BBC'ye göreve gelmesinin ardından verdiği ilk kapsamlı röportajda konuşan Burnham, sosyal bakım hizmetlerindeki yetersizliklerin yalnızca yaşlıları ve engellileri değil, doğrudan sağlık sistemini de olumsuz etkilediğini söyledi.

Başbakan, mevcut yapının hastaneler üzerinde ciddi bir baskı oluşturduğunu belirterek şu ifadeleri kullandı:

"Sosyal bakım sistemini düzeltmezsek NHS, aslında hastaneye gelmek zorunda olmayan kişilere bakım vermeye çalışmanın yükü altında çökecek."

Burnham, hastanelerde tıbben taburcu edilmeye hazır olmasına rağmen evde veya bakım merkezlerinde uygun destek bulunamadığı için yatmaya devam eden binlerce hastanın bulunduğunu, bunun da acil servislerde bekleme sürelerini ve ameliyat kuyruklarını artırdığını vurguladı.

Yaşlanan nüfus sistemi zorluyor

İngiltere'de yaşlı nüfusun hızla artması, sosyal bakım hizmetlerine olan talebi her geçen yıl yükseltiyor.

Uzmanlara göre bakım personeli açığı, yerel yönetim bütçelerindeki kısıtlamalar ve artan bakım maliyetleri nedeniyle birçok aile yakınlarının bakımını kendi imkânlarıyla üstlenmek zorunda kalıyor.

Hükümet kaynakları, sosyal bakım reformunun yalnızca yaşlı bakımını değil;

• evde bakım hizmetlerinin güçlendirilmesini,
• bakım çalışanlarının ücret ve çalışma koşullarının iyileştirilmesini,
• yerel yönetimlere ek kaynak sağlanmasını,
• NHS ile sosyal bakım hizmetleri arasındaki koordinasyonun artırılmasını

hedeflediğini belirtiyor.

Sosyal yardım sisteminde de değişiklik sinyali

Burnham, röportajında sosyal yardım (welfare) sistemine ilişkin planlanan değişikliklere de değindi.

Çalışabilecek durumda olan daha fazla kişinin yeniden istihdama kazandırılmasının hedeflendiğini belirten Başbakan, sosyal yardımların tamamen kesilmesi yerine insanların iş gücüne dönüşünü kolaylaştıracak yeni bir model üzerinde çalıştıklarını söyledi.

Hükümetin yaklaşımının, yalnızca tasarruf sağlamaya değil, uzun vadede ekonomik büyümeyi desteklemeye odaklanacağını ifade eden Burnham, çalışma hayatına dönüşü teşvik edecek eğitim, rehabilitasyon ve sağlık desteklerinin de reform paketinin önemli parçaları arasında yer alacağını dile getirdi.

NHS üzerindeki baskı büyüyor

Ulusal Sağlık Hizmeti (NHS), son yıllarda artan hasta sayısı, personel eksikliği ve finansman baskısı nedeniyle tarihinin en yoğun dönemlerinden birini yaşıyor.

Acil servislerde uzun bekleme süreleri, planlı ameliyatlarda uzayan listeler ve aile hekimlerine erişimde yaşanan sıkıntılar kamuoyunun en önemli gündem maddeleri arasında bulunuyor.

Sağlık uzmanları, hastanelerde tıbbi tedavisi tamamlanan ancak sosyal bakım desteği bulunmadığı için taburcu edilemeyen hastaların oluşturduğu "yatak işgali" sorununun, NHS kapasitesini önemli ölçüde azalttığını belirtiyor.

Muhalefet de reform çağrısı yapıyor

Sosyal bakım sistemi uzun yıllardır İngiliz siyasetinin çözüm bekleyen en önemli sorunlarından biri olarak görülüyor.

Farklı hükümetler çeşitli reform planları açıklasa da finansman modeli ve bakım hizmetlerinin nasıl sürdürülebilir hale getirileceği konusunda kalıcı bir uzlaşma sağlanamadı.

Burnham hükümeti ise bu kez sosyal bakım reformunu sağlık sisteminin geleceğiyle doğrudan bağlantılı bir mesele olarak ele alıyor.

Başbakan, hükümetinin önümüzdeki aylarda ayrıntılı reform paketini kamuoyuna sunacağını belirterek, "NHS'yi korumanın yolu yalnızca hastanelere daha fazla kaynak aktarmaktan değil, insanların doğru zamanda doğru bakım hizmetini almasını sağlayacak sosyal bakım sistemini kurmaktan geçiyor." değerlendirmesinde bulundu.

Hükümetin hazırlayacağı reform paketinin, NHS üzerindeki yükü hafifletmesi, yaşlı ve bakıma muhtaç bireylerin yaşam kalitesini artırması ve uzun yıllardır çözüm bekleyen sosyal bakım krizine kalıcı bir çerçeve oluşturması hedefleniyor.

Tartışmanın merkezinde, Bütçe Sorumluluğu Ofisi'nin (OBR) yayımladığı uzun vadeli mali görünüm raporu bulunuyor. Raporda, devlet emeklilik yaşının mevcut takvim yerine 2037-2039 yılları arasında 68'e yükseltilmesinin kamu maliyesi açısından temel varsayım olarak değerlendirildiği ifade edilirken, bu değişikliğin gecikmesi halinde devlet bütçesine yıllık yaklaşık 6 milyar sterlin ek yük bineceği öngörüldü.

Bu değerlendirme, özellikle 1971-1977 yılları arasında doğan yaklaşık 5 milyon kişiyi yakından ilgilendirdiği gerekçesiyle geniş yankı uyandırdı.

Hükümet: "Yasa değişmedi"

Artan tartışmalar üzerine açıklama yapan Emeklilik Bakanı Torsten Bell, emeklilik yaşının erkene çekildiğine ilişkin haberlerin mevcut hükümet kararı olarak değerlendirilmemesi gerektiğini söyledi.

Bell, yürürlükteki mevzuata göre devlet emeklilik yaşının hâlâ 2044-2046 yılları arasında 68'e yükseleceğini belirterek, hükümetin bu takvimi değiştiren herhangi bir karar almadığını vurguladı. Ayrıca önceki Muhafazakâr hükümetin 68 yaşın daha erken uygulanmasını istediğini, ancak bunun hiçbir zaman yasalaşmadığını da hatırlattı.

Hazine Bakanlığı da benzer bir açıklama yaparak mevcut yasal düzenlemenin değişmediğini ve emeklilik yaşına ilişkin üçüncü resmi incelemenin devam ettiğini doğruladı. İncelemenin tamamlanmasının ardından hükümetin nihai kararını açıklaması bekleniyor.

Mali baskılar artıyor

OBR, İngiltere'nin hızla yaşlanan nüfusu nedeniyle emeklilik harcamalarının önümüzdeki yıllarda ciddi biçimde yükseleceğine dikkat çekiyor.

Rapora göre devlet emekliliği harcamalarının önümüzdeki yarım yüzyılda milli gelirin yaklaşık yüzde 5'i seviyesinden yüzde 9'una yaklaşması bekleniyor. Bu artışın en önemli nedenleri arasında yaşam süresinin uzaması ve emekli maaşlarını enflasyon, ücret artışı veya yüzde 2,5'in en yükseğine göre artıran "Triple Lock" sistemi gösteriliyor.

Ekonomistler, emeklilik yaşının artırılması, Triple Lock sisteminin gözden geçirilmesi veya vergi düzenlemeleri gibi seçeneklerin önümüzdeki yıllarda kamu maliyesinin en önemli başlıklarından biri olacağını değerlendiriyor.

OECD de reform çağrısı yaptı

Emeklilik sistemi üzerindeki baskı yalnızca OBR tarafından değil, uluslararası kuruluşlar tarafından da gündeme getiriliyor.

OECD geçen hafta yayımladığı değerlendirmede, mevcut Triple Lock sisteminin uzun vadede kamu maliyesi üzerinde önemli yük oluşturacağını belirterek hükümete emeklilik reformlarını değerlendirme çağrısında bulundu. Ancak Başbakan Andy Burnham hükümeti, mevcut parlamento dönemi boyunca Triple Lock uygulamasını koruma taahhüdünü sürdürdüğünü açıkladı.

Karar henüz verilmedi

Uzmanlar, kamuoyunda oluşan "68 yaş kesinleşti" algısının doğru olmadığını vurguluyor.

Şu aşamada yürürlükte bulunan yasa değişmediği için devlet emeklilik yaşı 2026-2028 döneminde 67'ye, ardından 2044-2046 döneminde 68'e yükselecek. Ancak devam eden üçüncü resmi inceleme sonucunda hükümetin farklı bir takvim önermesi ve bunun Parlamento tarafından yasalaştırılması halinde bu tarihler değişebilecek.

Bu nedenle OBR'nin raporunda yer alan 2037-2039 takvimi hükümetin kesinleşmiş politikası değil, kamu maliyesine ilişkin bir varsayım ve olası senaryo olarak değerlendiriliyor.

Ana muhalefet Cumhuriyet Halk Partisi'nin (CHP) seçilmiş lideri ve Grup Başkanı Özgür Özel, salı günü yapılan parti grup toplantısında, yeni bir siyasi parti kuracaklarını açıkladı.

Özgür Özel, CHP'de yaptığı son grup toplantısında yeni partiyi kuracaklarını açıkladı. Yeni oluşumun TBMM'de ana muhalefet partisi olacağını söyleyen Özel, Kılıçdaroğlu'na yaklaşık 2 milyon üyeyle seçime gitme çağrısı yaparak 'Hodri meydan,' dedi.

Ana muhalefet Cumhuriyet Halk Partisi'nin (CHP) seçilmiş lideri ve Grup Başkanı Özgür Özel, salı günü yapılan parti grup toplantısında, yeni bir siyasi parti kuracaklarını açıkladı.

onuşmasını "mecbur bırakılmış, vakti gelmiş hüzünlü bir vedanın eşiği" olarak nitelendiren Özel, "Bugün bu kürsüye her zamankinden farklı duygularla belki de vakti gelmiş bir vedanın hüznünü taşıyarak çıktım. Hep beraber tarihi bir kavşaktayız," dedi ve buna karşılık yeni bir başlangıcın umudunu taşıdıklarını ifade etti.

CHP'nin TBMM grup kürsüsüne veda edeceklerini ancak ana muhalefet partisi konumunu koruyacaklarını iddia eden Özel, teknik işlemlerin ardından milletvekilleriyle birlikte kuracakları partinin "TBMM'nin ana muhalefet partisi olacağını" iddiasını sundu.

Siyasette "gömlek çıkarmadıklarını", ülkenin geleceği için "ateşten bir gömlek giydiklerini" söyleyen Özel, hedeflerinin ana muhalefette kalmak değil iktidara gelmek olduğunu vurgulayarak, "Artık ana muhalefet partisi grup kürsüsüne veda edip iktidar partisi grup kürsüsüne kavuşacağımız günleri sayıyoruz," ifadelerini kullandı.

Yeni parti kararının bir ayrılık veya vazgeçiş olarak değerlendirilmemesi gerektiğini savunan Özel, "Bu, Türkiye'de değişimi daha güçlü şekilde sürdürmenin ve iktidara yürüyüşün kararlı adımlarıdır," dedi.

Geçiş süreci kademeli yürütülecek

Özel, milletvekillerinin katılımıyla kurulacak partiye belediye başkanları, belediye meclisi üyeleri ve diğer yöneticilerin hemen geçmesi yönünde baskı yapılmamasını istedi.

Sürecin planlanan bir takvim doğrultusunda ilerleyeceğini belirten Özel, "Yarın sabah kimse belediye başkanına 'Sen niye geçmedin?', belediye meclisi üyesine 'Hâlâ niye buradasın?' demesin," diye konuştu.

Yeni oluşumun "doğru takvimlendirilmiş, doğru hazırlanmış ve riskleri analiz edilmiş" bir planla büyütüleceğini söyleyen Özel, geçiş sürecindeki temel ilkelerini "Kimseyi geride bırakmayacağız," sözleriyle açıkladı.

Özel, kendileriyle birlikte olmadığını açık biçimde ilan etmeyen herkesin bu siyasi yürüyüşün parçası olarak görülmesi gerektiğini belirtti.

"Ben yeni partide yokum, Özgür Özel ve arkadaşlarıyla birlikte değilim" dediği doğrudan duyulmayan herkesin kendileriyle hareket ettiğini savunan Özel, belediye başkanlarının da sürecin dışında bırakılmayacağını söyledi.

Ekrem İmamoğlu, Mansur Yavaş, Zeydan Karalar ve Vahap Seçer'in isimlerini anan Özel, "Bu iktidar yürüyüşünde ne Ekrem İmamoğlu'nu ne Mansur Yavaş'ı geride bırakırız. Ne Zeydan Karalar Adana'da ne Vahap Seçer Mersin'de kalır," dedi.

Kılıçdaroğlu'na 'Hodri meydan' çağrısı: Yüzde 90'ın altındaki oyu güvensizlik sayarım

Kemal Kılıçdaroğlu'na seslenen Özel, CHP genel başkanının yaklaşık iki milyon üyenin katılacağı bir seçimle belirlenmesi çağrısında bulundu.

Yarıştıkları kurultayın veya son kurultayın delegeleriyle de sandığa gitmeye hazır olduğunu belirten Özel, "En doğrusu, iki milyon üyemizin her biriyle sandığı ortaya koyalım. Genel başkana onlar karar versin. Yüzde 90'ın altındaki oyu güvensizlik sayarım, partinin önünü açarım. Hodri meydan, var mısın?" dedi.

Bu noktayı siyasi mücadelede kritik bir eşik olarak nitelendiren Özel, "Tarih bir yerde kırılacaksa burada kırılacak. İnceldiği yerden kopacaksa burada kopacak," ifadelerini kullandı.

Özel, Kılıçdaroğlu'na yönelik sözlerini, "Kimse bana particilik oynamayacak. Ya Cumhuriyet Halk Partili gibi davranılacak ya da Saray'dan alınan talimatlar unutulacak," diye sürdürdü.

Yaşanan süreçte kişi ve kurumların takındığı tutumları unutmayacaklarını söyleyen Özel, "Size söz veriyorum, her şey bittiğinde asla unutkan olmayacağız. Her şey bitecek ama hep birlikte hatırlayacağız," dedi.

Yapılanların zaman içinde unutulup sorumluların yanına kâr kalacağının düşünülmemesi gerektiğini belirten Özel, "Zalimi zalim, mazlumu mazlum; tembeli tembel, emek vereni çalışkan; sinip kaçanı korkak, sorumluluk alanı kahraman olarak anacağız. Dost olanı da olmayanı da bugünlerdeki tutumunu unutmadan hatırlayacağız. Millet de hatırlayacak," ifadelerini kullandı.

Konuşmasını "Tarih kaydediyor. Tarih herkesi bugünlerde nasıl duruyorsa öyle yazacak," sözleriyle sürdürdü.

'Türkiye İttifakı' için geniş katılım çağrısı

Özel, yeni oluşumun yalnızca sosyal demokrat seçmene seslenen bir parti olmayacağını belirterek farklı siyasi kesimlere "Türkiye İttifakı" çatısı altında birlikte hareket etme çağrısı yaptı.

Yerel seçimlerde yüzde 25 seviyesinden yüzde 38'e ulaşırken sosyal demokratlar, muhafazakâr demokratlar, milliyetçi demokratlar, Kürt demokratlar, sosyalistler ve liberal demokratlarla birlikte hareket ettiklerini savunan Özel, bu yaklaşımı sürdüreceklerini söyledi.

"Atatürk'le, Misak-ı Milli sınırlarıyla ve Cumhuriyet ile sorunu olmayan bütün demokratları Türkiye İttifakı'nda kucaklamaya, birlikte iktidara yürümeye davet ediyorum," diyen Özel, yeni partinin geniş bir demokratik birliktelik oluşturmayı hedefleyeceğini belirtti.

Özel; kontrollü muhalefeti, bitmeyen kutuplaşmaları, insanları karşı karşıya getiren siyasi dili, devleti partiye dönüştüren yaklaşımı ve siyaseti hukuk yoluyla şekillendirme girişimlerini reddettiklerini söyledi.

Yeni bir siyasi rekabet anlayışı oluşturacaklarını savunan Özel, eski ve yozlaşmış siyaset anlayışını geride bırakarak "yeni nesil siyaset" kurmayı amaçladıklarını ifade etti.

'Partinin adı ve logosu değişir ancak bizi bölemezler'

Özel, yeni parti kararının CHP kadrolarında bir bölünmeye yol açmayacağını savundu.

"Partinin adı değişir, logosu değişir, gün gelir devran değişir. Ayrı düşenler birleşir ama bizim birlikteliğimizi bölemezler," diyen Özel, bu birlikteliğin 103 yıllık bir siyasi geleneğe dayandığını söyledi.

CHP binalarından ayrılmalarının partinin tarihsel mirasından vazgeçtikleri anlamına gelmediğini belirten Özel, "Biz binayı terk ettik ama çıkarken mirası, emaneti alıp çıktık. Miras bizdedir, meşruiyet bizdedir, yetki bizdedir, görev bizdedir," ifadelerini kullandı.

Konuşmasının yeni partiye ilişkin bölümünü salondakilere yönelttiği "Yeni bir yol açmaya var mısınız?" sorusuyla tamamlayan Özel, "Yolları kapattılar, yeni bir yol açıyoruz. Yeni yolda hep birlikte yürüyeceğiz, iktidara yürüyeceğiz," dedi.

Kılıçdaroğlu'na kurultay tepkisi

Özel, konuşmasının devamında CHP'deki kurultay ve "butlan" tartışmalarına değindi. Sürecin çözülmesi için bütün hukuki ve siyasi yolları denediklerini söyleyen Özel, parti yönetimine kurultay çağrısı yaptıklarını ancak bu talebin karşılanmadığını belirtti.

Tedbir kararının kurultaya engel olmadığını savunan Özel, 32 hukuk profesörü ile ilgili kanunun hazırlanmasında görev alan üç akademisyenin de aynı yönde görüş bildirdiğini aktardı. Özel, "Tedbir kararı kurultaya engel değildir. Aksine kurultay yapılmasını zorunlu kılar," dedi.

İlgili kanunun hazırlanmasında görev alan üç hukuk profesörünün de aynı değerlendirmeyi yaptığını belirten Özel, tedbir kararının kurultayı engellemek bir yana, parti iradesinin yeniden oluşturulmasını zorunlu hale getirdiğini savundu.

Özel, dokuz milletvekili ile dört PM üyesinin ihraç süreçleri üzerinden Parti Meclisindeki çoğunluğun düşürülmeye çalışıldığını öne sürdü. Altmış kişilik PM'nin üye sayısının 23'e kadar gerilediğini belirten Özel, bu durumda kanun gereği kurultayın derhal toplanması gerektiğini söyledi.

Kurultay talebiyle bin 40 delegeden imza toplandığını belirten Özel, bu delegelerin yaklaşık 500'ünün 2023'teki genel başkanlık seçiminde Kemal Kılıçdaroğlu'na oy verdiğine dikkat çekti.

Özel, söz konusu delegelerin önceki tercihlerinden bağımsız olarak partinin geleceği için yeniden kurultay istediğini savundu.

Kadın ve gençlik kollarına müdahale eleştirisi

Özel, "butlan" kararının ardından seçilmiş il ve ilçe örgütlerine müdahale edildiğini ileri sürdü.

Geçmişte Kılıçdaroğlu döneminde görev yapan bazı il başkanlarının daha sonra yeniden seçildiğini ancak kendisine destek verdikleri için görevden alındığını savunan Özel, 74 seçilmiş il başkanının grup toplantısına katıldığını söyledi.

Bilecik'te kadın üyeler tarafından seçilen kadın kolları il başkanının görevden alındığını belirten Özel, kadınların iradesine Ankara'dan atanan erkek yöneticilerin müdahale ettiğini ifade etti.

Benzer müdahalelerin gençlik kollarında da yaşandığını öne süren Özel, "Otuz yaş altındaki gençlerin seçtiği gençlik kolları başkanlarını, 70 yaş üstündekiler Ankara'dan belirliyor," dedi.

Özel, bu müdahalelerin kaynağında "butlan" kararının bulunduğunu savunarak, "Kadının seçtiğine karşı Saray'ın seçtirdikleri, gençlerin seçtiğine karşı Saray'ın yetkilendirdikleri karar verecek," ifadelerini kullandı.

Parti içi kongre sürecinin aylarca sürdürülmek istendiğini belirten Özel, bunun CHP kadrolarını kendi aralarında mücadeleye yönelterek iktidar hedefinden uzaklaştırmayı amaçladığını öne sürdü.

Özel, genel başkanlık meselesinin delegeler veya yaklaşık iki milyon CHP üyesinin katılacağı bir seçimle çözülmesi çağrısını da yineledi. Böyle bir seçimde yüzde 90'ın altında oy almayı güvensizlik olarak kabul edeceğini ve partinin önünü açacağını söyledi.

'Ekrem'i bırak, Ankara merkezli siyaset yap dediler'

Özel, kendisine İmamoğlu'ndan ve tutuklu belediye başkanlarından uzaklaşması yönünde mesajlar iletildiğini öne sürdü.

"Ankara merkezli siyaset yap, otobüsün üzerinden in, Ekrem'i bırak" şeklinde çağrılar aldığını anlatan Özel, arkadaşlarıyla arasına mesafe koyması karşılığında uzun yıllar parti yönetiminde kalabileceğinin söylendiğini iddia etti.

Özel, bu öneriyi şu sözlerle anlattı:

"Gel, burada çimento var, kum var, harç var. Karalım, eline verelim. Arkadaşlarının üzerine betonu sen dök. Daha 50 yaşındasın, 80'e kadar 30 yıl partinin başında oturursun, diyorlar."

Böyle bir uzlaşmayı kabul etmeyeceğini söyleyen Özel, önlerindeki yol ayrımının parti içindeki konumunu korumak ile tutuklu yol arkadaşları için mücadele etmek arasında bulunduğunu belirtti.

Belediye başkanlarına yönelik operasyonların partiyi "adaysızlaştırma, kurumsuzlaştırma ve lidersizleştirme" amacı taşıdığını savunan Özel, Ekrem İmamoğlu ile belediye başkanları, meclis üyeleri ve bürokratların çeşitli suçlamalarla hedef alındığını söyledi.

Bağımsız yargıya güvendiklerini ve yargı süreçlerini takip edeceklerini ifade eden Özel, bununla birlikte arkadaşlarından uzaklaşması veya partinin onlardan "arındırılması" yönünde bir tutum benimsemeyeceğini vurguladı.

2023'teki değişim sürecini hatırlattı

Özel, konuşmasında 2023 genel seçimlerinin ardından başlayan CHP'deki değişim hareketini de anlattı.

14 ve 28 Mayıs seçimlerindeki yenilgilerin ardından toplumda yaşanan hayal kırıklığını gördüklerini ifade eden Özel, CHP'nin bu tablo karşısında öz eleştiri yapması ve yeni bir yol açması gerektiğini savunduklarını söyledi.

O dönemde partinin oy oranının yüzde 13-14 seviyelerine kadar gerilediğini belirten Özel, aynı siyasi anlayışla yerel seçime gidilmesi halinde daha büyük bir yenilgi yaşanacağını düşündüklerini aktardı.

CHP'de genel başkan değişikliğinin mevcut delege yapısıyla mümkün olmadığı yönündeki değerlendirmeleri hatırlatan Özel, delegelerin yalnızca parti yöneticilerini değil, sokaktan ve ailelerinden gelen talepleri de dinlediğini söyledi.

2023 kurultayındaki "Delege, sokağın sözünü dinle" sloganını hatırlatan Özel, partinin tarihinde ilk kez görevdeki bir genel başkanın yarışmalı seçimle değiştirildiğini belirtti.

Genel başkan değişikliğinin yalnızca kadroları değil, yönetim anlayışını da değiştirdiğini savunan Özel, partide üyeleri ve örgütleri dinleyen bir yapının göreve geldiğini söyledi.

Yerel seçim sonuçlarını değişim sürecine bağladı

Özel, 2024 yerel seçimlerinde elde edilen sonucu 2023 kurultayında başlayan değişim sürecinin devamı olarak değerlendirdi.

Kurultay ile yerel seçim arasında yalnızca dört ay bulunduğunu hatırlatan Özel, bu dönemde aday belirleme süreçlerinde kadınlara, gençlere, ölçme ve değerlendirme yöntemlerine ağırlık verdiklerini söyledi.

İzmir'de dokuz kadın adaydan sekizinin, 14 genç adaydan ise 13'ünün seçildiğini belirten Özel, aday tercihlerinde kişisel yakınlık yerine seçim başarısını ve değişim görüntüsünü esas aldıklarını savundu.

CHP'nin 47 yıl sonra ilk kez birinci parti olduğunu vurgulayan Özel, genel başkanlık yarışında verdiği "Partiyi bir seçimde ikinci sıraya düşürürsem kurultayı toplar ve yeniden aday olmam" sözünü hatırlattı.

Yerel seçimin ardından iktidarın "demokrasi sınavını" geçemediğini ileri süren Özel, seçimi kazanırken milli iradeyi savunanların kaybettiklerinde sonucu kabul etmediğini ifade etti.

İlk tam mesaisini ekonomik rahatlama paketine ayıran Burnham, 1 Ekim 2026 tarihinden itibaren konutlarda kullanılan elektrik faturalarındaki yüzde 5 Katma Değer Vergisi'nin kaldırılacağını duyurdu. Hükümet hesaplamalarına göre bu düzenleme, ortalama bir hanenin yıllık elektrik giderini yaklaşık 45 sterlin azaltacak.

850 milyon sterlinlik vergi indirimi

Hazine'nin hesaplamalarına göre uygulamanın mevcut mali yıldaki bütçe maliyeti yaklaşık 850 milyon sterlin olacak.

Kararı açıklayan Burnham, "Enerji faturalarındaki vergileri düşürerek insanların cebine daha fazla para koyuyor ve ülkeye yeniden umut kazandırıyoruz. Bu yalnızca başlangıç." ifadelerini kullandı.

Dijital Kimlik Projesi iptal ediliyor

Hükümet, vergi indiriminin finansmanının önceki Keir Starmer yönetimi tarafından hazırlanan 1,8 milyar sterlinlik Dijital Kimlik (Digital ID) programının iptal edilmesiyle sağlanacağını açıkladı.

Ancak muhalefet ve bazı eski hükümet yetkilileri bu finansman modelini tartışmaya açtı. Eski Hazine Bakan Yardımcısı Darren Jones, dijital kimlik programı için henüz bütçede ayrılmış bir kaynak bulunmadığını belirterek hükümetin sonbaharda açıklanacak bütçede gerçek finansman planını ortaya koyması gerektiğini savundu.

"Geçim hükümeti" vurgusu

Kabine toplantısında Burnham, hükümetinin "bir takım" anlayışıyla çalışacağını belirterek tüm bakanlardan parti içi çekişmeleri geride bırakmalarını istedi.

Yeni Başbakan, hükümetinin kendisini bir "hayat pahalılığı (cost of living) hükümeti" olarak tanımlayacağını ifade ederken, vatandaşların günlük yaşamını doğrudan etkileyen konuların öncelik taşıyacağını söyledi. Kabine üyelerine mali disiplinin korunacağını, ancak sosyal desteklerin de güçlendirileceğini vurguladı.

Kabinede dikkat çeken değişiklikler

İlk kabine toplantısı, yalnızca ekonomik kararlarla değil, kapsamlı kabine revizyonuyla da dikkat çekti.

Burnham, selefi Keir Starmer'a yakın birçok ismi kabine dışında bırakırken, kendi ekibine yakın isimleri kilit görevlere getirdi. Yeni kabinede:

• John Healey, Maliye Bakanı (Chancellor),
• Ed Miliband, Dışişleri Bakanı,
• Shabana Mahmood, İçişleri Bakanı,
• Wes Streeting, Savunma Bakanı,
• Angela Rayner, Konut ve Yerel Yönetimler Bakanı,
• Yvette Cooper ise Sağlık Bakanı olarak görev yapacak.

Daha kapsamlı paket yolda

Kabine toplantısında Burnham, enerji vergisi indiriminin hükümetin ilk adımı olduğunu belirterek önümüzdeki günlerde ulaştırma ücretleri, istihdam, sosyal konut, sağlık ve ekonomik büyümeyi kapsayan daha geniş bir reform paketini açıklayacağını söyledi.

Yeni Başbakan ayrıca kamu maliyesinde disiplini koruyacaklarını, borçlanmayı artırmadan vatandaşlara destek sağlayacaklarını vurguladı. Maliye Bakanı John Healey de hükümetin mali kurallara bağlı kalacağını ve sonbaharda sunulacak bütçenin bu yaklaşımı ortaya koyacağını ifade etti.

Burnham'ın ilk kabine toplantısından çıkan mesaj, İşçi Partisi'nin yeni yönetiminin önceliğinin dış politika yerine doğrudan vatandaşların ekonomik sıkıntılarını hafifletmek olacağı yönünde yorumlandı. Elektrik faturalarındaki KDV'nin kaldırılması, yeni hükümetin seçmene verdiği ilk somut ekonomik vaat olarak kayıtlara geçti.

John Healey sürprizi: Hazine'nin yeni patronu

Kabinenin en dikkat çeken ataması, eski Savunma Bakanı John Healey'in Maliye Bakanı (Chancellor) olması oldu.

Healey, savunma bakanlığı görevinden ayrılmadan önce hükümetin savunma harcamalarını sert sözlerle eleştirmiş, Keir Starmer liderliğinin ülkenin güvenlik ihtiyaçlarını karşılamakta yetersiz kaldığını savunmuştu. Hazine'nin savunma yatırımlarına yeterli kaynak ayırmadığını söyleyen Healey'in şimdi ülkenin mali yönetiminin başına getirilmesi, Burnham'ın ekonomi ile savunma arasında daha güçlü bir koordinasyon kurmayı hedeflediği şeklinde yorumlandı.

Ed Miliband dış politikaya geçti

Kabinedeki bir diğer önemli değişiklik ise Ed Miliband'ın Dışişleri Bakanlığı görevine getirilmesi oldu.

Son iki yıldır enerji dönüşümü ve "net sıfır" karbon hedeflerinden sorumlu olan Miliband, artık İngiltere'nin dış politikasını yönetecek. Miliband'ın maliye bakanlığı için adı geçmesine rağmen Burnham'ın onu dışişlerine kaydırması, Avrupa Birliği ve NATO ile ilişkilerin yeniden güçlendirilmesi hedefiyle ilişkilendiriliyor.

Savunmanın başında Wes Streeting

Burnham'ın en dikkat çekici siyasi tercihlerinden biri de Wes Streeting'i Savunma Bakanlığı görevine getirmesi oldu.

Streeting, Keir Starmer hükümetinde Sağlık Bakanı olarak görev yaparken mayıs ayında istifa etmiş ve Starmer'a olan güvenini kaybettiğini açıklamıştı. Liderlik yarışında aday olmak yerine Andy Burnham'ı destekleyen Streeting'in ödüllendirilmesi, yeni başbakanın parti içindeki birlik mesajı olarak değerlendiriliyor. Streeting, görevde yalnızca birkaç hafta kalan Dan Jarvis'in yerini aldı.

İçişlerinde devamlılık, sağlıkta yeni dönem

Burnham, iç güvenlikte istikrar mesajı vererek Shabana Mahmood'u İçişleri Bakanı olarak görevde bıraktı.

Göç politikalarında sert tutumuyla tanınan Mahmood'un görevini sürdürmesi, hükümetin bu alandaki yaklaşımında büyük bir değişiklik olmayacağına işaret ediyor.

Sağlık Bakanlığı ise Yvette Cooper'a emanet edildi. Cooper'ın özellikle NHS'nin karşı karşıya bulunduğu uzun bekleme süreleri, personel açığı ve sağlık hizmetlerinin yeniden yapılandırılması gibi kritik dosyaları devralacağı belirtiliyor.

Ekonomi ve eğitimde deneyimli isimler

Burnham'ın kabinesinde ekonomi ve sosyal politikalarda görev yapacak diğer önemli isimler de açıklandı.

Jonathan Reynolds Ticaret ve İş Dünyası Bakanı olarak görev alırken, Lucy Powell Eğitim Bakanlığı görevini üstlenecek. Kadın ve Eşitlik Bakanlığı görevini ise Bridget Phillipson sürdürecek.

Kabinede ayrıca Angela Rayner Konut Bakanı, Louise Haigh ise Başbakan Yardımcılığı niteliğindeki First Secretary of State görevine getirildi. Enerji Bakanlığına Miatta Fahnbulleh, Adalet Bakanlığına ise Alex Norris atandı.

Burnham'ın önceliği ekonomi ve yaşam maliyeti

Göreve başlamasının ardından Downing Street önünde yaptığı ilk konuşmada Burnham, hanelere kısa vadede ekonomik nefes aldıracak yeni destek paketleri hazırlayacağını, evsizliği sona erdirmeyi hedefleyen kapsamlı bir plan açıklayacağını ve ülkenin yeniden sanayileşmesini sağlayacak uzun vadeli bir strateji izleyeceğini söyledi. Yeni başbakan ayrıca mali disipline bağlı kalacağını ancak kamu yatırımlarında daha esnek bir yaklaşım benimseyebileceğinin sinyalini verdi.

Buckingham Sarayı'ndan yapılan açıklamada, Majesteleri Kral 3. Charles'ın İşçi Partisi lideri Andrew (Andy) Burnham'ı kabul ettiği, hükümeti kurmasını istediği ve Burnham'ın görevi kabul ederek Başbakan ve Hazine Birinci Lordu sıfatıyla geleneksel göreve başlama törenini gerçekleştirdiği bildirildi.

Burnham, böylece son 10 yılda Birleşik Krallık'ın yedinci başbakanı olarak göreve başladı.

"Ülke yeni bir başlangıca ihtiyaç duyuyor"

Başbakanlık Konutu 10 Numara'nın bulunduğu Downing Sokağı'nda ilk açıklamasını yapan Burnham, görevin ağırlığının farkında olduğunu belirterek ülkenin yeniden güvene ve istikrara kavuşması gerektiğini söyledi.

Kendisinden önce görev yapan Keir Starmer'a teşekkür eden Burnham, artık "hesaplaşma değil, çözüm üretme zamanı" olduğunu ifade etti.

Yeni başbakan, halkın siyasete olan güvenini yeniden tesis etmeyi hedeflediğini belirterek hayat pahalılığıyla mücadele, ekonomik büyümenin hızlandırılması, sosyal konut üretiminin artırılması ve sokakta yaşamın sona erdirilmesini hükümetinin öncelikleri arasında sıraladı. Ayrıca yıl içinde ülkenin gelecek on yılını kapsayan kapsamlı bir reform programı açıklayacağını duyurdu.

Kabinede değişim bekleniyor

Burnham'ın göreve başlamasının ardından gözler kuracağı yeni kabineye çevrildi. Westminster kulislerinde ekonomi yönetimi başta olmak üzere önemli bakanlıklarda değişiklik yapılması beklenirken, hükümetin öncelikli gündeminin yüksek yaşam maliyetleri, kamu hizmetlerinin güçlendirilmesi, sosyal konut yatırımları ve ekonomik reformlar olacağı değerlendiriliyor.

Burnham ayrıca Keir Starmer döneminde hazırlanan dijital kimlik kartı uygulamasını iptal edeceğini açıklarken, yerel yönetimlerin güçlendirilmesi ve temel kamu hizmetlerinde kamu denetiminin artırılması yönünde adımlar atacağını da duyurdu.

Starmer dönemi sona erdi

2024 genel seçimlerinde İşçi Partisi'ni ezici bir zaferle iktidara taşıyan Keir Starmer, son aylarda parti içindeki baskılar ve kamuoyu desteğindeki gerilemenin ardından görevinden ayrıldı. Starmer, veda konuşmasında ülkenin "daha güçlü ve daha adil" bir noktaya geldiğini savunurken, Burnham'a başarı dileklerini iletti.

Andy Burnham kimdir?

1969 yılında İngiltere'nin Merseyside bölgesinde doğan Andy Burnham, Liverpool Üniversitesi'nde İngiliz Dili eğitimi aldı.

2001 yılında Parlamento'ya giren Burnham, Tony Blair ve Gordon Brown hükümetlerinde çeşitli görevler üstlendi. Sağlık Bakanlığı, Kültür, Medya ve Spor Bakanlığı ile Hazine'de farklı bakanlık görevlerinde bulundu.

2010 ve 2015 yıllarında İşçi Partisi liderliği için yarışan ancak seçilemeyen Burnham, 2017 yılında Greater Manchester Belediye Başkanı seçildi. Belediye başkanlığı döneminde özellikle COVID-19 salgını sırasında merkezi hükümete karşı Manchester'ın mali haklarını savunmasıyla ülke genelinde geniş destek kazandı ve "Kuzeyin Kralı" (King of the North) lakabıyla anılmaya başladı.

2026 yılında yeniden Avam Kamarası'na dönen Burnham, 17 Temmuz'da İşçi Partisi milletvekillerinin büyük desteğiyle parti lideri seçildi. Üç gün sonra da Kral 3. Charles tarafından hükümeti kurmakla görevlendirilerek Birleşik Krallık'ın yeni başbakanı oldu.

Önceki rekor, 2008 yılında Muhafazakâr Parti milletvekili David Davis'in görevinden istifa ederek yeniden halkın onayını almak istemesi üzerine Haltemprice and Howden seçim bölgesinde yarışan 26 adaya aitti.

Farage ise bu kez kendi isteğiyle seçmeni yeniden sandığa götüren isim oldu.

İstifanın merkezinde milyonlarca sterlinlik bağış tartışması

2024 genel seçimlerinde Clacton milletvekili seçilen Farage, seçim öncesinde aldığı ve parlamentoya zamanında bildirilmediği öne sürülen 5 milyon sterlinlik bağış nedeniyle artan baskıların ardından bu ay milletvekilliğinden istifa etti.

İngiliz Parlamentosu Standartlar Komiserliği, bağışın milletvekillerinin mali bildirim kuralları kapsamında beyan edilip edilmemesi gerektiğini araştırırken, Farage hakkında ayrıca seçim öncesinde kendisine sağlandığı öne sürülen bazı ayni destekler nedeniyle ikinci bir inceleme de yürütülüyor.

Farage ise tüm suçlamaları reddediyor. Reform UK lideri, söz konusu paranın siyasi faaliyetleriyle bağlantılı olmadığını savunurken, hakkında yürütülen soruşturmaların "siyasi amaçlı bir karalama kampanyası" olduğunu öne sürüyor.

"Bırakın kararı halk versin"

İstifasını açıklarken seçmenin hakem olmasını istediğini söyleyen Farage, "Clacton halkının yaptıklarımı değerlendirmesine karar verdim" ifadelerini kullandı.

Ara seçimi, "halk ile siyasi düzen arasındaki mücadele" olarak tanımlayan Farage, Westminster'daki siyasi kurumların kendisini susturmaya çalıştığını iddia ediyor.

Büyük partilerden dikkat çeken tavır

İngiliz siyasetinde dikkat çeken gelişmelerden biri de ana muhalefet ve iktidar partilerinin tutumu oldu.

İşçi Partisi (Labour), Muhafazakâr Parti ve Liberal Demokratlar, Farage'ın istifasıyla oluşan ara seçimi "kişisel bir siyasi gösteri" olarak nitelendirerek aday çıkarmama kararı aldı. Böylece yarışın, bağımsız adaylar, küçük partiler ve protesto adaylarının yoğun katılımıyla rekor seviyeye ulaştığı belirtiliyor.

Siyasi gözlemcilere göre büyük partilerin geri çekilmesi, seçimdeki aday sayısını azaltmak yerine farklı siyasi hareketlerin ve bağımsız isimlerin yarışa katılmasını teşvik etti.

Kripto para bağlantıları da mercek altında

Farage hakkındaki tartışmalar yalnızca 5 milyon sterlinlik bağışla sınırlı değil.

İngiliz basınında yer alan haberlere göre, Farage'ın seçim öncesinde yakın çevresinden aldığı bazı mali ve lojistik destekler de parlamentonun etik kuralları kapsamında inceleniyor. Soruşturmalarda, kripto para sektöründeki bazı isimlerle olan mali ilişkiler ve seçim kampanyasına sağlanan çeşitli desteklerin bildirim yükümlülükleri de değerlendiriliyor.

Farage ise hem bağışların hem de kendisine sağlanan desteklerin yasal çerçevede olduğunu savunuyor ve herhangi bir usulsüzlük yapmadığını vurguluyor.

Siyasi geleceğini belirleyecek kritik sınav

Uzmanlara göre Clacton ara seçimi yalnızca tek bir milletvekilini belirlemeyecek.

Rekor sayıdaki adayın yarışacağı seçim, aynı zamanda Reform UK'nin yükselişinin devam edip etmeyeceğine, Farage'ın kişisel siyasi gücünü koruyup koruyamadığına ve hakkında yürütülen soruşturmaların kamuoyundaki etkisine ilişkin önemli bir test niteliği taşıyor.

İngiliz siyasetinde son yılların en sıra dışı seçimlerinden biri olarak görülen Clacton oylaması, sonuçlarından çok oluşturduğu siyasi atmosfer nedeniyle de yakından izleniyor.

İşçi Partisi'nin 403 milletvekilinden 349'unun desteğini alan Burnham, adaylık sürecinde ezici çoğunluğu sağlayarak başka bir adayın yarışa girmesini matematiksel olarak imkânsız hale getirdi. Böylece liderlik yarışı fiilen başlamadan sona erdi ve Burnham tek aday olarak parti liderliğine ulaştı.

"Ülkenin tamamının lideri olacağım"

Londra'daki konferansta yaptığı ilk liderlik konuşmasında Burnham, sadece İşçi Partisi seçmenlerinin değil, Birleşik Krallık'ın tamamının başbakanı olacağını vurguladı.

"Kuzeyin, güneyin, doğunun, batının, İskoçya'nın, Galler'in ve Kuzey İrlanda'nın lideri olacağım" diyen Burnham, son yıllarda derinleşen siyasi kutuplaşmayı sona erdirme sözü verdi.

Konuşmasında ülkenin "umut duygusunu yeniden kazanması gerektiğini" söyleyen Burnham, İşçi Partisi'nin "değişim için son büyük fırsatı" temsil ettiğini ifade etti.

Burnham'ın beş büyük vaadi

Yeni lider konuşmasında hükümetinin yol haritasını oluşturacak beş temel hedef açıkladı.

Parti içindeki çekişmelere son

Burnham, uzun süredir farklı kanatlar arasında yaşanan gerilimlerin sona ereceğini belirterek "tek bir İşçi Partisi kültürü" oluşturacaklarını söyledi. Parti içerisindeki "arka kapı siyaseti" ve kulis mücadelelerini bitireceği mesajını verdi.

Yeni siyaset anlayışı

Toplumun uzun süredir çözüm bekleyen sorunlarına odaklanacağını belirten Burnham, özellikle sosyal bakım sisteminin yeniden yapılandırılmasını öncelikli hedeflerinden biri olarak gösterdi.

İşçi Partisi kendi kimliğini koruyacak

Burnham, partisinin başka siyasi hareketleri taklit etmeyeceğini belirterek,

"Ne Yeşillerden daha Yeşil ne de Reform Partisi'nden daha Reformcu olmaya çalışacağız."

ifadelerini kullandı.

Birleşik Krallık'ın tamamını temsil edecek

Manchester Belediye Başkanı olduğu dönemde İngiltere'nin kuzeyinin sesi olmaya çalıştığını belirten Burnham, artık aynı yaklaşımı ülkenin her bölgesi için sürdüreceğini söyledi.

Yetki Londra'dan yerellere geçecek

En dikkat çekici vaatlerinden biri ise yerel yönetim reformu oldu.

Burnham, Westminster merkezli yönetim anlayışını değiştirerek belediyelere daha fazla mali ve idari yetki devredileceğini açıkladı.

Sosyal konut projeleri, şehir merkezlerinin yenilenmesi, ulaşım yatırımları ve yerel kalkınma projelerinde belediyelerin daha bağımsız hareket edebileceğini söyledi.

Kimdir Andy Burnham?

1969 yılında Liverpool yakınlarındaki Aintree'de doğan Andy Burnham, Liverpool Üniversitesi'nde İngiliz Dili eğitimi aldı.

Siyasete genç yaşta İşçi Partisi içerisinde başlayan Burnham, önce parti araştırmacısı ve danışman olarak görev yaptı.

1990'ların sonunda Westminster'a girdi

2001 genel seçimlerinde Leigh seçim bölgesinden milletvekili seçildi.

Tony Blair ve Gordon Brown hükümetlerinde hızla yükselerek çeşitli bakanlık görevleri üstlendi.

Görev yaptığı önemli pozisyonlar arasında;

• Sağlık Bakanı
• Kültür, Medya ve Spor Bakanı
• Hazine Bakan Yardımcılığı

bulunuyor.

2009-2010 yılları arasında Sağlık Bakanı olarak görev yapan Burnham, özellikle Ulusal Sağlık Sistemi (NHS) konusunda savunduğu politikalarla tanındı.

İşçi Partisi liderliğini daha önce iki kez kaybetti

Burnham, 2010 yılında Gordon Brown'ın seçim yenilgisi sonrasında yapılan liderlik yarışına katıldı.

Ancak seçimi Ed Miliband kazandı.

2015 yılında bu kez Jeremy Corbyn'e karşı yeniden aday oldu.

Bu yarıştan da ikinci sırada ayrıldı.

Her iki yenilgi sonrasında da parti içindeki etkisini koruyan Burnham, Westminster siyasetinden uzaklaşarak yerel yönetime yönelmeyi tercih etti.

Manchester'ın "Kuzeyin Kralı" oldu

2017 yılında Büyük Manchester'ın doğrudan seçilen belediye başkanı oldu.

Görev süresi boyunca;

• şehir içi ulaşım reformu,
• sosyal konut projeleri,
• evsizlerle mücadele,
• sağlık hizmetlerinin yerelleştirilmesi,
• pandemi döneminde merkezi hükümete karşı bölgenin ekonomik haklarını savunması

gibi başlıklarda ulusal çapta dikkat çekti.

Özellikle COVID-19 salgını sırasında Londra hükümetiyle yaşadığı bütçe anlaşmazlığı nedeniyle kamuoyunda büyük destek gördü.

Bu süreç, Burnham'ın ülke çapında tanınırlığını önemli ölçüde artırdı ve kendisine medyada "Kuzeyin Kralı" (King of the North) lakabını kazandırdı.

Westminster'a güçlü dönüş

2026 yılında Makerfield seçim bölgesinden milletvekili seçilen Burnham, 22 Haziran'da parlamentoda yemin ettiği gün Başbakan Keir Starmer istifasını açıkladı.

Birkaç hafta içinde İşçi Partisi'nin neredeyse tamamının desteğini alan Burnham, parti tarihinde en güçlü liderlik desteklerinden birini elde etti.

Önündeki zorlu gündem

Burnham, başbakanlık görevini ekonomik büyümenin yavaşladığı, kamu hizmetleri üzerindeki baskının arttığı ve seçmenin siyasete güveninin zayıfladığı bir dönemde devralacak.

Hayat pahalılığı, NHS'deki uzun bekleme süreleri, sosyal bakım sistemi, konut krizi ve Reform UK'nin yükselişi yeni başbakanın ilk sınavları arasında yer alıyor. Analistler, Burnham'ın yerel yönetim deneyimini ulusal siyasete taşıyıp taşıyamayacağını yakından izleyeceklerini belirtiyor.

Siyasi gözler şimdi 10 Numara Downing Street'te

20 Temmuz'da Başbakanlık görevini devralması beklenen Andy Burnham, son on yılda Birleşik Krallık'ın değişen liderler zincirine yeni bir halka ekleyecek. İşçi Partisi içinde ezici destekle göreve gelen Burnham'ın en büyük sınavı ise, seçim vaatlerini hayata geçirerek hem parti içindeki birlik mesajını korumak hem de ekonomik ve sosyal sorunlarla mücadele eden ülkeye yeniden güven ve istikrar kazandırmak olacak.

Maliye Bakanı Rachel Reeves tarafından açıklanan düzenlemeler, özellikle büyüme potansiyeli taşıyan işletmelerin krediye daha kolay ulaşmasını, yatırım yapmasını ve yeni istihdam oluşturmasını hedefliyor. Reform paketi, aynı zamanda İngiltere'nin uzun süredir karşı karşıya olduğu verimlilik ve yatırım açığını kapatmayı amaçlıyor.

Büyüme Garanti Programı genişletiliyor

Reformların merkezinde, British Business Bank tarafından yürütülen Growth Guarantee Scheme (Büyüme Garanti Programı) bulunuyor.

Program kapsamında hükümet, KOBİ'lere sağlanan ticari kredilerin yüzde 70'ine kadar garanti vererek bankaların kredi verme riskini azaltıyor. Böylece işletmelerin krediye erişimi kolaylaşırken, daha uygun koşullarda finansman bulmaları da mümkün hale geliyor. Program; işletme kredileri, kredili mevduat hesapları, ekipman finansmanı, fatura finansmanı ve varlık teminatlı finansman gibi farklı finansman araçlarını kapsıyor.

6,5 milyar sterlinlik yeni kaynak

Hükümetin son açıkladığı düzenlemeyle programa 6,5 milyar sterlinlik ilave kapasite eklendi.

Bu genişleme sayesinde önümüzdeki dört yıl içinde yaklaşık 33 bin işletmenin ilave finansmana ulaşması bekleniyor. Programın kredi vadesi bazı ürünlerde 6 yıldan 10 yıla çıkarılırken, programa başvurabilecek işletmeler için yıllık ciro üst sınırı da 45 milyon sterlinden 54 milyon sterline yükseltilecek.

80 milyar sterlinlik ilave kredi potansiyeli

Reform paketi yalnızca garanti programıyla sınırlı kalmıyor.

Hükümet, 2008 küresel finans krizinin ardından uygulamaya konulan bankacılık kurallarında da değişikliğe giderek bankaların işletmelere daha fazla kredi verebilmesini amaçlıyor. Hazine'nin değerlendirmesine göre düzenlemeler sayesinde finans sektörünün önümüzdeki yıllarda işletmelere 80 milyar sterline kadar ilave finansman sağlamasının önü açılabilecek.

Yetkililer, bu değişikliklerin finansal istikrarı korurken bankaların yatırım ve kredi verme kapasitesini artıracağını belirtiyor.

İhracat yapan KOBİ'lere de yeni destek

Açıklanan paket kapsamında ihracat yapmak isteyen küçük işletmeler için de yeni bir finansman modeli devreye alınacak.

UK Export Finance ile British Business Bank ortaklığında oluşturulacak yeni program sayesinde özellikle işletme sermayesi bulmakta zorlanan ihracatçı KOBİ'lerin finansmana erişiminin kolaylaştırılması hedefleniyor. Programın gelecek yılın ilkbaharında başlaması planlanıyor.

Ekonomik büyüme hedefleniyor

İngiltere hükümeti, söz konusu reformların yalnızca işletmeleri değil, ülke ekonomisinin genelini de olumlu etkilemesini bekliyor.

Hazine'ye göre finansmana erişimin kolaylaşmasıyla şirketlerin daha fazla yatırım yapması, yeni teknolojilere yönelmesi ve istihdamını artırması mümkün olacak. Böylece üretkenliğin yükselmesi ve ekonomik büyümenin hız kazanması hedeflenirken, özellikle Londra dışındaki bölgelerde faaliyet gösteren işletmelerin de daha güçlü şekilde desteklenmesi amaçlanıyor. Bugüne kadar Growth Guarantee Scheme kapsamında sağlanan finansmanın yaklaşık yüzde 70'inin Londra ve Güneydoğu İngiltere dışındaki işletmelere kullandırıldığı belirtiliyor.

Guardian gazetesine konuşan Burnham, İşçi Partisi'nin savaşın ilk döneminde İsrail'in askeri operasyonlarına karşı yeterince güçlü bir tavır ortaya koyamadığını belirterek, "Partimiz doğru davranmadı. Bunun için üzgünüm." ifadelerini kullandı.

Burnham, İngiltere'nin ateşkes çağrısını geciktirmesinin hem insani hem de diplomatik açıdan yanlış bir yaklaşım olduğunu savunurken, gelecekte ülke yönetiminde görev alması halinde Orta Doğu politikasında daha farklı bir çizgi izleyeceğinin mesajını verdi.

"İsrail üzerindeki diplomatik baskı artırılmalı"

Burnham, İngiltere'nin yalnızca ateşkes çağrısıyla yetinmemesi gerektiğini belirterek İsrail hükümeti üzerinde siyasi ve ekonomik baskının artırılmasını istedi.

Bu kapsamda Batı Şeria'daki uluslararası hukuka aykırı kabul edilen Yahudi yerleşimlerinden üretilen ürünlerin İngiltere pazarına girişinin yasaklanmasını öneren Burnham, ayrıca insan hakları ihlalleriyle bağlantılı olduğu değerlendirilen İsrailli kişi ve kuruluşlara yönelik ilave yaptırımların da gündeme alınabileceğini söyledi.

İngiliz siyasetçi, Londra'nın uluslararası hukukun uygulanması konusunda daha tutarlı bir dış politika izlemesi gerektiğini savundu.

"Gazze'deki görüntüler vicdanları yaralıyor"

Gazze'de yaşanan insani krizin dünya kamuoyunu derinden etkilediğini ifade eden Burnham, bölgeden gelen görüntülerin kendisini de büyük ölçüde sarstığını söyledi.

Savaş suçlarına ilişkin giderek daha fazla delilin ortaya çıktığını belirten Burnham, uluslararası toplumun sivillerin korunmasına yönelik sorumluluklarını daha etkin biçimde yerine getirmesi gerektiğini dile getirdi.

Bununla birlikte yaşananları "soykırım" olarak nitelendirmekten kaçınan Burnham, bunun siyasi bir değerlendirmeden ziyade uluslararası hukuk çerçevesinde mahkemeler tarafından karara bağlanması gereken bir konu olduğunu ifade etti.

İşçi Partisi içinde Gazze tartışmaları sürüyor

Burnham'ın açıklamaları, İşçi Partisi içinde Gazze politikasına yönelik süregelen görüş ayrılıklarını da yeniden gündeme taşıdı.

Parti yönetimi, savaşın ilk haftalarında İsrail'in kendini savunma hakkına güçlü vurgu yapmış, ancak ilerleyen süreçte sivillerin korunması, insani yardım koridorlarının açılması ve kalıcı ateşkes çağrılarına daha fazla ağırlık vermişti.

Bu süreçte özellikle İngiltere'deki Müslüman toplumun yoğun olarak yaşadığı seçim bölgelerinde çok sayıda seçmenin İşçi Partisi'ne yönelik eleştirileri dikkat çekmiş, bazı milletvekilleri de parti yönetiminin tutumunu açık şekilde sorgulamıştı.

Liderlik hesaplarının bir parçası mı?

Siyasi kulislerde Burnham'ın açıklamaları, yalnızca dış politika değerlendirmesi olarak değil, aynı zamanda olası liderlik yarışına yönelik stratejik bir mesaj olarak yorumlanıyor.

İşçi Partisi içinde uzun yıllardır partinin sol ve merkez kanadı arasında denge kurabilen isimlerden biri olarak görülen Burnham'ın, özellikle Gazze politikası nedeniyle partiden uzaklaşan ilerici, genç ve Müslüman seçmenlerin güvenini yeniden kazanmayı hedeflediği değerlendiriliyor.

Siyaset uzmanlarına göre Burnham, sosyal adalet, kamu hizmetleri ve yerel yönetim deneyiminin yanı sıra dış politika başlıklarında da daha bağımsız bir profil çizerek parti tabanındaki farklı kesimlere hitap etmeye çalışıyor.

İngiltere'nin Orta Doğu politikası yeniden tartışılıyor

Burnham'ın çıkışı, İngiltere'nin İsrail-Filistin meselesindeki dış politika yaklaşımına ilişkin tartışmaları da yeniden alevlendirdi.

Son aylarda İngiliz kamuoyunda Gazze'deki insani durum nedeniyle hükümete ve muhalefete yönelik eleştiriler artarken, birçok sivil toplum kuruluşu Londra yönetiminin uluslararası hukukun uygulanması konusunda daha aktif rol üstlenmesini talep ediyor.

Uzmanlar, İşçi Partisi içinde Gazze konusunda yapılan bu tür özeleştirilerin önümüzdeki dönemde hem parti politikalarının şekillenmesinde hem de İngiltere'nin Orta Doğu'ya yönelik diplomatik yaklaşımında etkili olabileceğini değerlendiriyor. Özellikle olası bir liderlik değişikliği tartışmasının hız kazanması halinde Burnham'ın açıklamalarının parti içindeki dış politika tartışmalarına yön veren önemli çıkışlardan biri olarak anılabileceği ifade ediliyor.

Meloni yönetimi, son dönemde özellikle taşıyıcı annelik, aynı cinsiyetten çiftlerin ebeveynlik hakları ve doğurganlığı teşvik eden sosyal politikalar konusunda attığı adımlarla dikkat çekiyor.

Taşıyıcı annelik yasağı genişletildi

Hükümetin en dikkat çeken düzenlemelerinden biri, taşıyıcı anneliğe ilişkin yaptırımların kapsamının genişletilmesi oldu.

İtalya'da uzun yıllardır yasak olan taşıyıcı annelik uygulamasının, yurt dışında gerçekleştirilmesi halinde de İtalyan vatandaşları açısından cezai yaptırıma konu olmasını öngören düzenleme parlamentodan geçti. Böylece İtalya, vatandaşlarının ülke dışında yaptırdığı taşıyıcı annelik işlemlerini de cezalandırabilen ülkeler arasına girdi.

Hükümet, söz konusu düzenlemenin kadın bedeninin ticari amaçlarla kullanılmasını önlemeyi ve çocukların "metalaştırılmasının" önüne geçmeyi hedeflediğini belirtiyor.

Muhalefet partileri ise düzenlemenin özellikle çocuk sahibi olamayan çiftleri ve aynı cinsiyetten aileleri olumsuz etkileyebileceğini savunuyor.

Ebeveynlik kayıtlarında yeni yaklaşım

Meloni hükümeti, aynı cinsiyetten çiftlerin çocuklarının resmi kayıtlara her iki ebeveyn adına da kaydedilmesine ilişkin uygulamalarda da daha sınırlayıcı bir politika izliyor.

İçişleri Bakanlığı'nın talimatları doğrultusunda bazı belediyelerde biyolojik ebeveyn olmayan partnerin doğrudan nüfus kayıtlarına ebeveyn olarak yazılması uygulaması durduruldu. Bu durumda ikinci ebeveynin hukuki statü kazanabilmesi için evlat edinme süreçlerinin işletilmesi gerekiyor.

Bu uygulama özellikle büyükşehir belediyeleri ile merkezi hükümet arasında hukuki tartışmalara neden olurken, konu zaman zaman İtalyan mahkemelerinin de gündemine taşınıyor.

Doğum oranlarını artırmaya yönelik teşvikler

Meloni hükümetinin aile politikalarının yalnızca sınırlayıcı düzenlemelerden ibaret olmadığına dikkat çekiliyor.

İtalya, Avrupa'nın en düşük doğum oranlarına sahip ülkeleri arasında yer alırken hükümet, çocuk sahibi olmayı teşvik etmek amacıyla çeşitli ekonomik destek programlarını da yürürlüğe koydu.

Bu kapsamda;

• Çocuklu ailelere yönelik vergi avantajları artırıldı.
• Kreş desteği ve çocuk bakım yardımları genişletildi.
• Çalışan annelere yönelik sosyal güvenlik prim teşvikleri hayata geçirildi.
• Çok çocuklu ailelere yönelik çeşitli mali destek paketleri uygulamaya alındı.

Hükümet, bu adımların hem demografik krizin etkilerini azaltmayı hem de aile kurumunu güçlendirmeyi amaçladığını ifade ediyor.

Avrupa'da farklı değerlendirmeler

Meloni hükümetinin aile politikaları Avrupa genelinde de geniş yankı uyandırıyor.

Muhafazakâr siyasi çevreler, İtalya'nın aile kurumunu ve çocukların korunmasını önceleyen yaklaşımını desteklediklerini belirtirken, insan hakları kuruluşları ile LGBTİ+ haklarını savunan örgütler söz konusu düzenlemelerin ayrımcılık riski taşıdığı ve aile çeşitliliğini yeterince tanımadığı görüşünü dile getiriyor.

Bazı Avrupa hukukçuları ise çocukların mevcut hukuki statülerinin korunması ile aile politikalarının devletlerin egemenlik alanı arasında hassas bir denge bulunduğuna dikkat çekiyor.

Tartışmaların sürmesi bekleniyor

Uzmanlara göre Meloni hükümeti, muhafazakâr seçmen tabanının beklentileri doğrultusunda aile politikalarını önümüzdeki dönemde de gündemin üst sıralarında tutmayı sürdürecek.

Öte yandan söz konusu düzenlemelerin bir kısmının İtalya'daki yüksek yargı organları ile Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi ve Avrupa Birliği hukukuyla ilişkisi bakımından yeni hukuki tartışmalara konu olabileceği değerlendiriliyor. Bu nedenle aile politikaları, Meloni hükümetinin hem iç siyasette hem de Avrupa ile ilişkilerinde en fazla tartışılan başlıklardan biri olmaya devam edecek.

Ahşap kutuda kişiye özel tabanca

Zirvenin sona ermesinin ardından liderlere verilen hediyeler arasında, her biri alıcısının adına özel olarak işlenmiş Gümüşay .357 Magnum revolver yer aldı. Türk bayrağı ve NATO logosunun bulunduğu ahşap teşhir kutusunda sunulan tabancaya, gerçek mermiler ile ihracat kontrollerinden muafiyet belgesi de eşlik etti.

Kutudaki plakette Türkçe ve İngilizce olarak, "Gümüşay, ülkemizde üretilen ilk revolver tipi tabanca" ifadesi yer aldı. Söz konusu modelin, 1990'lı yıllarda Makine ve Kimya Endüstrisi (MKE) tarafından sınırlı sayıda üretildiği belirtiliyor. Hediye paketinde ayrıca Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın İngilizce biyografisi ile kişiselleştirilmiş kalem ve not defteri setlerinin de bulunduğu bildirildi.

Liderlerden farklı yaklaşımlar

Silah hediyesi, NATO ülkelerinde farklı tepkilere yol açtı. Bazı liderler hediyeyi ülkelerine götürmemeyi tercih ederken, bazıları ise tabancaların etkisiz hale getirilerek müzelere bağışlanması veya resmi koleksiyonlarda muhafaza edilmesi yönünde karar aldı.

İngiltere Başbakanı Keir Starmer'ın tabancayı Türkiye'de bıraktığı, Kanada Başbakanı Mark Carney'nin ise silahın bir müzeye verilmesi seçeneğini değerlendirdiği belirtildi. Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen'in tabancayı devre dışı bırakıldıktan sonra askeri bir müzeye bağışlamayı planladığı, Almanya, Hollanda ve Hırvatistan'ın da benzer bir yaklaşım benimsediği aktarıldı. Belçika Başbakanı Bart De Wever ise ülkesine döndüğünde silahı havaalanındaki yetkililere teslim ederek resmi işlemlerin tamamlanmasını sağladı.

Savunma sanayii vurgusu

Diplomatik çevreler, sıra dışı hediyenin Türkiye'nin son yıllarda büyüyen savunma sanayisini uluslararası kamuoyuna tanıtma amacı taşıdığı değerlendirmesinde bulunuyor. Ankara'nın özellikle insansız hava araçları, deniz platformları ve hafif silah üretimindeki kapasitesini öne çıkarmayı hedeflediği ifade edilirken, gerçek mermilerle birlikte verilen revolverler, bazı ülkelerde güvenlik ve gümrük mevzuatı açısından tartışma yarattı. Buna karşın hediyelerin, diplomatik prosedürler çerçevesinde kayıt altına alınarak ilgili ülkelerin kendi kurallarına göre muhafaza edileceği veya tasarrufa konu olacağı bildirildi.

Seçim bölgesi Clacton'a vurgu yapan Farage, "Yaptıklarım hakkındaki kararı Clacton halkı vermeli" ifadelerini kullanarak, kendisi hakkında yürütülen tartışmalara son sözü seçmenlerin söylemesi gerektiğini savundu.

Farage, açıklamasında "İşte bu yüzden yapılacak ara seçimde adaylığımı koyacağım. Kazanmak için mücadele edeceğim. Reform'un başlattığı siyasi devrimi sürdürmek için savaşacağım." dedi.

İstifanın ardından Clacton'da Temmuz ayının sonu veya Ağustos ayının başında ara seçim yapılması bekleniyor.

Muhalefetten ortak tavır: "Bu bir gündem değiştirme hamlesi"

Farage'ın yeniden adaylık kararına İngiltere'nin büyük siyasi partilerinden dikkat çekici bir tepki geldi.

İktidardaki İşçi Partisi, ana muhalefetteki Muhafazakâr Parti ile Liberal Demokratlar ve Yeşiller, ortak bir siyasi tutum sergileyerek ara seçimde aday göstermeyeceklerini açıkladı.

Partiler, Farage'ın seçim çağrısını demokratik bir hesaplaşmadan çok, hakkında ortaya atılan iddiaların önüne geçmeye yönelik siyasi bir hamle olarak değerlendirdi.

Muhalefet cephesine göre Farage, kamuoyunun dikkatini kişisel tartışmalardan uzaklaştırarak seçimi bir "güven oylaması"na dönüştürmeye çalışıyor.

Mali sorular gündemin merkezinde

Farage'ın yeniden seçime gitme kararının arka planında, son dönemde kamuoyunda tartışılan mali konular bulunuyor.

Siyasi faaliyetlerinin finansmanı, kişisel gelir kaynakları, bağışlar ve mal varlığına ilişkin çeşitli sorular uzun süredir İngiliz kamuoyunun gündeminde yer alıyor.

Farage ise hakkındaki eleştirileri reddederken, siyasi rakiplerinin kendisini itibarsızlaştırmaya çalıştığını savunuyor. Yeniden aday olmasının temel gerekçesini de seçmenlerden doğrudan destek istemek olarak açıklıyor.

Ancak muhalefet partileri, seçim kampanyasının Farage'ın hukuki veya etik açıdan cevaplaması gereken soruların yerini alamayacağını dile getiriyor.

Reform UK için kritik sınav

Ara seçim yalnızca Nigel Farage açısından değil, Reform UK açısından da önemli bir test niteliği taşıyor.

Son genel seçimlerde oy oranını artıran parti, özellikle göç, vergi politikaları ve devlet harcamaları konusundaki sert söylemleriyle dikkat çekmişti.

Farage'ın yeniden seçilmesi halinde, Reform UK'nin taban desteğini koruduğu ve liderinin kişisel popülaritesini sürdürdüğü yönünde güçlü bir siyasi mesaj ortaya çıkabilir.

Buna karşılık beklentilerin altında kalacak bir sonuç ise hem Farage'ın liderliğini hem de partinin yükseliş ivmesini sorgulatabilir.

Rakipsiz seçim tartışması

İşçi Partisi, Muhafazakâr Parti, Liberal Demokratlar ve Yeşillerin aday çıkarmama kararı, ara seçimi alışılmışın dışında bir siyasi mücadeleye dönüştürüyor.

Bu durum, seçim yarışının rekabet düzeyi kadar demokratik temsil açısından da tartışmalara neden olabilir.

Siyasi gözlemcilere göre büyük partilerin ortak tavrı, Farage'a meşruiyet kazandırmama amacı taşırken, aynı zamanda seçmenin tercih alanını da daraltabilir.

Hazırlanan paketin temelini, merkezi hükümetin bazı yetkilerinin yerel yönetimlere devredilmesi, altyapı yatırımlarının artırılması ve bölgesel kalkınmanın hızlandırılması oluşturuyor. Böylece ülkenin kuzeyi, Midlands bölgesi ve diğer şehirlerde istihdam olanaklarının artırılması, özel sektör yatırımlarının teşvik edilmesi ve kamu hizmetlerinin güçlendirilmesi amaçlanıyor.

Steve Reed: Londra üzerindeki baskı azalacak

Konut, Topluluklar ve Yerel Yönetimlerden Sorumlu Devlet Bakanı Steve Reed, katıldığı bir televizyon programında Burnham'ın açıklaması beklenen yetki devri reformlarına destek verdi.

Reed, taşra kentlerine milyarlarca sterlinlik altyapı yatırımı yapılmasını ve bölge belediye başkanlarına vergilendirme dahil daha geniş mali ve idari yetkiler verilmesini savunarak şu değerlendirmede bulundu:

"Eğer insanlar istihdam ve ekonomik büyüme fırsatlarını yalnızca Londra'da görürse, bu durum Londra'ya da fayda sağlamaz. Ülkenin dört bir yanından gelen göç, başkentte konut maliyetlerini ve talebini artırıyor. Ülkenin geri kalanı iyi performans gösterirse, bundan Londra ve güneydoğu bölgesi de kazançlı çıkacaktır."

Reed'e göre ekonomik büyümenin ülke geneline yayılması, yalnızca bölgeler arasındaki gelir farkını azaltmakla kalmayacak, aynı zamanda Londra'daki konut krizi, ulaşım yoğunluğu ve kamu hizmetleri üzerindeki baskının da hafiflemesine katkı sağlayacak.

Yerel yönetimlere daha fazla yetki

Kulislere yansıyan bilgilere göre reform paketi, İngiltere'de son yıllarda uygulanan "devolution" (yetki devri) modelini daha ileri bir aşamaya taşımayı hedefliyor.

Bu kapsamda büyükşehir belediye başkanlarının;

• ulaşım yatırımları,
• konut planlaması,
• ekonomik kalkınma,
• beceri ve mesleki eğitim programları,
• belirli vergi ve harçların belirlenmesi

gibi alanlarda daha geniş karar alma yetkisine sahip olması öngörülüyor.

Merkezi hükümetin yatırım bütçelerinin önemli bölümünün doğrudan bölgesel yönetimlere aktarılması da reform paketinin dikkat çeken başlıkları arasında yer alıyor.

Londra merkezli büyüme modeli tartışılıyor

Uzmanlara göre İngiltere ekonomisi uzun yıllardır Londra odaklı büyüme modeli nedeniyle eleştiriliyor. Finans sektörü ve yüksek katma değerli hizmetlerin büyük ölçüde başkentte yoğunlaşması, ülkenin kuzeyi ile güneyi arasındaki üretkenlik ve gelir farkının giderek açılmasına neden oldu.

Ekonomistler, Manchester, Birmingham, Liverpool, Leeds, Newcastle ve Sheffield gibi şehirlerin daha güçlü yatırım ve ulaşım ağlarıyla desteklenmesi halinde ülke ekonomisinin daha dengeli büyüyebileceğini değerlendiriyor.

Konut krizine de çözüm aranıyor

Reformların bir diğer önemli hedefi ise Londra'daki konut krizini hafifletmek. Son yıllarda yüksek kira fiyatları, artan konut talebi ve yetersiz arz nedeniyle başkentte yaşam maliyeti önemli ölçüde yükseldi.

Hükümet çevreleri, kaliteli iş imkanlarının ülkenin farklı bölgelerinde oluşturulmasının iç göçü daha dengeli hale getireceğini, bunun da Londra üzerindeki nüfus baskısını azaltarak konut piyasasının rahatlamasına katkı sağlayacağını savunuyor.

Uzmanlar ise reformların başarıya ulaşabilmesi için yalnızca altyapı yatırımlarının değil, özel sektör yatırımlarını teşvik edecek vergi politikalarının, ulaşım projelerinin ve uzun vadeli sanayi stratejilerinin de eş zamanlı uygulanması gerektiğine dikkat çekiyor. Böyle bir dönüşümün, İngiltere'nin ekonomik büyümesini daha dengeli hale getirirken bölgesel refah farklarının azaltılmasına da önemli katkı sağlayabileceği değerlendiriliyor.

Manchester'daki People's History Museum'da konuşan Burnham, Westminster ve Whitehall merkezli yönetim anlayışının artık işlemediğini belirterek, "İngiliz siyasetinin kalbi parçalanmış ve mutsuz durumda. Aynı sistemi sürdürerek ne ekonomiyi ayağa kaldırabiliriz ne de insanların siyasete olan güvenini yeniden sağlayabiliriz" dedi.

Merkezi bürokrasinin karar alma süreçlerini yavaşlattığını, bakanlıklar arasındaki koordinasyonsuzluğun kamu hizmetlerini aksattığını savunan Burnham, İngiltere'nin "aşağıdan yukarıya" yeniden inşa edilmesi gerektiğini söyledi.

Yetki Londra'dan yerel yönetimlere devredilecek

Burnham'ın reform paketinin merkezinde, bugüne kadar Westminster ve Whitehall'da toplanan yetkilerin belediyelere ve bölgesel yönetimlere aktarılması bulunuyor.

Konut politikaları, ulaşım, eğitim, sağlık, istihdam ve ekonomik kalkınma gibi alanlarda yerel yönetimlere daha geniş karar alma yetkisi verilmesini öneren Burnham, "İnsanların hayatını etkileyen kararlar, o insanların yaşadığı şehirlerde alınmalı" ifadelerini kullandı.

Yerel yönetimlerin yıllardır artan sorumluluklara rağmen yetersiz bütçelerle baş başa bırakıldığını söyleyen Burnham, merkezi hükümetin kaynak dağıtım modelini de değiştireceğini açıkladı.

Manchester'da ikinci yönetim merkezi kurulacak

Burnham'ın en dikkat çeken vaatlerinden biri ise Başbakanlık Ofisi'nin bazı birimlerinin Manchester'a taşınması oldu.

"Kuzey No.10" (No.10 North) adını verdiği yeni yönetim merkeziyle ülkenin ekonomik ve idari kararlarının yalnızca Londra'da alınmasına son vermeyi hedeflediğini belirten Burnham, bölgesel kalkınma politikalarının doğrudan yerel yönetimlerle birlikte yürütüleceğini söyledi.

Burnham, "İngiltere'nin geleceği yalnızca Westminster koridorlarında değil, Manchester'da, Liverpool'da, Newcastle'da, Birmingham'da ve ülkenin dört bir yanında yazılacak" dedi.

10 yıllık dönüşüm programı

Burnham, lider seçilmesi halinde uygulanacak kapsamlı bir ekonomik ve sosyal reform programı da açıkladı.

Programa göre 10 yıl içinde 1,5 milyon yeni konut inşa edilmesi, ulaşım altyapısının güçlendirilmesi, teknik eğitimin yeniden yapılandırılması, şehir merkezlerinin canlandırılması ve kamu hizmetlerinde yerel yönetimlerin rolünün artırılması hedefleniyor.

Greater Manchester'da uyguladığı yerel kalkınma modelini ülke geneline yaymayı planladığını belirten Burnham, bu yaklaşımın ekonomik büyümeyi Londra dışındaki bölgelere taşıyacağını savundu.

"Mali disiplin korunacak"

Kapsamlı reform vaatlerine rağmen mali disiplinden taviz vermeyeceğini söyleyen Burnham, mevcut mali kurallara bağlı kalacağını vurguladı.

Gelir vergisi, ulusal sigorta primi ve Katma Değer Vergisi (KDV) oranlarında artış planlamadıklarını belirten Burnham, kamu yatırımlarının sürdürülebilir bir mali yapı içerisinde gerçekleştirileceğini ifade etti.

Siyasi dengeleri değiştirebilir

Burnham'ın konuşması, yalnızca İşçi Partisi liderlik yarışının değil, İngiliz siyasetinin geleceğine ilişkin en kapsamlı vizyon açıklamalarından biri olarak değerlendiriliyor.

Parti içinde geniş destek bulan reform önerileri, özellikle Londra merkezli yönetim anlayışının değiştirilmesi ve yerel yönetimlerin güçlendirilmesi hedefiyle dikkat çekiyor.

Siyasi gözlemcilere göre Burnham'ın açıkladığı program, İşçi Partisi'nin geleneksel sosyal demokrat politikalarını yerel yönetim odaklı yeni bir yönetim modeliyle birleştiriyor. Liderlik yarışını kazanması halinde Burnham'ın önerileri, İngiltere'de son yılların en kapsamlı idari reformlarından birinin önünü açabilir.

Belediyeler tarafından Büyük Londra İdaresi’ne (GLA) sunulan başvuruda, söz konusu politikanın yerel yönetimlerin vatandaşlar için yüksek oranda uygun fiyatlı konut üretmesini zorlaştıracağı ve geliştiricilerin sosyal konut yükümlülüklerini azaltacağı savunuldu.

“Londra yatırım aracına dönüşüyor”

Tower Hamlets Belediye Başkanı Lutfur Rahman, kararın kentin geleceğini tehdit ettiğini belirterek, "Uygun fiyatlı konut ihtiyacının zirve yaptığı bir dönemde kotayı düşürmek skandaldır. Londra, çalışan insanların yaşayabileceği bir şehir olmaktan çıkıp süper zenginler için bir yatırım aracına dönüşüyor." ifadelerini kullandı.

Lewisham Belediye Başkanı Liam Shrivastava ise belediyelerinde 10 bin 500'den fazla hanenin sosyal konut bekleme listesinde bulunduğunu, yaklaşık 2 bin 450 ailenin de geçici barınma merkezlerinde yaşadığını belirterek, alınan kararın "sıradan Londralılar için yıkıcı sonuçlar doğuracağını" söyledi.

Belediyelerin hukuki itirazı neye dayanıyor?

Davacı belediyeler, Khan yönetiminin Londra Planı'nda böylesine önemli bir değişikliği gerekli yasal prosedürü işletmeden yaptığını öne sürüyor. Başvuruda;

• Politika değişikliğinin yeterli kamu istişaresi yapılmadan kabul edildiği,
• Yüzde 20'lik yeni sınırı destekleyecek somut kanıt ortaya konulmadığı,
• Tüm Londra ilçelerine tek tip uygulama getirmenin hukuki gerekçesinin bulunmadığı

iddialarına yer verildi.

Khan yönetimi neden kotayı düşürdü?

Londra Büyükşehir Belediyesi ise uygulamanın kalıcı değil, "geçici acil önlem" olduğunu savunuyor. Kentte artan inşaat maliyetleri, yüksek faiz oranları ve finansman sıkıntısı nedeniyle çok sayıda büyük konut projesinin durma noktasına geldiğini belirten City Hall, uygun fiyatlı konut oranının yüzde 20'ye çekilmesiyle ekonomik olarak askıya alınan projelerin yeniden başlayacağını ve sonuçta daha fazla konut üretileceğini ifade ediyor.

İnşaat sektörü temsilcilerinin bir bölümü de mevcut yüzde 35 şartının birçok projeyi ekonomik açıdan uygulanamaz hale getirdiğini savunurken, belediyeler ise bunun geliştiricilerin kârını artıracağını, buna karşılık sosyal konut üretimini azaltacağını dile getiriyor.

Londra'da konut krizi büyüyor

Son yıllarda Londra'da hem özel sektör hem de sosyal konut üretiminde ciddi bir yavaşlama yaşanıyor. Artan inşaat maliyetleri, yüksek kredi faizleri ve ekonomik belirsizlik nedeniyle çok sayıda proje ertelenirken, belediyelerin sosyal konut bekleme listeleri rekor seviyelere ulaştı. Bu tablo, uygun fiyatlı konut hedeflerinin düşürülmesi konusunu yalnızca bir planlama tartışması olmaktan çıkarıp Londra'nın en önemli siyasi ve sosyal gündemlerinden biri haline getirmiş durumda.

Starmer’ın istifasının ardından başlayan liderlik sürecinde Burnham’ın rakipsiz şekilde parti liderliğine ve dolayısıyla başbakanlığa ulaşabileceği değerlendiriliyor. Parti içinden gelen destek açıklamaları da Burnham’ın elini güçlendiriyor. Wes Streeting’in liderlik yarışına girmeyeceğini duyurması ve Burnham’a destek vermesi, olası bir “taç giyme” sürecini daha da hızlandırdı.

Ekonomi yönetiminde kritik tercih

Yeni başbakanın önündeki en önemli kararlardan biri Maliye Bakanlığı koltuğuna kimin oturacağı olacak.

Görevdeki Maliye Bakanı Rachel Reeves’in ekonomik istikrar ve piyasa güveni açısından görevine devam etmesinin güçlü bir seçenek olduğu belirtiliyor. Reeves’in Hazine’de sürdürdüğü mali disiplin politikalarının finans çevrelerinde destek gördüğü ifade edilirken, Burnham’ın daha müdahaleci ve yatırım odaklı ekonomi yaklaşımını benimsemesi nedeniyle yeni bir isimle çalışabileceği de konuşuluyor.

Parti kulislerinde ise üç isim özellikle öne çıkıyor: Sağlık Bakanı Wes Streeting, Enerji Bakanı Ed Miliband ve Kabine Ofisi Bakanı Pat McFadden.

Streeting piyasalara güven mesajı verebilir

Liderlik yarışına girmeyeceğini açıklayan Wes Streeting’in Burnham hükümetinde üst düzey bir ekonomik görev üstlenebileceği belirtiliyor. Parti içindeki merkezci kanadı temsil eden Streeting’in Maliye Bakanı olması durumunda yatırımcıların ve iş dünyasının olumlu karşılayacağı değerlendiriliyor. Streeting’in Burnham’a açık destek vermesi de kabinede önemli bir rol üstlenebileceği yorumlarını güçlendirdi.

Miliband seçeneği tartışma yaratıyor

Enerji Bakanı Ed Miliband ise Burnham’a yakın isimlerden biri olarak görülüyor. Ancak Miliband’ın Maliye Bakanlığına getirilmesi parti içinde ve iş dünyasında tartışmalara yol açıyor.

Son günlerde bazı sendika temsilcileri ve parti içindeki gruplar, Miliband’ın ekonomi yönetimini üstlenmesine karşı kampanya yürütürken, buna karşın çok sayıda ekonomist yeşil dönüşüm politikalarının ekonomik büyüme ve istihdam açısından önemli fırsatlar sunduğunu savunuyor. Miliband’ın adı Burnham’ın geçiş ekibinde de yer alıyor ve başbakan olması halinde güçlü adaylardan biri olarak gösteriliyor.

Pat McFadden sürpriz yapabilir

Westminster kulislerinde dikkat çeken bir diğer isim ise Pat McFadden. Parti yönetiminde deneyimli bir figür olarak görülen McFadden’ın, özellikle kamu maliyesi ve hükümet koordinasyonu konularındaki tecrübesi nedeniyle Burnham’ın tercih edebileceği isimlerden biri olduğu belirtiliyor.

Parti kaynakları, Burnham’ın ekonomi yönetiminde ideolojik dönüşüm ile piyasa güveni arasında denge kurmaya çalışacağını ifade ediyor. Bu nedenle McFadden gibi uzlaşıcı bir ismin öne çıkabileceği değerlendiriliyor.

Burnham’ın tercihi yeni dönemin yönünü belirleyecek

Andy Burnham’ın ekonomi politikaları konusunda mevcut hükümetten daha müdahaleci bir çizgiye yakın olduğu biliniyor. Kamu yatırımlarının artırılması, altyapı projelerinin hızlandırılması ve bazı stratejik sektörlerde devletin rolünün güçlendirilmesi gibi öneriler, yeni dönemin ekonomi politikalarına ilişkin beklentileri artırıyor.

Bu nedenle Burnham’ın Maliye Bakanlığı için yapacağı tercih yalnızca kabinenin şekillenmesini değil, İngiltere ekonomisinin önümüzdeki yıllardaki yönünü de belirleyecek. Şimdilik Rachel Reeves’in görevde kalma ihtimali masada olsa da Westminster kulislerinde Streeting, Miliband ve McFadden isimleri güçlü alternatifler olarak konuşulmaya devam ediyor. Nihai kararın ise Burnham’ın liderlik sürecinin tamamlanmasının ardından açıklanması bekleniyor.

Brexit sürecinin mimarları arasında yer alan Muhafazakâr Parti hükümetleri, ayrılığı ülkenin egemenliğini güçlendiren tarihi bir adım olarak sunarken, İşçi Partisi uzun yıllar boyunca Avrupa ile yakın ilişkilerin korunmasından yana tavır aldı. Her ne kadar Brexit'in geri çevrilmesini savunmasa da parti yönetimi, Avrupa ile ekonomik ve siyasi bağların mümkün olduğunca güçlü tutulmasını destekledi.

Bu yaklaşım, 4 Temmuz 2024 seçimlerinde İşçi Partisi'nin ezici bir zafer elde ederek iktidara gelmesiyle birlikte hükümet politikasına dönüştü.

Starmer'ın Hedefi: Brexit'i Geri Almak Değil, Sonuçlarını Yönetmek

Başbakan Keir Starmer göreve geldiği günden bu yana Avrupa Birliği'ne yeniden katılmanın, ortak para birimi euroya geçmenin veya tek pazara dönüşün gündemlerinde olmadığını sık sık vurguladı.

Ancak Starmer hükümeti aynı zamanda Brexit'in meydana ekonomik ve ticari sorunların azaltılması gerektiğini savunuyor. Bu nedenle Londra'nın yeni stratejisi, Brexit'i tersine çevirmek yerine Avrupa ile daha işlevsel ve pragmatik bir ilişki kurmak üzerine şekilleniyor.

Bu politika, özellikle İngiliz ihracatçıların karşılaştığı bürokratik engellerin azaltılması, yatırım ortamının iyileştirilmesi ve ekonomik büyümenin desteklenmesi hedefleriyle doğrudan bağlantılı görülüyor.

Ticaret İlişkilerinde Yeni Arayış

Brexit sonrasında İngiltere ile Avrupa Birliği arasındaki ticaret hacmi tamamen ortadan kalkmasa da işletmeler için maliyetler önemli ölçüde arttı. Özellikle gıda, tarım ve küçük ölçekli ihracat yapan şirketler yeni gümrük uygulamalarından olumsuz etkilendi.

İşçi Partisi hükümeti bu nedenle Avrupa ile yeni ticaret kolaylıkları üzerinde çalışıyor. Tarım ve gıda ürünlerinde denetim süreçlerini azaltacak düzenlemeler, teknik standartların uyumlaştırılması ve sınır işlemlerinin sadeleştirilmesi müzakere edilen başlıklar arasında yer alıyor.

Ekonomistler, İngiltere'nin Avrupa pazarına erişiminin kolaylaştırılmasının büyüme hedefleri açısından kritik öneme sahip olduğunu belirtiyor.

Gençler İçin Avrupa Kapısı Yeniden Aralanabilir

Londra ile Brüksel arasındaki görüşmelerde en dikkat çekici başlıklardan biri ise gençlik hareketliliği programı.

Taraflar, belirli yaş grubundaki gençlerin karşılıklı olarak eğitim alabilmesi, staj yapabilmesi ve çalışma deneyimi kazanabilmesini sağlayacak yeni bir sistem üzerinde çalışıyor. Brexit sonrasında sona eren Erasmus benzeri fırsatların bir kısmının yeniden hayata geçirilmesi ihtimali özellikle üniversiteler ve gençler tarafından yakından takip ediliyor.

Bu konuda tam bir anlaşmaya henüz varılmış olmasa da diplomatik kaynaklar müzakerelerde önemli ilerleme sağlandığını belirtiyor.

Savunma ve Enerji Alanında Ortak Çıkarlar

Rusya-Ukrayna savaşı sonrasında Avrupa'nın güvenlik mimarisinde yaşanan değişim de İngiltere ile AB arasındaki yakınlaşmayı hızlandıran faktörlerden biri oldu.

İngiltere, NATO'nun en güçlü üyelerinden biri olmayı sürdürürken Avrupa güvenliği konusunda da kritik rol üstleniyor. Bu nedenle savunma sanayii iş birliği, ortak güvenlik projeleri ve istihbarat paylaşımı son dönemde ilişkilerin en hızlı gelişen alanları arasında yer alıyor.

Benzer şekilde enerji güvenliği ve karbon piyasalarının entegrasyonu da tarafların ortak çıkarlarının kesiştiği başlıklardan biri olarak öne çıkıyor.

22 Temmuz Zirvesi Yeni Dönemin Yol Haritasını Çizebilir

İngiltere Başbakanı Keir Starmer ile Avrupa Birliği liderlerinin 22 Temmuz'da Brüksel'de gerçekleştireceği zirve, Brexit sonrasında kurulan yeni ilişkinin en önemli kilometre taşlarından biri olarak değerlendiriliyor.

Zirvede ticaret kolaylıkları, gençlik hareketliliği, enerji iş birliği ve ekonomik ilişkilerin geliştirilmesine yönelik somut adımların ele alınması bekleniyor.

Uzmanlara göre taraflar arasında AB üyeliğine dönüşü içermeyen ancak ekonomik ve siyasi iş birliğini derinleştiren yeni bir model şekilleniyor. Brexit'in ardından uzun süre mesafeli seyreden ilişkilerde yaşanan bu değişim, hem Londra'nın ekonomik önceliklerinin hem de Avrupa'nın güvenlik ve rekabetçilik ihtiyaçlarının bir sonucu olarak görülüyor.

Temmuz ayındaki zirve, İngiltere ile Avrupa Birliği arasında son altı yıldır devam eden ayrışma sürecinin ardından yeni bir yakınlaşma döneminin başlangıcı olarak tarihe geçebilir.

Uzun süredir Westminster siyasetinin dışında kalan Burnham, Greater Manchester Belediye Başkanlığı görevinde elde ettiği yüksek kamuoyu desteği sayesinde zaten ulusal siyasetin en etkili figürlerinden biri haline gelmişti. Ancak liderlik yarışına katılabilmesi için gerekli olan milletvekilliği engeli, Makerfield ara seçimini kazanmasıyla ortadan kalktı.

Josh Simons’ın istifası nedeniyle yapılan ara seçim, Burnham için yalnızca parlamentoya dönüş anlamına gelmedi; aynı zamanda başbakanlık yolunda kritik bir sıçrama tahtasına dönüştü.

Liverpool’dan Westminster’a Uzanan Yol

1970 yılında Liverpool’da dünyaya gelen Burnham’ın hikâyesi, İngiliz siyasetindeki klasik elit rotaların dışında şekillendi.

Mühendis bir baba ve sağlık sektöründe çalışan bir annenin oğlu olarak büyüyen Burnham, genç yaşta ekonomik eşitsizliklerin etkisini yakından gördü. Siyasete ilgisinin dönüm noktalarından biri ise 1980’lerin işsizlik krizini anlatan BBC yapımı Boys from the Blackstuff dizisi oldu.

Henüz 14 yaşındayken izlediği bu yapımın, onu İşçi Partisi değerlerine yaklaştırdığını yıllar sonra kendisi de dile getirecekti.

Everton taraftarı olan Burnham, gençliğinde sporla iç içe bir yaşam sürerken krikete olan ilgisiyle de tanındı. Ailesinde üniversiteye giden ilk kuşağın temsilcisi olarak Cambridge Üniversitesi’nde İngiliz Dili ve Edebiyatı eğitimi aldı.

Ancak bu başarı hikâyesinin ardında bir yabancılık hissi vardı.

Cambridge’de Bir “Kuzeyli”

Burnham, daha sonra kaleme aldığı anılarında Cambridge yıllarını kariyerindeki en karmaşık dönemlerden biri olarak anlattı.

Üniversitede kendisini çoğu zaman “ait değilmiş gibi” hissettiğini yazan siyasetçi, sınıfsal ve kültürel farklılıkların farkına burada daha güçlü vardığını ifade etti.

Tam da bu nedenle kimliğini İngiltere’nin kuzeyiyle, özellikle de Manchester’ın müzik, futbol ve işçi sınıfı kültürüyle kurduğunu söylüyor.

Bu aidiyet duygusu, ilerleyen yıllarda siyasi markasının temel unsurlarından biri haline gelecekti.

“Kuzeyin Kralı” Lakabının Doğuşu

Burnham’ın ulusal ölçekte popülerleşmesi, Westminster’daki bakanlık görevlerinden çok Greater Manchester Belediye Başkanlığı döneminde gerçekleşti.

2017’de göreve geldikten sonra ulaşım, sosyal konut, evsizlik ve yerel yönetim yetkileri konusunda merkezi hükümetlere karşı sert bir mücadele yürüttü.

Özellikle Covid-19 döneminde Londra hükümetiyle yaşadığı bütçe ve destek tartışmaları, onu kuzey şehirlerinin sesi haline getirdi.

Bu süreçte yalnızca İşçi Partisi seçmenlerinden değil, parti sınırlarının ötesinden de destek topladı. Medyada giderek daha sık kullanılan “Kuzeyin Kralı” lakabı da bu dönemde yaygınlaştı.

Burnham, birçok seçmenin gözünde Londra merkezli siyasete karşı bölgesel dengeyi savunan güçlü bir figüre dönüştü.

İşçi Partisi’nin Aradığı İsim mi?

Starmer sonrası dönemde İşçi Partisi’nin karşı karşıya olduğu temel soru, partinin nasıl bir siyasi yön izleyeceği.

Burnham’ın avantajı, hem geleneksel işçi sınıfı seçmenleriyle hem de şehirli merkez seçmenlerle konuşabilen nadir isimlerden biri olması. Parti içindeki farklı kanatlarla ilişki kurabilmesi de onu liderlik yarışında güçlü kılıyor.

Ayrıca yıllardır ulusal siyasetin dışında kalmasına rağmen kamuoyundaki görünürlüğünü koruması, rakiplerine karşı önemli bir avantaj olarak değerlendiriliyor.

Destekçilerine göre Burnham, İşçi Partisi’ni yeniden köklerine bağlayabilecek bir lider. Eleştirmenleri ise yerel yönetim başarısının ulusal ölçekte aynı etkiyi yaratıp yaratamayacağının belirsiz olduğunu savunuyor.

Downing Street’e Giden Yol

Andy Burnham’ın siyasi kariyeri uzun süredir bir geri dönüş hikâyesi olarak okunuyor.

Bir dönem İşçi Partisi liderliğini kazanamayan, Westminster’dan ayrılarak yerel yönetime yönelen siyasetçi, şimdi yeniden ulusal siyasetin merkezinde bulunuyor.

Makerfield zaferiyle parlamentoya dönüşünü tamamlayan Burnham, artık yalnızca liderlik yarışının favorisi değil; aynı zamanda İngiltere’nin bir sonraki başbakanı olma ihtimali en güçlü isimlerden biri olarak görülüyor.

Liverpool’da işçi sınıfı bir ailede başlayan yolculuk, şimdi onu Downing Street’in kapısına kadar taşımış durumda. Önümüzdeki süreç, “Kuzeyin Kralı”nın bu uzun yürüyüşü başbakanlıkla taçlandırıp taçlandıramayacağını gösterecek.