Yaş doğrulama yapmayanlara sınırlama

Yeni uygulamaya göre kullanıcılar, cihazlarını tam kapasiteyle kullanabilmek için 18 yaşında olduklarını doğrulamak zorunda. Doğrulama işlemi; kredi kartı bilgisi ya da resmi kimlik taramasıyla gerçekleştiriliyor.

Bu adımı tamamlamayan ya da reşit olmayan kullanıcılar için sistem otomatik olarak devreye giriyor. Mesajlaşma uygulamalarından görüntülü aramalara kadar birçok özellik sınırlandırılıyor. Özellikle FaceTime ve iMessage gibi iletişim araçlarında güvenlik filtreleri ve erişim kısıtları dikkat çekiyor.

Çocuk hesaplarına daha sıkı denetim

Yeni düzenlemeyle birlikte çocuk kullanıcılara ait hesaplar daha sıkı denetim altına alındı. Ebeveyn kontrolü olmadan bazı uygulamaların indirilmesi veya kullanılması mümkün olmayacak.

Ayrıca, hassas içerik filtreleme sistemi genişletilerek çıplaklık, şiddet ve zararlı içeriklerin otomatik olarak engellenmesi sağlanıyor. Bu kapsamda Apple’ın mevcut “Screen Time” ve aile paylaşımı özellikleri de daha aktif hale getirildi.

Yasal baskı ve düzenlemeler etkili oldu

Bu değişikliğin arkasında, İngiltere’de yürürlüğe giren çevrimiçi güvenlik yasalarının etkili olduğu belirtiliyor. Özellikle Online Safety Act kapsamında teknoloji şirketlerinden kullanıcı yaş doğrulaması ve çocukları korumaya yönelik daha sıkı önlemler almaları talep ediliyor.

Uzmanlara göre Apple’ın attığı bu adım, yalnızca bir şirket politikası değil, aynı zamanda regülasyonlara uyum sürecinin bir parçası.

Teknoloji devlerinden destek

Konuya ilişkin dikkat çeken bir açıklama da Mark Zuckerberg’den geldi. Meta CEO’su, yaş doğrulamanın doğrudan cihaz üzerinden yapılmasının daha merkezi ve etkili bir çözüm olduğunu savundu.

Zuckerberg’e göre bu yaklaşım, kullanıcı verilerinin farklı platformlar arasında dağılmasını engelleyerek daha güvenli bir ekosistem oluşturabilir.

Gizlilik tartışmaları büyüyor

Öte yandan yeni sistem, gizlilik savunucularının eleştirilerini de beraberinde getirdi. Kimlik taraması ve finansal bilgi kullanımı, bazı kullanıcılar tarafından “aşırı veri toplama” olarak değerlendiriliyor.

Dijital haklar örgütleri, bu tür doğrulama yöntemlerinin kötüye kullanım riskine dikkat çekerken, Apple ise verilerin cihaz üzerinde işlendiğini ve üçüncü taraflarla paylaşılmadığını vurguluyor.

Küresel yayılım gelebilir

Uzmanlar, İngiltere’de başlayan bu uygulamanın kısa sürede diğer ülkelere de yayılabileceğini belirtiyor. Avrupa Birliği ve ABD’de de benzer düzenlemeler gündemde.

Apple’ın attığı bu adımın, teknoloji dünyasında yeni bir standart oluşturabileceği ve diğer büyük şirketleri de benzer uygulamalara yönlendirebileceği ifade ediliyor.

Birçok genç, kısa video içeriklerinin “beyin çürüten” bir döngü yarattığını, dikkat sürelerini azalttığını ve gerçek hayattaki ilişkilerini zayıflattığını dile getiriyor. Buna rağmen sosyal medya, arkadaşlık kurma, gündemi takip etme ve kendini ifade etme açısından merkezi rolünü koruyor.

Hükümetin Kısıtlama Planı

İngiliz hükümeti, özellikle 16 yaş altı kullanıcıları korumak amacıyla sosyal medya kullanımına yönelik yeni düzenlemeler üzerinde çalışıyor. Tartışılan önlemler arasında:

• Yaş doğrulama sistemlerinin sıkılaştırılması
• Belirli saatlerde erişim kısıtlaması
• Zararlı içeriklere daha hızlı müdahale
• Platformlara daha ağır yaptırımlar

yer alıyor.

Bu adımlar, çocukların çevrimiçi güvenliğini artırmayı hedeflese de toplumda geniş bir tartışmayı da beraberinde getirmiş durumda.

“Yasaklar Çözüm Değil” Uyarısı

Uzmanlar ve eğitimciler, doğrudan yasakların ters etki yaratabileceğini savunuyor. Dijital davranış uzmanlarına göre:

• Yasaklar gençleri denetimsiz ve daha riskli platformlara yönlendirebilir
• VPN gibi araçlarla erişim engelleri kolayca aşılabilir
• Sorunun kaynağı kullanım biçimi, yalnızca erişim değil

Araştırmalar, gençlerin tamamen uzaklaştırılması yerine dijital okuryazarlık eğitimi verilmesinin daha etkili olduğunu ortaya koyuyor. Uzmanlar, “sağlıklı kullanım alışkanlıkları” kazandırmanın uzun vadede daha kalıcı bir çözüm olduğunu vurguluyor.

Büyük Teknoloji Şirketleri Tartışmanın Odağında

Eleştirilerin önemli bir bölümü de sosyal medya şirketlerine yöneliyor. Gençler, platformların dikkat çekmek için bağımlılık yaratan algoritmalar kullandığını düşünüyor.

Özellikle:

• Sonsuz kaydırma (infinite scroll) sistemi
• Kişiselleştirilmiş içerik akışı
• Bildirimlerle sürekli etkileşim çağrısı

gibi özelliklerin kullanıcıları ekrana bağladığı ifade ediliyor.

Uzmanlara göre bu sistemler, gençlerin psikolojisini doğrudan etkileyebilecek şekilde tasarlanmış durumda. Bu nedenle tartışma yalnızca bireysel kullanım değil, platform sorumluluğu ekseninde de ilerliyor.

Ruh Sağlığı ve Sosyal Etkiler

Son yıllarda yapılan çalışmalar, yoğun sosyal medya kullanımının:

• Kaygı ve depresyon riskini artırabileceğini
• Uyku düzenini bozduğunu
• Özsaygı üzerinde olumsuz etkiler yarattığını

gösteriyor.

Özellikle “ideal yaşam” ve “kusursuz görünüm” algısının yaygınlaşması, gençler üzerinde ciddi bir baskı oluşturuyor. Buna karşın bazı gençler, sosyal medyanın destek grupları ve topluluklar aracılığıyla yalnızlık hissini azalttığını da belirtiyor.

Gençlerin Talebi: Yasak Değil Denge

Londra’daki öğrenciler ve genç kullanıcılar, tamamen yasaklanmış bir dijital dünyayı gerçekçi bulmuyor. Onlara göre çözüm:

• Daha şeffaf algoritmalar
• Daha güçlü içerik denetimi
• Kullanıcıya kontrol veren araçlar
• Dijital farkındalık eğitimi

gibi dengeli adımlardan geçiyor.

Birçok genç, “Sorun sosyal medyanın kendisi değil, nasıl kullanıldığı” görüşünde birleşiyor.

Tartışma Sürecek

İngiltere’de sosyal medya düzenlemelerine ilişkin tartışmaların önümüzdeki dönemde daha da yoğunlaşması bekleniyor. Hükümetin atacağı adımlar, yalnızca ülke içinde değil, küresel ölçekte de örnek teşkil edebilir.

Ancak görünen o ki, gençlerin hayatının merkezine yerleşmiş bu dijital dünyada çözüm, basit yasaklardan çok daha karmaşık ve çok boyutlu bir yaklaşım gerektiriyor.

Üç ay sürecek süreçte ebeveynler, gençler, eğitimciler, akademisyenler ve teknoloji şirketleri dahil geniş bir kesimin görüşleri toplanacak. İstişarenin amacı, çocukların sosyal medya, oyun platformları ve yapay zekâ tabanlı dijital hizmetlerle ilişkisini düzenleyecek yeni politikalar için veri oluşturmak.

Bu çalışma, İngiltere’nin çevrim içi güvenlik alanındaki mevcut yasal çerçevesini oluşturan Online Safety Act 2023 üzerine yeni önlemler eklenip eklenmemesi gerektiğini de değerlendirecek.

Sosyal medya için yaş sınırı ve gece kısıtlaması tartışılıyor

İstişare kapsamında hükümet, özellikle çocukların sosyal medya kullanımını sınırlamaya yönelik çeşitli seçenekleri değerlendiriyor.

Öne çıkan başlıklar arasında şunlar yer alıyor:

• Sosyal medya kullanımı için asgari yaş sınırı belirlenmesi
• Çocuklar için gece saatlerinde sosyal medya kullanımına “dijital sokağa çıkma yasağı” getirilmesi
• Günlük ekran süresi sınırlarının belirlenmesi
• Platformlardaki sonsuz kaydırma (infinite scroll) ve otomatik oynatma gibi bağımlılık yaratan özelliklerin kısıtlanması

Hükümet ayrıca yaş doğrulama sistemlerinin güçlendirilmesi ve dijital yaş sınırının yükseltilmesi gibi seçenekleri de tartışmaya açtı.

Yapay zekâ sohbet botlarına erişim de gündemde

İstişarenin önemli başlıklarından biri de çocukların yapay zekâ sohbet botları ile etkileşimi.

Yetkililer, genç kullanıcıların bu sistemlerden tavsiye veya duygusal destek almaya başlamasıyla birlikte güvenlik risklerinin arttığına dikkat çekiyor. Bu nedenle çocukların sohbet botlarına erişimi için yaş sınırı veya içerik kısıtlaması gibi yeni kuralların getirilmesi de değerlendiriliyor.

Pilot uygulamalar ve yeni düzenlemeler gelebilir

İstişare süreci boyunca hükümet, 13-17 yaş arası gençlerle pilot uygulamalar yapmayı da planlıyor. Bu pilotlarda sosyal medya yasağı, gece kısıtlaması ve ekran süresi sınırı gibi önlemlerin pratik etkileri test edilecek.

Süreç sonunda elde edilen verilerin 2026 yazında açıklanması ve gerekli görülmesi halinde yeni düzenlemelerin hızlı şekilde yürürlüğe girmesi planlanıyor.

Londra’da gerçekleşen, Uluslararası Eğitim Fuarı BETT 2026'da, en etkileyici MIS gelişmelerinden biri, Güney Galler'deki Rhondda Cynon Taf İlçe Belediyesi'nden geldi. Yerel yönetim, Nisan ve Haziran 2025 arasında 111 okulunun tamamını SIMS'ten Bromcom'a başarıyla geçirdiğini paylaştı; bu program yaklaşık 40.000 öğrenciyi kapsıyor ve 34 yıllık tek bir MIS platformuna bağımlılığı sona erdiriyor.

Konuyla ilgili sunum şu isimler tarafından yapıldı:

• Greg Morris, İş Geliştirme Analisti

• Antonia Thomas, Eğitim Performansı ve Sistemleri Yöneticisi

• Catrin Edwards, Eğitim Hizmetleri, Dönüşüm, Veri ve Sistemler Başkanı

Birlikte, sadece bir sistem değişikliğini değil, aynı zamanda verilerin, süreçlerin ve hizmetlerin artık kurum genelinde nasıl işlediğine dair bir dönüşümü özetlediler.

Geniş ve Çeşitli Bir Okul Ağı

Rhondda Cynon Taf, geniş bir yelpazede eğitim hizmeti sunmaktadır:

• 88 ilkokul

• 17 ortaokul ve tüm eğitim kademelerini kapsayan okul

• 4 özel eğitim okulu

• 2 öğrenci yönlendirme birimi

İhtiyaçların çeşitliliğine rağmen, tüm okullar otuz yılı aşkın süredir SIMS'i kullanıyordu ve bunun üzerine üçüncü taraf uygulamalardan oluşan büyüyen bir ekosistem de eklenmişti.

Geçiş kararı sadece yazılımı değiştirmekle ilgili değildi. Sistemleri basitleştirmek, verilere erişimi iyileştirmek ve okullar üzerindeki yükü azaltmakla ilgiliydi.

Okulların Gerçek İhtiyaçlarından Başlandı

Program, ayrıntılı bir keşif aşamasıyla başladı. Okullardan yeni bir MIS'ten ne istedikleri ve kullandıkları üçüncü taraf sistemleri kataloglamaları istendi. Bu, yetkili makama hem işlevsel gereksinimler hem de mevcut ortamın gerçek karmaşıklığı hakkında net bir görüş sağladı.

Daha sonra tedarikçiler, diğer yerel yönetimlerden ve İngiliz MIS destek kuruluşlarından destek ve bilgi alarak platformlarını sergilemeye davet edildi. Rhondda Cynon Taf, okulların sistemlerin gerçek dünya senaryolarında nasıl çalıştığını görebilmeleri için kullanıcı test ve değerlendirme ortamları oluşturdu. Bunun üzerine yetkililer detaylı bir şartname oluşturdu ve Kent County Supplies (KCS) çerçevesi üzerinden resmi bir ihale süreci yürüterek sözleşmeyi nihayetinde Bromcom'a verdi.

Hızlı ve yapılandırılmış bir uygulama

Geçişin ölçeği önemliydi. Yetkililer, Bromcom'u haftada 15 okula dağıttı ve 111 okulun tamamı Haziran 2025 sonuna kadar aktif hale geldi. Bu, okul genelinde My Child at School (MCAS) sisteminin tam olarak devreye alınmasını da içeriyordu. Bu büyüklükteki bir proje için bu kadar sıkıştırılmış bir zaman çizelgesi nadirdir ve bu, güçlü merkezi koordinasyon, standartlaştırılmış yapılandırma ve yetkililer, Bromcom ve okullar arasındaki yakın işbirliği sayesinde başarılmıştır.

Okullar şu ana kadar neler görüyor?

Yaşam döngüsünün henüz başlarında olmasına rağmen, okullardan gelen geri bildirimler tutarlı:

• Daha az üçüncü taraf sistem

• Doğrudan finansal tasarruf, tahmini:

• İlkokul, Özel Eğitim ve Özel İhtiyaç Okulları başına yılda £1.000 ila £2.000

• Ortaokul ve tüm eğitim kademelerindeki okullar başına yılda £5.000 ila £20.000

• Birden fazla platformun bakımından kaynaklanan daha düşük idari yük

• Verilere ve gerçek zamanlı gösterge panellerine daha iyi erişim

• Trendlerin daha iyi görünürlüğü

• Daha esnek kullanıcı tanımlı araçlar

• Rutin süreçlerin otomasyonu

• Daha kolay sistem erişimi için tek oturum açma

Birçok okul için en acil etki, tekrarlanan işlerin ve parçalanmış verilerin azalması olmuştur.

Yetkililerin okullarla çalışma biçiminde bir değişim

Faydalar yalnızca bireysel okullarla sınırlı değildir. Yerel Yönetim, sevkleri ve destek hizmetlerini yönetme biçiminde önemli kazanımlar elde etmiştir.

Eski modelde, okullar genellikle Yerel Yönetim desteği ararken aynı verileri ayrı formlara yeniden girmek zorunda kalıyordu. Vision artık gerekli bilgileri tutarlı bir formatta tuttuğu için, mevcut veriler kullanılarak yönlendirmeler yapılabiliyor ve bu da hem okullar hem de merkezi ekipler için zaman tasarrufu sağlıyor. Bu standartlaştırılmış süreç, zamanında müdahaleleri desteklemek için daha net ve güvenilir kanıtlar sağlarken, tekrarlamayı ve hayal kırıklığını azaltıyor.

Büyük Ölçekte Merkezi Yapılandırma

Merkezi eğitim ekibi için en büyük avantajlardan biri, tüm okullar genelinde yapılandırmayı merkezi olarak yönetebilme yeteneğidir; buna şunlar dahildir:

• Kullanıcı tanımlı alanlar, paneller ve işaretler

• Arama ve hızlı raporlar

• Değerlendirme şablonları

• Yerel yönetim personeli hesapları, rolleri ve izinleri

• Destek ekipleri için tek oturum açma

Bu, tüm sistem genelinde tutarlılık, uyumlu veri yapıları ve paylaşılan raporlama standartları sağlar; bunların tümü MIS destek ekibi için büyük zaman tasarrufu anlamına gelir.

Veriye Dayalı İçgörü

Yetkili kurum ayrıca çok daha güçlü bir analitik yetenek geliştiriyor. Vision platformunu keşfederken, yetkili kurum halihazırda Power BI panolarını doldurmak için merkezi veri akışlarını kullanıyor ve liderlere ve ekiplere gerçek zamanlı, okullar arası içgörüye erişim sağlıyor. Sonuç olarak, yerel yönetim genelinde performans, eğilimler ve ortaya çıkan sorunlar hakkında çok daha tutarlı bir tablo elde edildi.

Büyük ölçekli MIS değişimi için bir model

Üç ay içinde 111 okulun geçişini sağlamak sadece teknik bir başarı değil, aynı zamanda yerel yönetimlerin çalışma biçiminde bir değişimi de yansıtıyor.

Eğitimler, hükümetin AI Skills Hub adı verilen platformu üzerinden sunuluyor ve katılımcılar 20 dakikadan başlayarak kendi hızlarında ilerleyebiliyorlar. Program, teknik bir geçmişe sahip olmayan çalışanların bile yapay zekanın temel araçlarını öğrenebilmesine imkân tanıyor. Hedef, 2030’a kadar 10 milyon çalışana ulaşarak ülke genelinde dijital becerileri yükseltmek ve ekonomik verimliliği artırmak olarak belirlendi.

Hükümet yetkilileri ve eğitim partnerleri, bu inisiyatifin sadece teknoloji uzmanlarını değil, küçük işletmelerden kamu sektörüne kadar tüm iş gücünü destekleyeceğini belirtiyor. Programın, çalışanların üretkenliğini ve inovasyon kabiliyetini güçlendirmesi bekleniyor. Eğitimleri tamamlayanlara sanal rozet gibi küçük teşvikler sunularak katılımın artırılması planlanıyor.

21 yaşındaki Dilara’nın öğle arasındayken mağazada bir adam tarafından yaklaşılmasının ardından, bu kişinin normal gözlük gibi görünen ancak gizli video çekebilen akıllı gözlük takarak onu kayda aldığı ve daha sonra TikTok’ta paylaşarak geniş kitlelere ulaştığı bildirildi. Paylaşılan içerikte Dilara’nın telefon numarası gibi kişisel bilgilerinin de görünür hale gelmesi, taciz ve istenmeyen mesaj dalgasını tetikledi.

Mahremiyet ve güvenlik kaygıları:
Uzmanlar akıllı gözlük teknolojilerinin yaygınlaşmasıyla birlikte kişisel mahremiyetin hızla eridiğine dikkat çekiyor. Böyle cihazların çevredeki kişileri fark edilmeyecek kadar gizli şekilde çekebilmesi ve videoların anında sosyal medya platformlarına düşebilmesi, mevcut İngiliz hukukundaki boşlukları gözler önüne seriyor. Şu an için kamuya açık alanlarda izinsiz video çekimi doğrudan “suç” sayılmasa da (kişisel veri, GDPR ve Avrupa İnsan Hakları hukuku gibi sınırlayıcı çerçeveler olsa da), pek çok kişi bu kuralların teknolojinin hızına yetişemediğini savunuyor.

“Dilara Yasası” çağrısı:
Bu ve benzeri vakaların artmasıyla birlikte milletvekilleri ve sivil toplum temsilcileri, “Dilara Yasası” olarak anılan yeni bir düzenlemenin parlamentoda ele alınması gerektiğini söylüyor. Tasarı önerilerinde:

• Akıllı gözlük ve benzeri giyilebilir kameraların kişisel rıza olmadan kişi odaklı kayıt yapmasının açıkça yasaklanması,
• Uzun süreli ve bulaşıcı şekilde çevrimiçi paylaşıma giren izinsiz videoların “ticari içerik” kapsamında değerlendirilerek cezalandırılması,
• Gizli çekim yapan kişilerden zarar gören bireylere tazminat ve hızlı yasal koruma mekanizmalarının sağlanması gibi maddeler yer alıyor.

İngiltere’deki kadın hakları savunucuları ve dijital hak örgütleri, özellikle tacize açık gruplar üzerinde bu tür gizli çekimlerin “toplumsal bir tehdit” oluşturduğunu vurguluyor ve düzenlemenin bir an önce yasalaşması gerektiğini belirtiyor.

Hukuki durum:
Mevcut İngiltere yasaları, genelde kamuya açık alanlarda fotoğraf ve video çekimini yasaklamıyor; bu nedenle akıllı gözlüklerle yapılan kayıtlar şu anda çoğu zaman suç kapsamında değerlendirilmiyor. Ancak mahremiyetin ihlali ve veri koruma kurallarıyla ilgili davalar artarken, pek çok hukukçu bunun teknolojiye özgü daha net bir düzenleme istediğini söylüyor.
“Dilara Olayı”, İngiliz kamuoyunda sadece bir bireysel mağduriyet vakası olmaktan çıkıp, daha geniş kapsamlı bir mahremiyet ve teknoloji hukuku tartışmasına dönüştü. Hükümet ve parlamenterler tarafından önerilen “Dilara Yasası”nın detaylarının önümüzdeki aylarda şekillenmesi bekleniyor.

Bromcom, ExCeL London'da üç gün süren fuar boyunca, ülke genelinde okullarda kullanılmakta olan ‘Analytics on Demand’ ve ‘Bromcom Vision’ ürünlerini eğitim sektörüne tanıtma imkanı buldu.

Şirket bünyesinde 400 çalışanı ve Birleşik Krallık’ın yüzde 75’ini kapsayan 5000’i aşkın okulda yapay zeka uyumlu ürünleri teknoloji ürünleri kullanılan Bromcom, Kuzey İrlan’da 1.100 okulun daha kontratını yenileyerek büyümesini sürdürüyor.

Firmanın kurucusu yöneticisi Ali Güryel ve İnci Güryel ile teknik ekibi, fuar boyunca EdTech tedarikçileriyle toplantılar ve ağ oluşturma için dünyanın dört bir yanından katılan teknoloji ve eğitim insanları ile bir araya geldi.

Güryel kendisi ve firma ekibinin, Bromcom MIS ve yapay zeka destekli ‘İsteğe Bağlı Analiz’ ve ‘Bromcom Vision’ dahil olmak üzere diğer çözümlerin uygulamalı gösterimlerini tanıtma, yakında çıkacak yeni teknolojilere göz atma fırsatı bulduklarını ifade etti.

Yapay Zeka Destekli İsteğe Bağlı Analiz:

Eğitimde, yığınlarca veri toplandığını ancak bunların tamamını sorgulama imkanı ve zamanı olmadığına dikkat çeken Ali Güryel, “son beş yılda kolayca erişilebilen analizler gelişti, ancak bunlar genellikle birbirinden bağımsızdır: bu yılki devamsızlık oranları geçen yıla kıyasla veya dönem dönem akademik ilerleme gibi. Daha derine inmek ve uygulamayı gerçekten değiştirebilecek sorular sormak istediğinizde, gereken iş yükü hızla çok fazla hale gelir.

‘Okulumda davranış ile başarı arasında bir ilişki var mı?’ gibi görünüşte basit sorular, doğru bir şekilde cevaplamak için saatler, günler hatta haftalar sürebilir. Ve bu, verileri bir araya getirme, doğru bir şekilde analiz etme ve gerçekten faydalı bir şekilde sunma konusunda uzmanlığa sahip olduğunuzu varsayarsak geçerlidir.

İşte burada Bromcom'un yeni yapay zeka destekli "İsteğe Bağlı Analiz" özelliği devreye giriyor. MIS içindeki basit bir komutla, okulunuz hakkında anlamlı içgörüler elde edebilirsiniz, haftalar değil dakikalar içinde” diye konuştu.

BÜYÜKELÇİ ATILGAN ZİYARETÇİLER ARASINDA YER ALDI

KKTC Londra Temsilcisi Büyükelçii Aysan Mullahasan Atılgan ve Kültür Ateşesi Deniz Özalp fuarda Bromcom standını ziyaret etti. Atılgan ile Özalp, şirket yöneticileri Ali Güryel ve İnci Güryel’den firma hakkında bilgi aldı.

İngiliz basınına yansıyan haberlerde, hükümetin yapay zekâ sistemlerinin kamu güvenliği, yanlış bilgi yayılımı ve nefret söylemi üzerindeki etkilerini daha yakından incelemeye aldığı belirtildi.

Starmer’ın liderliğindeki İşçi Partisi hükümeti, özellikle büyük teknoloji şirketlerinin geliştirdiği üretken yapay zekâ araçlarının şeffaflık ve hesap verebilirlik çerçevesinde faaliyet göstermesi gerektiğini savunuyor. Bu kapsamda Grok’un, X platformundaki içerik üretimi ve kullanıcı etkileşimleri üzerindeki rolü, düzenleyici kurumların gündemine girmiş durumda.

Elon Musk ise daha önce yaptığı açıklamalarda Grok’un “ifade özgürlüğünü merkeze alan” bir yapay zekâ modeli olduğunu savunmuş ve aşırı düzenlemelerin inovasyonu yavaşlatabileceğini dile getirmişti. Ancak eleştirmenler, yeterli denetim mekanizmaları olmadan çalışan yapay zekâ sistemlerinin yanlış veya zararlı içerik üretebileceği uyarısında bulunuyor.

İngiltere hükümetinin, mevcut çevrim içi güvenlik yasaları ile yapay zekâ düzenlemelerini birlikte ele alarak, gerekirse yeni yasal adımlar atabileceği ifade ediliyor. Starmer’ın, bu sürecin yalnızca X ve Grok ile sınırlı kalmayıp, tüm büyük teknoloji şirketlerini kapsayan daha geniş bir düzenleme çerçevesine dönüşebileceğini vurguladığı aktarılıyor.

Tartışmalar, yapay zekânın demokratik süreçler, medya ekosistemi ve toplumsal güven üzerindeki etkilerinin dünya genelinde giderek daha fazla sorgulandığı bir dönemde dikkat çekiyor.

AB Komisyonu, Google hakkında olası rekabet hukuku ihlalleri konusunda soruşturma başlatıldığını açıkladı.

Açıklamada, Google'ın yayıncıların çevrim içi içeriklerini onlara uygun tazminat ödemeden ve içeriklerinin kullanımını reddetme seçeneği sunmadan kullanmasından endişe duyulduğu ifade edilerek, Google'ın yapay zekasının üçüncü tarafların çevrim içi içerikleriyle yasa dışı olarak beslendiği iddiasının inceleneceği belirtildi.

Açıklamada değerlendirmesine yer verilen AB Komisyonu Başkan Yardımcısı Teresa Ribera, yapay zekanın Avrupa'daki insanlar ve işletmeler için olağanüstü yenilikler ve birçok fayda sağladığını belirterek, "Ancak bu ilerleme, toplumlarımızın temelini oluşturan ilkelerden ödün verilerek sağlanamaz. Bu nedenle, Google'ın yayıncılara ve içerik oluşturuculara haksız şartlar ve koşullar dayatıp, rakip yapay zeka modeli geliştiricilerini dezavantajlı duruma sokarak AB rekabet kurallarını ihlal edip etmediğini araştırıyoruz." ifadesini kullandı.

Bu arada, içerik üreticiler, üretken yapay zeka modellerini eğitmek de dahil olmak üzere çeşitli amaçlarla içeriklerinin kullanılması için Google'a izin vermek zorunda kalıyor. Ancak içerik üreticiler bunun için herhangi bir ödeme almıyor.

Aynı zamanda YouTube, Google'ın rakiplerinin platform içeriğini kendi yapay zeka sistemlerini eğitmek için kullanmasını yasaklıyor. Bu durumun da Google'a kendi yapay zeka modellerini geliştirmeleri için potansiyel bir avantaj sağladığı iddia ediliyor.

Avrupa'da faaliyet gösteren büyük şirketler ve dijital platformların AB'nin katı teknoloji kurallarına uymaları gerekiyor.

AB'nin Google hakkında söz konusu soruşturmasının ne kadar süreceği henüz belirsizliğini korurken, Google ayrıca, medya kuruluşlarına ve yayıncılara karşı ayrımcılık gibi olası rekabet ihlalleri nedeniyle başka davalarla da karşı karşıya bulunuyor.

AB kurallarını ihlal eden dijital platformlara yüklü para cezaları uygulanıyor.

Yeni düzenleme, hükümetin “Plan for Change” (Değişim Planı) stratejisini destekleyerek siber suçlulara ve devlet destekli saldırganlara karşı Birleşik Krallık’ın dijital savunmasını şimdiye kadar hiç olmadığı kadar güçlendirmeyi amaçlıyor.

ULUSAL GÜVENLİKTE YENİ DÖNEM

Bilim, Yenilik ve Teknoloji Bakanı Liz Kendall, yeni yasa tasarısının “siber güvenliği ulusal güvenliğin bir parçası” haline getireceğini belirterek şu açıklamayı yaptı:

“Siber güvenlik artık doğrudan ulusal güvenlik demektir. Bu yasa, yaşam biçimimizi tehdit edenlere açık bir mesaj gönderiyor: Birleşik Krallık kolay hedef değil. Yeni düzenlemeler, NHS randevularının iptal olmasını, yerel hizmetlerde aksaklıkları ve iş dünyasındaki kesintileri azaltacak. Ülke genelinde daha hızlı ve koordineli bir siber yanıt sistemine geçiyoruz.”

Yeni yasa, siber saldırıların yılda ekonomiye yaklaşık 15 milyar sterlin zarar verdiğini ortaya koyan araştırmalar ışığında hazırlandı.

YASANIN GETİRDİĞİ BAŞLICA DÜZENLEMELER

Yeni Siber Güvenlik ve Dayanıklılık Yasası şu alanlarda kapsamlı değişiklikler içeriyor:

Yeni Regülasyon Alanı:
NHS’ye veya kamu kurumlarına hizmet veren BT yönetimi, siber güvenlik ve destek hizmeti sağlayıcıları ilk kez yasal denetime tabi olacak. Bu şirketler, ciddi veya potansiyel siber olayları hükümete ve müşterilerine hızla raporlamakla yükümlü olacak.

Kritik Tedarikçilerin Belirlenmesi:
Regülatörler, örneğin NHS için teşhis hizmeti sağlayan veya su şirketlerine kimyasal tedarik eden firmaları “kritik tedarikçi” olarak belirleyebilecek. Bu firmalar asgari güvenlik standartlarını sağlamak zorunda olacak.

Yaptırımlar ve Para Cezaları:
Büyük ölçekli veri ihlalleri veya güvenlik ihmalleri durumunda, şirketlere cirolarına göre orantılı yüksek para cezaları uygulanacak. Amaç, “ucuz ama riskli yolların” artık tercih edilmemesini sağlamak.

Acil Müdahale Yetkisi:
Teknoloji Bakanı, regülatörlere ve NHS vakıfları veya Thames Water gibi kuruluşlara ulusal güvenliği tehdit eden durumlarda özel önlemler alma talimatı verebilecek.

Bu düzenlemeler sayesinde enerji, su ve ulaşım sistemleri gibi hayati hizmetlerin sürekliliği güvence altına alınacak; ışıkların sönmemesi, suyun akmaya devam etmesi ve ulaşımın aksamaması hedeflenecek.

NHS, ENERJİ VE ULAŞIM SİSTEMLERİNE YENİ KORUMA KATMANI

Sağlık ve Sosyal Bakım Bakanlığı Ulusal Bilgi Güvenliği Direktörü Phil Huggins, düzenlemeyi “hasta güvenliğini koruma fırsatı” olarak nitelendirdi:

“Bu yasa, sağlık hizmetlerinde siber olgunluğu ileri bir seviyeye taşımak için büyük bir fırsat. Kritik tedarikçilerin belirlenmesi ve yeni denetim mekanizmaları sayesinde verileri koruyabilir, hizmetlerin sürekliliğini ve güveni artırabiliriz.”

Ulusal Siber Güvenlik Merkezi (NCSC) CEO’su Dr. Richard Horne da şunları ekledi:

“Siber saldırıların gerçek etkilerini artık her gün görüyoruz. Bu yasa, ulusal direncimizi güçlendirmek için atılmış kritik bir adım.”

Ekonomik ve Teknolojik Etki

Yeni yasaya göre kuruluşlar, önemli bir siber saldırıyı 24 saat içinde regülatörlerine ve NCSC’ye bildirmek, 72 saat içinde ayrıntılı rapor sunmak zorunda olacak. Bu sayede saldırılara daha hızlı müdahale edilecek ve ülke çapında tehditlerin genel tablosu daha net izlenebilecek.

Yasa ayrıca:

• Veri merkezleri,
• Yapay zekâ ve ödeme sistemlerini yöneten dijital sağlayıcılar,
• Elektrikli araç şarj istasyonlarını ve akıllı enerji cihazlarını yöneten ağ operatörleri
  gibi kurumları da kapsama alıyor.

Yeni koruma önlemleri, akıllı ev sistemleri ve enerji şebekesi üzerindeki siber riskleri azaltarak Birleşik Krallık’ın enerji güvenliğini güçlendirecek.

UZMANLARDAN DESTEK

Darktrace CEO’su Jill Popelka:
“Siber suçlular artık yapay zekâyı kullanarak daha hızlı hareket ediyor. Bu yasa, hem kamu hem özel sektörü koruyacak önemli bir adım.”

techUK CEO’su Julian David OBE:
“Yasa, Birleşik Krallık’ın siber güvenlik mevzuatını modernleştirerek ekonomik büyümeyi destekleyecek. Ulusal hizmetlerin güvenliği açısından tarihi bir adım.”

Cisco UK CEO’su Sarah Walker:
“Araştırmamız, Birleşik Krallık’taki şirketlerin yalnızca yüzde 8’inin olgun siber güvenlik düzeyine sahip olduğunu gösteriyor. Bu yasa, hızla gelişen tehdit ortamına uygun bir koruma sağlayacak.”

Yeni Siber Güvenlik ve Dayanıklılık Yasası, Birleşik Krallık’ın dijital çağda karşılaştığı en büyük tehditlerden birine karşı köklü bir koruma sistemi oluşturuyor. Amaç yalnızca saldırıları önlemek değil; ulusal güvenliği, kamu hizmetlerinin sürekliliğini ve vatandaşların güvenini korumak.

İngiltere Ulusal Siber Güvenlik Merkezi'nin (NCSC) yıllık değerlendirme raporunda, Eylül 2024-Eylül 2025 dönemindeki siber saldırılara ilişkin değişiklikler analiz edildi.

Buna göre, söz konusu dönemde 429 siber saldırıyla karşılaşıldı. Bu saldırıların 18'i ana hizmetlerde ciddi aksaklıklara yol açma potansiyeli olan "çok önemli" kategorisinde değerlendirildi. Ülkede "çok önemli" kategorisindeki siber saldırı sayısı ise yıllık bazda yüzde 50 arttı.

Ülkede "ulusal ölçekte önemli" siber saldırıların sayısı son bir yılda 89'dan 204'e yükseldi.

NCSC, her hafta "ulusal ölçekte önemli" ortalama dört siber saldırı yaşandığını bildirirken, işletmelerin siber saldırılara karşı somut adımlar atması tavsiyesinde bulundu.

Siber saldırıların büyük bölümünün, "devlet destekli aktörler ya da son derece yetenekli suç gruplarıyla" bağlantılı olduğu tespit edildi.

NCSC Üst Yöneticisi Richard Horne, bulgulara ilişkin değerlendirmesinde, siber güvenliğin işletmelerin hayatta kalması ve aynı zamanda ulusal dayanıklılık için önemli bir konu olduğunu belirterek, "NCSC tarafından ele alınan siber saldırıların yarısından fazlasının ulusal ölçekte önemli olarak değerlendirilmesi ve 'çok önemli' kategorisindeki saldırılarda geçen yıla göre yüzde 50'lik artış yaşanması, ciddi etkiler karşısındaki toplu olarak kırılganlığımızın endişe verici bir hızla arttığını gösteriyor." ifadesini kullandı.

Bu tür saldırılara karşı savunmanın en etkili yolunun, kuruluşların kendilerini mümkün olduğunca zor hedef haline getirmesi olduğunu kaydeden Horne, şirketlerinin geleceğinin bugün atacakları adımlara bağlı olduğuna işaret etti.

Perakende markası Marks & Spencer, market zinciri Co-op Group ve Jaguar Land Rover da siber saldırılar nedeniyle geniş çaplı hizmet kesintisi yaşanan şirketler olarak öne çıktı.

Şirketin İngiltere'deki geniş bant internet ve 4G/5G başta olmak üzere hizmetlerine erişilemezken mobil uygulaması ve internet sitesi çalışmıyor ve müşteri hizmetlerine ulaşılamıyor.

İnternet kesinti takip monitörü Downdetector verilerine göre ülke çapında 130 bine yakın kullanıcı, yerel saatle 14.00 sonrasında hizmetlerde kesinti yaşandığına ilişkin bildirimde bulundu.

Çok sayıda kullanıcı, sosyal medyada da aynı şikayetleri paylaştı.

Şirketten sorunun kaynağına ilişkin henüz açıklama yapılmadı.

İngiltere Ulusal Suç Ajansı'ndan (NCA) yapılan yazılı açıklamada havalimanlarına biniş sistemleri hizmetleri sağlayan Collins Aerospace adlı ABD merkezli şirkete yönelik siber saldırıyla ilgili inceleme yürütüldüğü ifade edildi.

Açıklamada, 19 Eylül'deki siber saldırı nedeniyle Avrupa'nın bazı büyük havalimanlarında ve Londra'daki Heathrow Havalimanı'nda seferlerin aksadığı hatırlatıldı.

NCA ve Thames Valley Polisine bağlı Güneydoğu Bölgesi Organize Suçlarla Mücadele Biriminin (SEROCU) işbirliğiyle bir operasyon yapıldığı kaydedilen açıklamada, "NCA ve SEROCU, dün akşam, 40'lı yaşlarında bir erkeği, Bilgisayarın Kötüye Kullanımı Yasası'nda belirtilen suçları işlediği şüphesiyle gözaltına aldı." ifadesi kullanıldı.

Şüphelinin adli kontrol şartıyla serbest bırakıldığı belirtilen açıklamada, değerlendirmelerine yer verilen NCA Ulusal Siber Suçlarla Mücadele Birimi Müdür Yardımcısı Paul Foster, "Bu olayla ilgili inceleme henüz erken aşamalarda ve hala devam ediyor. Siber suçlar tüm dünyayı tehdit ederken İngiltere'de de ciddi aksamalara neden oluyor." ifadelerini kullandı.

Avrupa'nın çeşitli ülkelerinde yer alan büyük havalimanlarındaki uçuşların check-in ve biniş sistemine yapılan siber saldırı nedeniyle 19 Eylül'de aksamalar yaşanmıştı.

Brüksel, Berlin ve Londra'daki havalimanlarını etkileyen siber saldırının Collins Aerospace şirketine yönelik olduğu belirtilmişti.

Siber saldırının etkileri 22 Eylül'e kadar devam etmişti.

Avrupa'da doğup büyüyen ve özellikle mühendislik alanında eğitim alan gençleri festivale davet eden YTB, bu yıl ayrıca Türkiye’de öğrenim gören uluslararası öğrencilerin de milli teknoloji hamlelerini yerinde gözlemlemesini sağladı.

Bu kapsamda YTB, dünyanın dört bir yanından 183 uluslararası öğrenci ve 58 genç mühendis adayını İstanbul’da düzenlenen TEKNOFEST Havacılık, Uzay ve Teknoloji Festivali’ne getirdi. Gençler; havacılık, uzay sanayi ve modern teknoloji alanındaki gelişmeleri yerinde inceleme fırsatı bulurken, aynı zamanda sektörde faaliyet gösteren girişimciler ve yatırımcılarla bire bir temas kurdu.

Festival boyunca öğrenciler; hava gösterileri, konserler, sahne gösterileri, eğitici atölyeler, simülasyon deneyim alanları, planetaryum ve bilim şovları gibi birçok etkinliğe de katılım sağladı.

YTB ORGANİZASYONUYLA TANIŞTILAR, AFETLER İÇİN AYDINLATMA ROBOTU GELİŞTİRDİLER

YTB organizasyonuyla TEKNOFEST Adana 2024 gezisinde tanışarak bir araya gelen makine mühendisliği, endüstri mühendisliği ve havacılık-uzay mühendisliği alanlarında eğitim gören diasporadan gençler, ülkelerine döndüklerinde bir ekip kurarak önemli bir projeye imza attı.

Ekip lideri Ünal Yalçın Şipal, girişimlerinin çıkış noktasını, “Avrupa’daki Türk diasporasının daha fazla projeyle ve yurtdışında yaşayan Türklerin kurduğu ekiplerle TEKNOFEST’te temsil edilmesi gerektiğine inanıyorum. Bir sonraki TEKNOFEST’e sadece ziyaretçi olarak katılmakla yetinmek yerine, aktif katılımcı olmayı istedik” sözleriyle anlattı.

Yaklaşık altı aylık bir çalışma sürecinin ardından, özellikle afet anlarında yaşanan temel sorunlardan biri olan aydınlatma eksikliğine çözüm üreten ekip, duvar yüzeylerinde otomatik olarak tırmanabilen bir aydınlatma robotu geliştirdi. Ekip, yoğun bir çalışma süreci sonunda finale yükselmeyi başardı.

Türkiye'nin ilk astronotu Alper Gezeravcı da diasporadan gençlerle bir araya gelerek onların sorularını yanıtladı.

BİZLERİ EN GÜZEL ŞEKİLDE TEMSİL EDİYORSUNUZ

Geleceğin teminatı olan gençlere karşı her zaman görevleri bulunduğunu anlatan Gezeravcı, “Geleceğimizin teminatı olan genç kardeşlerimize karşı görevimizin ne olduğunu her zaman aklımızda tutuyor, bu sorumluluğu en büyük motivasyon kaynağımız olarak görüyoruz. Gurbetin zorluklarını siz çekiyorsunuz. Sizlerin yaşadıkları ülkede bir Türk vatandaşı ile bir araya gelmek büyük bir mutluluk. Ama daha büyük mutluluk, oraya ilk giden büyüklerimizin çektikleri zorlukların ardından, bugün hak edilen seviyeye gelerek ülkemizi orada hakkıyla, gerektiği gibi temsil etmemiz” diye konuştu.

TEKNOFEST’te, Türk Havacılık ve Uzay Sanayii tarafından geliştirilen 5'inci nesil savaş uçağı Milli Muharip Uçak’ın bire bir modeli ilk kez sergilendi. Ayrıca Atak helikopteri, Hürkuş, Gökbey, insansız hava araçları Anka ve Aksungur, jet eğitim ve hafif taarruz uçağı Hürjet, Cezeri Uçan Araba, Bayraktar TB2 İHA gibi birçok yerli ve milli teknoloji de gençler tarafından büyük ilgiyle incelendi.

ULUSLARARASI ÖĞRENCİLER TEKNOFEST’E DAMGA VURDU

Bu yıl TEKNOFEST’e damga vuran gruplardan biri de YTB desteğiyle festivale katılan uluslararası öğrenciler oldu.

YTB ile Medeniyetin Burçları Derneği iş birliğinde yürütülen “Kayseri Uluslararası Öğrenci Akademisi 2025” projesi kapsamında kurulan ve tamamı uluslararası öğrencilerden oluşan Ventus Teknofest grubu, geliştirdikleri insansız hava aracı (İHA) projeleriyle TEKNOFEST İnsansız Helikopter Kategorisi'nde finale kalma başarısı gösterdi.

Ventus grubu, projeleriyle sadece TEKNOFEST’te değil, aynı zamanda dünyanın önde gelen savunma sanayi fuarlarından biri olan IDEF 2025’e özel davet alma hakkı da kazandı.

Mali, Türkmenistan, Özbekistan, Fildişi Sahili, Suriye, Pakistan ve Endonezya gibi farklı ülkelerden gelen öğrencilerin yer aldığı grup, final sunumlarını “İnsansız Hava Araçlarımız ile Sizleri Bekliyoruz” sloganı ile gerçekleştirecek.

Bireyselleştirilmiş ve hassas tedavi teknolojilerinin geliştirilmesini teşvik ederek, kanser tedavisinde yenilikçi çözümler sunmayı hedefleyen “Onkolojide 3T Yarışması” kategorisinde de uluslararası öğrencilerden oluşan diğer ekip “En İyi Poster Ödülü”nün sahibi oldu.

CESUR FİKİRLER VE SINIR TANIMAYAN GENÇLER BİR ARAYA GELECEK

YTB Başkanı Abdulhadi Turus da hem diasporadan gençlerle hem de uluslararası öğrencilerle festivalde bir araya gelerek projelerini yakından inceledi.

Ülkemizin teknolojide, özellikle de savunma sanayisinde yakaladığı ivmeye diasporadaki gençlerin ve uluslararası öğrencilerin şahitlik etmesini önemsediklerini belirten Turus, “TEKNOFEST, gençlerimizin ufkunu genişleten, hayallerini aynı gökyüzünde buluşturan güçlü bir vizyondur. Yurt dışında yaşayan gençlerimizden soydaşlarımıza, dünyanın dört bir yanından gelen uluslararası öğrencilere kadar herkes bu vizyonun bir parçası oldu. Onların kendi ülkelerine döndüklerinde bu heyecanı ve ilhamı taşıyacaklarına yürekten inanıyoruz. Desteklediğimiz takımların finale kalması ve ödüller kazanması ise bizler için tarifsiz bir mutluluk kaynağıdır. Ülkemizin özellikle savunma sanayisinde yakaladığı ivmeye, diasporadan gençlerin ve uluslararası öğrencilerin bizzat şahitlik etmesi bizim için büyük değer taşıyor” dedi

GELECEĞE DAİR UMUDUMUZ GÜÇLENİYOR

Festivalin uluslararası öğrenciler ve diasporadan gençlere büyük bir ilham kaynağı olduğunu söyleyen Turus şunları kaydetti: “Türkiye’nin geldiği noktayı göstermek, onların gelecek projeleri için motivasyonlarını artırıyor. Bugün burada; cesur fikirleri olan, sınırları aşmaya cesaret eden gençlerle bir arada olmak, geleceğe dair umudumuzu daha da güçlendiriyor. Gelecek TEKNOFEST’lerde daha büyük hayallerin, daha iddialı projelerin ve sınır tanımayan gençlerin buluşacağına gönülden inanıyoruz. Gençlerimizin dile getirdiği şu sözler ise çok kıymetli: ‘Biz böyle bir organizasyonu hayatımızda görmedik, çok mutluyuz, bir parçası olduğumuz için gururluyuz.’ Bu ifadeler, yaptığımız çalışmaların değerini ve ulaştığı etkiyi açıkça ortaya koyuyor. Bugün artık yurt dışına işçi olarak giden vatandaşlarımızın torunları mühendis, bilim insanı ve girişimci olarak TEKNOFEST’te sahneye çıkıyor. Bu dönüşüm hem onların azminin bir sonucu hem de Türkiye’nin ulaştığı seviyenin en somut göstergesidir. Bizler, yurt dışındaki vatandaşlarımızın Türkiye ile olan bağlarını; kültürden sanata, teknolojiden bilime kadar her alanda güçlendirmeyi amaçlıyoruz. TEKNOFEST bunun ete kemiğe bürünmüş en güçlü örneğidir.”

İngiltere hükümeti, 2023 yılında hizmete giren Ulusal Acil Durum Uyarı Sistemi’ni test etmek üzere ülke çapında eş zamanlı bir tatbikat düzenleyecek.

7 Eylül Pazar günü saat 15.00 civarında gerçekleşecek tatbikat kapsamında, sessizde olsa bile yaklaşık 87 milyon cep telefonu titreşecek ve yüksek sesli bir siren sesi çıkaracak.

Ekranlarda da bunun yalnızca bir test olduğuna dair resmi bir mesaj gösterilecek.

KİŞİSEL VERİ ALINMAYACAK

Sistem, kullanıcıların telefon numarasına, konumuna veya kişisel bilgilerine erişmeden çalışıyor. Uyarıyı almak için cihazın 4G veya 5G ağlarında olması yeterli. Ancak kapalı, yalnızca Wi-Fi kullanan ya da uyumlu olmayan cihazlar test mesajını almayacak.

Sistem, 2023’ten bu yana şiddetli fırtına ve yerel tehlikeler sırasında beş kez aktif olarak kullanıldı. Ocak 2025’teki Éowyn Fırtınası’nda İskoçya ve Kuzey İrlanda’da yaklaşık 4,5 milyon kişiye uyarı gönderildi. Plymouth kentinde bulunan II. Dünya Savaşı’ndan kalma bir bombayla ilgili olarak da sistem devreye sokuldu.

İngiltere’nin test sistemi, Japonya’daki J-ALERT, Güney Kore’nin ulusal hücresel yayın sistemi ve ABD’deki kablosuz acil durum mesaj sistemleriyle benzerlik gösteriyor. Finlandiya bu testleri aylık, Almanya ise yıllık olarak gerçekleştiriyor.

Alarm testi, İngiltere’nin yeni savunma stratejisinde yer alan ve ülkenin doğrudan askeri tehdit altında olabileceğine dair uyarıların ardından geliyor.

Üniversiteden yapılan açıklamada görüşlerine yer verilen Kaya, sorunun, telefon, tablet veya bilgisayar ekranına uzun süre başın öne eğilerek bakılmasıyla geliştiğini aktardı.

Kaya, omurganın, başın ağırlığını taşımaya uygun şekilde hizalandığını ancak başın öne eğik pozisyonda tutulması durumunda, boyun omurları ve çevresindeki kaslar üzerine normalden daha fazla yük bindiğini, bunun da uzun vadede kas iskelet sistemi sorunlarına, omurga eğriliklerine ve kronik ağrılara yol açabildiğini kaydetti.

Sendromun temel nedenleri arasında kötü duruş alışkanlıkları, uzun süre sabit bir pozisyonda kalma ve cihazların ergonomik olmayan şekilde kullanılmasının yer aldığına işaret eden Kaya, "Bu sendromun belirtileri yalnızca boyun ve omuz ağrısıyla sınırlı kalmaz, sırt sertliği, baş ağrıları, hareket kısıtlılığı, hatta ileri vakalarda ellerde uyuşma ve karıncalanma gibi nörolojik etkiler de görülebilir. Özellikle iş ortamında sürekli bilgisayar başında çalışan bireylerde ve teknolojik cihaz bağımlılığı olan kişilerde risk daha yüksektir." ifadelerini kullandı.

Sendromun özellikle genç ve çocuklar arasında daha yaygın hale geldiğinin altını çizen Kaya, söz konusu yaş grubunun, gelişim döneminde oldukları için kas-iskelet sistemlerinin daha esnek oluğunu ve kötü postür alışkanlıklarının bu süreçte ciddi deformasyonlara yol açabildiğini vurguladı.

- Ofis ortamında uzun süre bilgisayar kullanımına dikkat

Kaya, yetişkinlerde ise ofis ortamında uzun süre bilgisayar kullanımı, cihazların ergonomik olmayan şekilde yerleştirilmesi ve mola verilmeden çalışılması gibi durumların sorunun yaygın nedenleri arasında yer aldığını belirterek, şu bilgileri verdi:

"Ayrıca, salgın döneminde evden çalışma sistemine geçişle sendromun görülme oranında artış olduğu gözlemlenmiştir. Yapılan çalışmalar, boyun ağrısı şikayetleri ile doktora başvuran bireylerin yüzde 58'inin dijital cihaz kullanımıyla ilişkili problemlerden muzdarip olduğunu bildirmiştir. Bu durum, Tekno (cep) Boyun Sendromu'nun toplum sağlığı açısından ciddi bir sorun haline geldiğini ortaya koymaktadır."

Erken dönemde fark edilirse, postür eğitimi, egzersiz ve yaşam tarzı değişiklikleri gibi yöntemlerle sorunun kontrol altına alınabildiğini anlatan Kaya, tedavi sürecinin kişinin durumuna, semptomların şiddetine ve ne kadar süredir devam ettiğine bağlı olarak değişiklik gösterebildiğini, tedavi sürecinde fizyoterapi ve rehabilitasyonun önemli bir yer tuttuğunu ifade etti.

Kaya, genellikle konservatif tedavi yöntemleriyle semptomların kontrol altına alınabildiğini ancak hastalık ilerlemişse ve omurga üzerinde ciddi hasar ya da sinir sıkışması oluşmuşsa, cerrahi müdahalenin de bir seçenek olabileceğini anlattı.

Tedavi sürecinin erken müdahaleyle çok daha etkili hale geldiğini belirten Kaya, şu ifadeleri kullandı:

"Bu nedenle boyun ve sırt ağrıları yaşayan bireylerin vakit kaybetmeden bir sağlık profesyoneline başvurması önemlidir. Bununla birlikte, önleyici tedbirler, hastalığın gelişimini engellemekte büyük bir rol oynar. Teknolojik cihazların kullanımında ergonomiye dikkat edilmesi, cihazların göz hizasında tutulması ve düzenli egzersiz yapılması durumun önlenmesinde etkili yöntemlerdir. Her yaş grubunda görülebilen bu hastalık, bilinçli bir yaşam tarzı ve ergonomik alışkanlıklarla önlenebilir."

Türkiye'nin Londra Büyükelçiliğinde düzenlenen etkinliğe Büyükelçi Osman Koray Ertaş ve Atasever'in yanı sıra çok sayıda davetli katıldı.

Büyükelçi Ertaş, uzayın tüm devletlerin ilgilendiği bir alan haline geldiğini belirterek, "Sadece uzayın kendisi değil, orada yapılan bilimsel çalışmalar da insanlığın tarihi ve tarihin akışını değiştirecek sonuçlara gebe." dedi.

Türkiye'nin uzay çalışmalarına hız verdiğini ve iki kez insanlı uzay misyonu gerçekleştirdiğinin altını çizen Ertaş, "Uzay konusunda büyük ülkelerin ve büyük şirketlerin yatırım yapmasının ardında stratejik bir akıl var. Bizim de bu çalışmaları sürdürmemiz gerekiyor. Buradan hayatın her alanında çok dramatik değişiklikler getirecek sonuçlara ulaşılacağını görüyoruz." diye konuştu.

Ertaş, Türkiye'nin bu yarışta yer almasının önemine işaret ederek, Atasever'in bu çabaların önemli aktörlerinden biri olduğunu kaydetti.

- "Uzay misyonunda 20 farklı deneye imza attık"

Atasever de konuşmasında Türkiye'nin geçen yıl iki farklı insanlı uzay misyonunda toplam 20 farklı deneye imza attığını söyledi.

Uluslararası Uzay İstasyonuna giden Alper Gezeravcı'nın 13, yörünge altı uçuş gerçekleştiren kendisinin ise 7 deney yaptığını hatırlatan Atasever, "İnsanlı uzay misyonları kapsamında bilimsel çalışma gerçekleştirmeye dair ilk adımlarımızı attık. Alper Gezeravcı'nın ilk adımlara dair verdiği bir örnek var. Hepimiz günlük hayatımızda yüzlerce, binlerce adım atıyoruz. Bu adımları çok sıradan hale geldiği için umursamıyoruz. Ama herkesin çocuğunun ilk attığı adım çok kıymetli. Biz de ilk adımımızı bilimsel çalışmalarla attık." ifadelerini kullandı.

Deneylerin ilk adım açısından değerini ifade eden Atasever, deneylerin Türkiye'de operasyonel ve teknik birikim oluşturmak açısından kıymetli olduğunu belirtti.

Hedefin Türkiye'de bir "Mikro Yerçekimi Araştırma Programı" kurmak olduğunu ifade eden Atasever, geçen yılın temmuz ayından beri bunun için gayret ettiklerini sözlerine ekledi.

Atasever konuşmasının ardından yaptığı sunumda uzay misyonlarına hazırlık aşamaları, yürütülen çalışmalar ve Mikro Yerçekimi Araştırma Programı hakkında bilgi verdi.

LONDRA

Washington DC'de – 23 Temmuz 2025 tarihinde düzenlenen ve yapay zekâ alanında yılın en dikkat çeken etkinliklerinden biri olan “Winning the AI Race” sempozyumunda, teknoloji ve siyaset sahnesi bir araya geldi.

All-In Podcast ve The Hill & Valley Forum iş birliğiyle gerçekleştirilen etkinlikte, ABD Başkanı Donald Trump, ülkenin yeni yapay zekâ stratejisini kamuoyuna açıkladı.

Etkinlikte Türkiye’den sadece İstanbul merkezli CORE Finance şirketinin ortaklarından Yağız Sözmen yer aldı. Sözmen Türkiye’den tek katılımcı olmanın gurur verici olduğunu söyledi.

Yağız Sözmen’in aktardığına göre, Başkan Donald Trump, konuşmasında Çin’e karşı teknolojik üstünlüğün korunması, özel sektörle iş birliğinin tercih edilmesi ve büyük teknoloji şirketlerinin etkisinin dengelenmesi gibi çarpıvı mesajlar verdi.

Trump, konuşmasının ardından üç önemli başkanlık kararnamesini (executive order) imzalayarak yeni yapay zekâ vizyonunu somut adımlarla destekledi. Bu kararlar şu başlıkları içeriyordu:

• Federal kurumların kendi yapay zekâ modellerini geliştirme ve kullanma yetkisi kazanması
• Özel sektörle yakın iş birliğinin teşvik edilmesi ve inovasyonun aşırı regülasyonla boğulmaması
• Çip üretimi, enerji altyapısı ve model eğitimi için uzun vadeli yatırımlar ve teşvikler

Etkinliğe katılanlar arasında NVIDIA CEO’su Jensen Huang, AMD CEO’su Lisa Su, Başkan Yardımcısı JD Vance, yatırımcılar Chamath Palihapitiya, David Sacks, ve finans dünyasının önemli ismi Howard Lutnick gibi tanınmış isimler de yer aldı.

Jensen Huang’ın konuşmasında öne çıkan “Amerika’nın en büyük avantajı Trump” sözleri salonda büyük yankı uyandırdı.

Yağız Sözmen, etkinliğe ilişkin değerlendirmesinde, “Amerika, yapay zekâda küresel liderliği koruma kararlılığını oldukça net biçimde ortaya koydu. Bu vizyonun merkezinde ise kamu-özel sektör iş birliği ve altyapıya yapılan uzun vadeli yatırımlar vardı” dedi.

Yeni yapay zekâ stratejisinin hem küresel teknoloji yarışını hem de regülasyon tartışmalarını yeniden şekillendirmesi bekleniyor.

SpaceX'in sosyal medya platformu X üzerinden yapılan açıklamada, 10. uçuş testine hazırlanan roketin, yerel saatle 23.00 sularında "büyük bir anormallik yaşadığı" belirtildi.

Test boyunca sahanın etrafında güvenli bir alan bırakıldığı kaydedilen açıklamada, olayda yaralanan olmadığı ifade edildi.

Yerel medyaya yansıyan görüntülerde, Starship roketinin kalkış platformunda arızalanarak dev bir alev topuna dönüştüğü görülüyor.