Yeni yöntemle uygulama süresi 1–2 dakikaya kadar düşerken, tedavi süresinde yaklaşık %90’a varan kısalma sağlanıyor.

On binlerce hastaya ulaşacak

NHS verilerine göre İngiltere’de her yıl yaklaşık 14 bin hasta pembrolizumab tedavisine başlıyor ve bu hastaların büyük bölümünün yeni enjeksiyon yöntemine geçmesi bekleniyor.

İlaç; akciğer, meme, rahim ağzı, baş-boyun ve cilt kanseri dahil en az 14 farklı kanser türünde kullanılıyor.

Tedavi nasıl çalışıyor?

Pembrolizumab, bağışıklık sisteminin kanser hücrelerini tanıyıp yok etmesini sağlayan bir “kontrol noktası inhibitörü” olarak biliniyor. PD-1 adlı proteini hedef alarak bağışıklık hücrelerinin kanser hücrelerini fark etmesini kolaylaştırıyor.

Bu sayede kemoterapiye alternatif ya da tamamlayıcı bir yöntem olarak pek çok kanser türünde yaşam süresini uzatabiliyor.

Hastalar için daha az hastane, daha çok yaşam

Yeni uygulama yalnızca süreyi kısaltmakla kalmıyor; hasta deneyimini de köklü biçimde değiştiriyor.

• Hastalar saatlerce hastane koltuklarında beklemek zorunda kalmıyor
• Daha az randevu süresi ve daha hızlı taburcu sağlanıyor
• Günlük yaşama dönüş hızlanıyor

NHS yetkilileri, bu yeniliğin hem hastaların yaşam kalitesini artıracağını hem de sağlık sisteminde ciddi kapasite açığı yaratacağını vurguluyor.

NHS’e yıllık 100 bin saat kazanç

Yeni enjeksiyon formunun yalnızca hastalar için değil, sağlık sistemi için de önemli faydaları var.

Uzmanlara göre bu yöntem, hazırlık ve uygulama süreçlerini kısaltarak NHS’e yılda 100 binden fazla saat kazandırabilir.

Bu da daha fazla hastanın daha hızlı tedavi edilmesine olanak sağlayacak.

Daha geniş dönüşümün parçası

Bu gelişme, NHS’in son dönemde hız verdiği “hızlı immünoterapi” dönüşümünün bir parçası. Daha önce nivolumab gibi benzer ilaçlar için de kısa süreli enjeksiyon yöntemleri devreye alınmıştı.

Uzmanlar, bu tür yeniliklerin kanser tedavisinde “hasta odaklı bakım” anlayışını güçlendirdiğini ve sağlık sistemlerinin yükünü hafiflettiğini belirtiyor.

NHS’in devreye aldığı 1 dakikalık immünoterapi iğnesi, kanser tedavisinde hem hasta deneyimini hem de sağlık sistemi verimliliğini dönüştüren önemli bir adım olarak değerlendiriliyor. Saatler süren tedavilerin dakikalara inmesi, modern tıbbın hız ve erişilebilirlik açısından geldiği noktayı da gözler önüne seriyor.

Kararın arkasında ise uzun süreli kullanımın yol açtığı yan etkiler yer alıyor. Uzmanlara göre bu tür ilaçlar, kısa vadede burun tıkanıklığını hızla açsa da birkaç günün ardından etkisi tersine dönebiliyor.

“Rebound” etkisi: İlacın kendisi tıkanıklığa neden olabiliyor

MHRA yetkilisi Thao Huynh, 5 günden uzun süren kullanımın “rebound konjesyon” (geri tepme etkisi) adı verilen bir duruma yol açabileceğini belirtti. Bu durumda burun tıkanıklığı hastalıktan değil, doğrudan ilacın kendisinden kaynaklanabiliyor.

Huynh, “Eğer burun tıkanıklığı 5 gün sonunda devam ediyorsa, bu durum ilacın aşırı kullanımına bağlı olabilir. Bu noktada ürün bırakılmalı ve bir sağlık uzmanına danışılmalıdır” uyarısında bulundu.

Reçetesiz satılıyor ama risksiz değil

Söz konusu spreyler; soğuk algınlığı, grip ve alerjik rinit gibi durumlarda yaygın şekilde kullanılıyor ve eczanelerin yanı sıra marketlerde de reçetesiz olarak satılıyor. Ancak uzmanlar, bu kolay erişimin kullanıcıları yanıltmaması gerektiğini vurguluyor.

Son dönemde İngiltere’de eczacılar da artan şekilde, uzun süreli kullanım nedeniyle kronik burun tıkanıklığı yaşayan hastalarla karşılaştıklarını bildiriyor. Bu durum bazı vakalarda haftalar hatta aylar sürebilen bir bağımlılık döngüsüne dönüşebiliyor.

Alternatifler ve yeni öneriler

MHRA ve sağlık uzmanları, burun tıkanıklığı yaşayan kişilere şu alternatifleri öneriyor:

• Tuzlu su (salin) spreyleri veya burun yıkama çözümleri
• Buhar inhalasyonu
• Alerjiye bağlı durumlarda antihistaminikler
• Uzun süren şikâyetlerde doktor kontrolü

Ayrıca yeni klinik rehberlerde, özellikle çocuklar ve kronik hastalığı bulunan bireylerde bu tür dekonjestanların kullanımına daha fazla dikkat edilmesi gerektiği vurgulanıyor.

Denetimler ve bilgilendirme artıyor

MHRA’nın son kararının ardından, ürün ambalajlarında kullanım süresine ilişkin uyarıların daha görünür hale getirilmesi bekleniyor. Eczacılara da hastaları bilgilendirme konusunda daha aktif rol verilmesi planlanıyor.

Uzmanlara göre bu adım, basit görülen ancak yanlış kullanımda ciddi rahatsızlıklara yol açabilen burun spreylerinin daha bilinçli kullanılmasını sağlayacak.

Yetkililer, eksik bilgilerin özellikle doz aşımı riskini önleyen uyarıları içermediğine dikkat çekti. Buna göre ilaç kutularında “günde en fazla üç tablet alınmalıdır” uyarısının yer almadığı belirtildi.

HANGİ PARTİLER GERİ ÇAĞRILDI?

Geri çağırma kapsamında şu üç parti numarasının etkilendiği açıklandı:

• B51496
• B51497
• B51102

Bu partilere ait ürünlerin eczanelerden toplatılması ve tedarik zincirinden çekilmesi istendi.

DOZ TALİMATLARI VE UYARILAR YOK

Eksik hasta bilgilendirmesi yalnızca doz sınırıyla sınırlı değil. MHRA’ya göre broşürde şu kritik bilgiler de yer almıyor:

• İlk gün için doğru doz kullanımı (ilk gün 2 tablet, ardından 6–8 saat sonra 1 tablet)
• İkinci ve üçüncü günlerde kullanım talimatı
• Görme bozukluğu durumunda göz muayenesi önerisi
• Alerjik reaksiyon ve ciddi cilt reaksiyonları uyarıları
• Kalp hastalığı ve otoimmün hastalık risklerine ilişkin bilgiler
• Kan veya idrar testleri öncesi kullanımın kesilmesi gerektiği bilgisi

Uzmanlar, bu tür eksikliklerin özellikle yanlış doz kullanımına ve yan etki risklerinin göz ardı edilmesine yol açabileceğini vurguluyor.

“İLAÇ DOĞRU KULLANILIRSA GÜVENLİ”

MHRA Baş Güvenlik Sorumlusu Dr. Alison Cave, ilacın doğru talimatlarla kullanıldığında güvenli olduğunu belirterek, eksik bilginin hastaların ilacı doğru kullanmasını zorlaştırabileceğini söyledi.

Yetkililer, hastalara şu önerilerde bulundu:

• Kullandıkları ürünün parti numarasını kontrol edin
• Şüpheli durumlarda eczacıya veya doktora başvurun
• Olası yan etkileri “Yellow Card” sistemi üzerinden bildirin

YENİ GELİŞMELER: ZARAR BİLDİRİMİ YOK

Güncel bilgilere göre, geri çağırmaya konu olan partilerle ilgili şu ana kadar bildirilen ciddi bir hasta zararı bulunmuyor. Ancak kararın “ihtiyati” olarak alındığı ve hasta güvenliğini sağlamak amacı taşıdığı vurgulanıyor.

Sağlık otoriteleri ayrıca eczanelere, ilgili partilere ait ürünlerin satışını derhal durdurmaları ve stokları iade etmeleri talimatını verdi.

NAPRALIeF NEDİR?

Napralief 250 mg, etkin maddesi naproksen olan ve kas-eklem ağrıları, spor yaralanmaları, bel ve boyun ağrıları ile adet sancısının tedavisinde kullanılan bir non-steroid antiinflamatuar ilaç (NSAİİ) olarak biliniyor.

Yetkililer, ilacın tamamen tehlikeli olmadığını ancak eksik bilgilendirme nedeniyle yanlış kullanım riskinin arttığını belirtiyor. Bu nedenle kullanıcıların özellikle belirtilen parti numaralarına dikkat etmesi ve gerekirse sağlık profesyonellerine danışması isteniyor.

Yasanın yürürlüğe girmesi için artık yalnızca Kraliyet onayı bekleniyor. Onayın ardından düzenleme kademeli olarak uygulanmaya başlanacak.

Yeni Nesil İçin “Sigarasız Gelecek” Hedefi

Düzenleme, “dumansız nesil” oluşturma hedefiyle hazırlandı. Buna göre, sigara satış yaşı her yıl otomatik olarak yükseltilmiş olacak. Böylece belirlenen tarihten sonra doğan bireyler hiçbir zaman yasal olarak sigara satın alma hakkı elde edemeyecek.

Yetkililer, bu yaklaşımın klasik yaş sınırı uygulamalarından farklı olarak, sigara kullanımını zaman içinde tamamen ortadan kaldırmayı amaçladığını belirtiyor.

Kapsam Geniş: Elektronik Sigara ve Tütün Ürünleri de Dahil

Yeni yasa yalnızca geleneksel sigaraları değil, tütün içeren diğer ürünleri de kapsıyor. Ayrıca:

• Elektronik sigaralar ve nikotin içeren cihazların satışı daha sıkı kurallara bağlanacak
• Gençleri hedef alan aromalı ürünlere yönelik sınırlamalar getirilecek
• Sigara paketleri ve pazarlama faaliyetlerine yönelik denetimler artırılacak

Perakendecilere yönelik cezaların da ağırlaştırılması planlanıyor. Yasa ihlali durumunda yüksek para cezaları ve lisans iptalleri gündeme gelebilecek.

Halk Sağlığı Açısından Büyük Adım

Uzmanlar, düzenlemeyi son yılların en kapsamlı halk sağlığı hamlelerinden biri olarak değerlendiriyor. İngiltere’de sigara kullanım oranı son yıllarda düşüş eğiliminde olsa da, özellikle gençler arasında elektronik sigara kullanımının artması endişe yaratıyordu.

Sağlık otoritelerine göre bu yasa:

• Kanser ve kalp hastalıkları gibi sigaraya bağlı hastalıkları azaltmayı
• Sağlık sisteminin üzerindeki yükü hafifletmeyi
• Gençlerin nikotin bağımlılığına başlamasını önlemeyi

amaçlıyor.

Tartışmalar da Var

Düzenleme geniş destek görse de bazı eleştiriler de gündemde. Eleştirmenler, uygulamanın bireysel özgürlükleri kısıtlayabileceğini ve yasa dışı satışların artabileceğini savunuyor.

Hükümet ise bu endişelere karşı, denetim mekanizmalarının güçlendirileceğini ve kamu bilincinin artırılacağını vurguluyor.

Kraliyet Onayı Sonrası Süreç Başlayacak

Yasanın Kraliyet onayını almasının ardından yürürlüğe girmesi bekleniyor. Uygulamanın detayları ve geçiş süreciyle ilgili ek düzenlemelerin de kısa süre içinde açıklanacağı belirtiliyor.

İngiltere’nin bu adımı, sigara kullanımını tamamen ortadan kaldırmayı hedefleyen politikalar açısından dünyada örnek bir model olarak gösteriliyor.

Londra’da bu kapsamda Wembley, Eltham ve Finchley bölgelerindeki merkezler doğrudan destek alacak. Yeni cihazlar ve artırılan kapasite sayesinde hastaların hastanelere gitmeden, daha hızlı teşhis alabilmesi hedefleniyor.

Acil Servislerde Kapasite Artışı

Ayrıca 215,5 milyon sterlinlik ayrı bir bütçe ile acil servislerde kapasite artırımı planlanıyor. Bu kapsamda Londra’daki büyük hastane grupları öne çıkıyor:

• Royal Free London NHS Foundation Trust
• Chelsea and Westminster Hospital NHS Foundation Trust
• Imperial College Healthcare NHS Trust

Bu kurumlara bağlı hastanelerde yeni acil servis alanları, ek yatak kapasitesi ve modern ekipman yatırımları yapılacak. Yetkililer, bu adımların özellikle kış aylarında yaşanan yoğunluk krizlerini hafifleteceğini belirtiyor.

Bekleme Listeleriyle Mücadele Hedefi

Pandemi sonrası artan hasta birikimi, İngiltere genelinde sağlık sisteminin en büyük sorunlarından biri olmaya devam ediyor. Güncel verilere göre milyonlarca hasta hâlâ tedavi veya teşhis için bekleme listelerinde yer alıyor. Yeni yatırımların, bu listeleri eritmede kritik rol oynaması bekleniyor.

Department of Health and Social Care yetkilileri, özellikle erken teşhisin hızlandırılmasının hem hastaların yaşam kalitesini artıracağını hem de uzun vadede sağlık sistemine maliyet avantajı sağlayacağını vurguluyor.

Dijitalleşme ve Yeni Teknolojiler Öne Çıkıyor

Son dönemde NHS’in yatırım stratejisinde yalnızca fiziki kapasite artışı değil, aynı zamanda dijital dönüşüm de önemli yer tutuyor. Yapay zekâ destekli görüntüleme sistemleri, uzaktan danışmanlık hizmetleri ve veri odaklı hasta yönetimi çözümleri, yeni merkezlerde daha yaygın kullanılacak.

Uzmanlar, bu teknolojik dönüşümün özellikle kanser ve kronik hastalıkların erken teşhisinde çarpıcı sonuçlar doğurabileceğini ifade ediyor.

Yerel Halk İçin Ne Anlama Geliyor?

Londra’da yaşayanlar için bu yatırımların en somut etkisi, daha kısa bekleme süreleri ve daha hızlı tedaviye erişim olacak. Hastalar, yoğun hastane ortamlarına girmeden yerel teşhis merkezlerinde işlemlerini tamamlayabilecek.

Sağlık otoriteleri, bu adımın yalnızca mevcut yükü azaltmakla kalmayacağını, aynı zamanda gelecekteki sağlık krizlerine karşı sistemi daha dayanıklı hâle getireceğini belirtiyor.

Doktor temsilcilerinden Jack Fletcher, hükümeti “oyun oynamakla” suçladı ve son dakika değişikliğinin dört yıldır devam eden anlaşmazlıkta bir “kırılma noktası” yarattığını söyledi. Fletcher, bu gelişmenin haftalar süren müzakereleri sonuçsuz bıraktığını ve doktorları yeniden grev kararı almaya zorladığını ifade etti.

Hükümetten yalanlama

Hükümet yetkilileri ise iddiaları kesin bir dille reddetti. Yapılan açıklamalarda, teklifin geri çekilmediği, aksine “adil ve makul” bir maaş artışı paketi sunulduğu savunuldu. Yetkililer ayrıca sağlık sisteminin sürdürülebilirliği açısından bütçe sınırlarının dikkate alınması gerektiğini vurguladı.

Grevler yeniden yayılıyor

Taraflar arasındaki anlaşmazlığın derinleşmesiyle birlikte asistan doktor grevlerinin yeniden yayılması bekleniyor. İlk etapta sınırlı bölgelerde başlayan eylemlerin ülke geneline yayılabileceği belirtiliyor. Bu durum, özellikle acil olmayan sağlık hizmetlerinde ciddi aksamalara yol açabilir.

NHS yönetimi ise hastalara yönelik hizmetlerin devamlılığını sağlamak için acil durum planlarını devreye sokmaya hazırlanıyor. Daha önceki grev dalgalarında binlerce randevu ve ameliyat ertelenmişti.

Temel sorun: Reel gelir kaybı

BMA, asistan doktorların maaşlarının son yıllarda enflasyon karşısında ciddi şekilde eridiğini ve “reel olarak büyük bir gelir kaybı” yaşandığını savunuyor. Sendika, maaşların geçmiş kayıpları telafi edecek şekilde artırılmasını talep ediyor.

Hükümet ise yüksek oranlı zamların kamu maliyesi üzerinde baskı yaratacağını ve diğer kamu çalışanlarıyla dengeyi bozabileceğini belirtiyor.

Önümüzdeki süreç

Uzmanlar, tarafların kısa vadede uzlaşmasının zor olduğunu ancak artan kamuoyu baskısının yeni bir müzakere sürecini tetikleyebileceğini değerlendiriyor. Grevlerin uzaması halinde hem hastalar hem de sağlık çalışanları üzerindeki yükün daha da artması bekleniyor.

Tarafların önümüzdeki günlerde yeniden masaya oturup oturmayacağı ise belirsizliğini koruyor.

Her yıl milyonlarca insanda kış soğuklarının neden olduğu hapşırmaların yerini polen kaynaklı hapşırmalar alıyor.

İlkbahar geldiğinde ağaçlar her yıl olduğu gibi polen saçmaya başlıyor; önce fındık ve kızılağaç, ardından ilkbahar boyunca huş, dişbudak ve meşe geliyor; yazınsa çayır ve ot türleri devralıyor.

Polen alerjisi, havadaki polen tanecikleri solunum yolları ve gözlerle temas ettiğinde tetikleniyor. Bağışıklık sistemi bunun üzerine tepki verip histamin salgılıyor; bu da iltihaplanmaya, kan damarlarının genişlemesine ve sonucunda burun akıntısına, gözlerde sulanma ve yanmaya yol açabiliyor.

Polen mevsiminin ne zaman başladığı, ne kadar sürdüğü ve ne kadar şiddetli geçtiği her yıl değişiyor ve hava koşulları ile bitkilerin fizyolojik döngülerine bağlı oluyor.

Belçika kamu sağlığı enstitüsü Sciensano’nun mikoloji ve aerobiyoloji biriminde görevli bilim insanı Astha Tiwari, Euronews Health’e konuştu. “Ağaçlar doğanın bir parçası; polen üretiminde güçlü yılların ardından enerjilerini yeniden depoladıkları daha zayıf bir yılın geldiği bir döngüyü izliyorlar” diyen Tiwari, polen üretiminin ağaçlardan çok enerji aldığını, bu yüzden yoğun polen yıllarını her zaman daha sakin yılların izlediğini de sözlerine ekledi.

Polen mevsimleri giderek daha mı şiddetli geçiyor?

Avrupa nüfusunda polen alerjisinin görülme oranının yüzde 40 civarında olduğu tahmin ediliyor; bu da onu bölgedeki en yaygın alerjenlerden biri haline getiriyor.

Kirlilik ve yaşam tarzındaki değişimler gibi etkenler nedeniyle şehirlerde görülme oranı daha da yüksek.

“Son on yılın sonuçlarına baktığımızda polen mevsimlerinin uzadığını, biraz daha erken başladığını ve polen yoğunluğunun arttığını görüyoruz” diyor Tiwari.

Daha sıcak havanın ağaç ve bitkilerin daha erken çiçek açması için ideal koşulları yaratarak tozlaşma dönemini öne çekmesi nedeniyle bunun muhtemelen iklim değişikliğiyle bağlantılı olduğunu da ekledi.

Belçika, Hollanda ve Lüksemburg genelindeki izleme istasyonlarından 30 ila 44 yıllık polen verilerini izleyen bir çalışma, ağaç türlerinin çoğunda yıllık polen düzeyleriyle zirve değerlerde genel bir artışın yanı sıra polen mevsiminin daha erken başladığını ortaya koydu.

Artan sıcaklıklar ve atmosferdeki karbondioksit yoğunluğunun yükselmesi bitki büyümesini teşvik ediyor ve polen üretimini artırıyor; bu da polen mevsimlerinin uzamasına ve havadaki polen konsantrasyonunun yükselmesine yol açıyor.

Bir alerjene maruz kalma süresi uzadıkça insanlar ona karşı daha duyarlı hale geliyor; dolayısıyla daha fazla bitkinin daha uzun süre boyunca daha çok polen üretmesi, polenle ilişkili alerjilerin artacağı anlamına geliyor.

İngiltere’deki East Anglia Üniversitesi’nden araştırmacılar, ambrosia (ragweed) polenine bağlı saman nezlesi yaşayanların sayısının 2050 yılına kadar 33 milyondan 77 milyona çıkarak iki katına çıkabileceğini tespit etti.

Kendinizi korumak için ne yapabilirsiniz?

Kirlilik ve polen birbirini besleyerek kısır bir döngü oluşturuyor ve insanların duyarlılığını artırıyor.

Hava kirliliğinin, özellikle azot dioksit, ozon ve partikül maddelerin, polen moleküllerini kimyasal olarak değiştirerek onları daha alerjen ve agresif hale getirdiği tespit edildi.

Herkesin polene aynı derecede duyarlı olmadığını belirten Tiwari, havadaki polen yoğunluğunun düşük olduğu durumlarda bile çok hassas kişilerde alerji belirtilerinin ortaya çıkabildiğini kaydetti.

Avrupa İklim ve Sağlık Gözlemevi’ne göre polen alerjisine bağlı reaksiyonlar uyku düzenini bozabiliyor, ruh sağlığını olumsuz etkileyebiliyor, yaşam kalitesini düşürüyor; yetişkinlerde iş gücü kaybına, çocuklarda ise okul başarısının gerilemesine yol açabiliyor.

Yine de insanlar, polenin en yoğun olduğu günlerde maruziyeti en aza indirmek için bazı adımlar atabilir.

Bunun en basit yollarından biri, gün içinde evde pencereleri kapalı tutmak. Evi havalandırmak için ise havadaki polen yoğunluğunun daha düşük olduğu sabah erken saatler veya akşamı tercih etmek daha iyi.

Eve döndükten sonra duş almak ve kıyafetleri değiştirmek de eve taşınan polen miktarını azaltabilir; mümkünse çamaşırları evin içinde kurutmak daha uygundur.

Dışarı çıkarken güneş gözlüğü takmak, polen taneciklerinin göze girmesini engellemeye yardımcı olabilir. Alerjenler yeniden kullanılabilir kontakt lenslerin mercek yüzeyine yapıştığı için tek kullanımlık lensler veya gözlükler daha iyi seçeneklerdir.

Tiwari, deniz meltemi ve daha az bitki örtüsü sayesinde havadaki polen miktarının düşük olduğu kıyı bölgelerinin, alerjisi olan kişiler için daha elverişli olabileceğini de söyledi.

(euronews)

“Toplumsal Baskı Hissediliyor”

Düşük sonrası yaşadığı süreci anlatan Erin Sharkey, izin süresi konusunda büyük bir belirsizlik yaşadığını belirtti.

Miscarriage Association gönüllüsü olan Sharkey, işvereninin destekleyici olmasına rağmen toplumsal olarak işe dönme baskısı hissettiğini söyledi.

Kayıpların Tanınması Amaçlanıyor

Yeni düzenleme ile düşük yaşayan çiftlerin kayıplarının tanınması ve yas sürecine zaman ayrılması hedefleniyor. Uzmanlar, uygulamanın hem çalışan hakları hem de kadın sağlığı açısından önemli bir adım olduğuna dikkat çekiyor.

Diğer Bölgelere Örnek Olabilir

Kuzey İrlanda’da başlatılan uygulamanın, Birleşik Krallık’ın diğer bölgelerinde de hayata geçirilmesi gündemde. Hak savunucuları, benzer düzenlemelerin yaygınlaşması gerektiğini vurguluyor.

Ülkemizde bahar alerjisi görülme oranının yüzde 20 civarında olduğunu ve soğuk algınlığı ile karıştırılmaması gerektiğini vurgulayan Subaşı, "Bahar alerjisi olan kişilerde; burun tıkanıklığı, açık şeffaf renkli burun akıntısı, kaşıntı, geniz akıntısı, gözlerde kızarma, yaşarma, öksürük, koku bozuklukları gibi şikayetler gözlenebilir. Soğuk algınlığında da benzer şikayetler olsa da ayrıca ateş, boğaz ağrısı, baş ağrısı, halsizlik, kırgınlık, üşüme, titreme gibi akut enfeksiyon bulguları da izlenebilir. Soğuk algınlığının 1 haftada düzelmesini bekleriz ancak bahar nezlesi daha uzun sürer" dedi.

Alerjinin şiddeti kişiden kişiye değişebileceğini söyleyen Subaşı, "Kişilerin reaksiyon verdiği alerjen madde sayısı ve çeşidi farklı olabilir. Alerjene maruziyet sıklığı ve süresi farklı olabilir. Kişinin özellikle burun eğriliği gibi üst solunum yolu hastalıkları, akciğer hastalıkları gibi ek hastalıkları, kötü beslenme alışkanlıkları, hava kirliliği, sigara dumanına maruz kalmaları alerji şiddetini arttırabilir. Dolayısı ile bazı kişilerde hafif şikayetlere sebep olup kısa sürerken bazı kişilerde orta ve ağır şikayetlere sebep olup uzun sürebilir." diyerek ek hastalıkları olan kişilerin özellikle dikkatli olması tavsiyesinde bulundu. Bahar alerjisi olduğu halde sağlık kontrolünü ya da tedaviyi reddeden kişilerin karşılaşabileceği sağlık riskleri hakkında da açıklamalarda bulunan Subaşı, "Bahar alerjisi kişinin iş, okul ve sosyal hayatını olumsuz etkiler.

Sinüzite, orta kulak enfeksiyonlarına, uyku bozukluklarına sebep olabilir ve astıma ilerleyebilir. Bahar alerjisi ilkbahar ve yaz döneminde vücudun alerjen maddeye verdiği aşırı reaksiyondur ve tamamen tedavi edilemese de tedavi ile kontrol altına alınabilir. Tedavi yöntemleri arasında özellikle, alerjen maddeden korunma, ilaç tedavisi ve immünoterapi (aşı tedavisi) sayılabilir. İlaç tedavisinde antihistaminikler, kortizonlu burun spreyleri, serum fizyolojik ile burun içi yıkama kullanılabilir. Cilt (prick testi) ve kan testlerinde alerjen madde tespit edilen ancak korunma ve tedaviden yeteri kadar fayda görmeyen hastalarda aşı tedavisi uygulanabilir" dedi.

Geceleri uyanık kalmak için kahveye sarılanlardan mısınız?

ABD'deki Teksas Üniversitesi tarafından yapılan yeni bir araştırma, bu alışkanlığın beklenmedik bir yan etkisi olabileceğini ortaya koydu.

Bilim insanları, gece tüketilen kafeinin dürtüsel davranışları artırabildiğini, bu durumun da riskli veya kontrolsüz eylem olasılığını yükselttiğini saptadı.

Meyve sinekleri üzerindeki deneyler

Hakemli bilimsel dergi iScience'ta yayınlanan çalışma, kafeinin günün farklı saatlerinde tüketilmesinin inhibisyon (engelleme) ve dürtüsellik üzerindeki etkilerini inceledi.

Araştırmada denek olarak, genetik yapıları ve sinir sistemleri insanlarla önemli benzerlikler taşıyan meyve sinekleri kullanıldı.

Araştırmacılar, kafeinin dünyada en çok tüketilen psikoaktif madde olduğunu hatırlatarak, bu popüler içeceğin davranışsal kontrol üzerindeki etkilerini hangi faktörlerin değiştirdiğini keşfetmeyi amaçlıyordu.

Gece tüketimi özdenetimi azaltıyor

Ekip, meyve sineklerini farklı dozlarda ve farklı zaman dilimlerinde kafeinle besledi. Ardından, sineklerin hoşlanmadıkları güçlü bir hava akımına maruz kaldıklarında hareketlerini ne kadar denetleyebildiklerini gözlemleyerek dürtüselliklerini ölçtüler.

Gündüz kafein tüketen sineklerde belirgin bir davranış değişikliği gözlenmedi. Gece kafein tüketen sineklerin ise olumsuz koşullara rağmen hareketlerini baskılayamadıkları ve "pervasızca uçma" gibi dürtüsel davranışlar sergiledikleri görüldü.

Dişi sineklerde daha güçlü etki

Araştırmanın bir diğer çarpıcı sonucu ise cinsiyetler arasındaki farktı.

Hem erkek hem de dişi sineklerin sistemlerinde benzer seviyelerde kafein bulunmasına rağmen, dişiler çok daha yüksek düzeyde dürtüsel davranış sergiledi.

Sineklerde östrojen gibi insani hormonlar bulunmadığı için, bu durumun dişilere özgü başka genetik veya fizyolojik faktörlerden kaynaklandığı düşünülüyor.

Bu bulgular; vardiyalı çalışanlar, sağlık personeli ve askeri personel gibi geceleri kafeine güvenen kişiler için önemli sonuçlar doğurabilir.

(Euronews)

Ancak en büyük hayranlarından bazıları onu yemeklerde kullanmıyor.

Bunun yerine, sağlığa faydalı olduğu düşüncesiyle, suyla seyreltilmiş küçük "shot"lar halinde elma sirkesi tüketme trendi giderek yaygınlaşıyor.

Elma sirkesinin kilo kaybından kan şekeri kontrolüne, bağırsak sağlığından kalp sağlığına kadar pek çok konuda faydalı olduğu iddia ediliyor.

Hatta bazı yerlerde kanser tedavisinde kullanılabileceğine dair iddialar bile var. Ancak ciddi hastalıkları tedavi edebileceğine ya da iyileştirebileceğine dair güvenilir bir bilimsel kanıt bulunmuyor.

Peki elma sirkesinin sağlık ve genel iyilik hali üzerindeki etkilerine dair bu iddiaların ne kadarı doğru?

Elma sirkesi nedir?

Fermente edilmiş elmalardan elde edilen elma sirkesi, filtrelenmiş (berrak) ya da filtre edilmemiş ve pastörize edilmemiş (ham ve organik) olarak satılıyor. İkinci tür bulanık bir görünüme sahip.

Sağlık açısından faydalı olduğu söylenen tür de bu; çünkü içinde faydalı bakterilerden oluşan canlı bir "ana kültür" bulunuyor.

Elma sirkesi, mutfakta çok yönlü bir yardımcı. Yemeklere meyvemsi bir keskinlik ve asidite katmak için ideal olduğu kadar, salatalardan soslara, turşulardan çeşitli tariflere kadar pek çok besine tat katıyor.

Ancak en büyük hayranlarından bazıları onu yemeklerde kullanmıyor.

Bunun yerine, sağlığa faydalı olduğu düşüncesiyle, suyla seyreltilmiş küçük "shot"lar halinde elma sirkesi tüketme trendi giderek yaygınlaşıyor.

Elma sirkesinin kilo kaybından kan şekeri kontrolüne, bağırsak sağlığından kalp sağlığına kadar pek çok konuda faydalı olduğu iddia ediliyor.

Hatta bazı yerlerde kanser tedavisinde kullanılabileceğine dair iddialar bile var. Ancak ciddi hastalıkları tedavi edebileceğine ya da iyileştirebileceğine dair güvenilir bir bilimsel kanıt bulunmuyor.

Peki elma sirkesinin sağlık ve genel iyilik hali üzerindeki etkilerine dair bu iddiaların ne kadarı doğru?

Elma sirkesi nedir?

Fermente edilmiş elmalardan elde edilen elma sirkesi, filtrelenmiş (berrak) ya da filtre edilmemiş ve pastörize edilmemiş (ham ve organik) olarak satılıyor. İkinci tür bulanık bir görünüme sahip.

Sağlık açısından faydalı olduğu söylenen tür de bu; çünkü içinde faydalı bakterilerden oluşan canlı bir "ana kültür" bulunuyor.

Elma sirkesi sağlık için nasıl kullanılıyor?

Sirkenin tedavi amaçlı kullanımı yeni değil.

Milattan Önce 420 yılında Hipokrat yaraları tedavi etmek için sirke kullanmıştı.

Ancak günümüzde internette karşılaşacağınız önerilerin çoğu, her gün suyla seyreltilmiş küçük miktarlarda içilmesi yönünde.

İngiliz Diyetisyenler Derneği sözcüsü ve diyetisyen Nichola Ludlam-Raine bu konuda uyarıyor:

"Elma sirkesi oldukça asidiktir, bu nedenle diş minesinde aşınma ve reflü (mide yanması) gibi riskleri var."

Piyasada elma sirkesi içeren sakızlar ve takviyeler de bulunuyor, ancak bunların ilaç değil, gıda takviyesi olarak düzenlendiğini unutmamak gerekiyor.

Ve elbette elma sirkesini yemeklerde ve gıda hazırlığında kullanmak da mümkün.

Elma sirkesi kilo vermeye ve kan şekeri dalgalanmalarına iyi gelir mi?

Elma sirkesinin kilo vermeye yardımcı olduğu iddiası oldukça tartışmalı.

Bilimsel çalışmalar da çelişkili sonuçlar ortaya koyuyor.

Bazı araştırmalar kilo kaybına katkı sağlayabileceğini öne sürerken, bazıları hiçbir etkisi olmadığını gösteriyor.

Ludlam-Raine bu konuda ikna olmuş değil:

"Kilo kaybı ve kan şekeri düzeylerinin iyileştirilmesiyle ilgili potansiyel faydaların çoğunu diğer sirke türlerinden de elde edebilirsiniz.

"İştahı bastırma ve yüksek karbonhidratlı bir öğünden sonra kan şekeri seviyelerini iyileştirme konusunda şu anda eldeki kanıtlar oldukça sınırlı."

2016 yılında BBC Two'da yayımlanan "Trust Me, I'm A Doctor" ("Güven Bana Ben Doktorum) programı, Aston Üniversitesi ile birlikte elma sirkesinin kilo verme üzerindeki etkisini araştırdı.

Sekiz haftalık deneyin sonuçları, kilo kaybı üzerinde herhangi bir etkisi olmadığını gösterdi.

Kolesterol ve kalp sağlığı açısından faydaları var mı?

Aynı çalışma kilo kaybı üzerinde etkili olmadığını gösterse de elma sirkesinin kolesterol seviyelerini düşürmeye yardımcı olabileceğini ortaya koydu.

Bu bulgular, Coventry Üniversitesi'nden Dr. Cain Clark'ın yaptığı araştırmalarla da destekleniyor.

Bu araştırmalar, düzenli elma sirkesi tüketiminin kolesterolü düşürdüğünü ve "tip 2 diyabetli bireylerde bazı sağlık faydaları sağladığını" ortaya koydu.

Yüksek kolesterol, kalp sağlığı açısından ciddi bir risk faktörü.

Son dönemde yapılan bir veri incelemesi de elma sirkesi tüketiminin, kardiyovasküler hastalığa katkıda bulunan bazı faktörler üzerinde olumlu etkileri olabileceğini öne sürüyor.

Elma sirkesi enfeksiyonla savaşabilir mi?

Dr. Yagnik bu konuda da araştırmalar yürüttü.

Evde yaptığı tesadüfi bir deneme (şüpheli bir yemek yedikten sonra kendini kötü hissetmesi ve elma sirkesi içtikten sonra rahatlama yaşaması) laboratuvar araştırmasına dönüştü.

Yagnik, elma sirkesinin antimikrobiyal etkilerinin E. coli ve MRSA gibi bakterilerle mücadele edip edemeyeceğini test etti.

Sonuçlar olumlu çıktı ve laboratuvar ortamında elma sirkesinin antibiyotikler kadar olmasa da onlara yüzde 90 oranında yakın etkili olabildiğini gösterdi.

Araştırma ayrıca elma sirkesinin iltihabı azaltabileceği yönündeki iddiaları da destekledi.

Ancak Yagnik bu bulguların, elma sirkesinin antibiyotiklerin yerine kullanılabileceği ya da enfeksiyon tedavisinde doğrudan etkisi olabileceği anlamına gelmediğini özellikle vurguluyor.

Elma sirkesi bağırsak sağlığı için iyi mi?

Fermente bir gıda olduğu için çoğu sirke türünün bağırsak sağlığına faydalı olduğu düşünülüyor.

Özellikle ham elma sirkesindeki canlı kültür nedeniyle, bağırsak mikrobiyotası için yararlı olabileceği savunuluyor.

Ancak bağırsak üzerindeki gerçek etkilerini inceleyen çalışmalar oldukça sınırlı ve bu nedenle dikkatli yorumlanmalı.

Sonuç ne kadar parlak?

Peki elma sirkesi gerçekten bu kadar faydalı mı? Genel tabloya bakıldığında, bilimsel kanıtlar sınırlı ve karışık.

Görüşlerine başvurulan tüm uzmanlar, elma sirkesinin sağlık üzerindeki etkileri konusunda kesin sonuçlara varabilmek için daha fazla araştırmaya ihtiyaç olduğunu belirtiyor.

Ve bazı çalışmalar kolesterol düşürme gibi alanlarda umut verse de bu bulgular, elma sirkesinin reçeteli ilaçların yerine kullanılabileceği anlamına gelmiyor.

Ludlam-Raine, "Günde bir elma yemek doktoru uzak tutar" atasözünü hatırlatarak tavsiyesini böyle veriyor:

"Çünkü elma, bağırsak bakterilerini destekleyen lif ve antioksidanlar açısından çok daha zengin."

Ludlam-Raine'in elma sirkesiyle ilgili önerisi ise şöyle:

"Eğer elma sirkesini diyetinize dahil etmek istiyorsanız, onu içmek yerine zeytinyağı ve karabiberle birlikte salata sosu olarak kullanın" diyor.

Not: Herhangi bir sağlık durumunu iyileştirmek istiyorsanız, beslenme düzeninizde değişiklik yapmadan önce mutlaka bir sağlık profesyoneline danışın.

(BBC)

Araştırma süresince 350’den fazla hasta ve yakını BBC ile iletişime geçerek yaşadıkları sorunları paylaştı. Bu kişiler, ilaç kullanımı sonrası kontrolsüz kumar oynama, aşırı cinsel davranışlar, alışveriş bağımlılığı ve ciddi finansal kayıplar gibi sonuçlarla karşılaştıklarını ifade etti.

Uzmanlar bu durumu “dürtü kontrol bozukluğu” olarak tanımlıyor ve hastaların hayatını kökten değiştirebilecek sonuçlar doğurabileceğine dikkat çekiyor.

Hastaların hayatı altüst oldu

BBC’nin ulaştığı vakalarda, bazı hastaların büyük borçlar altına girdiği, evliliklerin sona erdiği ve hatta suç davranışlarının ortaya çıktığı belirtildi. Daha ağır vakalarda ise intihar girişimleri ve psikolojik yıkım dikkat çekti.

Bu tabloya rağmen bazı ilaçların prospektüslerinde söz konusu yan etkilerin “nadir” olarak sınıflandırılması, yani 100 hastadan birinden azını etkilediğinin belirtilmesi ciddi tartışma yarattı.

Bilimsel verilerle çelişen etiketler

Türünün en geniş çalışmalarından biri, Parkinson hastalarında bu ilaçları kullanan her altı kişiden birinin dürtü kontrol bozuklukları yaşadığını ortaya koyuyor. Bu oran, “nadir” tanımının çok üzerinde bulunuyor.

Uzmanlar, yanlış sınıflandırmanın hem hastaların hem de doktorların riskleri yeterince ciddiye almamasına yol açtığını belirtiyor. Özellikle erken teşhis ve ilaç değişimiyle bu yan etkilerin kontrol altına alınabileceği vurgulanıyor.

Resmi kurumdan geri adım

BBC’nin bulgularının ardından İngiltere’nin ilaç güvenliği otoritesi olan Medicines and Healthcare products Regulatory Agency (MHRA), bazı ilaç broşürlerinde “hata tespit edildiğini” kabul etti.

Kurum, ilgili yan etkilerin sınıflandırmasını “nadir” yerine “yaygın” olarak güncelleyeceğini duyurdu. Bu değişiklik, hem doktorların reçeteleme sürecini hem de hastaların bilinçli karar verme sürecini doğrudan etkileyecek.

Uzmanlardan daha güçlü uyarı çağrısı

Nöroloji uzmanları, özellikle Parkinson hastalarının tedavisinde kullanılan dopamin agonisti ilaçlar konusunda daha açık ve güçlü uyarılar yapılması gerektiğini savunuyor.

Hastalara ve ailelerine, davranış değişikliklerini erken fark etmeleri için eğitim verilmesi gerektiği belirtilirken; doktorların da düzenli takip ve açık iletişim kurmasının kritik olduğu ifade ediliyor.

Uzmanlara göre bu tür yan etkiler nadir değil, yönetilebilir risklerdir—ancak bunun için şeffaf bilgi ve erken müdahale şart.

Hastalara kritik uyarı

Uzmanlar, bu tür ilaçları kullanan kişilerin ani davranış değişiklikleri, kontrolsüz harcama, kumar oynama veya alışılmadık dürtüler fark etmeleri durumunda derhal doktorlarına başvurmaları gerektiğini vurguluyor.

Yeni düzenlemeyle birlikte, ilaç güvenliği konusunda daha şeffaf bir döneme girilmesi ve benzer hataların önüne geçilmesi hedefleniyor.

Özellikle 5–7 Mart tarihleri arasında binlerce kişinin katıldığı etkinliklerin, bakterinin hızla yayılmasına neden olduğu düşünülüyor. Kulüp geçici olarak kapatılırken, çalışanlar ve müdavimler arasında da vakalar görüldü.

Can Kaybı ve Vaka Sayıları

Resmî verilere göre:

• 2 kişi hayatını kaybetti (biri üniversite öğrencisi)
• 20 doğrulanmış vaka bulunuyor
• 9 şüpheli vaka inceleniyor

Vakaların büyük kısmının menenjit B (MenB) türü olduğu ve hastaların önemli bölümünün hastanede tedavi altına alındığı bildirildi.

Ulusal Alarm: Binlerce Kişiye Aşı ve Antibiyotik

Salgının yayılmasını engellemek için İngiliz sağlık otoriteleri geniş çaplı bir müdahale başlattı:

• 8 binden fazla aşı uygulandı
• 12 binden fazla kişiye antibiyotik verildi

Ayrıca temaslı takibi kapsamında on binlerce öğrenci ve aileye ulaşıldı. Yetkililer, özellikle üniversite öğrencilerinin şehir dışına çıkmasının yeni küçük kümelere yol açabileceği uyarısında bulunuyor.

“Kontrol Altında mı?” Sorusuna Net Yanıt Yok

Yetkililer salgının “istikrar kazandığını” belirtse de tamamen kontrol altına alındığını söylemek için erken olduğunu vurguluyor.

Bazı vakaların ilk etapta yanlış teşhis edilmesi nedeniyle sayılar revize edilirken, sağlık birimleri yeni vakalara karşı yüksek teyakkuzun sürdüğünü açıkladı.

Uzmanlardan Kritik Uyarı: Belirtiler Saatler İçinde Ağırlaşabilir

Uzmanlar menenjitin hızlı ilerleyen ve ölümcül olabilen bir hastalık olduğuna dikkat çekerek şu belirtilere karşı uyarıyor:

• Yüksek ateş
• Şiddetli baş ağrısı
• Boyun tutulması
• Işığa hassasiyet
• Deride döküntü

Erken müdahalenin hayati önem taşıdığı vurgulanıyor.

İngiltere Genelinde Yayılır mı?

Şu an için riskin genel nüfus açısından düşük olduğu ifade edilse de, öğrencilerin seyahatleri nedeniyle yerel küçük vakalar görülebileceği belirtiliyor.

Sağlık yetkilileri, olayın alışılmadık şekilde kısa sürede çok sayıda vakaya yol açması nedeniyle “olağan dışı” bir salgın olduğuna dikkat çekiyor.

Yetkililer, bölgede invaziv meningokokal hastalık olarak bilinen ağır bir menenjit türünün görüldüğünü bildirdi. Bu hastalık, beyin ve omuriliği çevreleyen zarların iltihaplanmasına neden olurken aynı zamanda kan dolaşımına da yayılabiliyor.

İki genç hayatını kaybetti

Salgın kapsamında 18 ile 21 yaşları arasındaki iki kişi hayatını kaybetti.
Hayatını kaybedenlerden biri University of Kent öğrencisi, diğeri ise Queen Elizabeth’s Grammar School’da 13. sınıf öğrencisi olarak açıklandı.

Yetkililer ayrıca Canterbury çevresinde en az 11 kişinin daha ağır durumda hastanede tedavi gördüğünü duyurdu.

Salgınla bağlantılı toplam vaka sayısının şu ana kadar 13 olduğu belirtiliyor.

Kampüste antibiyotik dağıtımı başladı

UKHSA, hastalığın yayılmasını önlemek için temas etmiş olabilecek kişilere önleyici antibiyotik dağıtımına başlandığını açıkladı.

Canterbury’deki University of Kent kampüsünde yüzlerce öğrencinin antibiyotik almak için uzun kuyruklar oluşturduğu bildirildi. Yetkililer özellikle yakın temaslı kişilerin hızlı şekilde ilaç almasının bulaş riskini önemli ölçüde düşürdüğünü belirtiyor.

Sağlık ekipleri ayrıca vakalarla temas etmiş olabilecek kişileri belirlemek için geniş çaplı temas takibi yürütüyor.

Menenjit nedir?

Menenjit, beyin ve omuriliği çevreleyen zarların enfeksiyonu olarak tanımlanır. Hastalık çoğunlukla bakteri veya virüs kaynaklıdır; bakteriyel menenjit ise daha nadir görülmesine rağmen çok daha ağır seyreder.

Meningokokal menenjit özellikle hızlı ilerleyebilir ve erken tedavi edilmezse ölümcül veya kalıcı nörolojik hasara yol açabilir.

Menenjitin belirtileri

Uzmanlar özellikle şu belirtilerin görülmesi halinde acil tıbbi yardım alınması gerektiğini vurguluyor:

• Yüksek ateş
• Şiddetli baş ağrısı
• Boyun sertliği
• Kusma ve mide bulantısı
• Işığa karşı hassasiyet
• Ciltte mor veya kırmızı döküntüler
• Bilinç bulanıklığı veya uyku hali
• Soğuk el ve ayaklar, kas ağrıları

Belirtiler bazen grip veya diğer viral enfeksiyonlarla karıştırılabildiği için erken teşhis zor olabiliyor.

Nasıl bulaşıyor?

Menenjit bakterileri genellikle:

• Öksürük ve hapşırık damlacıkları
• Öpüşme
• Aynı bardak veya sigarayı paylaşma
• Yakın ve uzun süreli temas

yoluyla bulaşabiliyor.

Bu nedenle yurtlar, öğrenci evleri ve kalabalık sosyal ortamlar bulaş riskinin daha yüksek olduğu yerler arasında gösteriliyor.

Uzmanlardan önlem uyarıları

Sağlık yetkilileri özellikle Canterbury ve Kent bölgesinde yaşayanlara şu önerilerde bulunuyor:

• Menenjit belirtilerine karşı dikkatli olun
• Hastalık şüphesi varsa derhal sağlık kuruluşuna başvurun
• Yakın temaslıysanız önerilen antibiyotikleri kullanın
• Aşı durumunuzu kontrol edin
• Bardak, sigara veya yiyecek paylaşmaktan kaçının

Uzmanlar menenjitin nadir görülmesine rağmen hızlı ilerleyebilen bir hastalık olduğunu ve erken müdahalenin hayat kurtardığını vurguluyor.

Birleşik Krallık’ta YouGov tarafından gerçekleştirilen ve Royal College of Psychiatrists’ın (RCPsych) siparişiyle yapılan son anket, kadınların yalnızca yüzde 28’inin menopozun yeni bir ruhsal hastalığı tetikleyebileceğini bildiğini ortaya koydu.

RCPsych’in raporuna göre bu bilgi eksikliği, sayısız kadının hayati önemdeki bakım hizmetlerinden mahrum kalması anlamına geliyor.

Karmaşanın bir kısmı, birçok belirtinin menopozdan yıllar önce başlamasından kaynaklanıyor. Perimenopoz olarak bilinen geçiş dönemi, hormon seviyelerinin öngörülemez biçimde dalgalanmaya başladığı 40’lı yaşlarda – hatta kimi zaman daha da erken – başlayabiliyor.

Bu süreçte östrojen ve progesterondaki dalgalanmalar yalnızca ateş basmaları ve uyku düzeninin bozulması gibi fiziksel belirtilere değil, aynı zamanda ruh hali ve ruh sağlığında önemli değişimlere yol açabiliyor.

Menopozun kendisi, bir kadının üreme döneminin sonunu ifade ediyor ve art arda 12 ay boyunca adet görülmemesi olarak tanımlanıyor. Dünya Sağlık Örgütü’ne (DSÖ) göre menopoz genellikle 45 ile 55 yaşları arasında gerçekleşiyor.

University College London tarafından yürütülen ve Post Reproductive Health dergisinde yayımlanan ayrı bir çalışma, Siyah kadınların yüzde 88’inin okulda menopozla ilgili hiçbir eğitim almadığını, yarıdan fazlasının (%58) ise 40 yaşına gelene dek kendini bu konuda tamamen bilgisiz hissettiğini gösterdi.

Yaygın ama yeterince fark edilmeyen bir yük

Araştırmalar sorunun boyutunun dikkate değer olduğunu gösteriyor. Avrupa çapında yapılan geniş ölçekli bir çalışma, kadınların yüzde 55’inin menopoz döneminde ruh hali dalgalanmaları, kaygı ya da depresyon gibi psikolojik belirtiler bildirdiğini ortaya koydu.

İsveç’te 2021 tarihli bir ulusal sağlık raporu), kadınların yüzde 60’ının orta ya da şiddetli menopoz belirtileri yaşadığını ortaya çıkardı. Almanya’da ise menopoz dönemindeki kadınların kabaca üçte biri depresif belirtiler bildirdiğini söylüyor.

Diğer bazı araştırmalar, perimenopozun ilk kez ortaya çıkan ağır depresyon riskini yaklaşık yüzde 30 oranında artırabildiğini ve bipolar bozukluğa yatkın kadınlarda manik atak geçirme olasılığını önemli ölçüde yükselttiğini gösteriyor.

Belki de en kaygı verici bulgu, yaklaşık her 6 kadından 1’inin (%16,6) perimenopoz ve menopoz döneminde etkin biçimde saptanmayan ya da tedavi edilmeyen intihar düşünceleri yaşaması. Bu veri, 2026’da Liverpool John Moores University ile Newson Clinic tarafından yayımlanan klinik bir araştırmadan geliyor.

Liverpool John Moores University’de İntihar ve Kendine Zarar Verme Önleme Profesörü olan Pooja Saini, şunları söyledi: ‘Çok fazla kadın, intihar düşüncelerinin hormonal nedenlerini tam olarak yakalamayan değerlendirme araçlarıyla inceleniyor. Bu da hem önlenebilir hem de tehlikeli olan bakım boşlukları yaratıyor.’

Menopoz belirtileri görmezden gelindiğinde

Yapay zekâ destekli menopoz takip uygulaması Menotracker’ın kurucusu ve CEO’su Sonja Rincón için konu son derece kişisel. Bu ay 44 yaşına girerken geriye baktığında, belirtilerinin otuzlu yaşlarının ortalarında başladığını, ancak başlangıçta depresyon olarak yanlış teşhis edildiğini söylüyor.

(euronews)

Yaklaşık 50 yıldır insanlık, bakterilerle savaşını yavaş yavaş kaybediyor. Bu savaşta sahip olduğumuz en güçlü silahlar olan antibiyotikler, ilaçlara direncin yayılmasıyla giderek etkisiz hale geliyor.

Yakın geçmişe kadar kolayca tedavi edilebilen enfeksiyon hastalıkları nedeniyle şu anda her yıl yaklaşık 1,1 milyon kişi hayatını kaybediyor. Acil önlemler alınmazsa, bu sayının 2050'ye kadar sekiz milyondan fazla kişiye çıkması bekleniyor.

Yeni antibiyotiklerin geliştirilmesi, sinir bozucu derecede yavaş ve pahalı bir süreç. 2017 ile 2022 yılları arasında, sadece 12 yeni antibiyotik onaylandı ve bunların çoğu, bakterilerin zaten direnç geliştirdiği mevcut ilaç türlerine benziyordu. İlaç şirketlerinin ilgisizliği ve yetersiz finansman nedeniyle bu alan ihmal edildi.

Fakat şimdi araştırmacılar bu açığı kapatmak istiyor ve bazıları bunu yapabilmek için yapay zekaya güveniyor.

ABD'nin Cambridge kentindeki Massachusetts Teknoloji Enstitüsü'nde tıbbi mühendislik ve bilim profesörü James Collins, "Birkaç gün veya saat içinde kimyasal bileşiklerin bulunduğu devasa kütüphaneleri inceleyerek antibakteriyel aktivite gösterenleri tespit edebiliriz" diyor. Collins ve ekibi, yapay zekanın yardımıyla, ilaçlara karşı yüksek direnç gösteren enfeksiyonlara karşı etkili silahlar olabilecek iki yeni bileşik keşfetti.

Bu, yapay zekanın ilaç keşfinde yeni bir çağ açmasının ve günümüzün en zorlu tıbbi sorunlarından bazılarında umut verici ilerlemeler sağlanmasının sadece tek bir örneği. Bilim insanları, yeni atılımlar umuduyla, yapay zekayı Parkinson hastalığı ve binlerce nadir görülen hastalık gibi henüz bir tedavisi olmayan rahatsızlıklara yöneltiyorlar.

(BBC)

Bu çalışmaya göre ağız ve diş sağlığının kalp krizi üzerinde etkisi olduğu ortaya konuldu. Tampere ve Oxford Üniversiteleri tarafından gerçekleştirilen ortak çalışma, kalp krizlerinin arkasındaki mekanizmaya dair yerleşik tıbbi kanıları kökten değiştirecek veriler sundu.

Araştırma, koroner arterlerde biriken yağlı plakların içerisinde, özellikle ağız florasında bulunan bakterilerin oluşturduğu biyofilm kolonilerini tespit etti.

Damar Plaklarının İçindeki Mikrobiyal Koloniler

Araştırmacılar, koroner arter dokularını incelediklerinde, yağlı plakların derinlerine gömülmüş viridans streptokok türü bakterilerle karşılaştı. Bu bakteriler, oluşturdukları “biyofilm” tabakaları sayesinde bağışıklık sisteminden ve antibiyotik tedavilerinden yıllarca gizlenerek damar çeperinde “uyku modunda” bekleyebilmektedir.

Viral Enfeksiyonların Tetikleyici Rolü

Vücut; grip veya COVID-19 gibi viral bir enfeksiyonla karşılaştığında, sistemik bağışıklık yanıtı bu mikrobiyal kolonileri aktive etmektedir.

Uyanan bakterilerin yol açtığı ani ve yoğun enflamasyon, damar plağının bütünlüğünü bozarak yırtılmaya ve neticesinde ölümcül pıhtı oluşumuna zemin hazırlamaktadır. Bu mekanizma, enfeksiyon sonrası artan kalp krizi vakalarına biyolojik bir açıklama getirmektedir.

Kolesterol ve Bakteriyel Dinamik İlişkisi

2025 yılında Journal of the American Heart Association dergisinde yayımlanan bulgular, kolesterolün tek başına bir risk faktörü olmadığını göstermektedir.

Kolesterol plak oluşumunda temel faktör olmaya devam ederken, bakteriyel yükün bu plakları istikrarsızlaştıran kritik bir tetikleyici olduğu kanıtlanmıştır.

Kardiyovasküler Tıpta Yeni Dönem

Bu keşif, ağız sağlığının kardiyovasküler koruma protokollerinin ayrılmaz bir parçası haline gelmesine kapı aralamaktadır. Gelecekte, kalp krizi risk değerlendirmesinde enfeksiyon taramalarının rutin hale gelmesi ve plak içi bakterileri hedefleyen aşı veya spesifik tedavi yöntemlerinin geliştirilmesi beklenmektedir.

The Lancet Oncology dergisinde yayımlanan ve Küresel Hastalık Yükü Araştırması tarafından hazırlanan analiz, artışın temel nedenleri arasında dünya nüfusunun büyümesi ve yaşlanmasını gösteriyor. Buna rağmen kanser görülme sıklığı ve ölüm oranlarının genel olarak sabit kaldığı belirtiliyor.

Meme kanseri, dünya genelinde kadınlar arasında en yaygın kanser türü olmaya devam ediyor. 2023 yılında kadınlarda görülen her dört kanser vakasından biri meme kanseri olarak kaydedildi.

Araştırmaya göre 2023’te dünya genelinde yaklaşık 2,3 milyon yeni vaka, 764 bin ölüm ve 24,1 milyon engelliliğe ayarlanmış yaşam yılı (DALY) kaydedildi. DALY, erken ölüm ve hastalık nedeniyle kaybedilen sağlıklı yaşam yıllarını ölçmek için kullanılan bir gösterge olarak tanımlanıyor.

Risk faktörleri değişiyor

Araştırma, meme kanseri risk profilinin son yıllarda önemli ölçüde değiştiğini ortaya koydu. Obezite artışı, erken ergenlik, geciken doğum, ve menopoz yaşının ilerlemesi gibi üreme ve yaşam tarzı değişimleri risk faktörlerini yeniden şekillendiriyor.

Davranışsal faktörlerin, 2023’te küresel meme kanseri yükünün yüzde 28’ini oluşturduğu belirtiliyor. Bu da yaklaşık 6,8 milyon sağlıklı yaşam yılının hastalık, sakatlık veya erken ölüm nedeniyle kaybedildiği anlamına geliyor.

Risk faktörleri arasında yüksek kırmızı et tüketimi, tütün kullanımı, yüksek kan şekeri, yüksek vücut kitle indeksi, alkol tüketimi ve düşük fiziksel aktivite öne çıkıyor.

Uzmanlar, meme kanseri yükünün önemli bir kısmının değiştirilebilir yaşam tarzı faktörleriyle bağlantılı olduğuna dikkat çekerek, sağlıklı yaşam alışkanlıklarının yaygınlaştırılmasının hastalığın gelecekteki seyrini değiştirebileceğini vurguluyor.

Ülkeler arasında büyük farklar var

Son 30 yılda yüksek gelirli ülkelerde meme kanseri ölüm oranları ve DALY değerleri yaklaşık yüzde 30 azaldı. Ancak buna rağmen bu ülkelerde yaşayan kadınlar, küresel meme kanseri ölümlerinin yüzde 61’ini oluşturuyor.

2023 verilerine göre meme kanseri görülme oranı en yüksek ülkeler arasında Monako, Andorra, Fransa, Almanya ve İrlanda yer aldı. Avrupa’da ise en düşük oranlar Arnavutluk, Ukrayna, Moldova, Rusya ve Bulgaristan’da görüldü.

Uzmanlar, yüksek görülme oranlarının her zaman olumsuz bir tablo anlamına gelmediğini belirtiyor. Erken teşhis programları, düzenli taramalar ve gelişmiş tedavi yöntemleri sayesinde yüksek gelirli ülkelerde hastaların hayatta kalma oranlarının daha yüksek olduğu ifade ediliyor.

Buna karşılık, meme kanseri yükünün giderek düşük ve orta gelirli ülkelere kaydığı ve bu ülkelerde geç teşhis ile sınırlı sağlık hizmetlerine erişimin ölüm oranlarını artırdığı uyarısı yapılıyor.

(euronews)

Şu anda 10 haftalık olan Hugo’nun sağlık durumunun iyi olduğu belirtilirken, anne Grace Bell yaşadığı süreci “umut, endişe ve sabrın iç içe geçtiği uzun bir yolculuk” olarak tarif etti. Bell, yaptığı açıklamada, “Hugo bizim için tam anlamıyla bir mucize. Bu yöntemin mümkün kıldığı bir hayat… Ona her baktığımda bilimin ve doktorlarımızın emeğini görüyorum” ifadelerini kullandı.

Çığır Açan Operasyon

Operasyonda görev alan cerrahlar ve uzman ekip, doğumu “çığır açan bir an” olarak nitelendirdi. Uzmanlara göre uygulanan yöntem, daha önce benzer teşhis nedeniyle anne olma şansı son derece düşük görülen ya da ciddi risklerle karşı karşıya kalan kadınlar için yeni bir umut kapısı aralıyor.

Hastane yetkilileri, operasyonun multidisipliner bir ekip tarafından planlandığını ve uzun süren hazırlık sürecinin ardından başarıyla gerçekleştirildiğini belirtti. Süreçte kadın doğum uzmanları, cerrahlar, anestezi ekipleri ve yenidoğan uzmanlarının koordineli çalıştığı vurgulandı.

Benzer Teşhislere Umut

Uzmanlar, bu doğumun yalnızca bir aile için değil, aynı durumla mücadele eden pek çok kadın için de umut verici olduğunu ifade ediyor. Yeni yöntemin, uygun hastalarda güvenli ve etkili bir seçenek sunabileceği; ancak her vaka için ayrıntılı değerlendirme gerektiği belirtiliyor.

Tıp çevrelerinde büyük yankı uyandıran gelişmenin, ilerleyen dönemde bilimsel yayınlarla detaylandırılması ve daha geniş hasta gruplarında uygulanabilirliğinin araştırılması bekleniyor.

Grace Bell ise sürecin sonunda oğlunu kucağına almanın tüm zorluklara değdiğini söylüyor: “Bu hikâye sadece bizim değil. Eğer başka bir kadına umut olabiliyorsa, yaşadıklarımızın çok daha büyük bir anlamı var.”

Hugo’nun doğumu, modern tıbbın geldiği noktayı gözler önüne sererken, Birleşik Krallık’ta yenilikçi üreme ve cerrahi tekniklerin geleceğine dair de güçlü bir işaret olarak değerlendiriliyor.

Karar, yaklaşık 40 yılı aşkın süredir uygulanan ve bu tür talepleri sınırlayan yerleşik içtihadı tersine çevirdi. Önceki uygulamada, doğumdan itibaren ağır engellilik hali bulunan çocukların, varsayımsal bir kariyer ve gelir kaybı üzerinden tazminat talep edemeyeceği kabul ediliyordu. Yüksek Mahkeme ise bu yaklaşımın, en ağır şekilde etkilenen mağdurları sistematik olarak dezavantajlı konuma düşürdüğünü değerlendirdi.

“Tarihi bir adaletsizlik düzeltildi”

Kararı değerlendiren hukukçular, mahkemenin özellikle eşitlik ve hakkaniyet ilkelerine vurgu yaptığını belirtiyor. Uzmanlara göre, daha hafif yaralanmalarda gelecekteki kazanç kaybı hesaplanabilirken, en ağır vakalarda bu hakkın tamamen dışlanması çelişkili bir tablo yaratıyordu. Yeni içtihatla birlikte, mahkemeler doğum ihmali sonucu çalışma hayatına hiç katılamayacak çocuklar için de varsayımsal bir gelir projeksiyonu yaparak tazminat hesaplayabilecek.

Kararın, aileler açısından yalnızca maddi değil, sembolik bir anlam da taşıdığı ifade ediliyor. Zira birçok aile, çocuklarının yaşam boyu bakım masraflarının yanı sıra, potansiyel bir yaşam ve kariyer hakkının da tanınmasını talep ediyordu.

NHS için mali sonuçlar

Öte yandan kararın, kamu sağlık sistemi üzerinde önemli mali etkiler doğurabileceği belirtiliyor. İngiltere’de kamu sağlık hizmetlerini yürüten National Health Service’in (NHS), doğum ihmali davalarında daha yüksek tutarlarda tazminat ödemek zorunda kalabileceği değerlendiriliyor.

Uzmanlar, özellikle ağır beyin hasarı vakalarında halihazırda milyonlarca sterlini bulan bakım ve yaşam giderlerine ek olarak “kayıp yıllar” kaleminin de eklenmesiyle toplam tazminat miktarlarının ciddi ölçüde artabileceğine dikkat çekiyor. Bu durumun, NHS’in sigorta ve tazminat fonları üzerinde baskı yaratabileceği ifade ediliyor.

Yeni dönemin başlangıcı

Karar, sağlık ihmali hukukunda yeni bir dönemin başlangıcı olarak görülüyor. Hukuk çevreleri, alt derece mahkemelerinin önümüzdeki süreçte bu içtihadı nasıl uygulayacağını ve tazminat hesaplamalarında hangi kriterleri esas alacağını yakından izleyecek.

Birçok gözlemciye göre, Yüksek Mahkeme’nin bu adımı, doğumda ağır yaralanan çocukların hukuki statüsünü güçlendirirken, sağlık hizmetlerinde hesap verebilirlik ve hasta güvenliği tartışmalarını da yeniden gündemin üst sıralarına taşıyacak.