Lunar Agriculture Module – Ground Test Demonstrator (LAM-GTD) adı verilen proje kapsamında araştırmacılar, bitkilerin gelecekteki bir Ay üssünde öngörülen düşük hava basıncında ve kontrollü bir ortamda nasıl geliştiğini inceleyecek. DLR’nin takvimine göre 2032, Dünya’daki deneme tesisinin yapımına ilişkin karar için öngörülen son tarih.

Sera, astronotların yaşam alanına bağlanacak

Taslakta, dar bir alanda yoğun bitki üretimi için bir sera modülü ve basınç ile havadaki gazların oranını düzenlemek için bir hava kilidi öngörülüyor. Astronotların yaşam alanını temsil edecek bir simülatör de sisteme bağlanacak. Böylece araştırmacılar, sera ile yaşam alanı arasında oksijen, karbondioksit ve suyun nasıl dolaştırılabileceğini test edebilecek.

NASA’ya göre serada yetiştirilen ürünler, uzun görevlerde astronotların paketli erzak ağırlıklı beslenmesine taze sebze ekleyebilir. Bitkilerin karbondioksiti emmesi ve oksijen üretmesi de seranın yaşam destek sistemine katkı sağlamasını mümkün kılabilir. Kanada Uzay Ajansı ise su ve besin maddelerinin yeniden kullanımı, enerji yönetimi ve otomatik bitki yetiştirme sistemleri üzerinde çalışıyor.

Uzay istasyonunda marul, Antarktika’da yaklaşık bir ton sebze

NASA, Uluslararası Uzay İstasyonu’ndaki deneylerde marul, Çin lahanası, turp, domates ve acı biber yetiştirildiğini bildiriyor. DLR ise 2018 ile 2023 arasında Antarktika’daki Neumayer III araştırma istasyonu yakınında işlettiği EDEN ISS serasında, yapay ışık ve besin çözeltileriyle topraksız üretim yaptı. Beş yıllık denemelerde yaklaşık bir ton taze sebze hasat edildi. Ekip, üretimin ne kadar su, elektrik ve personel zamanı gerektirdiğini de ölçtü.

Apollo’nun getirdiği Ay toprağında tohumlar filizlendi

Florida Üniversitesi araştırmacıları, 2022’de Apollo görevlerinin Dünya’ya getirdiği Ay yüzeyi örneklerinde Arabidopsis thaliana adlı bitkiyi laboratuvarda yetiştirdi. Tohumlar filizlendi ancak bitkiler yavaş gelişti ve stres belirtileri gösterdi. Deney, Ay yüzeyini örten ve regolit adı verilen malzemenin bitki yetiştirmede kullanılmasına ilişkin güçlükleri ortaya koydu.

LAM-GTD araştırması, NASA ve ortaklarının Ay’ın güney kutbu yakınında uzun süreli insan varlığı için altyapı geliştirme hedefiyle bağlantılı. Kurumlar, kontrollü tarım ve kaynakların yeniden kullanımı üzerine elde edilecek verilerin gelecekteki insanlı Mars görevlerine hazırlıkta ve Dünya’da taze gıdaya erişimi sınırlı bölgelerde de değerlendirilebileceğini belirtiyor.

Corbyn, imza eşiğinin aşılmasının ardından Dilekçeler Komitesi’ne yazdığını ve konunun en kısa sürede görüşülmesini istediğini açıkladı. Your Party’nin Parlamento’daki lideri Corbyn, Gazze üzerinde toplanan istihbaratın nasıl kullanıldığının ve bakanların hangi hukuki görüşlere dayanarak karar aldığının açıklanmasını istedi.

Silah tedariki ve istihbarat uçuşları incelensin talebi

Dilekçe, Ekim 2023’ten bu yana İsrail’e hangi silahların sağlandığının, Kraliyet Hava Kuvvetleri’ne (RAF) ait hangi üslerin ne amaçla kullanıldığının ve gözetleme uçuşlarında hangi istihbaratın toplandığının araştırılmasını istiyor. Kampanyayı yürütenler ayrıca, hükümetin Gazze’de soykırım yaşanıp yaşanmadığını değerlendirirken hangi hukuki görüşlere başvurduğunun incelenmesini ve soruşturmanın karar alma sürecinde görev alan bakanlarla yetkilileri sorgulama yetkisine sahip olmasını talep ediyor.

Hükümet ek soruşturmayı gerekli görmediğini bildirmişti

Corbyn’in bağımsız soruşturma talebine 19 Ekim’de yazılı yanıt veren Dışişleri Bakanlığı yetkilisi Stephen Doughty, hükümetin Gazze politikasının bakanlık açıklamaları, Parlamento görüşmeleri, komite incelemeleri ve milletvekillerinin soruları yoluyla denetlendiğini belirtti. Doughty, hükümetin bu denetim yollarını yeterli gördüğünü ve önerilen soruşturmayı gerekli bulmadığını bildirdi. Bu açıklama Corbyn’in yazılı soru önergesine verildi. Kampanyaya ilişkin ayrı yazılı yanıt ise 10 Kasım itibarıyla dilekçe sayfasında yayımlanmamıştı.

4 Aralık tarihi Corbyn’in yasa teklifi için

Corbyn’in aynı konuda Avam Kamarası’na sunduğu yasa teklifinin ikinci okuması Parlamento kayıtlarında 4 Aralık 2026 olarak görünüyor. Teklif, Birleşik Krallık’ın İsrail’le askerî, ekonomik ve siyasi iş birliğini inceleyecek bağımsız bir soruşturma kurulmasını öngörüyor. İmza kampanyasıyla ilgili olası görüşmenin takvimini ise Dilekçeler Komitesi belirleyecek.

Gazeteye konuşan kaynaklar, sevk kararının İran kaynaklı bir güvenlik uyarısının ardından alındığını belirtti. Aynı kaynaklara göre ABD’li yetkililer, uyarının yakın bir saldırı ihtimaline mi yoksa daha genel bir güvenlik riskine mi işaret ettiğini değerlendiriyor.

Uçuş kayıtlarında dokuz tanker ve üç Osprey

Sky News’in incelediği uçuş takip verilerine göre pazartesi günü öğleden sonra ve akşam saatlerinde dokuz Boeing KC-135 Stratotanker ile üç Osprey, RAF Mildenhall’dan ayrıldı. Tankerlerin çoğu Almanya ve İspanya’daki hava üslerine, biri ise İskoçya’daki Prestwick’e gitti. Üç Osprey, yine Suffolk’ta bulunan RAF Lakenheath’e geçti. Dokuz tanker sayısı Sky News’in izlediği uçuşlara dayanıyor. ABD ordusu sevk edilen toplam uçak sayısını açıklamadı.

RAF Mildenhall, ABD Hava Kuvvetleri’nin Avrupa’daki tek daimi havada yakıt ikmal kanadı olan 100’üncü Havada Yakıt İkmal Kanadı’na ev sahipliği yapıyor. Birliğin kullandığı KC-135 uçakları, havada yakıt aktararak diğer askerî uçakların menzilini ve görev süresini artırıyor.

Mildenhall ve Lakenheath’te güvenlik önlemleri artırıldı

Bir ABD’li yetkili, The War Zone’a Mildenhall ve Lakenheath’te güvenlik önlemlerinin artırıldığını söyledi. The Wall Street Journal ise iki üste de koruma seviyesinin, istihbaratın olası bir terör eylemine işaret ettiği durumlarda uygulanan FPCON Charlie düzeyine çıkarıldığını bildirdi. Uygulamaya alınan tedbirlerin ayrıntıları açıklanmadı.

Associated Press’e konuşan bir ABD Avrupa Komutanlığı yetkilisi, uçakların eğitim ve operasyon ihtiyaçları dâhil çeşitli nedenlerle üsler arasında kaydırıldığını, bu sevke ilişkin ayrıntıların ise operasyon güvenliği nedeniyle paylaşılmayacağını söyledi. Birleşik Krallık Savunma Bakanlığı da askerî uçakların görev ihtiyaçlarına göre düzenli olarak yer değiştirdiğini bildirdi. Kabine üyesi Lucy Powell, ülkedeki askerî üslerin güvenliğinin sürekli gözden geçirildiğini belirtti.

Fairford soruşturmasında iki kişiye suçlama

Mildenhall’daki hareketlilik, ABD’nin Gloucestershire’daki RAF Fairford Üssü’nde konuşlu B-1 bombardıman uçaklarını geri çekmesinden yaklaşık beş hafta sonra yaşandı. Pentagon, 4 Ekim’de Fairford’da görev yapan tüm ABD bombardıman uçaklarının ülkedeki ana üslerine döndüğünü doğruladı. Reuters’a göre Fairford’da konuşlandırılan 12 B-1, İran’a yönelik ABD saldırılarında kullanılmıştı.

İngiliz polisi, 27 Eylül’de Fairford yakınlarında şüpheli araçlar ihbarı üzerine beş kişiyi gözaltına aldı. Soruşturma kapsamında 27 Ekim’de iki kişiye Ulusal Güvenlik Yasası uyarınca suçlama yöneltildi. Terörle Mücadele Polisi, suçlamalardan birinin yabancı bir istihbarat servisine yardım etmekle ilgili olduğunu ve söz konusu ülkenin İran olduğunun değerlendirildiğini açıkladı. Tahran, Fairford’daki olayla bağlantısı bulunduğu yönündeki iddiaları reddetti ve Birleşik Krallık’ın Tahran Büyükelçisi’ni Dışişleri Bakanlığı’na çağırdı. Mildenhall’daki güvenlik uyarısıyla Fairford soruşturması arasında bir bağlantı olup olmadığı belirsizliğini koruyor.

Libya’da dört hafta alıkonuldu

Mahkeme kayıtlarına göre AAM, 2021’de Suriye’den ayrıldıktan sonra Libya’da Bingazi’den Trablus’a giderken beraberindeki 18 Suriyeliyle birlikte silahlı kişilerce kaçırıldı. Yaklaşık dört hafta alıkonulan AAM, dövüldü ve ailesini arayıp fidye istemeye zorlandı. Kaçıranlar başlangıçta 7 bin dolar talep etti. AAM, ailesinin fidye ödemesinin ardından serbest bırakıldı.

Nisan 2022’de Libya’dan tekneyle İtalya’ya geçen AAM, Fransa üzerinden 16 Mayıs 2022’de Birleşik Krallık’a ulaştı ve ertesi gün iltica başvurusunda bulundu. Dosyası 13 Ekim 2022’de, potansiyel modern kölelik ve insan ticareti mağdurlarının tespiti için kullanılan Ulusal Yönlendirme Mekanizması’na (NRM) sevk edildi. İçişleri Bakanlığı ilk incelemede ve 12 Ocak 2023’te yaptığı yeniden değerlendirmede, AAM’nin mağdur olduğuna inanmak için makul gerekçe bulunmadığı sonucuna vardı.

Mahkeme, Bakanlığın sömürü tanımını dar yorumladığına hükmetti

Bakanlık, AAM’nin kendisini kaçıranlar için çalışmaya veya hizmet vermeye zorlanmadığı gerekçesiyle yaşadıklarını sömürü kapsamında değerlendirmedi. High Court, 2025’te bu yaklaşımı hukuka aykırı bularak ret kararını iptal etti. Temyiz Mahkemesi de 2022 tarihli yönetmeliğin 3(6)(d)(iii) hükmü uyarınca, bir kişiyi tehdit, zor kullanma veya aldatma yoluyla başkasına menfaat sağlamaya zorlamanın sömürü sayılabileceğini belirtti. Mahkemeye göre, kaçırılan kişinin ailesine fidye ödetmek için kullanılması da olayın koşullarına göre bu kapsama girebilir.

İnsan ticareti mağduru tanımının uygulanabilmesi için, kişinin bir yerden başka bir yere götürülmesinin veya yolculuğunun kolaylaştırılmasının sömürü amacı taşıyıp taşımadığı da incelenecek. AAM’nin mağdur statüsüne ilişkin yeni değerlendirmeyi İçişleri Bakanlığı yapacak.

Benzer ret kararları yeniden incelenebilir

Karar, benzer koşullarda fidye için kaçırılan ve mağduriyet başvuruları reddedilen kişilerin yeniden değerlendirme talep etmesine dayanak oluşturabilir. Her dosya kendi koşulları ve delilleri üzerinden incelenecek. Mağduriyetin resmen tespit edilmesi hâlinde geçici oturum izni, kişinin iyileşme sürecinde desteğe ihtiyaç duyması gibi ayrı yasal koşullara göre değerlendiriliyor.

AAM’yi temsil eden Duncan Lewis avukatlarından Jeremy Bloom, kararı memnuniyetle karşıladığını ve benzer olaylar yaşayan kişilerin ihtiyaç duydukları desteğe erişmesine yardımcı olmasını umduğunu söyledi. İçişleri Bakanlığı sözcüsü ise The Guardian’a yaptığı açıklamada, koruma ve göçmenlik yollarını sadeleştirmeyi ve güçlendirmeyi hedeflediklerini belirtti.

Bakanlığın yayımladığı istatistiklere göre, Haziran 2026’da sona eren 12 ayda Birleşik Krallık genelinde 25 bin 373 potansiyel modern kölelik mağduru Ulusal Yönlendirme Mekanizması’na sevk edildi. Aynı dönemde verilen 21 bin 564 nihai kararın yüzde 71’i olumlu sonuçlandı. Bu veriler mekanizmanın genel işleyişini gösteriyor.

STOCKHOLMS

İsveç’te parlamentonun iki başbakan adayını reddetmesinin ardından hükümet kurma görüşmeleri iki koldan sürüyor. Sosyal Demokrat Parti lideri Magdalena Andersson, 8 Kasım’da parlamentoda düzenlediği basın toplantısında, kendi başbakanlığında Sosyal Demokratlar, Merkez Parti ve Yeşiller’den oluşan bir koalisyon önerdi. Andersson, Sol Parti’nin ise hükümetle yakın iş birliği yaparak izlenecek politikalarda söz sahibi olmasını istedi.

Andersson, seçimden bu yana diğer muhalefet partileriyle yürüttüğü görüşmelerin ardından önerisini üç partinin temsilcilerine iletti. Sosyal Demokrat lider, bu hafta içinde uzlaşma sağlamak istediğini belirterek ekonomik büyümeyi, ülke genelinde sosyal refah hizmetlerinin güçlendirilmesini ve toplumsal bütünlüğün korunmasını öncelikleri arasında gösterdi.

Sol Parti bakanlık talebini sürdürüyor

İsveç Seçim Kurumu’nun kesin sonuçlarına göre Sosyal Demokratlar 349 sandalyeli parlamentoda 99, Merkez Parti 25, Yeşiller 22 sandalye kazandı. Önerilen koalisyonun sandalye sayısı 146’da kalıyor. Sol Parti’nin 30 milletvekiliyle birlikte bu sayı 176’ya çıkıyor. Kristersson’un önceki hükümetini oluşturan üç parti ile bu hükümete dışarıdan destek veren İsveç Demokratları’nın toplam sandalye sayısı ise 173.

Sol Parti Genel Başkan Yardımcısı Ida Gabrielsson, partisinin üç partili koalisyonu desteklemeyeceğini açıkladı. Sol Parti, kabinede yer almadığı bir hükümete karşı oy kullanma yönündeki kongre kararını sürdürüyor. Merkez Parti ise Sol Parti’nin kabineye girmesine karşı çıkıyor. Andersson, Sol Parti ile uzlaşma sağlanamaması halinde Sosyal Demokratlar ile Moderat Parti’nin birlikte yer alacağı bir hükümeti de olası seçenek olarak gündeme getirdi.

Merkez Parti iki liderden teklif bekliyor

Merkez Parti lideri Elisabeth Thand Ringqvist, hem Andersson hem de Moderat Parti lideri Kristersson ile görüşüyor. Parti, iki liderden 13 Kasım Cuma gününe kadar hükümette hangi partilerin yer alacağını, hangi politikaların uygulanacağını ve bu politikalar için parlamentoda nasıl destek sağlanacağını açıklamalarını istedi.

Sosyal Demokratlar, Merkez Parti’nin Moderat Parti, Hristiyan Demokratlar ve Liberallerle kurabileceği bir koalisyonu, 2022’deki iş birliği anlaşmasına atıfla “Tidö 2” olarak nitelendiriyor. Bu dört partinin toplam 136 sandalyesi bulunuyor. Andersson, böyle bir hükümetin politikalarını Meclis’ten geçirmek için İsveç Demokratları’na ihtiyaç duyacağını savunuyor. Merkez Parti ise İsveç Demokratları’yla iş birliği yapan bir hükümeti desteklememe tutumunu koruduğunu açıkladı.

İsveç Demokratları lideri Jimmie Åkesson, 6 Kasım’da partisinin bakanlık talebinden vazgeçtiğini ve Kristersson’un adaylığının oylanması halinde çekimser kalmaya hazır olduğunu açıkladı. İsveç’te bir başbakan adayının göreve gelebilmesi için aleyhindeki oyların 175’in altında kalması yeterli. Bu nedenle çekimser oylar, bir adayın göreve gelmesinin önünü açabiliyor.

Parlamento iki adayı reddetti

Parlamento, 15 Ekim’de Andersson’un başbakan adaylığını 248 ret oyuyla, 3 Kasım’da ise Thand Ringqvist’in adaylığını 324 ret oyuyla geri çevirdi. Meclis Başkanı Andreas Norlén, ikinci oylamanın ardından Kristersson’u hükümet kurma imkânlarını araştırmakla görevlendirdi. Norlén, 6 Kasım’da bu görevin süresini birkaç gün uzattı ve yeni rapor tarihinin daha sonra açıklanacağını bildirdi. Kristersson, yeni hükümet göreve başlayana kadar geçici hükümetin başında kalacak.

İsveç’te Meclis Başkanı en fazla dört başbakan önerisini oylamaya sunabiliyor. Kalan iki oylamada da bir aday onaylanamazsa üç ay içinde erken seçime gidilmesi gerekiyor.

Yeni sistemle birlikte tüketiciler, belirli içecekleri satın alırken ek depozito ödeyecek. Boş şişe veya kutularını iade noktalarına götürdüklerinde ise bu parayı geri alabilecek.

Almanya ve birçok Avrupa ülkesinde uygulanan sistemin amacı, geri dönüşümü artırmak ve çevre kirliliğini azaltmak.

Yeni sistem neler getirecek?

• Depozito zorunluluğu: Kapsamdaki içecekler depozito eklenerek satılacak.
• Ambalajların geri alınması: Yükümlü marketler, uygun boş şişe ve kutuları kabul ederek depozitolarını iade edecek.
• Otomatik iade makineleri: Marketler, iade işlemlerini personelle veya Reverse Vending Machine (RVM) adı verilen makinelerle gerçekleştirebilecek.
• Marketlere hizmet bedeli: İade noktası işleten işletmeler, topladıkları uygun ambalajlar için işlem başına ödeme alabilecek.
• Yeni müşteri potansiyeli: İade noktaları, müşterilerin marketleri daha sık ziyaret etmesini sağlayabilecek.

Hangi ambalajlar kapsama giriyor?

Yeni düzenleme, genel olarak 150 ml ile 3 litre arasındaki belirli tek kullanımlık içecek ambalajlarını kapsıyor:

• Plastik içecek şişeleri
• Alüminyum ve çelik içecek kutuları

Cam şişeler İngiltere'deki sistemin dışında kalıyor.

Marketler için yeni yasal zorunluluklar

İngiltere'deki Türk marketleri, süpermarketler ve diğer perakende işletmeleri yeni düzenlemeyle önemli sorumluluklar üstlenecek.

Özellikle 100 metrekare ve üzerindeki satış alanına sahip marketlerin yeni sisteme hazırlanması büyük önem taşıyor.

Yeni düzenleme kapsamında:

• Zorunlu kayıt: İade noktası yükümlülüğü bulunan marketlerin resmî DRS sistemine kayıt yaptırması gerekecek.
• Ambalaj kabulü: Yükümlü marketler, müşterilerin getirdiği sisteme uygun boş plastik şişeleri ve metal içecek kutularını geri almak zorunda olacak.
• Depozito iadesi: Kabul edilen ambalajlar için müşterilere depozito bedeli geri ödenecek.
• Toplama ve depolama: İade edilen ambalajların uygun şekilde toplanması ve muhafaza edilmesi gerekecek.
• İade sistemi kurulumu: Marketlerin manuel veya otomatik iade yöntemlerinden biriyle gerekli operasyonu oluşturması gerekecek.

Özellikle 200 metrekare ve üzerindeki marketler için iade noktası işletmek genel kural olarak zorunlu olacak. Daha küçük işletmeler için belirli istisnalar bulunsa da muafiyetlerin otomatik olmadığı durumlarda resmî onay gerekiyor.

Bu nedenle market sahiplerinin 2027'yi beklemeden yasal yükümlülüklerini öğrenmeleri, kayıt işlemlerini ve gerekli altyapı hazırlıklarını planlamaları önem taşıyor.

Zorunluluk aynı zamanda ticari fırsat

Depozito iade makineleri, marketlere yalnızca yasal yükümlülüklerini yerine getirme imkânı sunmuyor.

Otomatik sistemler sayesinde:

• Personel iş yükü azaltılabiliyor.
• Boş ambalajlar daha düzenli toplanabiliyor.
• Müşterilerin markete tekrar gelmesi teşvik edilebiliyor.
• İşletmeler, uygun ambalaj iadelerinden hizmet bedeli kazanabiliyor.

Bu nedenle yeni sistem, marketler için doğru planlandığında ticari avantaja da dönüşebilir.

Devlet Desteği ve Finansman İmkânlarıyla Marketlerin Yatırım Yükü Azalabilir

Yeni Depozito İade Sistemi'ne geçişte marketlerin yüksek makine yatırımları yapması her zaman gerekmeyebilir.

Sistemi yöneten Exchange for Change, küçük ve bağımsız marketlere yönelik toplam 60 milyon sterlinlik destek programı açıkladı.

• 6.000 sterline kadar hibe: Şartları karşılayan küçük bağımsız marketlere, makine kurulumu için üç yılda toplam 6.000 sterlin destek sağlanabilecek.
• Kiralama ve finansman: Makinelerin doğrudan satın alınması yerine kiralama veya taksitli finansman seçenekleri değerlendirilebilecek.
• İşlem başına gelir: Otomatik iade noktası işleten marketler, uygun ambalajlar için ilk yıllık 225.000 iadeye kadar ambalaj başına 5 peni hizmet bedeli alabilecek.
• Ek ticari avantaj: Makineler personel iş yükünü azaltabilecek, müşteri ziyaretlerini artırabilecek ve yeni alışveriş fırsatları oluşturabilecek.

Hibe, finansman ve işlem başına gelir imkânlarının birlikte değerlendirilmesiyle marketlerin başlangıç yatırımı ve aylık mali yükü önemli ölçüde azaltılabilecek.

Böylece yeni sistem, işletmeler açısından yalnızca yasal bir zorunluluk değil, doğru planlandığında ekonomik avantaj sağlayabilecek bir fırsata dönüşebilecek.

Türk firması Reloops UK de yeni döneme hazırlanıyor

İngiltere'de Depozito İade Sistemi alanında faaliyet gösteren Türk girişimlerinden Reloops UK de yeni uygulamaya yönelik hazırlıklarını sürdürüyor.

Coventry merkezli şirket, Türkiye'deki üretim altyapısıyla İngiltere pazarına yönelik otomatik depozito iade makineleri geliştiriyor.

Reloops UK, yeni sistemin özellikle bağımsız marketler açısından önemli bir dönüşüm oluşturacağına dikkat çekiyor. Şirket, işletmelerin yasal yükümlülüklerini önceden öğrenmelerinin ve gerekli hazırlıkları zamanında yapmalarının önemini vurguluyor.

Marketler 2027'yi beklememeli

Yeni sistemin başlamasına yaklaşık 11 ay kaldı. Ancak marketlerin kayıt, altyapı ve operasyon hazırlıklarını daha erken tamamlamaları gerekiyor.

Sektör temsilcileri, özellikle 100 metrekare ve üzerindeki marketlerin mevcut durumlarını değerlendirmelerini, kayıt süreçlerini takip etmelerini ve kendilerine uygun iade yöntemlerini şimdiden belirlemelerini öneriyor.

Depozito İade Sistemi hakkında bilgi edinmek isteyen işletmeler, resmî kuruluş Exchange for Change'in yanı sıra bu alanda faaliyet gösteren Reloops UK gibi firmalardan da bilgi alabilecek.

Reloops UK – Coventry, İngiltere

www.reloops.co.uk

Can kaybı 16’ya yükseldi

İzmir Valiliği gün içindeki ilk açıklamasında 3 kişinin hayatını kaybettiğini bildirdi. Arama kurtarma çalışmaları ilerledikçe can kaybı önce 6, ardından 10 olarak açıklandı. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Kabine Toplantısı’nın ardından yaptığı açıklamada hayatını kaybedenlerin sayısının 16’ya yükseldiğini ve 2’si ağır 13 yaralının tedavisinin sürdüğünü duyurdu. Aliağa Devlet Hastanesi’ne kaldırılan yaralılardan biri ambulans helikopterle İzmir Şehir Hastanesi’ne sevk edildi.

Vali, tavan vincinin düştüğünü açıkladı

İzmir Valisi Süleyman Elban, olay yerindeki açıklamasında patlamanın kazan değişimi sırasında meydana geldiğini söyledi. Elban’ın aktardığı ilk değerlendirmeye göre, tavan vincinin düşmesiyle malzemeler elektrik ark ocağına düştü ve doğal gaz hattına çarptı. Elban, olay sırasında tesiste üretim yapılmadığını belirtti. HABAŞ da kazanın elektrik ark ocaklarından birindeki planlı bakım sırasında yaşandığını ve nedenin belirlenmesi için resmi kurumlarla koordineli inceleme yürütüldüğünü bildirdi. İletişim Başkanlığı’nın yayımladığı Kabine konuşmasında ise Erdoğan, olayın sıvı çelik dökümü sırasında meydana geldiğini söyledi. Patlamanın nasıl gerçekleştiğine ilişkin teknik inceleme sürüyor.

Dört savcı görevlendirildi, beş kişi gözaltında

Adalet Bakanı Akın Gürlek, Menemen Cumhuriyet Başsavcılığı’nın soruşturma başlattığını ve dört cumhuriyet savcısının görevlendirildiğini açıkladı. Savcılar ve bilirkişi heyeti olay yerinde inceleme yürütürken, DHA soruşturma kapsamında beş kişinin gözaltına alındığını bildirdi.

İçişleri Bakanlığı olayın araştırılması için iki mülkiye başmüfettişi görevlendirdi. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan da Sosyal Güvenlik Kurumu’nun inceleme için bir başmüfettiş görevlendirdiğini duyurdu.

Tera yöneticileriyle ilgili telefon kayıtlarını istedi

Kaya, aylık gelirini 500 bin lira olarak beyan etti. Tera yönetimiyle yoğun görüşmeler yaptığı yönündeki savcılık değerlendirmesine itiraz eden Kaya, eski Tera Yatırım Holding Yönetim Kurulu Başkanı Emre Tezmen ile yalnızca bir kez karşılaştığını söyledi.

Kaya, eski Tera Portföy Yönetim Kurulu Başkanı Erdin Özel’in bazı siyasiler tarafından kendisine yardımcı olarak önerildiğini, ancak Özel’in bu görevi hiç üstlenmediğini belirtti. Özel’le temaslarının siyasi amaçlı olduğunu ve yatırım işlemlerini görüşmediklerini savunan Kaya, her iki isimle arasındaki telefon trafiğine ilişkin kayıtların soruşturma dosyasına alınmasını istedi.

Savcılığın sevk yazısında 16 Eylül’deki hisse devri

Anadolu Ajansı’nın ulaştığı sevk yazısına göre Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), Özata Denizcilik (OZATD) hisselerine ilişkin işlemleri inceleyerek Kaya’nın hisse fiyatını veya yatırımcı kararlarını etkileyebilecek, kamuya açıklanmamış bilgilere sahip olduğu yönünde rapor hazırladı. Rapora dayanılarak savcılığa suç duyurusunda bulunuldu.

Savcılık, Kaya’nın nisan ayında aldığı hisselere ilişkin 16 Eylül’deki işlemin borsada satış yerine Tera Yatırım Menkul Değerler AŞ’ye virman yoluyla yapıldığını ve bedelin aynı gün Kaya’nın hesabına yatırıldığını belirtti. Sevk yazısında, işlemin SPK’nın bazı yatırım fonlarına ilişkin tasfiye kararından bir gün önce yapılması ve Kaya’nın Tera yöneticileriyle temasları, kararı önceden bildiği yönündeki şüphenin dayanakları arasında gösterildi. SPK, 17 Eylül tarihli kararların yedi portföy yönetim şirketine ait 131 fonu kapsadığını açıkladı.

Kaya, 5 Ekim’de TMSF’ye ödeme yaptıklarını söyledi

Kaya, hisselerinin tamamını 16 Eylül’de elden çıkardığı yönündeki değerlendirmeye itiraz ederek, yarısından fazlasını ağustosta sattığını söyledi. Kaya ayrıca tasfiye kararının ardından eşiyle birlikte haksız kazanç olarak nitelendirilen tutarı iade etmek için başvurduklarını ve Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu’nun (TMSF) kendilerine bildirdiği tutarı 5 Ekim’de ödediklerini beyan etti. DHA’nın aktardığı ifadede iade edildiği belirtilen tutar yer almadı.

İlyas Kaya ve eski SPK başkanına adli kontrol

Kaya, hâkimlikte hakkındaki suçlamaları reddederek serbest bırakılmasını talep etti. Aynı soruşturmada şüpheli sıfatıyla ifade veren eşi İlyas Kaya ile eski SPK Başkanı İbrahim Ömer Gönül hakkında ise imza verme yükümlülüğü ve yurt dışına çıkış yasağı uygulanmasına karar verildi.

Faize endeksli kredilerde aylık ortalama 30,72 sterlin artış

Faiz kararının ilk etkisi, ödemeleri BoE’nin politika faizine bağlı olan tracker mortgage sahiplerinde görülecek. UK Finance’ın verilerine göre Birleşik Krallık’ta yaklaşık 510 bin konut kredisi bu grupta. Kuruluşun hesabına göre çeyrek puanlık artış, bu kredilerde aylık ödemeyi ortalama 30,72 sterlin yükseltecek. Artış 12 ay boyunca aynı düzeyde kalırsa yıllık ek ödeme yaklaşık 369 sterlin olacak. Taksitin hangi tarihte değişeceği sözleşme koşullarına bağlı.

Yaklaşık 470 bin konut kredisi ise bankaların belirlediği standart değişken faiz oranına (SVR) tabi. Kredi kuruluşları çeyrek puanlık artışın tamamını müşterilerine yansıtırsa, UK Finance’ın hesabına göre bu grupta aylık ödeme ortalama 14,28 sterlin artacak. Uygulanacak oranı ve değişiklik tarihini her kredi kuruluşu kendi koşullarına göre belirliyor.

Sabit faizli 2,3 milyon anlaşma 2027’de sona erecek

UK Finance’a göre Birleşik Krallık’taki yaklaşık 8,47 milyon konut kredisinin 7,37 milyonu, yani yüzde 87’si, sabit faizli. Bu gruptaki borçluların taksitleri, mevcut sabit faiz dönemi boyunca aynı kalacak. Dönem sona erdiğinde yeni bir anlaşma yapmayan müşteriler genellikle bankalarının standart değişken faizine geçiyor. UK Finance’ın karar öncesi verilerinde bu oran ortalama yüzde 6,52 düzeyindeydi.

2027’de sabit faiz dönemi sona erecek yaklaşık 2,3 milyon kredi için yeni taksiti, eski faizle yeni teklif arasındaki farkın yanı sıra kalan borç ve vade belirleyecek. Moneyfacts’in 9 Kasım verilerine göre yeni konut kredilerinde ortalama faiz iki yıllık sabit anlaşmalarda yüzde 5,96, beş yıllık sabit anlaşmalarda yüzde 5,99 oldu. Bankalar, yeni sabit faizli teklifleri belirlerken fonlama maliyetlerini ve gelecekteki faiz beklentilerini de hesaba katıyor.

Örneğin 150 bin sterlin borcu ve 20 yıl kalan vadesi bulunan, anapara ve faizi birlikte ödeyen bir borçlunun aylık taksiti yüzde 2 faizle yaklaşık 759 sterlin tutuyor. Aynı bakiye ve vadeyle yüzde 5 faizli bir anlaşmaya geçildiğinde taksit yaklaşık 990 sterline yükseliyor. Ürün ücretleri hariç bu örnekte aylık fark 231 sterlin.

Yeni faiz altı ay önceden güvenceye alınabiliyor

Birleşik Krallık hükümetinin Mortgage Charter düzenlemesine katılan kredi kuruluşları, sabit faiz dönemi bitmek üzere olan müşterilerine altı aya kadar önceden yeni bir oranı güvenceye alma imkânı sunuyor. Ödeme güçlüğü yaşayan ve taksitleri güncel olan müşteriler için, koşullara bağlı olarak altı ay yalnızca faiz ödeme veya kredi vadesini uzatma seçenekleri de bulunuyor. Bu seçenekler aylık taksiti düşürebiliyor ancak toplam faiz maliyetini artırabiliyor.

Tasarrufta yüzde 5,4 faiz beş yıllık hesapta

Tasarruf hesaplarına yansıma bankaya ve hesap türüne göre değişiyor. Which?’in 9 Kasım tarihli karşılaştırmasında Afin Bank’ın beş yıllık sabit faizli hesabı yüzde 5,40 yıllık eşdeğer faiz (AER) sunuyor. Hesap en az 1.000 sterlinle açılabiliyor ve para beş yıllık vadeye bağlanıyor. BoE’nin bir sonraki faiz kararı 17 Aralık 2026’da açıklanacak.

Enfield’da iki ayrı törene katıldılar

Haringey’de Kayahan Beyzade Elliott ve Semahat Mustafa, Barnet’te Seyyare Beyzade ve Taylan Beyzade Elliott, Borehamwood’da Mine Ekmekcioğlu, Lambeth’te ise Nurperi Mehmet iki dernek adına çelenk bıraktı. Hülya Değirmencioğlu, Enfield’da hem Edmonton Green’deki hem de ilçe merkezindeki törene katıldı.

Dernekler, Haringey’de uzun yıllardır anma törenlerine katılan Huseyin Hoca’nın bu yıl da Kıbrıslı Türk toplumunu temsil ettiğini bildirdi. Açıklamaya göre Enfield Belediye Başkanı da törende Degirmencioglu ile görüşerek TWPA’ya toplum için yürüttüğü gönüllü çalışmalar dolayısıyla teşekkür etti.

Borehamwood’da geçit töreni, Barnet’te bando eşliğinde anma

Elstree ve Borehamwood’daki geçit törenine denizcilik öğrenci birliği Sea Cadets ve davul ekibi öncülük etti. Belediye temsilcilerinin yanı sıra kara ve hava öğrenci birlikleri ile bölgedeki ilkokullardan öğrenciler de yürüyüşe katıldı. Kıbrıslı Türk toplumunu törende Mine Ekmekcioğlu temsil etti.

Barnet’teki anma törenine Salvation Army bandosu eşlik etti. Öğrenciler, aileleri ve öğretmenleriyle birlikte anıta gelerek okullarını temsil etti. Ortak açıklamaya göre Barnet Belediye Meclisi Lideri Barry Rawlings, yolların geçici olarak kapatılması konusunda polisle mutabakata varılamadığı için geleneksel geçit töreninin bu yıl düzenlenemediğini söyledi.

Kıbrıs Alayı’nda görev yapan babalarını andılar

İki dernek, Kıbrıslı Türklerin Britanya ordusundaki hizmetinin Birinci Dünya Savaşı’na uzandığını ve İkinci Dünya Savaşı sırasında binlerce Kıbrıslı Türkün gönüllü olarak Kıbrıs Alayı’na katıldığını belirtti.

Bu yıl çelenk bırakan Semahat Mustafa ve Hülya Değirmencioğlu’nun babaları da Kıbrıs Alayı’nda görev yaptı. Açıklamaya göre Değirmencioglu’nun annesi ve babası, İkinci Dünya Savaşı’nın ardından da uzun yıllar Britanya ordusu için çalıştı.

Beyzade’den Whitehall’daki ulusal törene katılım çağrısı

TWPA Başkanı ve Kıbrıslı Türk Anma Derneği Başkanı Dr. Seyyare Beyzade, daha fazla gencin ve Türk okulunun anma törenlerine katılmasını istedi. Beyzade, çocukların anma gelinciği taktıklarında bu simgenin kendi ailelerinin ve toplumlarının tarihini de temsil ettiğini bilmelerini istediğini söyledi.

Beyzade, “Hedefim, Kıbrıslı Türklerin Britanya’nın ulusal anma törenlerinde resmen tanınması ve bir gün Whitehall’daki Cenotaph Anıtı önünde hep birlikte yer alabilmemiz” dedi.

Kıbrıslı Türk Anma Derneği, Britanya Silahlı Kuvvetleri’nde görev yapmış Kıbrıslı Türklerin hikâyelerini kayıt altına almak için ailelere fotoğraf, belge ve kişisel anılarını paylaşma çağrısında bulundu.

Filistin bayrağı yaklaşık bir saat sonra indirildi

Direğin tepesinde yaklaşık bir saat kalan 22 yaşındaki kişi, saat 12.30 sıralarında kendi imkânlarıyla aşağı indi. Polis, Berlin itfaiyesinin yardımıyla Filistin bayrağını indirdi. DW’nin aktardığına göre, direğin bayrak çekme ipi zarar gördüğü için Alman Birlik Bayrağı hemen yeniden göndere çekilemedi.

Polis, direğe tırmanan kişiyi ve 20 yaşındaki destekçisini gözaltına aldı. ZDF’nin aktardığına göre 20 yaşındaki kişi işlemlerinin ardından serbest bırakıldı. 32 yaşındaki kişi ise kimlik tespitinin ardından olay yerinden uzaklaştırıldı. Berlin polisinin açıklamasında, 22 yaşındaki kişinin gözaltında tutulmaya devam edilip edilmeyeceğinin değerlendirildiği belirtildi.

Eylem TikTok’ta canlı yayımlandı

Tagesspiegel’e konuşan polis sözcüsü, direğin dibindeki iki kişinin eylemi görüntülediğini ve görüntülerin TikTok’ta canlı yayımlandığını söyledi. Eylemi üstlenen Peacefully Against Genocide grubu, amacının Filistin halkıyla dayanışma göstermek olduğunu açıkladı.

Soruşturmayı Berlin Eyalet Kriminal Dairesinin devlet güvenliğinden sorumlu birimi yürütüyor. Polis, devleti ve devlet sembollerini aşağılama, kamu malına zarar verme, izinsiz giriş ve Berlin Toplanma Özgürlüğü Yasası’na aykırılık şüphelerini araştırıyor.

Meclis Başkanı güvenliğin artırılmasını istedi

Federal Meclis Başkanı Julia Klöckner, olayın ardından Reichstag binası ve çevresinde güvenlik önlemlerinin artırılması çağrısında bulundu. Klöckner, parlamento binasının çevresinin korunmasında Berlin eyalet yönetimine de sorumluluk düştüğünü söyledi.

Reichstag’ın batı girişinin önünde dalgalanan Birlik Bayrağı, Doğu ve Batı Almanya’nın yeniden birleştiği 3 Ekim 1990’da, gece yarısı ilk kez göndere çekildi. Bayrak ve direği, Cumhuriyet Meydanı’nda birleşmenin anıtı olarak yer alıyor.

Erdoğan ve Aliyev, Fuzuli Uluslararası Havalimanı’nın açılışını 26 Ekim 2021’de birlikte yapmıştı. Erdoğan, o gün havalimanına inen ilk devlet başkanı olmuştu. Havalimanı, 8 Kasım 2026’daki Zafer Günü ziyaretinde de karşılama noktası oldu.

Şuşa görüşmesinde enerji ve Zengezur Koridoru

Aliyev, görüşmede siyasi ve ekonomik ilişkilerin yanı sıra yatırımların, enerjinin ve Zengezur Koridoru dahil ulaştırma hatlarının ayrıntılı biçimde ele alındığını söyledi. İkinci Karabağ Savaşı sırasında Türkiye’nin verdiği desteği hatırlatan Aliyev, 15 Haziran 2021’de imzalanan Şuşa Beyannamesi’nin iki ülke ilişkilerini resmen müttefiklik düzeyine çıkardığını belirtti.

Erdoğan, “Bir millet, iki devlet” ifadesini yineleyerek Türkiye’nin Karabağ’ın yeniden inşasına ve Güney Kafkasya’da kalıcı barış çabalarına desteğini sürdüreceğini söyledi. Aliyev ise Azerbaycan ile Ermenistan arasındaki normalleşme sürecinde somut sonuçlar beklediğini belirtti. Aliyev’in verdiği bilgiye göre tarafların bir yılı aşkın süre önce parafe ettiği barış anlaşması imza aşamasını bekliyor.

Başörtüsü tartışması ve Aliyev’in katılmadığı Ankara zirvesi

Ankara ile Bakü arasındaki son gerilim, Azerbaycan’da yeni okul kıyafeti kuralları kapsamında başörtüsüne kısıtlama getirilmesinin ardından gündeme geldi. Türkiye’de bazı siyasetçilerin düzenlemeyi eleştirmesi üzerine Azerbaycanlı yetkililer, ülkenin iç işlerine müdahale edilmemesi çağrısında bulundu. Reuters ve Euronews’ün aktardığına göre Bakü yönetimi, sosyal medya paylaşımlarını gerekçe göstererek 31 Türk vatandaşına ülkeye giriş yasağı koydu. Düzenlemeyi eleştiren Cumhurbaşkanı Başdanışmanı Oktay Saral da ekim sonunda görevinden ayrıldı.

Aliyev, Erdoğan’ın telefonla davet ettiği 30 Ekim’deki Türk Devletleri Teşkilatı zirvesine katılmadı. Azerbaycan’ı Ankara’da Dışişleri Bakanı Ceyhun Bayramov temsil etti. Azerbaycan basını, Aliyev’in yokluğunu yoğun programına ve Bakü’de önceden planlanan FIFA 15 Yaş Altı Dünya Kupası etkinliklerine bağladı. Bayramov, zirveden bir gün önce Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ile Ankara’da görüştü.

Reuters ve Associated Press, Ankara’nın Gazze savaşı nedeniyle İsrail’e yönelik sert eleştirileri ile Bakü’nün İsrail’le yakın ilişkilerini de iki ülkenin bölgesel politikalarının ayrıştığı başlıklar arasında gösterdi. Şuşa’daki ortak açıklamalarda ise iki lider, müttefiklik bağlarına ve bölgesel iş birliğine odaklandı.

Hocalı ve Hankendi’de anıtlara çelenk

Basın toplantısının ardından Erdoğan ve Aliyev, Şuşa Kalesi’ni ziyaret etti. İki lider daha sonra Hocalı’daki anıta ve Hankendi Zafer Anıtı’na çelenk bıraktı. Erdoğan, Hocalı’da katliama ilişkin müzeyi gezerek anı defterini imzaladı. Ziyaret programı, Aliyev’in Erdoğan onuruna verdiği resmî akşam yemeğiyle devam etti.

Konu ekim ayında Parlamento’ya taşındı

İşçi Partili Tottenham Milletvekili ve eski Dışişleri Bakanı David Lammy, 9 Ekim’de verdiği yazılı sorularla Eylül 2025’ten bu yana kaç başvurunun kabul edildiğini, kaçının reddedildiğini, kaç ret kararına itirazın sürdüğünü ve ortalama bekleme sürelerini sordu. İçişleri Bakanlığının 19 Ekim tarihli yanıtında, yayımlanan istatistiklerin ret kararlarına ve işlem sürelerine ilişkin istenen ayrıntıları içermediği belirtildi. Bakanlık, sonuçlandırılan dosya sayısının haftalık ortalama başvuru sayısının üzerine çıktığını ve bekleyen dosya sayısının önemli ölçüde azaldığını bildirdi.

Bakanlık, haziranda Lordlar Kamarası’na verdiği yanıtta gecikmeleri beklenenden fazla başvuru alınmasına ve kapsamlı belge incelemesi gerektiren dosyalara bağlamıştı. ECAA başvuruları için altı aylık işlem hedefi bulunduğunu açıklayan bakanlık, birikimi azaltmak için ek kaynak ayırdığını da bildirmişti. The Guardian’a konuşan hukukçular ise özellikle Eylül 2025’ten itibaren yapılan bazı başvurularda bekleme süresinin altı ayı aştığını belirtti.

Tedavi süresi ve sosyal medya hesabı ret dosyalarında

The Guardian’ın aktardığı dosyalardan birinde, kanser tedavisini Türkiye’de sürdüren bir kadının başvurusu reddedildi. Gazeteye göre, sağlık ekibi tedavinin başka bir ülkeye taşınmasının ciddi risk taşıdığını bildirdi. Bakanlık, idari inceleme sonrasında kararını korudu ve ekim ayında kadına üç küçük çocuğuyla birlikte Birleşik Krallık’tan ayrılması gerektiğini bildirdi.

Bir başka dosyada işletmenin internet sitesi veya sosyal medya hesabı bulunmaması ret gerekçeleri arasında gösterildi. Gazete, banka hesap dökümlerinin eksik olduğu yönündeki tespitin de hatalı olduğunu ve kararın daha sonra geri alındığını bildirdi. Ayrı bir dosyada ise başvuru sahibinin ülke dışında geçirdiği günlerin yanlış hesaplandığı aktarıldı.

İdari inceleme başvuruları 395’e çıktı

Gazetenin bilgi edinme yoluyla ulaştığı verilere göre, 2025’in tamamında 145 olan idari inceleme başvurusu sayısı, 2026’nın başından ağustos ortasına kadar 395’e ulaştı. Bu süreçte İçişleri Bakanlığı, başvuru sahibinin kararın alınmasında hata yapıldığı yönündeki itirazını inceliyor.

Lammy, 8 Kasım’da yaptığı açıklamada, yıllardır ülkede yaşayan Türk ailelerin dosyalarındaki hataların ağır sonuçlar doğurduğunu belirterek bakanlığa harekete geçme çağrısı yaptı. Lammy’nin atıfta bulunduğu Windrush skandalında, Birleşik Krallık’ta yasal olarak yaşama hakkı bulunan Karayip kökenli kişiler, statülerini belgelemekte yaşadıkları sorunlar nedeniyle işlerini kaybetmiş veya ülkeden çıkarılma riskiyle karşı karşıya kalmıştı. İçişleri Bakanlığı ise gazeteye yaptığı açıklamada her ECAA dosyasını kendi koşulları içinde, yayımlanmış kurallar ve kılavuzlar uyarınca değerlendirmeyi sürdürdüğünü bildirdi.

Mevcut kurallar ne öngörüyor?

Türk iş insanı vizesi Brexit sonrasında yeni başvurulara kapandı. Bu statüyü daha önce alan Türk iş insanları ve çalışanlar ile uygun aile üyeleri, ilgili koşulları karşılamaları hâlinde izinlerini uzatabiliyor veya süresiz oturuma başvurabiliyor. İş insanları için yayımlanan kurallar, uygun statüde beş yıllık kesintisiz ikamet ve faal, sürdürülebilir bir işletme gibi koşullar içeriyor. İşletmenin internet sitesi veya sosyal medya hesabı bulunması, yayımlanan koşullar arasında yer almıyor.

Kesintisiz ikamet hesabında genel sınır, herhangi bir 12 aylık dönemde Birleşik Krallık dışında geçirilen 180 gün. Göçmenlik kuralları, başvuru sahibinin veya yakın bir aile üyesinin hayatını tehdit eden hastalığı gibi zorlayıcı kişisel nedenlerden kaynaklanan sürelerin bu hesaba katılmamasını öngörüyor.

Karadeniz’i tahta bir gemiyle geçti

Johnson’ın anlatımına göre Hanife Feride, 19. yüzyılın ortalarında Rusya’nın Kafkasya’daki ilerleyişi sırasında yurdundan ayrılan bir Çerkes çocuğuydu. Karadeniz’i tahta bir gemiyle yaklaşık 10 günde geçerek İstanbul’a ulaştı. Johnson, Hanife Feride’nin Kapalıçarşı’nın kuzeydoğu köşesindeki pazarda satışa çıkarıldığını, kendisini satın alan kadının daha sonra onu 43 yaşındaki dul oğlu Ahmed Hamdi ile evlendirdiğini yazdı. Aile anlatısına göre Hanife Feride evlendirildiğinde 13 yaşındaydı.

Rachel Johnson da 2021’de The Times’ta aile hikâyesini anlatmıştı. Independent Türkçe’nin o tarihte aktardığına göre Rachel, Hanife Feride’nin babası tarafından Ahmed Hamdi’ye satıldığını yazmıştı. İki kardeşin aktardığı anlatılar, satışı kimin yaptığı ve Hanife Feride’yi kimin satın aldığı konusunda farklılaşıyor.

1856 tarihli arşivde Çerkes kız çocuklarının satışı

Rus İmparatorluğu’nun 1850’ler ve 1860’larda Çerkesleri Kafkasya’dan zorla çıkarması, Osmanlı topraklarına büyük bir göç dalgasına yol açtı. Aralık 1856’da Hunt’s Merchants’ Magazine dergisinde yeniden yayımlanan, Londra merkezli Morning Post gazetesinin İstanbul muhabirine ait bir haberde, Çerkes kız çocukları için istenen bedelin 100 sterlinden 5 sterline kadar düştüğü aktarılıyordu. Bu rakamlar dönemin köle ticaretine ilişkin. Hanife Feride’nin satış bedeline dair bir kayıt tespit edilemedi.

Hanife Feride, Ali Kemal’in annesiydi

Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü, Hanife Feride Hanım’ı Çerkes kökenli bir cariye ve gazeteci Ali Kemal’in annesi olarak kaydediyor. Osmanlı’nın son döneminde Dahiliye Nazırlığı yapan Ali Kemal’in İngiltere’de doğan oğlu Osman Wilfred Kemal, daha sonra Johnson soyadını aldı. Wilfred, Boris Johnson’ın baba tarafından dedesiydi.

Johnson aile hikâyesini tazminat tartışmasına taşıdı

Johnson, ailesinin köleleştirilmiş bir kadının soyundan geldiğini belirterek kendi ailesinin de tazminat isteyip istememesi gerektiğini sordu. Eski başbakan, bu soruyu Britanya’nın Atlantik ötesi köle ticaretindeki rolü nedeniyle kamu kaynaklarından tazminat ödenmesine karşı çıkarken gündeme getirdi.

Birleşik Krallık Başbakanı Andy Burnham ise devlet adına resmî özür çağrılarını görüşmeye açık olduğunu açıklarken mali tazminatı gündem dışı bıraktı. Antigua ve Barbuda’da 4 Kasım’da sona eren İngiliz Milletler Topluluğu zirvesinin sonuç bildirisinde, Londra’nın köle ticaretinden etkilenen taraflarla belirli bir takvime bağlı görüşmeler yürütme taahhüdü memnuniyetle karşılandı. Karayip ülkelerinden tazminat çağrıları ise sürüyor.

Euronews tarafından görüldüğü belirtilen taslak belgeye göre taraflar, AB Emisyon Ticaret Sistemi (EU ETS) ile Birleşik Krallık Emisyon Ticaret Sistemi (UK ETS) arasında bağlantı kurulmasını öngören bir anlaşma üzerinde çalışıyor.

Bu düzenleme, Brexit sonrasında birbirinden bağımsız işleyen iki karbon piyasasının yeniden yakınlaşması anlamına gelecek.

Planlanan sistemle, iki tarafta kullanılan emisyon izinlerinin belirlenen kurallar çerçevesinde karşılıklı tanınması ve karbon fiyatları arasındaki farklılıkların zamanla azalması hedefleniyor.

20 Kasım zirvesi kritik önem taşıyor

Brüksel'de 20 Kasım'da düzenlenmesi beklenen AB-Birleşik Krallık zirvesi, karbon piyasalarının birbirine bağlanması bakımından önemli bir diplomatik aşama olabilir.

Taslakta müzakerelerin tamamlandığının duyurulması öngörülse de siyasi açıklama ile anlaşmanın hukuken yürürlüğe girmesi farklı süreçler olacak.

Karbon piyasalarının fiilen bağlanabilmesi için ilgili mevzuatın uyumlaştırılması, gerekli onayların alınması ve uygulama mekanizmalarının oluşturulması gerekecek.

Sınırda karbon vergisi yükü azalabilir

Anlaşmanın en önemli ekonomik sonuçlarından biri, AB'nin Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (CBAM) üzerindeki etkisi olacak.

AB'nin karbon kaçağını önlemeyi amaçlayan düzenlemesi, özellikle demir-çelik, alüminyum, çimento, gübre, elektrik ve hidrojen gibi karbon yoğun ürünleri kapsıyor.

Karbon piyasalarının birbirine bağlanması ve gerekli hukuki şartların sağlanması durumunda, Birleşik Krallık'tan AB'ye yapılan belirli ihracat işlemlerinin CBAM yükümlülüklerinden muaf tutulması mümkün olabilecek.

Benzer bir kolaylık, Birleşik Krallık'ın kendi sınırda karbon düzenlemesi kapsamında AB'den gelen ürünler için de gündeme gelebilecek.

Bu gelişme, özellikle Avrupa pazarına ihracat yapan İngiliz sanayi kuruluşları açısından önem taşıyor.

İngiliz sanayisinde maliyet tartışması

Karbon piyasalarının birleştirilmesi bütün sektörler açısından aynı ekonomik sonuçları doğurmayabilir.

Anlaşmayı destekleyenler, ortak piyasanın ticarette belirsizliği azaltacağını, şirketlerin karbon maliyetlerini daha öngörülebilir hale getireceğini ve sınırda ek mali yüklerin önüne geçebileceğini savunuyor.

Eleştirmenler ise İngiliz karbon fiyatlarının AB seviyelerine yaklaşması durumunda bazı üreticilerin daha yüksek emisyon maliyetleriyle karşılaşabileceğine dikkat çekiyor.

Özellikle enerji yoğun sektörlerde faaliyet gösteren işletmeler açısından karbon izinlerinin fiyatı, üretim maliyetlerini doğrudan etkileyebiliyor.

Dolayısıyla anlaşmanın sanayi üzerindeki net etkisi, karbon fiyatlarının gelişimine ve şirketlere sağlanacak geçiş düzenlemelerine bağlı olacak.

AB'nin karbon vergisi 2026'da, İngiltere'ninki 2027'de

Yeni anlaşmayı önemli hale getiren gelişmelerden biri, iki tarafın sınırda karbon düzenlemelerini farklı tarihlerde uygulamaya koyması.

AB'nin CBAM sistemi 1 Ocak 2026'da kesin uygulama dönemine geçti. Birleşik Krallık ise kendi sınırda karbon mekanizmasını Ocak 2027'de başlatmayı planlıyor.

İki sistem arasında bağlantı kurulmadığı takdirde, bazı ihracatçıların kendi ülkelerinde karbon bedeli ödemelerine rağmen sınırda ilave maliyet veya idari yükümlülüklerle karşılaşması söz konusu olabilecek.

Euronews'in 6 Kasım tarihli haberinde, taslak anlaşmanın bu ticari engelleri azaltmayı hedeflediği belirtiliyor.

Müzakereler 2025'te başlamıştı

Karbon piyasalarının birleştirilmesi, taraflar arasında yeni ortaya çıkan bir öneri değil.

Mayıs 2025'te Londra'da düzenlenen AB-Birleşik Krallık zirvesinde bu yönde çalışma yapılması kararlaştırılmıştı. Görüşmeler 2025'in sonlarında başladı.

İngiltere hükümetinin Ağustos 2026'da Parlamento'ya verdiği yanıtta, anlaşmanın önemli kazanımlarından birinin karşılıklı CBAM muafiyetinin önünü açmak olacağı vurgulandı.

Zirvede başka anlaşmalar da gündemde

20 Kasım'daki zirvede yalnızca karbon piyasaları ele alınmayacak.

Avrupa Komisyonu, tarım ve gıda ticaretinin kolaylaştırılması ile gençlerin karşılıklı çalışma, eğitim ve seyahat imkânlarını geliştirecek bir hareketlilik programında da ilerleme sağlamayı hedefliyor.

AB ile İngiltere'nin elektrik piyasalarında daha yakın iş birliği kurması da gündemde. Ancak elektrik piyasasına katılımın mali koşulları ve bazı diğer başlıklarda görüşmelerin zirve sonrasında devam etmesi bekleniyor.

Gözler 20 Kasım'da Brüksel'de olacak

Avrupa Konseyi Başkanı António Costa ve Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen'in ev sahipliği yapacağı zirveye İngiltere Başbakanı Andy Burnham katılacak.

Karbon piyasalarının birleştirilmesine yönelik siyasi uzlaşmanın açıklanması, Brexit sonrası ekonomik ilişkilerin yeniden yakınlaşmasında önemli bir gelişme olarak değerlendiriliyor.

Bununla birlikte 8 Kasım itibarıyla nihai anlaşma henüz ilan edilmiş değil. Taslak metnin değişmesi, uygulama takviminin ise hukuki onaylara bağlı olarak netleşmesi mümkün.

Almanya Dışişleri Bakanı Johann Wadephul, 4 Kasım Çarşamba günü Federal Meclis’te (Bundestag) milletvekillerinin sorularını yanıtlarken Türk iş insanlarına yönelik vize işlemlerinin kolaylaştırılması konusunda yürütülen çalışmalar hakkında bilgi verdi.

Hristiyan Demokrat Birlik (CDU) Milletvekili Tijen Ataoğlu’nun sorusu üzerine konuşan Wadephul, hazırlıkların hızla sürdüğünü belirterek, ilgili bütün birimlerin uygulamayı hayata geçirmek üzere görevlendirildiğini söyledi.

Alman Bakan, vize prosedürlerinin sadeleştirilmesi gerektiğini vurgularken, yeni düzenlemelerin kısa sürede uygulanmasının hedeflendiğini bildirdi.

İlk adım eylül ayında atılmıştı

Türk iş insanlarına yönelik vize kolaylığı girişimi, Kuzey Ren-Vestfalya Eyalet Başbakanı Hendrik Wüst’ün 28-30 Eylül tarihlerinde Türkiye’ye gerçekleştirdiği ziyaret sırasında gündeme gelmişti.

Wüst, İstanbul’da katıldığı ekonomi konferansında, Almanya ile Türkiye arasındaki ticari ilişkilerin geliştirilmesi amacıyla Türk iş insanlarına vize kolaylığı sağlanacağını açıklamıştı.

Federal Meclis’te konuyu yeniden gündeme getiren CDU Milletvekili Tijen Ataoğlu, söz konusu taahhüdün ne zaman uygulamaya geçirileceğini ve hangi şartların geçerli olacağını sordu.

Wadephul ise çalışmaların hızlandırıldığını ve ilgili kurumların görevlendirildiğini belirterek hükümetin bu konuda harekete geçtiğini doğruladı.

Güvenilir şirketlere hızlı vize uygulaması

Almanya’nın üzerinde çalıştığı düzenlemeler arasında, güvenilir şirketlerin temsilcilerine öncelik tanınmasını öngören Business Fast Track (Hızlandırılmış İş Vizesi) uygulaması da bulunuyor.

Alman kamu yayıncısı ZDF’nin aktardığı bilgilere göre, 2026 sonbaharında başlatılması planlanan sistemden öncelikle Almanya-Türkiye iş dünyası kuruluşlarına üye şirketlerin yararlanması öngörülüyor.

Bu uygulamanın özellikle iş toplantıları, ticari görüşmeler, fuarlar ve şirket ziyaretleri için Almanya’ya seyahat etmek isteyen iş insanlarının vize işlemlerini kolaylaştırması hedefleniyor.

Ancak programın kesin başlangıç tarihi, başvuru şartları ve hangi şirketlerin öncelikli kapsamda değerlendirileceği henüz ayrıntılı biçimde açıklanmadı.

Türkiye’de yeni konsolosluk şubesi açılabilir

Alman hükümetinin gündemindeki bir başka seçenek ise Türkiye’de yeni bir dış temsilcilik veya konsolosluk şubesi açılması.

Dışişleri Bakanı Wadephul, Türkiye’den gelen vize taleplerine daha hızlı yanıt verilebilmesi amacıyla ek bir temsilcilik kurulmasının değerlendirildiğini söyledi.

Planlanan merkezde vize başvurularının kabul edilmesi, başvuru sahipleriyle ön görüşmeler yapılması ve bazı konsolosluk hizmetlerinin yürütülmesi mümkün olabilecek.

Bununla birlikte yeni temsilciliğin hangi şehirde açılacağı, ne kadar personelle hizmet vereceği ve ne zaman faaliyete geçeceği konusunda henüz kesin bir karar açıklanmadı.

Aile birleşimi ve ziyaret vizelerindeki gecikmeler de gündemde

Federal Meclis’teki görüşmeler yalnızca iş insanlarının vize sorunlarıyla sınırlı kalmadı.

Türkiye’den Almanya’ya aile birleşimi veya aile ziyareti amacıyla gitmek isteyen bazı kişilerin bir yıldan uzun süre vize beklemek zorunda kalması da milletvekillerinin gündeme getirdiği konular arasında yer aldı.

Wadephul, Almanya’nın dünya genelindeki vize başvurularının büyük bölümünü olağan dışı gecikmeler yaşanmadan sonuçlandırdığını savundu.

Yapay zekanın iş gücü piyasasındaki olumsuz etkilerinin, eşitsizlik piramidinin altında yer alan iş kollarında daha fazla ortaya çıkmasına bağlı olarak ekonomik eşitsizliğin artacağı ve bunun da toplumsal huzursuzluğu artırma potansiyeli taşıdığı belirtiliyor. AA'nın, teknolojinin var olan toplumsal eşitsizliklere etkisini ele aldığı iki haberden oluşan "Teknoloji ve Eşitsizlik" başlıklı dosyasının ikinci haberinde, Çin'deki Taihe Enstitüsünde yapay zeka ve işçi sorunları üzerine araştırmalar yapan Wang Hui, yapay zekanın iş gücü piyasasındaki eşitsizliği nasıl etkileyeceğine ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

KİŞİSELLEŞTİRİLMİŞ TEDAVİ YÖNTEMİ İLE UZAKTAN MÜDAHALE

Kendi bulduğu “Kişiselleştirilmiş Tedavi Yöntemi” ile Oxford ve Maastricht üniversitelerinin desteğini alarak dünyada bir ilke imza atan Türk Psikolog Alptekin Aydın, QEEG olarak adlandırılan son teknoloji İngiltere hastanelerinde bile olmayan fonksiyonel beyin taraması ile öncelikli olarak problemli fonksiyonları tespit ediyor.

Otizmli çocuğun beyin haritası çekilip raporlanmasından sonra, evlerde de kullanılabilen, kişiye özel olarak hazırlanan manyetik beyin tedavisi yapılıyor.

Aydın, Londra’daki kliniğinde TMS adı verilen manyetik beyin terapisi ile bin 500 yakın çocuğun iyileştiği ve binlerce çocuğun sırada beklediği tedaviyi, öncelikli olarak Türkiye’de başlattı.

Londra Tasarım Yıldızları konseptli etkinlikte İngiltere’de yaşayan iç mimarlar, mimarlar, tasarımcılar ve inşaat sektörünün önde gelen isimleri buluştu.

Geceye ev sahipliği yapan şirketin Kurucusu ve Yönetim Kurulu Başkanı Ömer Erden, “Dünyayı aydınlatmak için bir yolculuğa çıktık. 10 bin metrekare kapalı alan ve üretim tesislerimiz ile talebi karşılayacak bir potansiyelimiz var. Hali hazırda ABD ve Kanada’ya ihracat yapan bir firmayız. Avrupa lokasyonu olarak da merkezimizi Londra’ya taşıdık” diye konuştu.

15 YILLIK TECRÜBE

2,5 milyon sterlinin üzerinde bir yatırım ile Birleşik Krallık’ta faaliyete başlayan şirket, 15 yıllık tecrübesi ile sektörü dünyaya tanıtmayı hedefliyor.

Londra’daki Showroom’unda İngiltere’nin önde gelen sektör temsilcilerini ağırlayan şirketin) diğer kurucu ortağı Fatih Erden ise, “Türkiye’nin en büyük üreticilerinden biriyiz. Hizmet kalitesini ön planda tutarak Mimari tasarım ve Aydınlatma alanında tasarımdan üretime kadar çözümler üretiyoruz. Mekan ile kullanıcı arasındaki ilişkiyi doğru ışık ile kurgulayarak İnşaat, otel, restoran ve kişiye özel aydınlatma tasarımları ile sektörde trendi belirliyoruz”  diyerek HEKA Aydınlatma’nın sektörün lokomotiflerinden olduğunun altını çizdi.

“SEKTÖRÜN DE YOLUNU AYDINLATACAĞIZ”

Londra’daki etkinlikte tasarımcı ve içmimarları inşaat sektörüyle buluşturarak üretici, tasarımcı ve uygulayıcıları kaynaştırmayı hedeflediklerini belirten Ömer Erden, “Biz aydınlatma projeleri ile büyük ölçekli işler yapan bir firmayız. Yaşam alanlarını ışıklandırıyoruz. Londra’daki bu etkinlikte de sektörün önemli paydaşlarını bir araya getirmenin görevimiz olduğunu hissettik. HEKA’nın kapıları sektörün tüm temsilcilerine açık. Biz Londra’daki merkezimizin bir buluşma noktası olmasını hedefledik” diyerek sektörün de yolunu aydınlatmaya talip olduklarını belirtti.

Geceye T.C. Londra Büyükelçiliği Ticaret Müşavirliği, Avrupalı Türk Markalar Birliği, ÇATI Business Networking sivil toplum kuruluşu, iş insanları, Londra’da yaşayan mimar, mühendis, iç mimar ve tasarımcılar katıldı.

Çavuşoğlu, Antalya'da Belek Turizm Merkezi'ndeki bir otelde Almanya Dışişleri Bakanı Heiko Maas ile heyetler arası görüşmelerin ardından ortak basın toplantısı düzenledi.

Çavuşoğlu, Afganistan'dan Türkiye'ye gelmek isteyen Türk vatandaşlarının tahliyesinin güvenli bir şekilde gerçekleştiğini söyledi.

Kabil Havaalanı'nın güvenliğini sağlayan güvenlik güçlerinin ve büyükelçilik görevlilerinin özverili bir şekilde çalıştığını belirten Çavuşoğlu, tahliye zamanında görevlilerin havalimanında çalışmalarını yürüttüğünü, şu anda ise büyükelçilik binasına döndüklerini kaydetti.

Afganistan'da insani krizin endişe verici boyuta ulaştığını ifade eden Çavuşoğlu, ülkenin yarısından fazlasının acil insani yardıma muhtaç olduğunu dile getirdi.

Bölgedeki 10 milyona yakın çocuğun hayatının kuraklık, açlık ve salgın nedeniyle tehlikede olduğuna işaret eden Çavuşoğlu, uluslararası toplumun Afganistan'a insani yardımlarını artırması gerektiğini vurguladı.

Afganistan'da 3,5 milyon kişinin yerinden edildiğini anlatan Çavuşoğlu, "Afganistan kaynaklı göç akını, kriz boyutuna ulaşırsa sadece bölge ülkeleri değil Avrupa dahil herkes etkilenir. Suriye krizinden dersler çıkartılmalı. Birlikte bu konuda çözümler üretmeliyiz. Bu konuyu da biraz önce ele aldık. Türkiye olarak göç konusunda ahlaki ve insani sorumluluklarımızı yeterince yerine getirdik. Bizim artık ilave bir mülteci yükü kaldırmamız söz konusu değildir." diye konuştu.

Kabil Havaalanı'nın güvenliğinin nasıl sağlanacağına ilişkin soruya Çavuşoğlu, "Havaalanı konusu gerçekten ciddi bir konu, bunu titizlikle değerlendiriyoruz. Önümüzdeki dönemde daha detaylı incelemelerde bulunulacak. Özellikle sivil uçuşlara." diye yanıt verdi.

Çavuşoğlu, Afganların Türkiye'de tutulacağı iddialarına ilişkin ise şu değerlendirmede bulundu:

"Maalesef dezenformasyon böyle durumlarda çok daha yaygın oluyor, hatta bazen de etkili olabiliyor. Özellikle ABD ve İngiltere'nin Afganları ülkeden çıkardıktan sonra Türkiye'de belli bir süre tutacağına dair iddialar ortaya atıldı. O ülkeler bunu yalanladı. Gerçekten de hiçbir ülkeden bugüne kadar 'Göçmenleri Afganistan'dan çıkardıktan sonra daha doğrusu tahliye edilen kişileri Türkiye'de belli bir süre tutalım' teklifi hiç olmadı. En başta vize konusunda ABD'nin bir açıklaması oldu, biz de zaten net bir şekilde ona karşı çıktık. Böyle bir teklif ne Almanya'dan ne de başka bir ülkeden bize gelmedi."

(Sürecek)

1 Ocak 2021 tarihi itibarıyla başlayan bu yeni dönemin ilk günlerinde yaşanan sorunlar, beklentileri, gıda sektörünün içinden bir portre olan Giba Gıda CEO’su Vehbi Keleş ile konuştuk.

Avrupalı Türk Markalar Birliği (ATMB) Başkan Yardımcısı ve Gima Gıda CEO'su Vehbi Keleş ile “Türkiye ile İngiltere Arasında İmzalanan Serbest Ticaret Anlaşması ve Brexit Sonrası Ticareti” konuştuk.  Eurovizyon’un Youtube kanalında izleyebilirsiniz...

Daha sonraki söyleşileri izlemek için Youtube kanalımıza abone olabilirsiniz.