Parti kaynaklarına dayandırılan haberlere göre, Camden Belediye Meclisi Lideri Sagal Abdi-Wali, eski Başbakan Keir Starmer’ın yerine aday gösterilmesi en güçlü isimlerden biri olarak değerlendiriliyor. Ancak 6 Eylül itibarıyla Abdi-Wali’nin adaylığı resmen ilan edilmiş değil.

İşçi Partisi’nde adaylık başvurularının 4 Eylül Cuma günü sona erdiği, kısa listenin hafta başında belirlenmesinin ve nihai adayın 9 Eylül Çarşamba gününe kadar açıklanmasının beklendiği bildiriliyor.

Abdi-Wali’nin aday gösterilmesi ve ara seçimi kazanması halinde Camden Belediye Meclisi liderliğinden ve Camden Square bölgesi meclis üyeliğinden ayrılması bekleniyor.

Belediye başkanı değil, belediye meclisi lideri

Abdi-Wali’nin göreviyle ilgili haberlerde zaman zaman “Camden Belediye Başkanı” ifadesi kullanılsa da resmî unvanı Camden Belediye Meclisi Lideri.

Camden’daki belediye başkanlığı daha çok törensel bir görev niteliği taşırken, belediye meclisi lideri yerel yönetimin siyasi ve idari çalışmalarına yön veriyor.

Abdi-Wali, İşçi Partisi’nin Camden grubunun seçiminin ardından 20 Mayıs 2026’da resmen göreve başladı. Böylece Camden Belediye Meclisi tarihindeki ilk siyah kadın lider oldu. Daha önce belediyenin konut politikalarından sorumlu kabine üyesi olarak görev yapan Abdi-Wali, ilk kez 2022’de Camden Square bölgesinden meclis üyesi seçilmişti.

Çocuk mülteciliğinden Camden’ın liderliğine

Somali’deki iç savaştan kaçarak yedi yaşındayken ailesiyle İngiltere’ye gelen Abdi-Wali, yaklaşık 35 yıldır Camden’da yaşıyor.

Yerel yardım kuruluşlarında gönüllü ve yönetici olarak çalışan Abdi-Wali, Camden’daki iki okulun yönetim kurulunda da görev yaptı. Ayrıca belediyenin 2024 yılında “Sığınak Bölgesi” statüsü kazanmasına yönelik çalışmalarda rol üstlendi.

Göreve geldiğinde Camden’ın ailesine mülteci olarak geldikleri dönemde güvenli bir yuva sağladığını belirten Abdi-Wali, bu tecrübenin kamu hizmetine yönelmesinde etkili olduğunu söylemişti.

Abdi-Wali’nin Starmer’ın seçim bölgesi örgütünde daha önce başkanlık yapmış olması ve yerel İşçi Partisi üyeleriyle güçlü bağları, adaylık yarışındaki en önemli avantajları arasında gösteriliyor.

İşçi Partisi’nde başka isimler de konuşuluyor

Adaylık için Abdi-Wali’nin yanı sıra Camden Belediye Meclisinin eski lideri Richard Olszewski ile bazı eski ve mevcut yerel yöneticilerin isimleri gündeme geldi.

Son haberlerde eski Westminster Belediye Meclisi Lideri Adam Hug, eski Camden Belediye Başkanı Nash Ali ve eski Camden meclis üyesi Rishi Madlani de muhtemel adaylar arasında gösterildi.

Camden meclis üyelerinden Adam Harrison aday olmayacağını ve belediyedeki görevlerine odaklanacağını açıklarken, James Slater’ın da başvuruda bulunmadığı bildirildi. Bu isimlerin bir kısmının adaylıkları resmî olarak doğrulanmadığından, İşçi Partisi’nin açıklayacağı kısa liste belirleyici olacak.

Yeşiller, Zack Polanski ile iddialı hazırlanıyor

Ara seçimde İşçi Partisi’nin en ciddi rakibinin Yeşiller Partisi olması bekleniyor.

Yeşiller Partisi İngiltere ve Galler lideri, aynı zamanda Londra Meclisi üyesi olan Zack Polanski, Holborn and St Pancras’ta yarışmak istediğini açıkladı. Polanski’nin de yerel parti üyelerinin onayını alması gerekiyor ancak aday gösterilmesine büyük ölçüde kesin gözüyle bakılıyor.

2024 genel seçiminde Starmer’ın karşısında bağımsız aday olarak yarışan ve ikinci olan eski Güney Afrikalı milletvekili Andrew Feinstein, bu kez aday olmayacağını açıklayarak Polanski’ye destek verdi. Bu karar, İşçi Partisi karşısındaki sol ve Filistin yanlısı oyların bölünmesini önleyebilecek bir gelişme olarak değerlendiriliyor.

Yeşiller, Mayıs 2026’daki Camden yerel seçimlerinde oyların yüzde 28,8’ini almış; 10 yeni koltuk kazanarak belediye meclisindeki ana muhalefet konumuna yükselmişti. İşçi Partisi ise oyların yüzde 38,8’ini alarak azalan çoğunluğunu korumuştu.

Starmer’ın oyları 2024’te sert düşmüştü

Holborn and St Pancras, 1983’te oluşturulmasından bu yana yalnızca İşçi Partili milletvekilleri tarafından temsil edildi.

Ancak 2024 genel seçiminde Starmer’ın oy oranı bir önceki seçime göre 17,3 puan gerileyerek yüzde 48,9’a düştü. Starmer 18 bin 884 oy alırken, bağımsız aday Andrew Feinstein 7 bin 312 oyla yüzde 18,9’a ulaştı. Yeşillerin adayı David Stansell ise 4 bin 30 oy ve yüzde 10,4’lük destekle üçüncü sırada yer aldı. Starmer’ın çoğunluğu 11 bin 572 olarak kaydedildi.

Feinstein ile Yeşillerin 2024’te aldığı oyların toplamı yaklaşık yüzde 29’a ulaştığı için Polanski’nin adaylığı, normal koşullarda İşçi Partisi açısından güvenli kabul edilen koltuğu daha rekabetçi hale getirebilir.

Adaylık yarışı ırkçılık tartışmasına dönüştü

Abdi-Wali’nin öne çıkması, Reform UK’nin İçişleri Sözcüsü Zia Yusuf’un sosyal medya paylaşımının ardından ülke çapında tartışma yarattı.

Yusuf, Abdi-Wali’nin Somali’de doğduğunu vurgulayarak İşçi Partisi’nin onu seçmenlere “dayattığını” öne sürdü. Paylaşım, İşçi Partisi yöneticilerinin yanı sıra Reform UK içindeki bazı isimler tarafından da eleştirildi.

İş Dünyası Bakanı Jonathan Reynolds paylaşımı “açık ırkçılık” olarak nitelendirirken, Reform UK’nin önde gelen isimlerinden Nadine Dorries de Yusuf’un sözlerini “çirkin” bulduğunu söyledi. Abdi-Wali’nin İngiliz vatandaşı olduğu ve çocukluğundan bu yana Camden’da yaşadığı hatırlatıldı.

Ara seçim tarihi henüz açıklanmadı

Keir Starmer, 1 Eylül’de Holborn and St Pancras milletvekilliğinden ayrılacağını açıklamıştı. Temmuz ayında başbakanlık görevini bırakan Starmer, uluslararası güvenlik, savunma, ticaret, teknoloji ve kadınlara yönelik şiddetle mücadele gibi alanlarda çalışmaya odaklanmak istediğini bildirdi.

Ara seçimin tarihi henüz resmen ilan edilmedi. Ancak seçimin 2026 yılı bitmeden yapılması bekleniyor.

Yarış, Başbakan Andy Burnham yönetimindeki İşçi Partisi açısından Londra’daki desteğin ölçüleceği ilk önemli sınavlardan biri olacak. Yeşiller açısından ise Polanski’nin olası adaylığı, partinin başkentte ilk kez bir milletvekilliği kazanması için bugüne kadarki en ciddi fırsatlardan biri olarak görülüyor.

Starmer, 1 Eylül Salı günü yaptığı açıklamada, yaz aylarında geleceği konusunda düşünme fırsatı bulduğunu ve Holborn and St Pancras milletvekilliğini bir başka isme devretmenin zamanının geldiğine karar verdiğini söyledi.

Starmer’ın ayrılmasıyla Kuzey Londra’daki seçim bölgesinde ara seçim yapılacak. Ara seçimin tarihi henüz açıklanmadı.

“Bayrağı halefime devretme zamanı geldi”

Kararını ilk olarak seçim bölgesindeki Camden New Journal gazetesine açıklayan Starmer, Holborn and St Pancras’ı temsil etmenin kendisi için büyük bir onur olduğunu belirtti.

Starmer, daha sonra sosyal medya hesabından yayımladığı açıklamada şu ifadeleri kullandı:

“Yaz boyunca geleceğim üzerinde düşünme fırsatım oldu. Holborn and St Pancras milletvekilliğinden ayrılmanın ve bayrağı bir halefe devretmenin doğru zamanı olduğuna karar verdim.”

2015 yılında eski İşçi Partili siyasetçi Frank Dobson’ın yerine seçildiğini hatırlatan Starmer, bölge halkına ve yerel İşçi Partisi teşkilatına kendisine verdikleri destek nedeniyle teşekkür etti.

Önce “milletvekili olarak kalacak” denilmişti

Starmer’ın kararı, daha önce açıklanan tutumdan geri dönüş anlamına geliyor. Haziran ayında İşçi Partisi liderliğinden ayrılacağını duyurmasının ardından Başbakanlık, Starmer’ın bir sonraki genel seçime kadar milletvekili olarak görev yapmaya devam edeceğini bildirmişti.

Starmer’ın Andy Burnham hükümetinde görev almasının beklenmediği, buna karşılık arka sıralarda Holborn and St Pancras milletvekili olarak kalacağı belirtilmişti. Ancak eski Başbakan, yaklaşık iki aylık değerlendirme sürecinin ardından Parlamento’dan tamamen ayrılmaya karar verdi.

Muhafazakâr Parti, bu değişikliği Starmer’ın bir başka “U dönüşü” olarak nitelendirirken yapılacak ara seçimin kamuya ek maliyet getireceğini savundu.

Starmer’a yakın bir isim ise eski Başbakan’ın Andy Burnham açısından bir dikkat dağıtıcı unsur haline gelmeden “temiz bir kopuş” gerçekleştirmek istediğini ileri sürdü.

Uluslararası ilişkilere yoğunlaşacak

Starmer, siyaset sonrası çalışmalarını savunma, güvenlik, ticaret ve teknoloji başta olmak üzere uluslararası meselelere yönelteceğini açıkladı.

Eski Başbakan ayrıca siyasete girmeden önce de üzerinde çalıştığı kadınlara ve kız çocuklarına yönelik şiddetle mücadele faaliyetlerini sürdüreceğini belirtti.

Starmer’ın başbakanlığı döneminde dış politika, kamuoyu desteğinin gerilediği iç siyasete kıyasla daha güçlü olduğu alanlardan biri olarak değerlendirilmişti. İngiltere’nin Ukrayna’ya desteğinde Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ile yakın çalışan Starmer; Çin ile ilişkileri yeniden düzenlemeye, Filistin devletini tanımaya ve ABD Başkanı Donald Trump ile işleyen bir ilişki kurmaya çalışmıştı.

Ara seçim Burnham için ilk büyük sınav olacak

Starmer’ın milletvekilliğinden ayrılması, İşçi Partisi lideri ve Başbakan Andy Burnham’ın göreve gelmesinden sonraki ilk büyük seçim sınavını beraberinde getirecek.

Burnham’ın 20 Temmuz’da başbakanlık görevini devralmasından yalnızca altı hafta sonra yapılması beklenen ara seçim, yeni hükümete yönelik kamuoyu desteğinin ölçülmesi açısından önem taşıyor.

Holborn and St Pancras, 1983’ten bu yana İşçi Partisi’nin kazandığı güçlü seçim bölgelerinden biri olsa da son seçim sonuçları, partinin bu kez ciddi bir yarışla karşılaşabileceğine işaret ediyor.

Starmer 2024’te oy kaybetmişti

Starmer, 4 Temmuz 2024 genel seçiminde Holborn and St Pancras’ta 18 bin 884 oy alarak yüzde 48,9’luk oy oranıyla yeniden milletvekili seçilmişti.

Ancak Starmer’ın oy oranı bir önceki seçime göre 17,3 puan gerilemişti. Gazze’deki savaşa karşı yürüttüğü kampanyayla öne çıkan bağımsız aday Andrew Feinstein 7 bin 312 oy ve yüzde 18,9’luk destek elde etmişti.

Yeşillerin adayı David Stansell ise 4 bin 30 oyla yüzde 10,4’e ulaşmıştı. Starmer seçimi 11 bin 572 oy farkıyla kazanmış olsa da İşçi Partisi’nin bölgedeki desteğinde belirgin bir gerileme yaşanmıştı.

Yeşillerin lideri aday olabilir

Ara seçimde en fazla konuşulan isimlerden biri Yeşiller Partisi lideri Zack Polanski oldu. Polanski daha önce Londra’dan milletvekili adayı olmak istediğini açıklamış ve Starmer’ın ayrılması halinde Holborn and St Pancras’ı değerlendirebileceğini söylemişti.

Yeşiller Partisinden yapılan ilk açıklamada da Polanski’nin Londra milletvekili olma arzusunu hiçbir zaman gizlemediği vurgulandı. Ancak parti henüz resmî adayını ilan etmedi.

2024 seçiminde ikinci olan eski Güney Afrikalı siyasetçi ve yolsuzlukla mücadele kampanyacısı Andrew Feinstein’ın da yeniden aday olabileceği belirtiliyor. Feinstein’ın yarışa katılması, İşçi Partisi karşıtı sol ve Gazze odaklı oyların Yeşiller ile bağımsız aday arasında bölünmesine yol açabilir.

11 yıllık Parlamento kariyeri sona eriyor

İnsan hakları avukatı olan Starmer, siyasete girmeden önce Kraliyet Savcılık Servisinin başındaki Kamu Savcılıkları Direktörü olarak görev yaptı. Ceza adaletine yaptığı hizmetler nedeniyle 2014 yılında şövalye unvanı aldı.

İlk kez Mayıs 2015’te milletvekili seçilen Starmer, Jeremy Corbyn’in ardından Nisan 2020’de İşçi Partisi liderliğine geldi. Partiyi 2019’daki ağır seçim yenilgisinin ardından yeniden yapılandırdı ve 2024 genel seçiminde büyük bir parlamento çoğunluğuyla iktidara taşıdı.

Ancak İşçi Partisi’nin yerel seçimlerde aldığı kötü sonuçlar, anketlerdeki gerileme ve parti içindeki desteğinin zayıflaması üzerine 22 Haziran 2026’da liderlikten ayrılacağını duyurdu. Andy Burnham’ın lider seçilmesinin ardından 20 Temmuz’da başbakanlık görevini resmen devretti.

Milletvekilliğinden ayrılmasıyla Starmer’ın yaklaşık 11 yıllık Avam Kamarası kariyeri ve 2020’de başlayan İşçi Partisi liderliği döneminin siyasi bakımdan son halkası da kapanmış olacak. Starmer’ın bundan sonra üstleneceği uluslararası görevin niteliği ise henüz açıklanmadı.

Başbakan Andy Burnham’ın daha sonra hükümet adına açıklama yapması bekleniyor. Bu, 20 Temmuz’da göreve gelen Burnham’ın Başbakan sıfatıyla Avam Kamarası kürsüsüne ilk çıkışı olacak. Aynı zamanda Burnham, yaklaşık 16 yıl aradan sonra ilk kez Avam Kamarası’ndaki hükümet kürsüsünde konuşacak.

İlk Başbakan’a Sorular oturumu çarşamba günü

Burnham’ın bugünkü konuşması, Başbakan’a Sorular oturumundan ayrı bir hükümet açıklaması olacak.

Başbakan, 2 Eylül Çarşamba günü Londra saatiyle 12.00’de ilk kez Başbakan’a Sorular oturumuna katılacak. Burnham’ın burada ana muhalefetteki Muhafazakâr Parti lideri Kemi Badenoch’un yanı sıra diğer parti liderleri ve milletvekillerinin sorularını yanıtlaması öngörülüyor.

Kamu hizmetlerinde daha fazla kamu kontrolü mesajı

Burnham’ın konuşmasında, enerji, su ve ulaşım gibi temel hizmetlerde daha fazla kamu kontrolünün ekonomik büyümenin önünü açabileceğini savunması bekleniyor.

Başbakan, özelleştirilen bazı temel hizmetlerin vatandaşlar açısından yeterince güvenilir ve uygun fiyatlı olmadığını, artan faturaların hane bütçelerini ve ekonomiyi olumsuz etkilediğini düşünüyor.

Burnham’ın ülke genelinde “pozitiflik ve imkân duygusunu” güçlendirmek istediğini belirtmesi ve siyasetçilerin birbirlerine karşı puan kazanmaktan çok sorunların çözümüne odaklanması gerektiğini vurgulaması bekleniyor.

Hükümetin yaz döneminde açıkladığı elektrik faturalarındaki KDV indirimi, 2 sterlinlik otobüs ücreti uygulaması, yerel yönetimlere daha fazla yetki devri ve ulusal bakım hizmeti planlarının finansmanı da muhalefetin gündeme getireceği konular arasında bulunuyor.

Hükümete harcama ve borçlanma baskısı

Eski Hazine Başsekreteri Darren Jones ise kamu harcamalarının artırılmasının tek başına İngiltere’yi daha zengin hale getirmeyeceği uyarısında bulundu.

Jones, ekonomik büyümenin güçlü bir piyasa ekonomisi, uzun vadeli planlama ve kamu kaynaklarının daha verimli kullanılmasıyla sağlanabileceğini savundu. Burnham hükümetinin bazı harcama vaatlerinin nasıl finanse edileceğinin açıklığa kavuşturulmasını istedi.

Burnham’ın Parlamento’ya döndüğü gün İngiltere’nin uzun vadeli borçlanma maliyetleri de 28 yılın en yüksek düzeyine çıktı. İngiliz devletinin 30 yıllık tahvil faizi yüzde 5,89’a ulaşarak Mart 1998’den bu yana görülen en yüksek seviyeyi kaydetti. On yıllık tahvil faizi ise yüzde 5,22’yi aşarak 2008 küresel finans krizinden bu yana en yüksek düzeye yükseldi.

Faizlerdeki yükselişin, küresel tahvil satışları, petrol fiyatlarındaki artış ve enflasyonun yeniden hızlanabileceğine ilişkin kaygılardan kaynaklandığı belirtiliyor. Bu durum, 28 Ekim’de bütçeyi açıklamaya hazırlanan Maliye Bakanı John Healey üzerindeki baskıyı artırıyor.

Savunma bütçesindeki açık gündemde

Burnham’ın savunma harcamaları konusunda da milletvekillerinin sorularıyla karşılaşması bekleniyor.

Hükümet, savunma harcamalarını 2035’e kadar milli gelirin yüzde 3,5’ine çıkarmayı hedefliyor. Ancak Savunma Yatırım Planı’nda yaklaşık 4,7 milyar sterlinlik finansman açığı bulunduğu yönündeki değerlendirmeler, hükümetin harcama planlarını tartışmalı hale getiriyor.

Ofisler ve çamaşırhaneler hücreye dönüştürülecek

Hükümetin karşı karşıya olduğu bir diğer önemli sorun cezaevlerindeki aşırı doluluk.

Adalet Bakanlığı, cezaevlerindeki kullanılmayan ofis, depo ve çamaşırhane gibi bölümlerin hücrelere dönüştürülmesi için 110 milyon sterlinlik kaynak ayırdı. İlk aşamada bu dönüşümlerle yaklaşık 200 ek mahkûm kapasitesi oluşturulması planlanıyor.

Yeni kapasite önlemlerine rağmen İngiltere ve Galler’deki cezaevlerinin Mayıs 2027’ye kadar yeniden tamamen dolabileceği tahmin ediliyor. Hükümet, 2031’e kadar toplam 14 bin yeni cezaevi yeri oluşturmayı hedefliyor.

Küçük tekne geçişleri azaldı

İçişleri Bakanlığı verilerine göre Manş Denizi üzerinden gerçekleştirilen küçük tekne geçişlerinde de belirgin bir düşüş yaşandı.

Haziran-ağustos döneminde İngiltere’ye ulaşan 102 küçük tekne tespit edildi. Bu sayı, 57 teknenin kayıtlara geçtiği 2019’dan bu yana en düşük yaz dönemi rakamı oldu. Ancak insan kaçakçılarının daha az sayıda tekneye daha fazla göçmen bindirmeye başladığına dikkat çekiliyor.

27 Ağustos itibarıyla yılbaşından bu yana küçük teknelerle İngiltere’ye ulaşanların sayısı 16 bin 391 olarak kaydedildi. Aynı dönemde 2025 yılında 29 bin 3 geçiş gerçekleşmişti. Bu da yıllık bazda yaklaşık yüzde 43,5’lik düşüş anlamına geliyor.

Burnham’ın bugünkü konuşması, yaz tatili boyunca açıkladığı politikaların finansmanını ilk kez doğrudan milletvekilleri önünde savunacağı önemli bir siyasi sınav olarak değerlendiriliyor.

Gölge Konut Bakanlığı görevini bırakan Cleverly, bütün enerjisini adaylık sürecine ve seçim kampanyasına yönelteceğini açıkladı. Ancak Cleverly henüz Muhafazakâr Parti’nin resmî adayı değil; öncelikle parti içindeki aday belirleme sürecini kazanması gerekiyor.

Daha önce dışişleri, içişleri ve eğitim bakanlığı yapan Cleverly, 2008-2016 yılları arasında Londra Meclisi’nde Bexley ve Bromley bölgesini temsil etmişti. Boris Johnson’ın belediye başkanlığı döneminde de belediye başkan yardımcılığı görevinde bulunmuştu. Bu geçmişi, Cleverly’nin kampanyasında Londra yönetimi konusundaki deneyimini öne çıkarmasına imkân veriyor.

“Klasik Muhafazakâr bir vizyon sunacağım”

Cleverly, Times Radio’ya yaptığı açıklamada kampanyasının temelini girişimcilik, ekonomik büyüme ve fırsat eşitliğinin oluşturacağını söyledi.

“Klasik Muhafazakâr bir Londra Belediye Başkanlığı vizyonu ortaya koyacağım. Bu vizyon girişimcilik ve fırsatlar üzerine kurulacak” diyen Cleverly, kampanyasının parti lideri Kemi Badenoch’un ülke genelindeki siyasi programıyla paralel ilerleyeceğini belirtti.

Badenoch liderliğindeki Muhafazakâr Parti’nin daha sağa yönelmesi nedeniyle gölge kabineden ayrıldığı iddiasını reddeden Cleverly, pazar günü verdiği röportajlarda göç, kimlik ve kültür savaşları gibi tartışmalı alanlardan uzak durdu. Bunun yerine ekonomi, konut, yatırım ve Londra’nın uluslararası rekabet gücüne ağırlık verdi.

Khan’a “tutkusunu kaybetti” eleştirisi

Cleverly, 2016’dan bu yana Londra Belediye Başkanlığı görevini sürdüren İşçi Partili Sadiq Khan’ın kentin sorunlarını çözme konusundaki isteğini kaybettiğini öne sürdü.

LBC’ye konuşan Cleverly, Khan’ın “göreve yönelik tutkusunu gerçekten kaybettiğini” savundu. Muhafazakâr siyasetçi, Londra’nın yalnızca mevcut hizmetleri yöneten bir belediye başkanına değil, kent ekonomisini yeniden canlandıracak güçlü bir siyasi liderliğe ihtiyacı olduğunu söyledi.

Khan, 2024 seçimlerinde oyların yüzde 43,8’ini alarak Muhafazakâr aday Susan Hall’u yenmiş ve üçüncü kez göreve seçilmişti. Khan’ın 2028’de dördüncü dönem için aday olup olmayacağı henüz kesinleşmedi.

Burnham’a “Londra ile savaş yürütüyor” suçlaması

Cleverly’nin hedefindeki bir diğer isim Başbakan Andy Burnham oldu. Burnham’ı “çok fazla Londra karşıtı” olmakla suçlayan Cleverly, hükümetin başkenti vergi ve düzenlemeler yoluyla bir gelir kaynağı olarak gördüğünü ileri sürdü.

Cleverly, “Andy Burnham meseleyi anlamıyor. Londra ile bir savaş yürütüyor ve Londra’nın kendi çıkarlarını savunacak birine ihtiyacı var” ifadelerini kullandı.

Eski bakanın bu çıkışı, seçim kampanyasının yalnızca Sadiq Khan’ın belediye yönetimine değil, Burnham hükümetinin başkente yönelik ekonomi, vergi ve bölgesel kalkınma politikalarına karşı da yürütüleceğine işaret etti.

Konut politikası kampanyanın önemli başlıklarından biri olacak

Cleverly’nin daha önce yaptığı açıklamalar, konut krizinin kampanyasının merkezinde yer alacağını gösteriyor. Cleverly, Londra Planı’nın yeniden yazılmasını, toplu ulaşım hatları çevresinde daha fazla konut yapılmasını ve atıl durumdaki eski sanayi alanlarının konut ve iş merkezlerine dönüştürülmesini savunuyor.

Konut inşaatlarının önündeki düzenlemelerin azaltılmasını isteyen Cleverly, Londra’da ortalama bir evin fiyatının yarım milyon sterlini aştığını ve konut sahibi olmanın çok sayıda kişi için ulaşılmaz hale geldiğini belirtiyor. Muhafazakâr Parti’de yaptığı önceki konuşmada, özellikle kahverengi alanlarda on binlerce yeni konutun önünün açılması gerektiğini söylemişti.

Liberal Demokrat seçmenin desteği kritik olabilir

2028 seçimlerinde iki tercihli “tamamlayıcı oy” sisteminin yeniden uygulanmasının planlanması, adayların yalnızca kendi seçmenlerine değil, diğer partilerin destekçilerine de seslenmesini gerekli kılıyor.

London School of Economics’ten Prof. Tony Travers’a göre Cleverly’nin kazanabilmesi için ilk tercihini Liberal Demokratlardan yana kullanan seçmenlerin ikinci tercih oylarını da alması gerekecek. Bu nedenle Cleverly’nin önceki Muhafazakâr aday Susan Hall’a kıyasla daha merkezde ve daha kapsayıcı bir kampanya yürütmesi bekleniyor.

Ağustos ayında yayımlanan bir Savanta araştırması; İşçi Partisi’nin Londra’daki desteğini yüzde 33, Reform UK’in yüzde 20, Muhafazakârların yüzde 18, Yeşillerin yüzde 14 ve Liberal Demokratların yüzde 10 olarak ölçtü. Aynı araştırmaya göre Khan yeniden aday olması halinde dördüncü kez seçilebilecek konumda bulunuyor.

Bununla birlikte başka bir YouGov araştırmasında Londralıların yüzde 56’sı Khan’ın görevi bırakması ve İşçi Partisi’nin 2028’de farklı bir aday çıkarması gerektiğini söyledi.

İşçi Partisi’nde alternatif isimler konuşuluyor

Sadiq Khan’ın aday olmaması halinde İşçi Partisi’nde Brent East Milletvekili Dawn Butler’ın yarışa girmesi bekleniyor. Rosena Allin-Khan ile eski Adalet Bakanı David Lammy’nin isimleri de muhtemel adaylar arasında gösteriliyor.

Muhafazakârlar açısından ise Cleverly’nin kabine deneyimine sahip, kamuoyunda tanınan bir isim olması yarışın siyasi ağırlığını artırdı. Cleverly’nin adaylığı kazanması halinde 2028 Londra seçimi, yalnızca belediye başkanlığının değil, Kemi Badenoch liderliğindeki Muhafazakâr Parti’nin yeniden iktidar alternatifi olup olamayacağının da önemli bir sınavı olacak.

Cleverly de Londra’da elde edilecek bir Muhafazakâr zaferin Badenoch’un başbakanlığa uzanan yolunda önemli bir basamak oluşturacağını savunuyor. Buna karşılık adaylığının gelecekte yeniden parti liderliğine yönelmek için bir araç olduğu iddialarını reddediyor.

Hükümet, 24 Ağustos’ta yayımladığı istişare belgesiyle bölgesel belediye başkanlarına “potansiyel stratejik öneme sahip” planlama başvurularına doğrudan müdahale etme yetkisi verilmesini resmen gündeme aldı.

Yeni sistemde belediye başkanları, belirlenen büyüklükteki bir projeyi yerel planlama makamından devralarak karar verici konumuna gelebilecek. Ayrıca yerel yönetime bir başvuruyu reddetme talimatı verebilecek.

Düzenleme, Londra Belediye Başkanı’nın 2008’den bu yana kullandığı planlama yetkilerinin İngiltere’nin diğer belediye başkanlığı bölgelerine genişletilmesini öngörüyor.

Hangi projeler kapsama girecek?

İngiltere’de Londra dışındaki bölgeler için ilk kez ortak ulusal müdahale eşikleri belirlenecek. Buna göre yeni yetkiler:

• 150’den fazla konut içeren projeleri,
• 15 bin metrekareden büyük ticari alanları,
• 30 metre veya daha yüksek, yaklaşık 10 katlı binaları

kapsayacak.

Bu ölçütlerden birine giren başvuruların yerel yönetimler tarafından bölgesel belediye başkanına bildirilmesi gerekecek.

Belediye başkanı öncelikle projenin bölgesel kalkınma stratejisine uygunluğu konusunda görüş bildirecek. Yerel yönetimin başvuruyu kabul etmeye veya reddetmeye hazırlandığını açıklamasının ardından belediye başkanının müdahale edip etmeyeceğine karar vermesi için 14 günü olacak.

Başkan projeyi devralırsa, ilgili başvuru bakımından yerel planlama makamı haline gelecek ve nihai kararı kendisi verecek.

Belediye başkanları projeleri doğrudan onaylayabilecek

Reformun en dikkat çekici bölümlerinden birini Mayoral Development Order – Belediye Başkanlığı Kalkınma Kararı oluşturuyor.

Bu mekanizma sayesinde belediye başkanları belirli bir bölge, arsa veya proje türü için önceden planlama izni verebilecek. Geliştiriciler, kararda belirtilen koşulları yerine getirmeleri halinde ayrıca standart bir planlama başvurusu yapmadan inşaata geçebilecek.

Ancak bu yetki bütün projeler için otomatik izin anlamına gelmeyecek. Belediye başkanının izin verilecek alanı, yapı türünü, sınırları ve uyulması gereken koşulları resmî kalkınma kararında açıkça belirlemesi gerekecek.

Hükümet, bu yöntemin özellikle büyük ölçekli konut alanları, kentsel dönüşüm projeleri ve atıl durumdaki eski sanayi arazilerinin geliştirilmesinde kullanılmasını bekliyor.

Yerel yönetimler çoğu başvuruyu karara bağlamayı sürdürecek

Hükümet, reformun belediyelerin planlama yetkilerini tamamen ortadan kaldırmayacağını vurguluyor. Başvuruların büyük çoğunluğunu yine ilçe ve şehir meclisleri değerlendirecek.

Belediye başkanlarının müdahalesi yalnızca stratejik önem taşıdığı kabul edilen büyük projelerle sınırlandırılacak. Alınan bütün kararların yerel planlara, ulusal planlama politikasına ve mevcut çevre kurallarına uygun olması gerekecek.

Başvuru sahiplerinin kararlara karşı itiraz hakkı korunurken, merkezi hükümet de gerekli gördüğü durumlarda müdahale edebilecek. Belediye başkanının bir projenin reddedilmesi yönünde talimat vermesi halinde kararın gerekçesini yazılı olarak açıklaması ve planlama sicilinde yayımlaması zorunlu olacak.

Hedef beş yılda 1,5 milyon konut

Reform, Burnham hükümetinin beş yıllık parlamento döneminde İngiltere’de 1,5 milyon yeni konut inşa etme hedefinin temel araçlarından biri olarak görülüyor.

Hükümet, özellikle yerel itirazlar, uzun değerlendirme süreleri, altyapı eksiklikleri ve farklı belediyeler arasındaki koordinasyon sorunları nedeniyle büyük projelerin yıllarca bekletilebildiğini savunuyor.

Resmî verilere göre bazı yerel yönetimler mevcut konut hedeflerini aşmayı başardı. Son üç yılda Salford’da 4 bin 249 konutluk hedefe karşı 7 bin 584, Leeds’te 10 bin 151 konutluk hedefe karşı 11 bin 690 konut teslim edildi. Knowsley’de ise 772 olan hedefin iki katından fazla, toplam bin 888 konut tamamlandı.

Hükümet bu örnekleri, yerel planlama sistemiyle yüksek üretim seviyesine ulaşılabileceğinin göstergesi olarak sunarken reformun gecikmelerin yaşandığı bölgelerde devreye gireceğini belirtiyor.

Homes England fonlarında daha fazla yerel söz hakkı

Belediye başkanlarının yetkileri yalnızca planlama kararlarıyla sınırlı olmayacak. Bölgesel yönetimler, ulusal konut kurumu Homes England tarafından sağlanan finansmanın kendi bölgelerinde nasıl kullanılacağı konusunda daha fazla söz sahibi olacak.

Homes England en büyük projeleri yönetmeye devam edecek ancak kurumun finansmanı ve teknik uzmanlığı, belediye başkanlarıyla kararlaştırılan bölgesel önceliklere yönlendirilecek.

Hükümet, ulusal arazi ve altyapı fonunun 1,3 milyar sterlinlik bölümünün en yerleşik yedi belediye başkanlığı bölgesine ayrıldığını açıkladı. Buna ek olarak yedi stratejik belediye başkanlığı yönetimine 234 milyon sterlinlik eski sanayi arazisi fonu sağlanırken, Housing Accelerator Fund kapsamında yetki devri için 1,5 milyar sterlin tahsis edildi.

Yeni projelerden altyapı katkı payı alınacak

Londra dışındaki belediye başkanlarına Mayoral Community Infrastructure Levy adı verilen bölgesel altyapı katkı payını uygulama yetkisi de verilecek.

Londra’da Elizabeth Line’ın finansmanına katkı sağlayan modele benzeyen sistem kapsamında geliştiricilerden alınan paylar ulaşım, okul, sağlık tesisi ve büyük ölçekli bölgesel altyapı yatırımlarında kullanılabilecek.

Hükümet, Londra’daki katkı payının ağırlıklı olarak ulaşım projeleriyle sınırlı olduğunu ancak diğer bölgelerde belediye başkanlarına daha geniş harcama esnekliği verilebileceğini belirtiyor. Katkı payının uygulanabilmesi için bölgenin onaylanmış bir Mekânsal Kalkınma Stratejisi’ne sahip olması gerekecek.

Liberal Demokratlardan “yerel demokrasi” tepkisi

Düzenleme, on farklı belediye başkanının partiler üstü desteğini aldı. Ancak Liberal Demokratlar, karar yetkisinin seçilmiş yerel meclis üyelerinden alınmasının halkın planlama süreçlerindeki etkisini zayıflatacağını savunuyor.

Partinin konut ve planlama sözcüsü Gideon Amos, düzenlemeyi “yerel topluluklara doğrudan saldırı” olarak nitelendirdi. Amos, hükümetin belediye başkanlarına geniş bir yetki vermek yerine yerel yönetimlere uygun fiyatlı konut ve gerekli altyapıyı oluşturabilmeleri için daha fazla kaynak sağlaması gerektiğini söyledi.

Başbakan Burnham ise belediye başkanlarının yetkilerinin hem projeleri ilerletmek hem de bölgesel stratejiye aykırı yapılaşmayı engellemek için kullanılabileceğini belirtiyor. Burnham’a göre yerel kararların kimi zaman daha geniş bölgesel konut, ulaşım ve ekonomik büyüme hedefleri bakımından yeniden değerlendirilmesi gerekiyor.

İstişare 5 Ekim’de sona erecek

İmar yetkilerine ilişkin kamuoyu istişaresi 24 Ağustos’ta başladı ve 5 Ekim 2026 saat 23.59’a kadar devam edecek. Süreçte yerel yönetimlerden, belediye başkanlıklarından, sektör temsilcilerinden, sivil toplum kuruluşlarından ve bölge sakinlerinden görüş alınacak.

Hükümet, sonuçların değerlendirilmesi ve gerekli ikincil mevzuatın Parlamento’ya sunulmasının ardından proje devralma ve Belediye Başkanlığı Kalkınma Kararı yetkilerini 2027’nin başında uygulamaya koymayı hedefliyor.

Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı tarafından yapılan açıklamaya göre telefon görüşmesinde Türkiye-Birleşik Krallık ilişkilerinin yanı sıra güncel bölgesel ve küresel gelişmeler değerlendirildi.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, yeni görevi dolayısıyla Burnham’ı tebrik ederek, iki ülke arasındaki ilişkilerin önümüzdeki dönemde daha da güçleneceğine inandığını ifade etti.

İletişim Başkanlığının açıklamasında, bölgesel ve küresel gelişmelerin hangilerinin ayrıntılı biçimde ele alındığına ilişkin bilgi paylaşılmadı. Görüşmeye dair ilk resmi açıklama Türk tarafından yapıldı.

Savunma ortaklığı yeni mekanizmalarla genişliyor

Görüşmenin öne çıkan başlıklarından birini güvenlik ve savunma alanındaki iş birliği oluşturdu.

Erdoğan, Türkiye ile Birleşik Krallık’ın özellikle savunma sanayiinde önemli aşamalar kaydettiğini belirterek, son dönemde imzalanan Stratejik Ortaklık Çerçeve Belgesi ile Güvenlik ve Savunma Ortaklığı Belgesi’nin ilişkilerin geleceği bakımından taşıdığı öneme dikkat çekti.

İki ülkenin 8 Temmuz 2026’da Ankara’daki NATO Zirvesi sırasında imzaladığı Güvenlik ve Savunma Ortaklığı; askerî iş birliği ve savunma sanayiinin yanı sıra siber güvenlik, hibrit tehditler, terörle mücadele, uzay, sivil hazırlık ve dayanıklılık alanlarını da kapsıyor. Belge, bu konulardaki siyasi ve askerî istişarelerin yeni mekanizmalar aracılığıyla kurumsallaştırılmasını öngörüyor.

Savunma ilişkilerinde son dönemin en büyük adımlarından biri de Türkiye’nin 20 Eurofighter Typhoon savaş uçağı almasına yönelik, değeri 8 milyar sterline kadar çıkabilen anlaşma olmuştu. Mart 2026’da imzalanan destek paketiyle İngiltere’nin Türk Hava Kuvvetleri pilotları ve yer personeline eğitim vermesi de kararlaştırılmıştı.

Stratejik ortaklık güvenlikten teknolojiye uzanıyor

Türkiye ve Birleşik Krallık arasında 23 Nisan 2026’da imzalanan Stratejik Ortaklık Çerçeve Belgesi ise ilişkilerin yalnızca savunma alanıyla sınırlı olmadığını ortaya koyuyor.

Belge; NATO içindeki eş güdümün artırılması, terörizm ve organize suçlarla mücadele, enerji güvenliği, iklim değişikliği, insani kalkınma, bilim, teknoloji ve inovasyon gibi geniş bir iş birliği gündemini kapsıyor.

İki ülke, belgeyle aynı zamanda bölgesel krizler ve küresel güvenlik sorunları karşısında daha yakın diyalog kurulmasını hedefliyor.

Ticaret gündeminde yeni anlaşma var

Erdoğan-Burnham görüşmesinde ekonomik ilişkiler ve karşılıklı yatırımlar da ele alındı. Cumhurbaşkanı Erdoğan, belirlenen ticaret ve yatırım hedeflerine ulaşılması için ortak çalışmaların sürdürüleceğini söyledi.

Türkiye ile Birleşik Krallık arasındaki mevcut ticaret düzenlemesini hizmetler, dijital ticaret ve yatırımlar gibi yeni alanları kapsayacak şekilde genişletmeyi amaçlayan güncellenmiş Serbest Ticaret Anlaşması müzakereleri Mart 2024’ten bu yana devam ediyor. Birleşik Krallık Avam Kamarası Kütüphanesinin Temmuz 2026 tarihli raporunda da Türkiye ile yürütülen görüşmelerin henüz sonuçlanmadığı belirtildi.

Türkiye’nin 2025 yılında Birleşik Krallık’a mal ihracatı yaklaşık 16,7 milyar dolara, bu ülkeden ithalatı ise 7,26 milyar dolara ulaştı. Hizmet ticareti de hesaba katıldığında toplam ekonomik hacmin 30 milyar doların üzerine çıktığı tahmin ediliyor.

Yeni anlaşmayla mevcut mal ticaretinin ötesine geçilerek finansal ve profesyonel hizmetler, dijital ekonomi, yatırım, fikrî mülkiyet ve sürdürülebilirlik alanlarında daha kapsamlı kurallar oluşturulması amaçlanıyor.

Yeni hükümetle diyaloğun sürdürülmesi bekleniyor

Erdoğan ile Burnham arasındaki ilk görüşme, Ankara ile Londra’nın yeni İngiliz hükümeti döneminde de mevcut stratejik iş birliğini sürdürme iradesinin göstergesi olarak değerlendiriliyor.

İki ülkenin NATO üyeliği, savunma sanayiindeki büyük ölçekli projeler, büyüyen ticaret hacmi ve Avrupa ile Orta Doğu’daki gelişmeler, Türkiye-Birleşik Krallık ilişkilerini önümüzdeki dönemde de her iki başkentin dış politika gündeminde tutacak başlıca unsurlar arasında yer alıyor.

Farage’ın zaferi ilk bakışta büyük bir farkla gerçekleşmiş görünse de seçim, İngiliz siyasetinde alışılmış ara seçimlerden oldukça farklıydı. Çünkü ana akım siyasi partilerin tamamına yakını yarıştan çekildi. Böylece Farage’ın karşısında Labour, Muhafazakâr Parti ve Liberal Demokratlar gibi büyük partilerin adayları bulunmadı.

Bu durum, seçim kampanyasını alışılmadık bir yarışa dönüştürdü.

Sandıktan ikinci olarak Count Binface çıktı

Farage’ın en güçlü rakibi, siyasi hiciv karakteri Count Binface oldu. Komedyen Jonathan Harvey tarafından canlandırılan karakter, İngiliz seçimlerinde daha önce de mizahi kampanyalarıyla dikkat çekmişti.

Gümüş renkli çöp kutusunu andıran kostümüyle kampanya yürüten Binface, 9 bin 455 oy alarak yüzde 26,9’a ulaştı ve seçimi ikinci sırada tamamladı. Böylece Farage ile Binface arasındaki oy farkı 12 bin 784 oldu.

Binface’ın performansı, İngiliz seçim tarihinde siyasi mizah açısından dikkat çekici bir sonuç olarak değerlendiriliyor. Reuters, bu sonucu Birleşik Krallık’taki bir komedi adayı için şimdiye kadarki en başarılı sonuçlardan biri olarak nitelendirdi.

Binface’ın seçim vaatleri de kampanyanın sıra dışı karakterini ortaya koydu. Dondurma külahlarının fiyatına sınır getirilmesi ve toplu taşımada hoparlörle yüksek sesle konuşanların zorunlu askerlik hizmetine gönderilmesi gibi mizahi öneriler kampanyanın öne çıkan başlıkları arasında yer aldı.

Rekor: Aynı pusulada 34 aday

Clacton ara seçiminin bir başka özelliği ise aday sayısı oldu.

Seçimde 34 aday yarıştı. Tendring Bölge Konseyi, bunun bir Birleşik Krallık parlamento seçimi için şimdiye kadar kaydedilen en yüksek aday sayısı olduğunu açıkladı. Aday sayısının yüksekliği nedeniyle seçmenlerin karşısına son derece uzun bir oy pusulası çıktı ve seçim görevlileri açısından da süreç normalden daha karmaşık hale geldi.

Farage’ın ardından gelen adayların oyları ise oldukça düşük kaldı. Avrupa Birliği’ne yeniden katılımı savunan Rejoin EU adayı John Stevens 492 oyla üçüncü oldu. Bağımsız aday Tony Francis 432, Pamela Walford 371, Reclaim Party lideri Laurence Fox ise 347 oy aldı.

Seçimde üç farklı Official Monster Raving Loony Party adayı da yarıştı. Bunlardan en yüksek oyu alan Nick The Incredible Flying Brick yalnızca 28 oy alabildi.

Büyük partiler neden yoktu?

Seçimin en dikkat çekici siyasi boyutu, ana akım partilerin yarışa katılmamasıydı.

Farage, Temmuz ayında milletvekilliğinden istifa ederek ara seçimi kendisi tetiklemişti. Amacı, parlamentodaki koltuğunu yeniden kazanarak hakkında yürütülen mali incelemelerin gölgesinde seçmenden yeni bir siyasi yetki almaktı.

Ana akım partiler ise bu hamleyi gereksiz ve kişisel siyasi hesaplara dayanan bir seçim olarak değerlendirdi ve yarıştan çekildi. Böylece Clacton’daki seçim, normal bir iktidar-muhalefet mücadelesinden ziyade Farage ile çok sayıda bağımsız ve marjinal adayın yarıştığı sıra dışı bir siyasi gösteriye dönüştü.

Farage'ın göç karşıtı siyaseti yeniden sandıkta

Farage, Reform UK lideri olarak özellikle göçün azaltılması, düzensiz göçle mücadele ve İngiltere’nin sınır politikalarının sertleştirilmesi üzerinden siyaset yürütüyor. Brexit sürecinin en önde gelen savunucularından biri olan Farage, uzun süredir İngiltere'deki göçmenlik politikalarını ve siyasi elitleri hedef alan söylemleriyle İngiliz siyasetinin sağ kanadındaki en etkili isimlerden biri.

Clacton da bu açıdan Farage için sembolik önem taşıyor. 2024 genel seçiminde Reform UK lideri olarak ilk kez Avam Kamarası'na seçildiği bölge olan Clacton, onun siyasi kariyerinde özel bir yere sahip.

2026 ara seçiminde ise Farage, seçimi yalnızca kendi milletvekilliğini geri kazanma mücadelesi olarak değil, kendisine yönelik eleştirileri reddetmek için halktan alınacak yeni bir destek olarak sunmaya çalıştı.

Ancak sonuç Farage için tam anlamıyla rahatlatıcı olmadı

Farage yüzde 63,3 oyla açık ara kazanmasına rağmen sonuç, Reform UK liderinin beklediği kadar güçlü bir tablo ortaya koymadı.

Seçim öncesindeki bir Survation araştırması Farage’ın oy oranının yüzde 73'e ulaşabileceğini öngörmüştü. Gerçek sonuç ise yüzde 63,3'te kaldı. Count Binface'ın yüzde 26,9'luk oranı da tahminlerin üzerinde gerçekleşti.

Üstelik ana akım partilerin aday çıkarmadığı bir seçimde Farage’ın yüzde 63 civarında kalması, Reform UK'nin ulusal ölçekteki ivmesi açısından soru işaretleri yarattı.

Reuters'ın aktardığı değerlendirmelere göre Reform UK'nin kamuoyu desteğinde son dönemde gerileme işaretleri görülürken, yeni Başbakan Andy Burnham yönetimindeki Labour'ın desteğinde artış yaşandı.

£5 milyonluk bağış soruşturması yeniden başladı

Farage’ın Clacton'daki zaferinin hemen ardından karşı karşıya olduğu mali inceleme de yeniden gündeme geldi.

Parlamento standartları soruşturmasının merkezinde, Farage’ın 2024 genel seçimleri öncesinde kripto para milyarderi Christopher Harborne’dan aldığı yaklaşık 5 milyon sterlinlik hediye veya finansal desteği parlamentoya bildirme yükümlülüğü bulunuyor.

Farage parayı aldığını kabul etmiş ancak herhangi bir yanlış yapmadığını savunmuştu. Parlamento standartları soruşturması, ara seçim nedeniyle Farage'ın milletvekilliğinden ayrılması üzerine askıya alınmıştı; seçim sonucunun açıklanmasının ardından soruşturmanın yeniden aktif hale geldiği bildirildi.

Eğer soruşturma sonucunda parlamentonun bildirim kurallarının ihlal edildiğine karar verilirse Farage'ın parlamentodan uzaklaştırılması ve koltuğu için yeniden ara seçim yapılması ihtimali gündeme gelebilir. Böyle bir durumda bu kez büyük siyasi partilerin yarışa katılması beklenebilir.

Farage seçim gecesinde sonucu salondan izlemedi

Seçimin bir diğer dikkat çekici gelişmesi de kazanan adayın sonuç açıklanırken salonda bulunmaması oldu.

Farage, polis tarafından kendisine seçim sonucunu açıklama sırasında bir protesto veya etkinlik düzenlenebileceği konusunda uyarıda bulunulduğunu öne sürerek sonuçların açıklandığı salona gitmedi. Daha sonra yapmayı planladığı zafer konuşmasını da iptal etti.

İngiliz basınında ve siyasi çevrelerde bu karar tartışma yarattı. Essex Polisi ise Farage'ın sözünü ettiği tehdide ilişkin açıklamaların güvenilirliği konusunda farklı bir tablo ortaya koydu.

Zafer mi, siyasi kumar mı?

Farage koltuğunu geri aldı ve böylece parlamentodaki varlığını korudu. Ancak Clacton ara seçimi, Reform UK liderinin siyasi geleceği açısından beklenenden daha karmaşık bir tablo ortaya çıkardı.

Bir yanda yüzde 63,3'lük oyla kazanılmış net bir seçim zaferi var. Diğer yanda ise ana akım partilerin yarışmadığı bir ortamda bir komedi karakterinin yaklaşık 9 bin 500 oyla yüzde 27'ye yaklaşması, ulusal kamuoyu desteğindeki gerileme ve Farage hakkındaki mali soruşturmanın yeniden başlaması bulunuyor.

Dolayısıyla Clacton sonucu Farage'ın parlamentoya dönüşünü kesinleştirmiş olsa da, Reform UK liderinin kendisini “siyasi sistemle halk arasındaki mücadele” olarak sunmaya çalıştığı seçim, aynı zamanda onun üzerindeki tartışmaları sona erdirmek yerine yeniden gündeme taşıdı. Reuters'ın değerlendirmesine göre Farage'ın seçimle eleştirileri susturma stratejisi, beklenenin aksine ters tepmiş olabilir.

Clacton'daki sonuçlar:

• Nigel Farage – Reform UK: 22.239 oy | %63,3
• Count Binface: 9.455 oy | %26,9
• John Stevens – Rejoin EU: 492 oy | %1,4
• Tony Francis – Bağımsız: 432 oy | %1,2
• Pamela Walford – Bağımsız: 371 oy | %1,1
• Laurence Fox – Reclaim Party: 347 oy | %1,0

Kayıtlı seçmen sayısı 79.785, katılım ise %44,37 oldu. Toplam 34 adayın yarıştığı seçimde Reform UK koltuğunu korurken, Farage'ın çoğunluğu 12.784 oy olarak kayda geçti.

Program öncesinde farklı sayılar gündeme gelse de gün sonunda 3 milletvekili ve 7 belediye başkanının AK Parti saflarına geçtiği bildirildi.

AK Parti'ye katılan milletvekilleri

Partiye katılan üç milletvekili şöyle:

• Ömer Karakaş – İYİ Parti Aydın Milletvekili
• Mehmet Mustafa Gürban – İYİ Parti Gaziantep Milletvekili
• Mustafa Bilici – Gelecek Partisi/ Yeni Yol çizgisinden İzmir Milletvekili

Üç milletvekilinin katılımıyla AK Parti'nin TBMM'deki sandalye sayısı 280'e çıktı.

Özellikle Mustafa Bilici'nin geçişi, Meclis aritmetiği açısından dikkat çekti. Bilici'nin AK Parti'ye geçmesiyle Yeni Yol grubunun milletvekili sayısının 19'a düşeceği ve bunun parti grubunun devamı açısından kritik bir eşik oluşturduğu daha önce gündeme gelmişti.

Yedi belediye başkanı da AK Parti saflarında

Törende belediye başkanları düzeyinde de kapsamlı bir katılım gerçekleşti. Gün içinde yayımlanan listelerde şu isimler yer aldı:

• Yakup Odabaşı – Ankara Gölbaşı Belediye Başkanı
• Selim Çırpanoğlu – Ankara Kahramankazan Belediye Başkanı
• Tuncay Başoğlu – Tekirdağ Hayrabolu Belediye Başkanı
• Türkan Kayır – Şırnak İdil Belediye Başkanı
• Ali Kemal Derin – Kütahya Tavşanlı Belediye Başkanı
• Engin Uysal – Kütahya Domaniç Belediye Başkanı
• Saim Zileli – Çanakkale Eceabat Belediye Başkanı

Burada dikkat çeken bir ayrıntı, Tavşanlı Belediye Başkanı'nın adının bazı ilk listelerde “Ali Kemal Verimli” şeklinde yer almasına karşın güncel kaynaklarda isminin Ali Kemal Derin olarak geçmesi. 2024 yerel seçim sonuçlarında Derin'in Tavşanlı'yı Yeniden Refah Partisi adayı olarak kazandığı görülüyor. Aynı listelerde Domaniç Belediye Başkanı Engin Uysal'ın CHP, İdil Belediye Başkanı Türkan Kayır'ın ise DEM Parti adayı olarak seçildiği bilgisi yer alıyor.

Muhalefet belediyelerinden AK Parti'ye geçiş

Transferlerin siyasi açıdan en dikkat çekici yönlerinden biri, belediye başkanlarının farklı siyasi geleneklerden gelmesi oldu.

Ankara'da Gölbaşı ve Kahramankazan gibi CHP'nin 2024 yerel seçimlerinde kazandığı iki ilçenin belediye başkanlarının AK Parti'ye geçmesi, başkentteki siyasi dengeler bakımından ayrıca önem taşıyor. 2024 seçimlerinde Yakup Odabaşı Gölbaşı'nı, Selim Çırpanoğlu ise Kahramankazan'ı CHP adına kazanmıştı.

Kütahya'nın Tavşanlı ilçesinde ise Ali Kemal Derin 2024 seçimlerini Yeniden Refah Partisi adayı olarak kazanmıştı. Domaniç'te Engin Uysal CHP'den, İdil'de Türkan Kayır ise DEM Parti'den seçilmişti.

Çanakkale Eceabat Belediye Başkanı Saim Zileli'nin siyasi geçmişi de dikkat çekiyor. Zileli, 2019'da İYİ Parti'den belediye başkanı seçilmiş, 2023'te CHP'ye katılmış ve 2024 yerel seçimlerinde CHP'den yeniden seçilmişti. Daha sonra AK Parti'ye geçişini doğruladı.

Meclis aritmetiğinde AK Parti'nin ağırlığı arttı

Üç milletvekilinin katılımıyla AK Parti'nin sandalye sayısının 280'e ulaşması, iktidar partisinin Meclis'teki ağırlığını bir miktar daha artırdı. Ancak bu sayı, TBMM'de tek başına anayasa değişikliği veya referandum gibi yüksek oy gerektiren işlemler için yeterli değil.

Transferlerin bir başka boyutu ise muhalefet partilerinin Meclis ve yerel yönetimlerdeki temsil kapasitesiyle ilgili. Özellikle Mustafa Bilici'nin AK Parti'ye geçişi, Yeni Yol'un Meclis'teki grup statüsü açısından tartışmaları yeniden gündeme taşıdı.

AK Parti'den 25. yıl mesajı

AK Parti'nin 25. kuruluş yıl dönümü programı yalnızca partiye yeni isimlerin katılmasıyla değil, geniş katılımıyla da öne çıktı. Program için yaklaşık 100 bin kişilik davet hazırlanmıştı.

14 Ağustos 2001'de kurulan AK Parti, 25. yılına girerken iktidarını sürdüren parti olarak siyasi organizasyonunu ve yerel teşkilat ağını güçlendirmeye odaklanıyor. Ankara'daki törende açıklanan yeni katılımlar ise partinin özellikle muhalefet saflarından transfer stratejisinin devam ettiğini gösteren önemli bir siyasi mesaj olarak değerlendiriliyor.

Son tablo: 3 milletvekili ve 7 belediye başkanının katılımıyla AK Parti, kuruluşunun 25. yılında hem TBMM'deki sandalye sayısını 280'e çıkardı hem de farklı siyasi partilerden gelen yerel yöneticileri bünyesine kattı.

Sarı, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, “Partimizin temel ilkeleri, tüzüğü ve disiplin hükümleri çerçevesinde Edirne Milletvekili Ahmet Baran Yazgan, bugün itibarıyla tedbirli olarak ‘kesin ihraç’ talebiyle disipline sevk edilmiştir” ifadelerini kullandı.

Görüntülerin ardından soruşturma

Yazgan’ın bir kadına yönelik cinsel tacizde bulunduğu iddiasıyla bir grup tarafından darbedildiğini gösteren görüntüler sosyal medyada yayıldı. Görüntülerde Yazgan’ın tekme ve yumruklarla darbedildiği görülürken, olayın ardından tarafların karşılıklı olarak şikayetçi olduğu bildirildi.

Olayla ilgili Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı da sosyal medyada yayılan görüntüler ve iddialar üzerine Yazgan hakkında soruşturma başlattı.

CHP’de disiplin süreci

Adli soruşturmanın yanı sıra CHP yönetimi de olayla ilgili parti içi disiplin mekanizmasını devreye soktu. Yazgan, tedbirli olarak kesin ihraç istemiyle disipline sevk edildi.

Karar, Yazgan hakkında kesinleşmiş bir mahkeme kararı bulunmadan alınan parti içi disiplin tedbiri niteliğinde. Kesin ihraç konusunda son karar, disiplin sürecinin tamamlanmasının ardından verilecek.

Yazgan kimdir?

1987 Edirne doğumlu Ahmet Baran Yazgan, iş insanı ve iç mimar. İstanbul Kültür Üniversitesi İç Mimarlık ve Çevre Tasarımı Bölümü mezunu olan Yazgan, 2019 yerel seçimlerinde CHP’den Edirne Belediye Meclisi üyeliğine seçildi. 2023 genel seçimlerinde CHP Edirne milletvekili olarak TBMM’ye girdi.

Yazgan hakkındaki adli soruşturmanın sonucu ve CHP’nin disiplin kurulunun vereceği karar, sürecin bundan sonraki seyrini belirleyecek.

Tacizle Suçlanan Yazgan’dan açıklama

Hakkındaki cinsel taciz ve darp iddialarıyla kesin ihraç talebiyle CHP Yüksek Disiplin Kurulu'na sevk edilen Edirne Milletvekili Ahmet Baran Yazgan, yaşananların tamamen kurgulanmış bir siyasi kumpas olduğunu belirterek kendisini savundu.

Olayın yaşandığı eve davet üzerine gittiğini, kendisine gizlice ilaç verildiğini ve başına sert bir cisimle vurularak darp edildiğini öne süren Yazgan; çirkin söz ve eylemlerin hiçbirini kabul etmediğini, asıl amacın kendisini CHP'den kopararak Yeni Parti'ye yönlendirmek olduğunu iddia etti.

Olayda asıl mağdurun kendisi olduğunu vurgulayan Yazgan, partisinin milletvekiline sahip çıkması gerektiğini ifade ederek konuya dair tüm bilgi ve belgeleri savcılığa teslim edeceğini bildirdi.

Saat 11.00’de başlayan görüşmelerde teklifin 12 maddesi iki bölüm halinde ele alındı. İlk altı maddenin kabul edilmesinin ardından ikinci bölümün görüşmelerine geçildi. İkinci bölümün de kabul edilmesiyle teklifin tamamı yapılan son oylamada 468 kabul, 88 ret ve 6 çekimser oyla Meclis’ten geçti.

Böylece kamuoyunda haftalardır “Çerçeve Yasa” olarak tartışılan düzenleme yasama sürecinin en kritik aşamasını tamamlamış oldu.

Sürecin hukuki zemini oluşturuluyor

Yasanın temel amacı, PKK/KCK’nın fiili varlığının sona ermesi ve silahların teslim edilmesi sonrasında uygulanacak hukuki mekanizmaları belirlemek olarak düzenleniyor.

Düzenlemede, mekanizmanın devreye girmesi için önemli bir ön koşul bulunuyor. Örgütün fiili varlığının sona erdiğinin ve kontrolündeki silah ve mühimmatın teslim edildiğinin güvenlik kurumlarınca tespit edilmesi, ardından bu tespitin Milli Güvenlik Kurulu kararıyla teyit edilerek Resmî Gazete’de yayımlanması gerekiyor.

Bu şart gerçekleşmeden yasanın öngördüğü soruşturma, kovuşturma ve infaz erteleme mekanizmalarının uygulanması mümkün olmayacak.

Soruşturma ve davalarda 5 ve 10 yıllık erteleme

Yasanın en dikkat çeken hükümlerinden biri, belirli suçlar bakımından soruşturma ve kovuşturmaların ertelenmesini öngörüyor.

Buna göre, kapsam dahilindeki ve üst sınırı 15 yıl veya daha az hapis cezası gerektiren suçlar için soruşturma ve kovuşturmalar 5 yıl, 15 yıldan fazla hapis cezası, müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet gerektiren suçlar bakımından ise 10 yıl süreyle ertelenebilecek.

Aynı şekilde belirli koşulları taşıyan hükümlülerin cezalarının infazı da 5 veya 10 yıl süreyle ertelenebilecek.

Erteleme süresi içinde yeni bir terör suçu işlenmesi halinde verilen erteleme kararı kaldırılarak yargılama veya infaz süreci yeniden işletilecek.

Hangi suçlar kapsam dışında?

Düzenlemede bazı ağır suçlar açık biçimde kapsam dışında bırakılıyor.

Örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen kasten öldürme suçları ile 1 Haziran 2005 tarihinden önce işlenmiş ve müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektiren suçlar için öngörülen erteleme hükümleri uygulanmayacak.

Bu nedenle düzenleme, hükümet tarafından genel bir af yasası olarak değil, belirli şartlara ve belirli suç kategorilerine bağlı özel bir hukuki mekanizma olarak çerçevelendiriliyor.

Uygulamayı takip edecek kurul oluşturulacak

Yasanın uygulanmasının koordinasyonu için ayrıca özel bir kurul kurulması öngörülüyor.

Kurula Cumhurbaşkanı Yardımcısı başkanlık edecek. Kurulda Adalet, Dışişleri, İçişleri ve Milli Savunma bakanlarının yanı sıra Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreteri, MİT Başkanı ve Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreteri yer alacak.

Kurulun, sürecin uygulanmasını takip etmesi, gelişmeleri değerlendirmesi ve gerekli görülmesi halinde yeni hukuki veya idari düzenlemeler konusunda talepte bulunması öngörülüyor. Kurul ayrıca çalışmalarına ilişkin TBMM’ye düzenli bilgi verecek.

Meclis Başkanlığı bünyesinde de uygulamayı izleyecek bir İzleme Komisyonu oluşturulacak.

Silah teslimi için ayrı mekanizma

Yasanın bir başka önemli bölümünü ise silah ve malzeme teslimine ilişkin hükümler oluşturuyor.

Düzenleme kapsamında teslim edilen veya beyan edilen silah, mühimmat, araç, gereç, patlayıcı madde ve diğer malzemelerin kayıt altına alınması öngörülüyor.

Bu uygulamanın usul ve esasları ise güvenlik kurumlarının görüşleri alınarak İçişleri ve Milli Savunma bakanlıklarınca belirlenecek.

Yasadan yararlanmak için altı aylık süre

Kanunun uygulanması açısından dikkat çeken bir diğer düzenleme ise başvuru süresi.

MGK kararının Resmî Gazete’de yayımlanmasının ardından, kanun kapsamındaki hükümlerden yararlanmak isteyenlerin altı ay içinde bulundukları yerdeki Cumhuriyet başsavcılıklarına veya kurul tarafından görevlendirilecek kurumlara yazılı başvuruda bulunması gerekiyor.

Dolayısıyla Meclis’ten geçen yasa tek başına otomatik bir tahliye veya infaz değişikliği anlamına gelmiyor. Düzenlemenin fiilen işletilebilmesi için yasada belirtilen güvenlik ve MGK şartlarının yerine getirilmesi gerekiyor.

Yasa nasıl bu noktaya geldi?

Çerçeve Yasa çalışmaları, TBMM bünyesinde oluşturulan Millî Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu çalışmalarının ardından hız kazandı.

TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş, temmuz ayında siyasi partilerle yaptığı görüşmelerde düzenlemenin Meclis tatile girmeden yasalaştırılması için temaslarda bulundu. O dönemde teklifin 12-14 maddeden oluşması ve ağustos ayının ilk yarısında Meclis’ten geçirilmesi hedefleniyordu.

Teklif 5 Ağustos’ta TBMM Başkanlığı’na sunuldu. Yaklaşık 18 saat süren görüşmelerin ardından 8 Ağustos’ta Adalet Komisyonu’ndan geçti ve bugün Genel Kurul gündemine taşındı.

Meclis’te geniş destek, siyasi tartışma da devam ediyor

Oylama sonucu, düzenlemenin Meclis’te geniş bir siyasi destekle kabul edildiğini ortaya koydu. Buna karşın yasa sürecin başından bu yana muhalefet partileri ve kamuoyunda ciddi tartışmalara neden oldu.

Özellikle düzenlemenin “af” niteliği taşıyıp taşımadığı, hangi hükümlülerin yararlanabileceği ve sürecin güvenlik boyutunun nasıl yürütüleceği konusunda farklı değerlendirmeler yapıldı.

Muhalefet cephesinde bazı partiler düzenlemenin içeriğine yönelik eleştirilerini sürdürürken, bazı partiler ise “Terörsüz Türkiye” hedefi kapsamında hukuki bir çerçevenin oluşturulmasına destek verdi.

Böylece siyasi tartışmaların ardından Meclis aşaması tamamlanmış oldu.

Gözler şimdi uygulama aşamasında

Çerçeve Yasa’nın kabul edilmesiyle birlikte gözler artık Meclis’ten çıkacak düzenlemenin uygulama takvimine çevrildi.

Yasanın yürürlüğe girmesinin ardından en kritik aşama, PKK/KCK’nın fiili varlığının sona ermesi ve silahların teslim edildiğine ilişkin güvenlik kurumlarının tespitinin yapılması olacak.

Bu tespitin MGK tarafından teyit edilerek Resmî Gazete’de yayımlanması, yasanın öngördüğü hukuki mekanizmaların fiilen başlaması açısından belirleyici olacak.

Meclis’te bugün kabul edilen düzenleme, bu yönüyle yalnızca bir kanun değişikliği değil, Türkiye’nin yıllardır devam eden terör sorununa ilişkin yeni sürecin hukuki altyapısını oluşturan temel adımlardan biri olarak değerlendiriliyor.

468 oyla kabul edilen Çerçeve Yasa’nın bundan sonraki aşaması ise Meclis’teki oylamadan çok, sahadaki uygulamanın nasıl gerçekleşeceği ve yasada belirtilen şartların ne zaman yerine getirileceği olacak.

Başbakan Andy Burnham, tüketicilerin “indirim” adı altında gerçekte olmayan tasarruflara yönlendirilmesini ve istemedikleri aboneliklerde ödeme yapmaya devam etmelerini engellemek amacıyla yeni kurallar açıklarken, hükümetin mesajı net oldu:

Tüketiciye indirim diye gösterilen fiyat gerçekten indirim olacak, abonelikten çıkmak ise abone olmak kadar kolay hale gelecek.

Hükümetin tahminlerine göre özellikle yeni abonelik kuralları tüketicilere yılda yaklaşık 400 milyon sterlin tutarında fayda sağlayabilir.

“Önce yüksek fiyat, sonra büyük indirim” dönemi mercek altında

Yeni düzenlemenin en dikkat çekici ayaklarından biri perakendecilerin kullandığı “eski fiyat” ve indirim gösterimleri olacak.

Bir ürünün fiyatının önce yapay biçimde yükseltilmesi, ardından fiyatın düşürülerek tüketiciye büyük bir indirim yapılmış izlenimi verilmesi hükümetin özellikle üzerinde durduğu uygulamalar arasında.

Benzer şekilde, gerçekte piyasada uygulanmayan veya tüketicinin karşılaştırabileceği gerçek bir fiyatı temsil etmeyen tavsiye edilen satış fiyatlarının indirim göstergesi olarak kullanılması da inceleme kapsamına alınacak.

Hükümet, bu tür uygulamaların tüketicinin gerçek fiyatı anlamasını zorlaştırdığı görüşünde.

Ancak önemli bir ayrıntı var: Sahte indirimlerle ilgili hangi uygulamaların doğrudan yasaklı ticari uygulamalar listesine ekleneceği henüz kesinleşmiş değil. Hükümet, konuyla ilgili sonbaharda kapsamlı bir istişare süreci başlatacak.

Abonelik tuzaklarına Ocak 2027’den itibaren sıkı denetim

Tüketicileri yakından ilgilendiren ikinci ve daha somut değişiklik ise abonelik sözleşmelerinde yapılacak.

Yeni sistemle şirketlerden müşterilerine;

• sözleşmenin temel şartlarını daha açık biçimde anlatmaları,
• aboneliğin yenilenmesinden önce hatırlatma göndermeleri,
• abonelikten çıkış işlemini kolaylaştırmaları,
• ücretsiz veya düşük ücretli deneme süresinin ardından yapılacak ödemeleri açıkça bildirmeleri

istenecek.

Daha da önemlisi, tüketicilere belirli durumlarda 14 günlük cayma ve iptal hakkı getirilecek.

Özellikle ücretsiz deneme süresinin sona ermesi veya uzun süreli bir aboneliğin yenilenmesinin ardından tüketicinin sözleşmeden çıkabilmesi için ek bir süre tanınması planlanıyor.

Hükümet, daha önce açıklanan bu abonelik reformlarının yürürlüğe girişini hızlandırarak Ocak 2027'de uygulamaya başlamayı planlıyor.

İngiltere’de 155 milyon aktif abonelik bulunuyor

Düzenlemenin neden bu kadar geniş kapsamlı olduğu, İngiltere'deki abonelik ekonomisinin büyüklüğünde ortaya çıkıyor.

Hükümete göre ülkede yaklaşık 155 milyon aktif abonelik bulunuyor. İstenmeyen aboneliklere İngiliz tüketicilerin yılda yaklaşık 1,6 milyar sterlin harcadığı tahmin ediliyor.

Bu nedenle hükümet, aboneliklerden tüketicinin daha kolay çıkabilmesini sağlayacak düzenlemelerin yalnızca hukuki bir değişiklik olmayacağını, doğrudan hane bütçelerine yansıyacağını savunuyor.

Hükümetin hesaplamasına göre istenmeyen aboneliklerin sona erdirilmesi bazı tüketiciler için ayda yaklaşık 14 sterlinlik bir tasarruf anlamına gelebilecek.

“Bir tıkla üye, çıkmak için telefon kuyruğu” sona erecek

Yeni düzenlemelerin arkasındaki temel sorunlardan biri, şirketlerin abonelik satarken süreci son derece kolaylaştırmasına karşın iptal aşamasında tüketicinin önüne çok daha fazla engel koyması.

Örneğin internet üzerinden birkaç saniyede başlatılan bir aboneliğin iptali için telefonla müşteri hizmetlerini aramak, uzun süre beklemek veya farklı kanallardan tekrar tekrar başvuru yapmak tüketici kuruluşlarının uzun süredir eleştirdiği uygulamalar arasında.

Hükümetin yeni yaklaşımı ise basit:

Abone olmak ne kadar kolaysa, abonelikten çıkmak da o kadar kolay olacak.

Nitekim hükümetin Nisan ayında yayımladığı düzenleme çerçevesinde, tüketicilerin aboneliklerini yönetebilmesi, yenileme öncesinde uyarılması ve kolay biçimde iptal edebilmesi için yeni yükümlülükler öngörülmüştü.

“Ücretsiz deneme” dönemi de değişiyor

Yeni sistem özellikle “free trial” olarak pazarlanan ücretsiz deneme kampanyalarını da yakından ilgilendiriyor.

Tüketicinin başlangıçta ücretsiz veya çok düşük ücretli bir hizmete kaydolup daha sonra otomatik olarak yüksek ücretli bir aboneliğe geçirilmesi, hükümetin “subscription trap” olarak tanımladığı uygulamaların başında geliyor.

Tüketici kuruluşu Which? de son dönemde sosyal medya reklamları ve sahte teklifler üzerinden tüketicilerin istemedikleri aboneliklere yönlendirildiği konusunda uyarılarda bulundu.

Which?'in Temmuz ayında yayımladığı araştırmaya göre, 2025'te yapılan bir National Trading Standards araştırması, 20 milyondan fazla İngiliz yetişkinin farkında olmadan bir aboneliğe kaydolmuş olabileceğini tahmin etmişti.

400 milyon sterlinlik hedefin kaynağı ne?

Burada önemli bir ayrım bulunuyor.

Hükümetin açıkladığı yaklaşık 400 milyon sterlinlik yıllık tüketici faydası, ağırlıklı olarak yeni abonelik sözleşmesi rejimine ilişkin resmi etki değerlendirmesinden geliyor.

Parlamentoya verilen hükümet yanıtında, abonelik önlemlerinin birlikte tüketicilere yılda yaklaşık 400 milyon sterlin fayda, işletmelere ise yaklaşık 171 milyon sterlin yıllık doğrudan net maliyet getirmesinin beklendiği belirtildi.

Dolayısıyla bu rakamı sahte indirimlerin yasaklanmasından doğacak ayrı bir tasarruf rakamı olarak değerlendirmek doğru olmayacak.

Perakendeciler de baskı altında

Hükümetin tüketiciyi koruma hamlesi, perakende sektörünün maliyet baskılarının arttığı bir döneme denk geliyor.

British Retail Consortium, perakendecilerin yüksek iş gücü maliyetleri, enerji giderleri, ambalaj vergileri ve diğer işletme maliyetleriyle karşı karşıya olduğunu belirtiyor.

Kuruluş, Temmuz ayında Burnham hükümetinden işletmelerin maliyetlerini azaltacak adımlar atmasını istemiş ve perakende sektörünün fiyatları düşük tutabilmesi için enerji, işletme vergileri ve istihdam maliyetlerinde destek çağrısı yapmıştı.

Bu nedenle hükümetin yeni tüketici düzenlemeleri, işletmeler açısından “ek bürokrasi ve uyum maliyeti” tartışmasını da beraberinde getirebilir.

Burnham’ın “gündelik hayatı kolaylaştırma” politikası

Başbakan Burnham'ın tüketici hamlesi, göreve gelmesinin ardından açıkladığı daha geniş “gündelik hayatı kolaylaştırma” yaklaşımının bir parçası olarak görülüyor.

Burnham hükümeti daha önce hane elektrik faturalarındaki vergi yükünü azaltma ve ulaşım maliyetlerini düşürme gibi adımları öne çıkarmıştı. Yeni tüketici düzenlemeleri ise doğrudan alışveriş sırasında karşılaşılan sorunlara odaklanıyor.

Burnham'ın yaklaşımı, büyük ekonomik reformlardan ziyade vatandaşın günlük yaşamında doğrudan hissedilebilecek küçük ancak somut maliyetleri hedeflemek üzerine kuruluyor.

Sırada hangi uygulamalar var?

Hükümetin önündeki tartışma yalnızca sahte indirimler ve aboneliklerle sınırlı değil.

İngiltere'de tüketici grupları;

gizli bilet ücretlerinin kaldırılması, küçülen ürünlerde “shrinkflation” uyarılarının zorunlu hale getirilmesi, enerji şirketlerinin otomatik ödeme tutarlarını artırması, şirketlerin müşterilere ulaşmasını kolaylaştıracak iletişim kuralları ve otopark cezalarının daha adil hale getirilmesi

gibi başlıkların da gündeme alınmasını istiyor.

Bu nedenle Burnham'ın açıkladığı paket, hükümetin tüketici politikalarının son noktası olmaktan çok yeni bir başlangıç olarak değerlendiriliyor.

İngiliz tüketiciyi ne bekliyor?

Sonbahar 2026: Sahte indirimler ve yanıltıcı fiyatlandırma konusunda istişare.

Ocak 2027: Yeni abonelik kurallarının yürürlüğe girmesi planlanıyor.

Yeni sistem: Daha açık sözleşme bilgileri, yenileme hatırlatmaları ve kolay iptal.

14 gün: Belirli yenileme ve deneme süresi durumlarında tüketiciye ek cayma/iptal süresi.

£400 milyon: Abonelik düzenlemelerinden tüketicilere sağlanması beklenen yıllık fayda.

£1,6 milyar: İngiltere'de istenmeyen aboneliklere yılda harcandığı tahmin edilen tutar.

Burnham hükümeti böylece yaşam maliyeti sorununa yalnızca maaşları ve vergileri değiştirerek değil, tüketicinin parasını harcarken karşılaştığı “gizli maliyetleri” azaltarak da müdahale etmeye hazırlanıyor.

Özellikle sahte indirimlerin yasaklanmasına ilişkin sonbahar istişaresinin ardından hangi ticari uygulamaların doğrudan yasak kapsamına alınacağı, İngiltere'deki perakende sektörünün önündeki en önemli yeni düzenleme başlıklarından biri olacak.

Gizliliği kaldırılan belgelere göre FBI, Mayıs 2017'de Başkan Donald Trump hakkında "Oxferd Comma" kod adıyla gizli bir karşı istihbarat soruşturması başlattı. Soruşturmanın temel amacı, Trump'ın Rusya adına "bilerek ya da bilmeyerek" hareket edip etmediğini ve bunun ABD'nin ulusal güvenliği açısından bir risk oluşturup oluşturmadığını belirlemekti.

Belgeler, soruşturmanın Trump'ın FBI Direktörü James Comey'yi görevden almasının hemen ardından başlatıldığını gösteriyor.

"Ciddi ulusal güvenlik riski" değerlendirmesi

Soruşturma dosyalarındaki dikkat çekici ifadelerden biri, Trump'ın eylemlerinin "ciddi bir ulusal güvenlik riski" oluşturabileceği yönündeki değerlendirme oldu.

CBS News'e ismi açıklanmayan bir yetkilinin verdiği bilgiye göre dosya, FBI içinde dahi son derece sınırlı sayıda kişinin erişebildiği "hassas soruşturma" statüsünde yürütüldü. Böylece soruşturmanın varlığından kurum içindeki çok sayıda görevlinin dahi haberdar olmadığı belirtiliyor.

Axios'un aktardığı belgelere göre soruşturmacılar, Trump'ın Rusya lehine hareket ederek federal ceza yasalarını ihlal edip etmediğini ve ulusal güvenliği tehlikeye atabilecek faaliyetlerde bulunup bulunmadığını değerlendirdi.

Mueller soruşturmasına dahil edildi

"Oxferd Comma" dosyası daha sonra, eski FBI Direktörü Robert Mueller'in yürüttüğü özel yetkili savcılık soruşturmasına entegre edildi.

Mueller, 2017 yılında Rusya'nın 2016 başkanlık seçimlerine müdahale ettiği ve Trump seçim kampanyasıyla olası bağlantıları araştırmak üzere görevlendirilmişti.

Yaklaşık iki buçuk yıl süren soruşturmanın ardından 2019'da yayımlanan Mueller Raporu'nda, Rusya'nın seçimlere müdahale ettiği sonucuna yer verilmesine rağmen Trump'ın ya da seçim kampanyasının Moskova ile suç teşkil edecek düzeyde gizli iş birliği yaptığına ilişkin yeterli delil bulunamadığı açıklandı. Buna karşın rapor, kampanya ekibi ile Rus bağlantılı kişiler arasında çok sayıda temas yaşandığını da kayıt altına almıştı.

Belgeler neden şimdi yayımlandı?

Belgelerin kamuoyuna açıklanması da Washington'da yeni bir siyasi tartışma başlattı.

Beyaz Saray bünyesindeki "Government Transparency Task Force" (Hükümet Şeffaflığı Görev Gücü) tarafından yayımlanan belgelerin, Trump yönetiminin geçmişteki soruşturmaların nasıl yürütüldüğünü kamuoyuna göstermek amacıyla açıklanmasına karar verdiği bildirildi. Açıklamanın, eski FBI Direktörü James Comey hakkındaki yeni hukuki süreçlerin tartışıldığı bir döneme denk gelmesi de dikkat çekti.

Rusya soruşturmaları yeniden siyasetin merkezinde

Son haftalarda ABD istihbarat kurumlarınca gizliliği kaldırılan farklı belgeler de 2016 seçimlerine ilişkin tartışmaları yeniden alevlendirdi.

Özel Yetkili Savcı John Durham'ın daha önce hazırladığı rapora ait bazı ek belgelerin yayımlanmasının ardından Trump yönetimi, FBI'ın Rusya soruşturmalarını başlatırken ciddi usul hataları yaptığını savunuyor. Buna karşılık bağımsız incelemeler ve Senato İstihbarat Komitesi'nin önceki raporları, Rusya'nın 2016 seçimlerine müdahalede bulunduğu yönündeki değerlendirmelerini koruyor. Ancak Trump ile Rus hükümeti arasında suç teşkil edecek gizli bir koordinasyonu ortaya koyan kesin kanıt bugüne kadar açıklanmış değil.

Siyasi ve hukuki tartışmalar yeniden alevlendi

Yeni belgelerin yayımlanmasıyla birlikte Trump ile eski FBI yönetimi arasındaki yıllardır süren gerilim yeniden gündemin üst sıralarına taşındı.

Cumhuriyetçiler, belgelerin FBI'ın Trump'a yönelik soruşturmalarında siyasi saiklerle hareket edildiğini gösterdiğini savunurken; Demokratlar ise belgelerin, dönemin güvenlik birimlerinin olağan karşı istihbarat prosedürleri çerçevesinde hareket ettiğini ve Rusya'nın seçimlere müdahalesi konusundaki kaygıların gerçek olduğunu belirtiyor.

Gizliliği kaldırılan belgeler, Trump-Rusya soruşturmalarının hukuki boyutundan çok, Washington'da yıllardır süren siyasi kutuplaşmanın ve istihbarat kurumlarına yönelik tartışmaların yeniden canlanmasına neden olmuş görünüyor.

Burnham, İngiltere'nin yüzyıllardır yazılı bir anayasa yerine parlamento egemenliği, ortak hukuk (common law), mahkeme kararları ve anayasal teamüllerle yönetildiğini hatırlatarak, "Ülke değişiyor. İngiltere'nin yönetim modeli değiştikçe bunun yazılı kurallara bağlanması gerekecek" ifadelerini kullandı.

Birleşik Krallık, İsrail ve Yeni Zelanda ile birlikte dünyada halen tek bir yazılı anayasaya sahip olmayan az sayıdaki gelişmiş demokrasiden biri olarak gösteriliyor.

Gelir vergisinin bir bölümü bölgelerde kalacak

Hükümetin hazırladığı reform paketinin en dikkat çekici maddesi ise mali yetkilerin Westminster'dan bölgelere aktarılması olacak.

Plana göre 2028 yılına kadar İngiltere'deki bölgesel belediye başkanları, kendi bölgelerinde toplanan gelir vergisinin belirli bir kısmını doğrudan kullanabilecek.

Böylece Londra, Greater Manchester, West Yorkshire ve West Midlands gibi ekonomik merkezler ulaşım, konut, altyapı, eğitim ve yerel kalkınma yatırımlarını merkezi hükümetten bağımsız biçimde planlayabilecek.

Burnham, bunun İngiltere tarihinde yerel yönetimlere gerçekleştirilecek en büyük mali yetki devri olacağını vurguladı.

"İyi büyüme her posta koduna ulaşmalı"

Başbakan Burnham, reformun temel hedefini "good growth in every postcode" (her posta koduna iyi büyüme) sloganıyla özetledi.

Burnham'a göre ekonomik büyümenin yalnızca Londra ve Güneydoğu İngiltere'de yoğunlaşması yerine ülkenin tamamına yayılması gerekiyor.

Bu kapsamda;

· ulaşım yatırımları,

· mesleki eğitim,

· konut politikaları,

· yerel ekonomik kalkınma,

· planlama yetkileri

· giderek daha fazla bölgesel yönetimlerin kontrolüne bırakılacak.

Almanya modeli örnek alınıyor

Burnham, hükümetin hazırladığı sistem için Almanya'nın II. Dünya Savaşı sonrasında kabul ettiği Grundgesetz (Temel Yasa) modelini örnek aldıklarını söyledi.

Almanya'da eyaletler arasında uygulanan mali dengeleme sistemi sayesinde zengin bölgelerin daha az gelişmiş eyaletlere katkı sağladığını hatırlatan Burnham, benzer bir modelin İngiltere'de de uygulanabileceğini belirtti.

Bu çerçevede ekonomik olarak güçlü bölgelerin daha zayıf bölgelere mali katkı sağlaması planlanıyor.

Başbakan, "Bir ülkede insanların yaşadığı yer kaderlerini belirlememeli" diyerek bölgesel eşitsizliklerin azaltılmasının hükümetin temel hedeflerinden biri olduğunu söyledi.

Yazılı anayasa tartışması yeniden gündemde

Burnham'ın açıklamaları, uzun yıllardır akademik çevrelerde tartışılan yazılı anayasa konusunu yeniden ülke gündemine taşıdı.

Başbakan, yeni yetki paylaşımının yalnızca siyasi uzlaşılarla yürütülemeyeceğini, bölgesel yönetimlerin hak ve sorumluluklarının açık biçimde anayasal güvence altına alınmasının gerekebileceğini ifade etti.

Uzmanlara göre böyle bir adım;

Westminster ile bölgesel yönetimler arasındaki yetki sınırlarını,

Parlamento egemenliği ilkesini,

· merkezi hükümetin müdahale alanlarını,

· vatandaşların temel anayasal haklarını

· yeniden tanımlayabilecek tarihi bir reform anlamına geliyor.

Uzmanlar uyarıyor: Reform kolay olmayacak

Ancak uzmanlar, reformun uygulanmasının siyasi ve idari açıdan oldukça zorlu olacağı görüşünde.

İngiltere bugün Avrupa'nın en merkeziyetçi mali sistemlerinden birine sahip. Yerel yönetimler topladıkları vergilerin yalnızca yaklaşık yüzde 5'ini doğrudan kontrol edebiliyor. Reformun bu oranı önemli ölçüde artırması hedefleniyor. Öte yandan bazı uzmanlar, mali kapasitesi yüksek bölgelerin daha hızlı gelişebileceği, bunun da yeni eşitsizlikler doğurabileceği uyarısında bulunuyor. Ayrıca yerel yönetimlerin son yıllardaki bütçe kesintileri nedeniyle artan yetkileri kullanabilmeleri için kurumsal kapasitelerinin de güçlendirilmesi gerektiği belirtiliyor.

Yerel demokrasi ve hesap verebilirlik öne çıkacak

Reform sürecinde yalnızca mali yapı değil, yerel demokrasinin güçlendirilmesi de hükümetin öncelikleri arasında yer alıyor.

Yerel yönetimlerin daha fazla bütçe ve karar alma yetkisi üstlenmesiyle birlikte yerel denetim mekanizmalarının, bağımsız denetim sistemlerinin ve yerel medyanın da güçlendirilmesi gerektiği yönünde çağrılar yapılıyor. Basın kuruluşları, güçlü bir yerel gazetecilik olmadan yetki devrinin şeffaflık ve hesap verebilirlik açısından eksik kalabileceği uyarısında bulunuyor.

Burnham hükümeti, reform paketini önümüzdeki aylarda parlamentoya sunmayı hedeflerken, sürecin yalnızca yerel yönetimlerin yetkilerini artırmakla kalmayıp, Birleşik Krallık'ın yüzyıllardır süregelen yönetim anlayışını yeniden tanımlayacak en kapsamlı anayasal değişimlerden biri olarak tarihe geçebileceği değerlendiriliyor.

Yaklaşık 2,9 milyon nüfusa sahip Greater Manchester; Manchester, Salford, Bolton, Bury, Oldham, Rochdale, Stockport, Tameside, Trafford ve Wigan'dan oluşan İngiltere'nin en güçlü bölgesel yönetimlerinden biri olarak kabul ediliyor. Bölge, yıllık milyarlarca sterlinlik bütçesi, ulaşım sistemi, konut politikaları, polis ve itfaiye denetimi ile ülke siyasetinde Londra'dan sonraki en etkili yerel yönetimlerden biri olarak öne çıkıyor.

İkinci Tercih Oyları Sonucu Belirledi

Seçimin ilk turunda hiçbir aday oyların yüzde 50'sini aşamadı. Bunun üzerine tercihli oy sisteminin ikinci aşamasına geçildi ve elenen adayların ikinci tercihleri yeniden dağıtıldı.

Yapılan sayım sonunda İşçi Partisi adayı Bev Craig, toplam 309 bin 525 oya ulaşırken, Reform UK adayı Sian Astley ise 157 bin 178 oyda kaldı.

Ortaya çıkan sonuç, İşçi Partisi'nin bölgedeki güçlü siyasi tabanını koruduğunu gösterirken, Reform UK'nin ilk turdaki yüksek oy performansının ikinci tercih oylarında aynı desteği bulamadığını da ortaya koydu.

Kimdir Bev Craig?

Bev Craig, son yıllarda Greater Manchester siyasetinin yükselen isimlerinden biri olarak görülüyor.

Manchester Şehir Konseyi'nin liderliğini yürüten Craig, aynı zamanda Greater Manchester Birleşik Otoritesi'nde ekonomi ve kapsayıcı büyümeden sorumlu başkan yardımcılığı görevini üstlenmişti.

Özellikle;

• sosyal konut üretimi,
• şehir merkezinin yeniden canlandırılması,
• yeşil yatırım projeleri,
• düşük karbonlu ulaşım,
• bölgesel ekonomik kalkınma

alanlarında hazırladığı çalışmalarla dikkat çekti.

Göreve seçildikten sonra yaptığı ilk açıklamada:

"Kararlarımızın merkezinde her zaman Greater Manchester halkının yaşam kalitesini yükseltmek olacak. Daha güvenli mahalleler, daha iyi ulaşım, daha fazla konut ve daha güçlü bir ekonomi için çalışacağız." ifadelerini kullandı.

Burnham'ın Politikalarını Sürdürmesi Bekleniyor

Siyasi gözlemcilere göre Craig'in, Andy Burnham döneminde başlatılan birçok projeyi devam ettirmesi bekleniyor.

Bunlar arasında;

• Bee Network toplu ulaşım sisteminin genişletilmesi,
• uygun fiyatlı konut projeleri,
• sağlık ve sosyal bakım entegrasyonu,
• şehir merkezlerinin ekonomik dönüşümü,
• karbon nötr Greater Manchester hedefi

öncelikli başlıklar arasında yer alıyor.

Yeni belediye başkanının özellikle merkezi hükümet ile güçlü ilişkiler kurarak Greater Manchester'a daha fazla yatırım çekmeye çalışacağı değerlendiriliyor.

Sonuç Westminster İçin Ne Anlama Geliyor?

Ara seçim sonucu yalnızca yerel yönetimler açısından değil, Westminster siyaseti bakımından da dikkatle takip edildi.

Andy Burnham'ın başbakanlık görevini üstlenmesinin ardından gerçekleştirilen ilk önemli seçimlerden biri olması nedeniyle sonuç, yeni hükümete yönelik ilk siyasi testlerden biri olarak değerlendiriliyor.

İşçi Partisi'nin bölgedeki üstünlüğünü koruması, Burnham'ın parti lideri olarak kuzey İngiltere'deki etkisini sürdürdüğünü gösterirken, Reform UK'nin ikinci sırayı alması ise Nigel Farage'ın partisinin kuzeydeki seçmen tabanını genişletmeye devam ettiğini ortaya koydu.

Ancak seçim, tercihli oy sisteminin etkisini de yeniden gündeme taşıdı. İlk turda güçlü bir performans sergileyen Reform UK'nin, diğer partilerin ikinci tercih oylarını yeterince alamaması nedeniyle farkın açılması, merkez sol seçmenin ikinci tur davranışının belirleyici olduğunu gösterdi.

Yerel Yönetim Reformu Açısından Kritik Dönem

Bev Craig'in göreve başlaması, Burnham hükümetinin açıkladığı kapsamlı yerel yönetim reformlarıyla aynı döneme denk geliyor.

Yeni düzenlemeler kapsamında Greater Manchester gibi metro belediyelerine gelir vergisi ve işletme vergilerinden daha fazla pay aktarılması, yatırım kararlarında daha geniş yetkiler verilmesi ve altyapı projelerinde merkezi hükümete bağımlılığın azaltılması planlanıyor.

Bu nedenle Craig'in yalnızca bir belediye başkanı değil, aynı zamanda İngiltere'de yerel yönetimlere daha fazla yetki devrini öngören yeni modelin en önemli uygulayıcılarından biri olması bekleniyor.

Analiz

Greater Manchester sonucu, İşçi Partisi açısından yalnızca geleneksel bir "kale"nin korunması anlamına gelmiyor. Aynı zamanda Andy Burnham sonrası dönemde partinin bölgedeki kurumsal gücünün devam ettiğini gösteriyor. Bev Craig'in açık farkla kazanması, Burnham'ın yıllar içinde oluşturduğu yerel yönetim modelinin seçmen nezdinde karşılık bulduğunu ortaya koyarken, Reform UK'nin ikinci sıraya yerleşmesi İngiliz siyasetindeki iki kutuplu rekabetin kuzey İngiltere'de de giderek belirginleştiğine işaret ediyor.

Önümüzdeki dönemde Craig'in performansı yalnızca Greater Manchester'ın ulaşım, konut ve ekonomik kalkınma politikalarını değil, Burnham hükümetinin yerel yönetim reformlarının başarısını da ölçen önemli göstergelerden biri olarak yakından izlenecek. Bu nedenle Greater Manchester, Westminster siyasetinin yönünü etkileyebilecek en kritik siyasi laboratuvarlardan biri olmayı sürdürecek.

Ahmet Davutoğlu, sosyal medya üzerinden yayımladığı kapsamlı açıklamada, partinin yetkili organlarıyla yapılan istişareler sonucunda Gelecek Partisi'nin siyasi faaliyetlerini sonlandırma kararı aldıklarını duyurdu.

Davutoğlu, açıklamasında Türkiye'deki mevcut siyasi ortamı eleştirerek, "kirlenmiş siyasi iklimin bir parçası olmamak amacıyla parti siyasetinden çekilme ve Gelecek Partisi'nin siyasi faaliyetlerini sonlandırma kararı aldık" ifadelerini kullandı.

"Bu bir teslimiyet değil"

Davutoğlu, kararın siyasetten tamamen çekilmek ya da Türkiye'nin sorunlarına sırt çevirmek anlamına gelmediğini belirtti.

Açıklamasında bundan sonraki süreçte düşünce üretimi, akademik çalışmalar, diplomasi, ekonomi, kültür ve sivil toplum alanlarında faaliyetlerini sürdüreceğini ifade eden Davutoğlu, ülkenin geleceğine katkı sunmaya farklı platformlarda devam edeceğini söyledi.

2019'da büyük iddiayla kurulmuştu

Gelecek Partisi, 12 Aralık 2019'da Ahmet Davutoğlu liderliğinde kurulmuş, özellikle parlamenter sisteme dönüş, hukuk devleti, demokratikleşme ve ekonomi politikaları üzerine söylemleriyle dikkat çekmişti.

2023 genel seçimlerinde CHP listelerinden TBMM'ye milletvekili sokan parti, daha sonra DEVA Partisi ve Saadet Partisi ile birlikte Meclis'te Yeni Yol çatısı altında çalışmalarını sürdürmüştü.

Milletvekillerinin siyasi geleceği merak konusu

Partinin kapanmasının ardından en çok merak edilen konuların başında Gelecek Partisi kökenli milletvekillerinin siyasi yol haritası geliyor.

Siyasi kulislerde bazı isimlerin Yeni Yol bünyesinde siyaset yapmayı sürdüreceği, bazılarının ise farklı partilere katılabileceği yönünde değerlendirmeler yapılıyor. Ancak bu konuda henüz resmi bir açıklama yapılmadı.

Muhalefette yeni denge arayışı

Siyaset uzmanları, Gelecek Partisi'nin kapanmasının muhalefet cephesindeki yeniden yapılanma sürecini hızlandırabileceği görüşünde. Özellikle merkez sağ seçmene hitap eden partilerin önümüzdeki dönemde yeni iş birlikleri geliştirebileceği, Meclis'teki temsil yapısında ise Yeni Yol'un nasıl şekilleneceğinin belirleyici olacağı değerlendiriliyor.

Davutoğlu'nun aktif parti siyasetinden çekilmesi de son yıllarda Türk siyasetinde yaşanan en dikkat çekici gelişmelerden biri olarak yorumlanıyor.

Araştırma şirketi More in Common tarafından 24-27 Temmuz tarihleri arasında gerçekleştirilen ankete göre, bugün seçim yapılması halinde seçmenlerin yüzde 28'i İşçi Partisi'ne, yüzde 24'ü Reform UK'ye, yüzde 22'si Muhafazakâr Parti'ye, yüzde 12'si Liberal Demokratlar'a ve yüzde 8'i Yeşiller'e oy vereceğini belirtti. İşçi Partisi bir önceki ankete göre dört puan yükselirken, Reform UK iki puan geriledi.

Anket, Andy Burnham'ın başbakan olarak göreve başlamasının ardından açıklanan ilk kapsamlı araştırma olması nedeniyle Westminster'da ayrı bir önem taşıyor.

Yaşam Maliyeti Mesajları Karşılık Buldu

More in Common UK Direktörü Luke Tryl, seçmenlerin hükümetin ilk haftasında ortaya koyduğu performansa olumlu tepki verdiğini belirterek, özellikle yaşam maliyeti krizini hafifletmeye yönelik politikaların kamuoyunda karşılık bulduğunu söyledi.

Burnham hükümeti göreve gelir gelmez;

• elektrik faturalarındaki KDV'nin kaldırılacağını açıklaması,
• otobüs ücretlerinde üst sınır uygulamasını duyurması,
• işletmelere yönelik vergi indirimleri ve yaşam maliyetini düşürmeye yönelik ekonomik mesajlar vermesi

gibi adımlarla dikkat çekmişti. Siyasi gözlemciler, kamuoyunda oluşan bu yükselişi "Burnham etkisi" (Burnham bounce) olarak tanımlıyor.

Burnham: "Rehavete Kapılmayacağım"

Anket sonuçlarını değerlendiren Başbakan Andy Burnham ise yükselişten memnun olduğunu ancak tek bir kamuoyu araştırmasının kendilerini rehavete sürüklemeyeceğini söyledi.

Burnham, seçmenlerle yeniden güven ilişkisi kurmayı hedeflediklerini belirterek, "İnsanlarla bağ kurabildiysem bundan memnuniyet duyarım ancak hiçbir ankete kapılıp gitmeyeceğim." mesajını verdi.

Başbakan, önümüzdeki günlerde genç işsizliğiyle mücadele, sosyal bakım reformu, konut üretiminin artırılması ve eğitim sisteminin iş gücü piyasasının ihtiyaçlarına göre yeniden şekillendirilmesine yönelik yeni paketlerin açıklanacağını da duyurdu.

Farage Zor Günlerden Geçiyor

Anketin dikkat çeken diğer yönü ise Reform UK'nin son haftalarda yaşadığı oy kaybı oldu.

Parti lideri Nigel Farage, son dönemde parti finansmanı ve bağışlarla ilgili tartışmalar nedeniyle yoğun baskı altında bulunuyor.

İngiliz basınında yer alan haberlere göre, yüksek tutarlı bağışlar, hediye bildirimleri ve bazı bağışçıların geçmişiyle ilgili iddialar hem polis hem de parlamenter denetim mekanizmalarının incelemesine konu oldu. Reform UK ise tüm suçlamaları reddederek bunların siyasi amaçlı olduğunu savunuyor.

Siyasi analistler, Farage'ın kişisel popülaritesindeki gerilemenin de Reform UK'nin oy oranına yansımaya başladığını değerlendiriyor.

Muhafazakârlar Hâlâ Yarışta

Ankette Muhafazakâr Parti'nin yüzde 22 ile üçüncü sırada yer alması, İngiltere'deki üç büyük parti arasındaki rekabetin oldukça sıkı geçtiğini gösteriyor.

Uzmanlara göre, İşçi Partisi'nin öne geçmiş olması önemli bir psikolojik eşik olsa da oy farkının hata payı içinde değerlendirilebilecek seviyede olması nedeniyle önümüzdeki haftalarda yayımlanacak diğer kamuoyu araştırmaları siyasi eğilimin kalıcı olup olmadığını gösterecek.

Siyasi kulislerde ise Burnham hükümetinin özellikle ekonomi, sosyal bakım ve konut alanlarında açıklayacağı yeni reformların, kamuoyundaki bu olumlu havayı sürdürüp sürdüremeyeceğinin önümüzdeki dönemin en kritik belirleyicisi olacağı yorumları yapılıyor.

Ana muhalefet Cumhuriyet Halk Partisi'nin (CHP) seçilmiş lideri ve Grup Başkanı Özgür Özel, salı günü yapılan parti grup toplantısında, yeni bir siyasi parti kuracaklarını açıkladı.

Özgür Özel, CHP'de yaptığı son grup toplantısında yeni partiyi kuracaklarını açıkladı. Yeni oluşumun TBMM'de ana muhalefet partisi olacağını söyleyen Özel, Kılıçdaroğlu'na yaklaşık 2 milyon üyeyle seçime gitme çağrısı yaparak 'Hodri meydan,' dedi.

Ana muhalefet Cumhuriyet Halk Partisi'nin (CHP) seçilmiş lideri ve Grup Başkanı Özgür Özel, salı günü yapılan parti grup toplantısında, yeni bir siyasi parti kuracaklarını açıkladı.

onuşmasını "mecbur bırakılmış, vakti gelmiş hüzünlü bir vedanın eşiği" olarak nitelendiren Özel, "Bugün bu kürsüye her zamankinden farklı duygularla belki de vakti gelmiş bir vedanın hüznünü taşıyarak çıktım. Hep beraber tarihi bir kavşaktayız," dedi ve buna karşılık yeni bir başlangıcın umudunu taşıdıklarını ifade etti.

CHP'nin TBMM grup kürsüsüne veda edeceklerini ancak ana muhalefet partisi konumunu koruyacaklarını iddia eden Özel, teknik işlemlerin ardından milletvekilleriyle birlikte kuracakları partinin "TBMM'nin ana muhalefet partisi olacağını" iddiasını sundu.

Siyasette "gömlek çıkarmadıklarını", ülkenin geleceği için "ateşten bir gömlek giydiklerini" söyleyen Özel, hedeflerinin ana muhalefette kalmak değil iktidara gelmek olduğunu vurgulayarak, "Artık ana muhalefet partisi grup kürsüsüne veda edip iktidar partisi grup kürsüsüne kavuşacağımız günleri sayıyoruz," ifadelerini kullandı.

Yeni parti kararının bir ayrılık veya vazgeçiş olarak değerlendirilmemesi gerektiğini savunan Özel, "Bu, Türkiye'de değişimi daha güçlü şekilde sürdürmenin ve iktidara yürüyüşün kararlı adımlarıdır," dedi.

Geçiş süreci kademeli yürütülecek

Özel, milletvekillerinin katılımıyla kurulacak partiye belediye başkanları, belediye meclisi üyeleri ve diğer yöneticilerin hemen geçmesi yönünde baskı yapılmamasını istedi.

Sürecin planlanan bir takvim doğrultusunda ilerleyeceğini belirten Özel, "Yarın sabah kimse belediye başkanına 'Sen niye geçmedin?', belediye meclisi üyesine 'Hâlâ niye buradasın?' demesin," diye konuştu.

Yeni oluşumun "doğru takvimlendirilmiş, doğru hazırlanmış ve riskleri analiz edilmiş" bir planla büyütüleceğini söyleyen Özel, geçiş sürecindeki temel ilkelerini "Kimseyi geride bırakmayacağız," sözleriyle açıkladı.

Özel, kendileriyle birlikte olmadığını açık biçimde ilan etmeyen herkesin bu siyasi yürüyüşün parçası olarak görülmesi gerektiğini belirtti.

"Ben yeni partide yokum, Özgür Özel ve arkadaşlarıyla birlikte değilim" dediği doğrudan duyulmayan herkesin kendileriyle hareket ettiğini savunan Özel, belediye başkanlarının da sürecin dışında bırakılmayacağını söyledi.

Ekrem İmamoğlu, Mansur Yavaş, Zeydan Karalar ve Vahap Seçer'in isimlerini anan Özel, "Bu iktidar yürüyüşünde ne Ekrem İmamoğlu'nu ne Mansur Yavaş'ı geride bırakırız. Ne Zeydan Karalar Adana'da ne Vahap Seçer Mersin'de kalır," dedi.

Kılıçdaroğlu'na 'Hodri meydan' çağrısı: Yüzde 90'ın altındaki oyu güvensizlik sayarım

Kemal Kılıçdaroğlu'na seslenen Özel, CHP genel başkanının yaklaşık iki milyon üyenin katılacağı bir seçimle belirlenmesi çağrısında bulundu.

Yarıştıkları kurultayın veya son kurultayın delegeleriyle de sandığa gitmeye hazır olduğunu belirten Özel, "En doğrusu, iki milyon üyemizin her biriyle sandığı ortaya koyalım. Genel başkana onlar karar versin. Yüzde 90'ın altındaki oyu güvensizlik sayarım, partinin önünü açarım. Hodri meydan, var mısın?" dedi.

Bu noktayı siyasi mücadelede kritik bir eşik olarak nitelendiren Özel, "Tarih bir yerde kırılacaksa burada kırılacak. İnceldiği yerden kopacaksa burada kopacak," ifadelerini kullandı.

Özel, Kılıçdaroğlu'na yönelik sözlerini, "Kimse bana particilik oynamayacak. Ya Cumhuriyet Halk Partili gibi davranılacak ya da Saray'dan alınan talimatlar unutulacak," diye sürdürdü.

Yaşanan süreçte kişi ve kurumların takındığı tutumları unutmayacaklarını söyleyen Özel, "Size söz veriyorum, her şey bittiğinde asla unutkan olmayacağız. Her şey bitecek ama hep birlikte hatırlayacağız," dedi.

Yapılanların zaman içinde unutulup sorumluların yanına kâr kalacağının düşünülmemesi gerektiğini belirten Özel, "Zalimi zalim, mazlumu mazlum; tembeli tembel, emek vereni çalışkan; sinip kaçanı korkak, sorumluluk alanı kahraman olarak anacağız. Dost olanı da olmayanı da bugünlerdeki tutumunu unutmadan hatırlayacağız. Millet de hatırlayacak," ifadelerini kullandı.

Konuşmasını "Tarih kaydediyor. Tarih herkesi bugünlerde nasıl duruyorsa öyle yazacak," sözleriyle sürdürdü.

'Türkiye İttifakı' için geniş katılım çağrısı

Özel, yeni oluşumun yalnızca sosyal demokrat seçmene seslenen bir parti olmayacağını belirterek farklı siyasi kesimlere "Türkiye İttifakı" çatısı altında birlikte hareket etme çağrısı yaptı.

Yerel seçimlerde yüzde 25 seviyesinden yüzde 38'e ulaşırken sosyal demokratlar, muhafazakâr demokratlar, milliyetçi demokratlar, Kürt demokratlar, sosyalistler ve liberal demokratlarla birlikte hareket ettiklerini savunan Özel, bu yaklaşımı sürdüreceklerini söyledi.

"Atatürk'le, Misak-ı Milli sınırlarıyla ve Cumhuriyet ile sorunu olmayan bütün demokratları Türkiye İttifakı'nda kucaklamaya, birlikte iktidara yürümeye davet ediyorum," diyen Özel, yeni partinin geniş bir demokratik birliktelik oluşturmayı hedefleyeceğini belirtti.

Özel; kontrollü muhalefeti, bitmeyen kutuplaşmaları, insanları karşı karşıya getiren siyasi dili, devleti partiye dönüştüren yaklaşımı ve siyaseti hukuk yoluyla şekillendirme girişimlerini reddettiklerini söyledi.

Yeni bir siyasi rekabet anlayışı oluşturacaklarını savunan Özel, eski ve yozlaşmış siyaset anlayışını geride bırakarak "yeni nesil siyaset" kurmayı amaçladıklarını ifade etti.

'Partinin adı ve logosu değişir ancak bizi bölemezler'

Özel, yeni parti kararının CHP kadrolarında bir bölünmeye yol açmayacağını savundu.

"Partinin adı değişir, logosu değişir, gün gelir devran değişir. Ayrı düşenler birleşir ama bizim birlikteliğimizi bölemezler," diyen Özel, bu birlikteliğin 103 yıllık bir siyasi geleneğe dayandığını söyledi.

CHP binalarından ayrılmalarının partinin tarihsel mirasından vazgeçtikleri anlamına gelmediğini belirten Özel, "Biz binayı terk ettik ama çıkarken mirası, emaneti alıp çıktık. Miras bizdedir, meşruiyet bizdedir, yetki bizdedir, görev bizdedir," ifadelerini kullandı.

Konuşmasının yeni partiye ilişkin bölümünü salondakilere yönelttiği "Yeni bir yol açmaya var mısınız?" sorusuyla tamamlayan Özel, "Yolları kapattılar, yeni bir yol açıyoruz. Yeni yolda hep birlikte yürüyeceğiz, iktidara yürüyeceğiz," dedi.

Kılıçdaroğlu'na kurultay tepkisi

Özel, konuşmasının devamında CHP'deki kurultay ve "butlan" tartışmalarına değindi. Sürecin çözülmesi için bütün hukuki ve siyasi yolları denediklerini söyleyen Özel, parti yönetimine kurultay çağrısı yaptıklarını ancak bu talebin karşılanmadığını belirtti.

Tedbir kararının kurultaya engel olmadığını savunan Özel, 32 hukuk profesörü ile ilgili kanunun hazırlanmasında görev alan üç akademisyenin de aynı yönde görüş bildirdiğini aktardı. Özel, "Tedbir kararı kurultaya engel değildir. Aksine kurultay yapılmasını zorunlu kılar," dedi.

İlgili kanunun hazırlanmasında görev alan üç hukuk profesörünün de aynı değerlendirmeyi yaptığını belirten Özel, tedbir kararının kurultayı engellemek bir yana, parti iradesinin yeniden oluşturulmasını zorunlu hale getirdiğini savundu.

Özel, dokuz milletvekili ile dört PM üyesinin ihraç süreçleri üzerinden Parti Meclisindeki çoğunluğun düşürülmeye çalışıldığını öne sürdü. Altmış kişilik PM'nin üye sayısının 23'e kadar gerilediğini belirten Özel, bu durumda kanun gereği kurultayın derhal toplanması gerektiğini söyledi.

Kurultay talebiyle bin 40 delegeden imza toplandığını belirten Özel, bu delegelerin yaklaşık 500'ünün 2023'teki genel başkanlık seçiminde Kemal Kılıçdaroğlu'na oy verdiğine dikkat çekti.

Özel, söz konusu delegelerin önceki tercihlerinden bağımsız olarak partinin geleceği için yeniden kurultay istediğini savundu.

Kadın ve gençlik kollarına müdahale eleştirisi

Özel, "butlan" kararının ardından seçilmiş il ve ilçe örgütlerine müdahale edildiğini ileri sürdü.

Geçmişte Kılıçdaroğlu döneminde görev yapan bazı il başkanlarının daha sonra yeniden seçildiğini ancak kendisine destek verdikleri için görevden alındığını savunan Özel, 74 seçilmiş il başkanının grup toplantısına katıldığını söyledi.

Bilecik'te kadın üyeler tarafından seçilen kadın kolları il başkanının görevden alındığını belirten Özel, kadınların iradesine Ankara'dan atanan erkek yöneticilerin müdahale ettiğini ifade etti.

Benzer müdahalelerin gençlik kollarında da yaşandığını öne süren Özel, "Otuz yaş altındaki gençlerin seçtiği gençlik kolları başkanlarını, 70 yaş üstündekiler Ankara'dan belirliyor," dedi.

Özel, bu müdahalelerin kaynağında "butlan" kararının bulunduğunu savunarak, "Kadının seçtiğine karşı Saray'ın seçtirdikleri, gençlerin seçtiğine karşı Saray'ın yetkilendirdikleri karar verecek," ifadelerini kullandı.

Parti içi kongre sürecinin aylarca sürdürülmek istendiğini belirten Özel, bunun CHP kadrolarını kendi aralarında mücadeleye yönelterek iktidar hedefinden uzaklaştırmayı amaçladığını öne sürdü.

Özel, genel başkanlık meselesinin delegeler veya yaklaşık iki milyon CHP üyesinin katılacağı bir seçimle çözülmesi çağrısını da yineledi. Böyle bir seçimde yüzde 90'ın altında oy almayı güvensizlik olarak kabul edeceğini ve partinin önünü açacağını söyledi.

'Ekrem'i bırak, Ankara merkezli siyaset yap dediler'

Özel, kendisine İmamoğlu'ndan ve tutuklu belediye başkanlarından uzaklaşması yönünde mesajlar iletildiğini öne sürdü.

"Ankara merkezli siyaset yap, otobüsün üzerinden in, Ekrem'i bırak" şeklinde çağrılar aldığını anlatan Özel, arkadaşlarıyla arasına mesafe koyması karşılığında uzun yıllar parti yönetiminde kalabileceğinin söylendiğini iddia etti.

Özel, bu öneriyi şu sözlerle anlattı:

"Gel, burada çimento var, kum var, harç var. Karalım, eline verelim. Arkadaşlarının üzerine betonu sen dök. Daha 50 yaşındasın, 80'e kadar 30 yıl partinin başında oturursun, diyorlar."

Böyle bir uzlaşmayı kabul etmeyeceğini söyleyen Özel, önlerindeki yol ayrımının parti içindeki konumunu korumak ile tutuklu yol arkadaşları için mücadele etmek arasında bulunduğunu belirtti.

Belediye başkanlarına yönelik operasyonların partiyi "adaysızlaştırma, kurumsuzlaştırma ve lidersizleştirme" amacı taşıdığını savunan Özel, Ekrem İmamoğlu ile belediye başkanları, meclis üyeleri ve bürokratların çeşitli suçlamalarla hedef alındığını söyledi.

Bağımsız yargıya güvendiklerini ve yargı süreçlerini takip edeceklerini ifade eden Özel, bununla birlikte arkadaşlarından uzaklaşması veya partinin onlardan "arındırılması" yönünde bir tutum benimsemeyeceğini vurguladı.

2023'teki değişim sürecini hatırlattı

Özel, konuşmasında 2023 genel seçimlerinin ardından başlayan CHP'deki değişim hareketini de anlattı.

14 ve 28 Mayıs seçimlerindeki yenilgilerin ardından toplumda yaşanan hayal kırıklığını gördüklerini ifade eden Özel, CHP'nin bu tablo karşısında öz eleştiri yapması ve yeni bir yol açması gerektiğini savunduklarını söyledi.

O dönemde partinin oy oranının yüzde 13-14 seviyelerine kadar gerilediğini belirten Özel, aynı siyasi anlayışla yerel seçime gidilmesi halinde daha büyük bir yenilgi yaşanacağını düşündüklerini aktardı.

CHP'de genel başkan değişikliğinin mevcut delege yapısıyla mümkün olmadığı yönündeki değerlendirmeleri hatırlatan Özel, delegelerin yalnızca parti yöneticilerini değil, sokaktan ve ailelerinden gelen talepleri de dinlediğini söyledi.

2023 kurultayındaki "Delege, sokağın sözünü dinle" sloganını hatırlatan Özel, partinin tarihinde ilk kez görevdeki bir genel başkanın yarışmalı seçimle değiştirildiğini belirtti.

Genel başkan değişikliğinin yalnızca kadroları değil, yönetim anlayışını da değiştirdiğini savunan Özel, partide üyeleri ve örgütleri dinleyen bir yapının göreve geldiğini söyledi.

Yerel seçim sonuçlarını değişim sürecine bağladı

Özel, 2024 yerel seçimlerinde elde edilen sonucu 2023 kurultayında başlayan değişim sürecinin devamı olarak değerlendirdi.

Kurultay ile yerel seçim arasında yalnızca dört ay bulunduğunu hatırlatan Özel, bu dönemde aday belirleme süreçlerinde kadınlara, gençlere, ölçme ve değerlendirme yöntemlerine ağırlık verdiklerini söyledi.

İzmir'de dokuz kadın adaydan sekizinin, 14 genç adaydan ise 13'ünün seçildiğini belirten Özel, aday tercihlerinde kişisel yakınlık yerine seçim başarısını ve değişim görüntüsünü esas aldıklarını savundu.

CHP'nin 47 yıl sonra ilk kez birinci parti olduğunu vurgulayan Özel, genel başkanlık yarışında verdiği "Partiyi bir seçimde ikinci sıraya düşürürsem kurultayı toplar ve yeniden aday olmam" sözünü hatırlattı.

Yerel seçimin ardından iktidarın "demokrasi sınavını" geçemediğini ileri süren Özel, seçimi kazanırken milli iradeyi savunanların kaybettiklerinde sonucu kabul etmediğini ifade etti.

İlk tam mesaisini ekonomik rahatlama paketine ayıran Burnham, 1 Ekim 2026 tarihinden itibaren konutlarda kullanılan elektrik faturalarındaki yüzde 5 Katma Değer Vergisi'nin kaldırılacağını duyurdu. Hükümet hesaplamalarına göre bu düzenleme, ortalama bir hanenin yıllık elektrik giderini yaklaşık 45 sterlin azaltacak.

850 milyon sterlinlik vergi indirimi

Hazine'nin hesaplamalarına göre uygulamanın mevcut mali yıldaki bütçe maliyeti yaklaşık 850 milyon sterlin olacak.

Kararı açıklayan Burnham, "Enerji faturalarındaki vergileri düşürerek insanların cebine daha fazla para koyuyor ve ülkeye yeniden umut kazandırıyoruz. Bu yalnızca başlangıç." ifadelerini kullandı.

Dijital Kimlik Projesi iptal ediliyor

Hükümet, vergi indiriminin finansmanının önceki Keir Starmer yönetimi tarafından hazırlanan 1,8 milyar sterlinlik Dijital Kimlik (Digital ID) programının iptal edilmesiyle sağlanacağını açıkladı.

Ancak muhalefet ve bazı eski hükümet yetkilileri bu finansman modelini tartışmaya açtı. Eski Hazine Bakan Yardımcısı Darren Jones, dijital kimlik programı için henüz bütçede ayrılmış bir kaynak bulunmadığını belirterek hükümetin sonbaharda açıklanacak bütçede gerçek finansman planını ortaya koyması gerektiğini savundu.

"Geçim hükümeti" vurgusu

Kabine toplantısında Burnham, hükümetinin "bir takım" anlayışıyla çalışacağını belirterek tüm bakanlardan parti içi çekişmeleri geride bırakmalarını istedi.

Yeni Başbakan, hükümetinin kendisini bir "hayat pahalılığı (cost of living) hükümeti" olarak tanımlayacağını ifade ederken, vatandaşların günlük yaşamını doğrudan etkileyen konuların öncelik taşıyacağını söyledi. Kabine üyelerine mali disiplinin korunacağını, ancak sosyal desteklerin de güçlendirileceğini vurguladı.

Kabinede dikkat çeken değişiklikler

İlk kabine toplantısı, yalnızca ekonomik kararlarla değil, kapsamlı kabine revizyonuyla da dikkat çekti.

Burnham, selefi Keir Starmer'a yakın birçok ismi kabine dışında bırakırken, kendi ekibine yakın isimleri kilit görevlere getirdi. Yeni kabinede:

• John Healey, Maliye Bakanı (Chancellor),
• Ed Miliband, Dışişleri Bakanı,
• Shabana Mahmood, İçişleri Bakanı,
• Wes Streeting, Savunma Bakanı,
• Angela Rayner, Konut ve Yerel Yönetimler Bakanı,
• Yvette Cooper ise Sağlık Bakanı olarak görev yapacak.

Daha kapsamlı paket yolda

Kabine toplantısında Burnham, enerji vergisi indiriminin hükümetin ilk adımı olduğunu belirterek önümüzdeki günlerde ulaştırma ücretleri, istihdam, sosyal konut, sağlık ve ekonomik büyümeyi kapsayan daha geniş bir reform paketini açıklayacağını söyledi.

Yeni Başbakan ayrıca kamu maliyesinde disiplini koruyacaklarını, borçlanmayı artırmadan vatandaşlara destek sağlayacaklarını vurguladı. Maliye Bakanı John Healey de hükümetin mali kurallara bağlı kalacağını ve sonbaharda sunulacak bütçenin bu yaklaşımı ortaya koyacağını ifade etti.

Burnham'ın ilk kabine toplantısından çıkan mesaj, İşçi Partisi'nin yeni yönetiminin önceliğinin dış politika yerine doğrudan vatandaşların ekonomik sıkıntılarını hafifletmek olacağı yönünde yorumlandı. Elektrik faturalarındaki KDV'nin kaldırılması, yeni hükümetin seçmene verdiği ilk somut ekonomik vaat olarak kayıtlara geçti.

John Healey sürprizi: Hazine'nin yeni patronu

Kabinenin en dikkat çeken ataması, eski Savunma Bakanı John Healey'in Maliye Bakanı (Chancellor) olması oldu.

Healey, savunma bakanlığı görevinden ayrılmadan önce hükümetin savunma harcamalarını sert sözlerle eleştirmiş, Keir Starmer liderliğinin ülkenin güvenlik ihtiyaçlarını karşılamakta yetersiz kaldığını savunmuştu. Hazine'nin savunma yatırımlarına yeterli kaynak ayırmadığını söyleyen Healey'in şimdi ülkenin mali yönetiminin başına getirilmesi, Burnham'ın ekonomi ile savunma arasında daha güçlü bir koordinasyon kurmayı hedeflediği şeklinde yorumlandı.

Ed Miliband dış politikaya geçti

Kabinedeki bir diğer önemli değişiklik ise Ed Miliband'ın Dışişleri Bakanlığı görevine getirilmesi oldu.

Son iki yıldır enerji dönüşümü ve "net sıfır" karbon hedeflerinden sorumlu olan Miliband, artık İngiltere'nin dış politikasını yönetecek. Miliband'ın maliye bakanlığı için adı geçmesine rağmen Burnham'ın onu dışişlerine kaydırması, Avrupa Birliği ve NATO ile ilişkilerin yeniden güçlendirilmesi hedefiyle ilişkilendiriliyor.

Savunmanın başında Wes Streeting

Burnham'ın en dikkat çekici siyasi tercihlerinden biri de Wes Streeting'i Savunma Bakanlığı görevine getirmesi oldu.

Streeting, Keir Starmer hükümetinde Sağlık Bakanı olarak görev yaparken mayıs ayında istifa etmiş ve Starmer'a olan güvenini kaybettiğini açıklamıştı. Liderlik yarışında aday olmak yerine Andy Burnham'ı destekleyen Streeting'in ödüllendirilmesi, yeni başbakanın parti içindeki birlik mesajı olarak değerlendiriliyor. Streeting, görevde yalnızca birkaç hafta kalan Dan Jarvis'in yerini aldı.

İçişlerinde devamlılık, sağlıkta yeni dönem

Burnham, iç güvenlikte istikrar mesajı vererek Shabana Mahmood'u İçişleri Bakanı olarak görevde bıraktı.

Göç politikalarında sert tutumuyla tanınan Mahmood'un görevini sürdürmesi, hükümetin bu alandaki yaklaşımında büyük bir değişiklik olmayacağına işaret ediyor.

Sağlık Bakanlığı ise Yvette Cooper'a emanet edildi. Cooper'ın özellikle NHS'nin karşı karşıya bulunduğu uzun bekleme süreleri, personel açığı ve sağlık hizmetlerinin yeniden yapılandırılması gibi kritik dosyaları devralacağı belirtiliyor.

Ekonomi ve eğitimde deneyimli isimler

Burnham'ın kabinesinde ekonomi ve sosyal politikalarda görev yapacak diğer önemli isimler de açıklandı.

Jonathan Reynolds Ticaret ve İş Dünyası Bakanı olarak görev alırken, Lucy Powell Eğitim Bakanlığı görevini üstlenecek. Kadın ve Eşitlik Bakanlığı görevini ise Bridget Phillipson sürdürecek.

Kabinede ayrıca Angela Rayner Konut Bakanı, Louise Haigh ise Başbakan Yardımcılığı niteliğindeki First Secretary of State görevine getirildi. Enerji Bakanlığına Miatta Fahnbulleh, Adalet Bakanlığına ise Alex Norris atandı.

Burnham'ın önceliği ekonomi ve yaşam maliyeti

Göreve başlamasının ardından Downing Street önünde yaptığı ilk konuşmada Burnham, hanelere kısa vadede ekonomik nefes aldıracak yeni destek paketleri hazırlayacağını, evsizliği sona erdirmeyi hedefleyen kapsamlı bir plan açıklayacağını ve ülkenin yeniden sanayileşmesini sağlayacak uzun vadeli bir strateji izleyeceğini söyledi. Yeni başbakan ayrıca mali disipline bağlı kalacağını ancak kamu yatırımlarında daha esnek bir yaklaşım benimseyebileceğinin sinyalini verdi.

Buckingham Sarayı'ndan yapılan açıklamada, Majesteleri Kral 3. Charles'ın İşçi Partisi lideri Andrew (Andy) Burnham'ı kabul ettiği, hükümeti kurmasını istediği ve Burnham'ın görevi kabul ederek Başbakan ve Hazine Birinci Lordu sıfatıyla geleneksel göreve başlama törenini gerçekleştirdiği bildirildi.

Burnham, böylece son 10 yılda Birleşik Krallık'ın yedinci başbakanı olarak göreve başladı.

"Ülke yeni bir başlangıca ihtiyaç duyuyor"

Başbakanlık Konutu 10 Numara'nın bulunduğu Downing Sokağı'nda ilk açıklamasını yapan Burnham, görevin ağırlığının farkında olduğunu belirterek ülkenin yeniden güvene ve istikrara kavuşması gerektiğini söyledi.

Kendisinden önce görev yapan Keir Starmer'a teşekkür eden Burnham, artık "hesaplaşma değil, çözüm üretme zamanı" olduğunu ifade etti.

Yeni başbakan, halkın siyasete olan güvenini yeniden tesis etmeyi hedeflediğini belirterek hayat pahalılığıyla mücadele, ekonomik büyümenin hızlandırılması, sosyal konut üretiminin artırılması ve sokakta yaşamın sona erdirilmesini hükümetinin öncelikleri arasında sıraladı. Ayrıca yıl içinde ülkenin gelecek on yılını kapsayan kapsamlı bir reform programı açıklayacağını duyurdu.

Kabinede değişim bekleniyor

Burnham'ın göreve başlamasının ardından gözler kuracağı yeni kabineye çevrildi. Westminster kulislerinde ekonomi yönetimi başta olmak üzere önemli bakanlıklarda değişiklik yapılması beklenirken, hükümetin öncelikli gündeminin yüksek yaşam maliyetleri, kamu hizmetlerinin güçlendirilmesi, sosyal konut yatırımları ve ekonomik reformlar olacağı değerlendiriliyor.

Burnham ayrıca Keir Starmer döneminde hazırlanan dijital kimlik kartı uygulamasını iptal edeceğini açıklarken, yerel yönetimlerin güçlendirilmesi ve temel kamu hizmetlerinde kamu denetiminin artırılması yönünde adımlar atacağını da duyurdu.

Starmer dönemi sona erdi

2024 genel seçimlerinde İşçi Partisi'ni ezici bir zaferle iktidara taşıyan Keir Starmer, son aylarda parti içindeki baskılar ve kamuoyu desteğindeki gerilemenin ardından görevinden ayrıldı. Starmer, veda konuşmasında ülkenin "daha güçlü ve daha adil" bir noktaya geldiğini savunurken, Burnham'a başarı dileklerini iletti.

Andy Burnham kimdir?

1969 yılında İngiltere'nin Merseyside bölgesinde doğan Andy Burnham, Liverpool Üniversitesi'nde İngiliz Dili eğitimi aldı.

2001 yılında Parlamento'ya giren Burnham, Tony Blair ve Gordon Brown hükümetlerinde çeşitli görevler üstlendi. Sağlık Bakanlığı, Kültür, Medya ve Spor Bakanlığı ile Hazine'de farklı bakanlık görevlerinde bulundu.

2010 ve 2015 yıllarında İşçi Partisi liderliği için yarışan ancak seçilemeyen Burnham, 2017 yılında Greater Manchester Belediye Başkanı seçildi. Belediye başkanlığı döneminde özellikle COVID-19 salgını sırasında merkezi hükümete karşı Manchester'ın mali haklarını savunmasıyla ülke genelinde geniş destek kazandı ve "Kuzeyin Kralı" (King of the North) lakabıyla anılmaya başladı.

2026 yılında yeniden Avam Kamarası'na dönen Burnham, 17 Temmuz'da İşçi Partisi milletvekillerinin büyük desteğiyle parti lideri seçildi. Üç gün sonra da Kral 3. Charles tarafından hükümeti kurmakla görevlendirilerek Birleşik Krallık'ın yeni başbakanı oldu.