki katına çıkartıldı; Anadolu, Beykoz, İstinye, Kandilli, Mirgün ve Sudaver de geldi. Hat sadece Boğaz etrafına dizilen köylere gitmedi, Adalar ve Yeşilköy’e kadar genişletildi, işler büyüdü ve Osmanlı Maliyesi çöktü ve savaş patlak verdi.

Fiyat artışları, anlaşmazlıklar, çalışma şartları derken Osmanlı’nın ilk olmasa da ilklerinden birini de yaşar vapur seferleri; Liman Amele Grevleri…tabi ki başarısızlıkla sonuçlananından.

Bu altmış beygir gücü kapasitesindeki vapurlarda önceleri kalorifer tesisatı tabi ki yoktur, ısınma soba ile sağlanmıştır. Aynı dönemde inşa edilen Dolmabahçe Sarayı’nda olmadığı gibi…

Vapurlar hep gecikirmiş diye biliriz değil mi? Sebebi deniz muhalefeti gibi dursa da kış aylarında bu aralar pek göremeyeceğimiz bir sebeple geçiktirirmiş aslında vapurları; ‘Aman efendim siz buyurun! Yok! rica ederim geçiniz!’ kibarlığı.

Boğaz’ın içinin, çevresinin, silüetinin bugün aldığı halde etkisi büyüktür denir Şirket-i Hayriye’nin ama şirketi ve vapuru ‘Trafik Canavarı’ yaratır gibi suçlamanın gereği yoktur. Yine de düdük gürültüsü ve duman pisliği getirdi elbette. Vapurları hala seviyoruz ve karşı kıyıya onlarla geçmenin zevkini hiçbir şeye değişmiyoruz değil mi?

Ayrıca dünyanın en romantik feribot seferinin Eminönü-Harem arasında olduğunu yazar yıllardır Avrupalı yeme, içme ve gezme uzmanları. Ama bu romantizmi hissetmek için arabadan inmek, üst kata çıkmak, bardakta olanından bir çay almak, dışarı çıkmak ve cep telefonunu ait olduğu cebe koymak gerekir. Burada sözü edilen ‘romantizm’ bir insan cinsine değil de doğaya ve onu güzelleştirme çabası ve kaygısı ile oluşturulan güzelliklere karşıdır. Kaldığı kadarıyla…

O zaman içinden vapur, liman, güverte, ayrılık, kavuşma, martı geçen şiir okumalı biraz? En eskisinden…en yenisine…

Şiiriçi Hatları Vapuru yani…

Nazım Hikmet vapuru

deniz ile arasına dökülen asfaltı kırar

ve özgürlüğüne kavuşturur salacak iskelesini

batmak pahasına

Can Yücel vapuru

alaycı bir düdük çalar savaş gemilerine

ki rakı şişeleri asılıdır can simitlerinin yerine

Attila İlhan vapuru

keyfile yarar suları

içinde çünkü sevgililer öpüşür

ve güvertesinde sigarasını rüzgara karşı yakan bir katil üşür

Edip Cansever vapuru

denize yansıyan otel ışıkları altında

gider gelir boğazın en uzak iki iskelesi arasında

Orhan Veli vapuru

evlerine taşırken telaş içindeki insanları

küpeştesinden atılan simitleri kapışır martı kuşları

Cemal Süreya vapuru

akşamüstleri giyince ışıklı elbisesini

ince bir duman savurarak havaya dansa kaldırır kız kulesini…

Yorumlar (0)
banner647
banner872
banner1095
19
açık
banner1087
banner673
banner1030
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 37 81
2. Fenerbahçe 37 70
3. Konyaspor 37 67
4. Başakşehir 37 62
5. Alanyaspor 37 61
6. Beşiktaş 37 58
7. Antalyaspor 37 58
8. Karagümrük 37 57
9. Adana Demirspor 37 52
10. Sivasspor 37 51
11. Galatasaray 37 51
12. Kasımpaşa 37 50
13. Hatayspor 37 50
14. Kayserispor 37 47
15. Giresunspor 37 45
16. Gaziantep FK 37 43
17. Rizespor 37 36
18. Altay 37 34
19. Göztepe 37 28
20. Ö.K Yeni Malatya 37 20
Takımlar O P
1. Ankaragücü 35 67
2. Ümraniye 35 67
3. Bandırmaspor 35 61
4. İstanbulspor 35 59
5. Erzurumspor 35 58
6. Eyüpspor 35 54
7. Manisa Futbol Kulübü 36 49
8. Tuzlaspor 35 49
9. Samsunspor 35 48
10. Gençlerbirliği 35 48
11. Keçiörengücü 35 48
12. Boluspor 35 47
13. Denizlispor 35 46
14. Altınordu 35 45
15. Adanaspor 35 45
16. Bursaspor 35 41
17. Kocaelispor 35 41
18. Menemen Belediyespor 35 38
19. Balıkesirspor 35 12
Takımlar O P
1. M.City 37 90
2. Liverpool 36 86
3. Chelsea 36 70
4. Tottenham 37 68
5. Arsenal 37 66
6. M. United 37 58
7. West Ham United 37 56
8. Wolverhampton Wanderers 37 51
9. Leicester City 36 48
10. Brighton 37 48
11. Brentford 37 46
12. Newcastle 37 46
13. Crystal Palace 36 45
14. Aston Villa 36 44
15. Southampton 36 40
16. Everton 36 36
17. Leeds United 37 35
18. Burnley 36 34
19. Watford 37 23
20. Norwich City 37 22
Takımlar O P
1. Real Madrid 37 85
2. Barcelona 37 73
3. Atletico Madrid 37 68
4. Sevilla 37 67
5. Real Betis 37 64
6. Real Sociedad 37 62
7. Villarreal 37 56
8. Athletic Bilbao 37 55
9. Osasuna 37 47
10. Celta Vigo 37 46
11. Valencia 37 45
12. Rayo Vallecano 37 42
13. Espanyol 37 41
14. Getafe 37 39
15. Elche 37 39
16. Granada 37 37
17. Mallorca 37 36
18. Cadiz 37 36
19. Levante 37 32
20. Deportivo Alaves 37 31
banner892
banner916
Günün Karikatürü Tümü
banner928