Zoopla’nın 14 Eylül’de yayımladığı son Kira Piyasası Raporu’na göre, ülkede yeni kiralamalarda ortalama aylık kira 1.343 sterline yükseldi. Kiralar yıllık bazda yüzde 2,6 artmış durumda.

Ancak mevcut eğilim devam ederse bu oran çok daha yukarı çıkabilir. Zoopla, yıllık kira enflasyonunun 2026 sonunda yüzde 4 ile yüzde 5 arasına ulaşmasını bekliyor. Son altı aylık kira artışının yıllıklandırılmış hızı şimdiden yaklaşık yüzde 4 seviyesinde.

Kiralık ev azalıyor, talep yeniden yükseliyor

Kira piyasasındaki yeni baskının temelinde iki gelişme bulunuyor: Kiralık konut arzının yeniden azalması ve yüksek mortgage faizleri nedeniyle satın alamayanların kirada daha uzun süre kalması.

Zoopla verilerine göre, Birleşik Krallık genelinde kiralanabilir konut sayısı geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 3 azaldı. Piyasaya yeni çıkan kiralık evlerin sayısı ise yıllık bazda yüzde 6 geriledi.

Daha çarpıcı olan uzun vadeli tablo. Bugün piyasada pandemi öncesine kıyasla yaklaşık yüzde 25 daha az kiralık konut bulunuyor.

Son üç yıldır kademeli olarak iyileşen kiralık konut arzının yeniden gerilemeye başlaması, kiracıların aynı ev için daha fazla rekabet etmesine yol açıyor.

Her kiralık konut ilanına ortalama 5,3 talep geliyor. Bu rakam geçen yıldan yüzde 6 daha yüksek ve yaklaşık iki yılın en yüksek seviyesinde.

Mortgage faizi yükselince kiracı ev alamıyor

Kira piyasasındaki baskının önemli nedenlerinden biri mortgage maliyetleri.

Mortgage faizleri 2026'nın başında yüzde 4'ün altında seyrederken, ilkbaharda yaklaşık yüzde 5'e kadar yükseldi. Yaz aylarında bir miktar gerilemesine rağmen borçlanma maliyetleri yılın başındaki seviyelere dönemedi.

Zoopla'nın hesaplamalarına göre faizlerdeki yükseliş, tipik bir konut alıcısının mortgage ödemesine yıl başından bu yana yaklaşık aylık 125 sterlin, yıllık 1.500 sterlin ilave yük getirdi.

Bu durum özellikle depozito biriktirmeye çalışan ilk kez ev alacakları etkiliyor. Satın alma bütçesi mortgage faizi nedeniyle daralan birçok hane ev sahibi olma planını erteleyerek kirada kalmaya devam ediyor.

Sonuçta konut satın alma piyasasındaki faiz baskısı, kiralık konut talebini artırarak kiralara yansıyor.

Londra’da tablo daha ağır

Mortgage krizinin kira piyasasına etkisinin en güçlü hissedildiği yerlerden biri Londra.

Başkentte ortalama konut fiyatlarının yüksek olması nedeniyle mortgage faizindeki küçük bir değişiklik bile aylık ödemelerde ülkenin diğer bölgelerine göre çok daha büyük fark yaratıyor.

Zoopla hesaplamasına göre, Londra'daki ortalama bir alıcının mortgage ödemesini faiz artışından önceki seviyede tutabilmesi için artık 35 bin 500 sterlin daha fazla depozito bulması gerekiyor.

Birleşik Krallık genelindeki ortalama alıcı için gereken ilave depozito ise yaklaşık 18 bin 200 sterlin. Dolayısıyla Londra'daki ek finansman ihtiyacı ülke ortalamasının neredeyse iki katı.

Bu tablo özellikle ilk kez ev sahibi olmak isteyen Londralıları kira piyasasında tutuyor.

Merkez Londra'da kiralık ev sayısı yüzde 13 azaldı

Aynı zamanda Londra'daki kiralık konut arzı da daralıyor.

Başkent genelinde piyasadaki kiralık ev sayısı geçen yıla göre yüzde 6 azalırken, merkez Londra'daki düşüş yüzde 13'e ulaştı.

Talebin arttığı, arzın ise çift haneli oranda gerilediği merkez bölgelerde yıllık kira artışı yüzde 3-4 bandına çıkmış durumda.

Londra genelindeki kira enflasyonu ise bir yıl önceki yüzde 1,7 seviyesinden yüzde 2,9'a yükseldi.

Ev sahipleri de yüksek maliyet baskısı altında

Sorunun diğer tarafında kiralık konut sahipleri bulunuyor.

Yüksek borçlanma maliyetleri yalnızca ev satın almak isteyenleri değil, buy-to-let mortgage kullanan ev sahiplerini de etkiliyor. Buna vergi yükleri, bakım ve işletme giderleri ile İngiltere'deki yeni kiracılık düzenlemeleri eklendiğinde, yeni kiralık konut yatırımlarının cazibesi azalıyor.

Nitekim 2026'nın ilk sekiz ayında buy-to-let amacıyla kurulan şirketlerin sayısı 41 bin 483'e geriledi. Geçen yılın aynı döneminde bu sayı 44 bin 802 idi. Mevcut eğilim sürerse 2026, bu tür şirket kuruluşlarının küresel finans krizinden bu yana ilk kez yıllık bazda gerilediği yıl olabilir.

Zoopla ise kira piyasasındaki mevcut sıkışmanın yalnızca düzenlemelerle açıklanamayacağını, arz-talep dengesinin temel belirleyici olmaya devam ettiğini vurguluyor.

Üç yıllık rahatlama sona mı eriyor?

Zoopla Araştırma Direktörü Richard Donnell'e göre kira piyasasında son üç yılda görülen kısmi rahatlama tersine dönmeye başladı.

Donnell, kiralık konut arzının üç yıl boyunca kademeli olarak arttığını, kira artışlarının yavaşladığını ve bunun kiracılar üzerindeki baskıyı azalttığını belirtiyor. Ancak son veriler piyasanın yeniden sıkılaşmaya başladığını gösteriyor.

Sorunun çözümü ise büyük ölçüde arz tarafında yatıyor. Zoopla'ya göre özel kiralık sektörde yeni yatırımların artırılması, kiracıların daha fazla konut arasından seçim yapabilmesini sağlamak ve uzun vadede kira artışlarını kontrol altında tutmak açısından kritik önem taşıyor.

Kiracı için çifte açmaz

Ortaya çıkan tablo özellikle ilk kez ev sahibi olmak isteyen gençler ve aileler açısından bir “çifte açmaz” yaratıyor.

Mortgage faizleri yüksek olduğu için ev satın almak zorlaşıyor; satın alma ertelendiğinde kiralık konut talebi artıyor. Talep artarken kiralık ev sayısının azalması ise kiraları yukarı çekiyor. Kira yükseldikçe hanelerin depozito için para biriktirmesi daha da zorlaşıyor.

Böylece mortgage piyasasındaki yüksek faiz baskısı yalnızca ev sahiplerini ve konut alıcılarını değil, doğrudan mortgage borcu bulunmayan milyonlarca kiracıyı da etkileyen bir kira krizine dönüşme riski taşıyor.

Zoopla'nın yıl sonu tahmini gerçekleşirse, 2026'nın ilk yarısında yavaşlama işaretleri veren kira enflasyonu yılın son aylarında yeniden hız kazanacak ve yıllık artış oranı yüzde 4-5 bandına ulaşacak.

Türkiye Dışişleri Bakanlığının verilerine göre dünya genelinde yaşayan Türk vatandaşları ve Türk kökenlilerin sayısı 7,5 milyonu aşarken bunların yaklaşık 6 milyonu Batı Avrupa ülkelerinde bulunuyor. Bu rakam, yalnızca Türk pasaportu taşıyanları değil, yaşadıkları ülkenin vatandaşlığına geçmiş sonraki kuşakları da kapsayan geniş bir tahmin niteliğinde.

Bununla birlikte “Avrupa’daki Türklerin ekonomik gücü ne kadar?” sorusuna tek bir rakamla cevap vermek mümkün değil. Çünkü Avrupa ülkelerinin çoğu şirket sahiplerini etnik kökenlerine göre kaydetmiyor; vatandaşlık, doğum ülkesi ve etnik kimlik verileri de birbirinden farklı sonuçlar ortaya çıkarıyor.

Almanya, Türk ekonomik varlığının merkezi

Avrupa’daki en büyük Türk topluluğu Almanya’da yaşıyor. Almanya Federal İstatistik Dairesinin 2025 sonuçlarına göre ülkede Türkiye bağlantılı göç geçmişine sahip yaklaşık 1,5 milyon kişi doğrudan göçmen kuşağında yer alıyor. Almanya’da doğan ikinci ve sonraki kuşaklar ile ebeveynlerinden yalnızca biri Türkiye’den gelenler hesaba katıldığında, Türk kökenli toplam nüfus için kullanılan tahminler yaklaşık 3 milyon seviyesine ulaşıyor. Aynı dönemde yalnızca Türk vatandaşlığı taşıyanların sayısı ise yaklaşık 1,52 milyon olarak kaydediliyor.

Türklerin Almanya ekonomisindeki etkisi yalnızca nüfus büyüklüğünden kaynaklanmıyor. İlk kuşağın açtığı bakkal, restoran, terzi ve seyahat acentesi gibi küçük işletmeler, zaman içerisinde inşaat, lojistik, otomotiv yan sanayisi, sağlık, enerji, yazılım, telekomünikasyon, finans ve profesyonel hizmetlere yayıldı.

Türk kökenli işletmelere ilişkin kamuoyunda en fazla kullanılan tahminler şöyle:

• 100 bini aşkın Türk veya Türk kökenli girişimci ve işletme,
• Yaklaşık 500 bin kişilik doğrudan istihdam,
• 50’den fazla sektörde faaliyet,
• Yıllık 50 milyar avroyu aşan toplam ciro.

Bu büyüklükler, geçmiş yıllarda Alman ekonomi yönetimi ve Türk-Alman iş dünyası kuruluşları tarafından açıklanan tahminlere dayanıyor. Dönemin Almanya Ekonomi Bakanı Brigitte Zypries de 2017’de 100 binden fazla Türk kökenli girişimcinin 500 bini aşkın kişiye istihdam sağladığını açıklamıştı. Daha yakın tarihli kurumsal değerlendirmelerde de toplam cironun 50 milyar avronun üzerinde olduğu ifade ediliyor.

Ancak bu rakamların güncel bir işletme sayımı olmadığı unutulmamalı. Almanya’daki şirket sicilleri işletme sahiplerini “Türk kökenli” şeklinde sınıflandırmadığı için tahminler; girişimci birlikleri, araştırma merkezleri ve geçmiş dönem saha çalışmalarından elde ediliyor. Bazı araştırmalarda işletme sayısının 75 bin, istihdamın 375 bin ve cironun 35 milyar avro civarında gösterilmesi de kullanılan tanım ve araştırma yılı farkından kaynaklanıyor.

Dolayısıyla Almanya için güvenli ifade, Türk kökenli ekonomik yapının 75–100 binin üzerinde işletme, 375–500 bin istihdam ve 35–50 milyar avroyu aşan yıllık ciro bandında olduğudur.

50 milyar avro ciro, 50 milyar avro servet anlamına gelmiyor

Türk girişimcilerin “finansal gücü” değerlendirilirken ciro, ekonomik katkı ve servet kavramlarının birbirinden ayrılması gerekiyor.

Ciro, şirketlerin bir yıl içerisinde gerçekleştirdiği toplam satışları gösteriyor. İşletmelerin giderleri, çalışan ücretleri, satın aldığı mal ve hizmetler, vergileri ve borçları bu rakamdan düşülmüş değil. Bu nedenle 50 milyar avroluk ciro, girişimcilerin elinde 50 milyar avroluk sermaye veya kişisel servet bulunduğu anlamına gelmiyor.

Ekonomiye gerçek katkıyı ölçmek için şirketlerin yarattığı brüt katma değerin, ödediği ücret ve vergilerin, yaptığı yatırımların ve oluşturduğu istihdamın bilinmesi gerekiyor. Almanya’da Türk kökenli şirketlere özgü güncel bir katma değer hesabı yayımlanmadığından, bu işletmelerin ülkenin gayrisafi yurt içi hasılası içindeki kesin payını vermek mümkün değil.

Buna rağmen yaklaşık yarım milyon kişilik istihdam ve 50 milyar avroyu aşan satış hacmi, Türk kökenli girişimciliğin artık yalnızca “etnik pazar” olarak değerlendirilemeyecek ölçekte olduğunu gösteriyor.

Almanya’nın iş gücünde vazgeçilmez konum

Türk toplumunun ekonomik katkısı yalnızca işletme sahiplerinden oluşmuyor. Milyonlarca Türk kökenli çalışan; sanayi, sağlık, bakım hizmetleri, ulaştırma, inşaat, perakende, konaklama ve kamu hizmetlerinde görev yapıyor.

Almanya’da 2024 yılında toplam çalışan sayısı 46,1 milyonla rekor seviyeye yükseldi. İstihdam artışında göçmen iş gücünün önemli rol oynadığı, Federal İstatistik Dairesinin değerlendirmelerine de yansıdı. 2024 itibarıyla Almanya’daki ücretli çalışanların yüzde 26’sının göç geçmişine sahip olması, göçmen toplulukların üretim kapasitesindeki ağırlığını gösteriyor. Bunun ne kadarının yalnızca Türk kökenli çalışanlardan oluştuğu ise ayrıca açıklanmıyor.

Türk kökenli çalışanlar ayrıca gelir vergisi, sosyal güvenlik primi, KDV’ye konu tüketim ve konut yatırımları üzerinden kamu maliyesine katkıda bulunuyor. Fakat Almanya vergi idaresi tahsilatı etnik kökene göre yayımlamadığı için “Türklerin ödediği toplam vergi” başlığı altında güvenilir bir rakam bulunmuyor.

AB ülkelerinde milyonlarca kişilik üretim ve tüketim pazarı

Almanya’nın ardından en büyük Türk toplulukları Fransa, Hollanda, Avusturya ve Belçika’da bulunuyor. Ancak ülkelerin kullandığı ölçütler arasında önemli farklar var. Bazı istatistikler yalnızca Türk vatandaşlarını, bazıları Türkiye doğumluları, bazı araştırmalar ise üçüncü kuşağa kadar bütün Türk kökenlileri kapsıyor.

Söz konusu ülkelerde doğan ikinci ve üçüncü kuşaklar dahil edildiğinde Türk kökenli nüfus çok daha yüksek seviyeye çıkıyor. Örneğin Hollanda’daki geniş tanımlı Türk toplumu yaklaşık 430–450 bin, Avusturya’da 280–300 bin, Belçika’da ise 220–250 bin kişi olarak tahmin ediliyor. Bu nedenle yalnızca vatandaşlık ya da doğum ülkesi verileri, topluluğun ekonomik ölçeğini eksik gösteriyor.

Türk girişimciler bu ülkelerde özellikle perakende, gıda üretimi ve dağıtımı, restoran işletmeciliği, tekstil, taşımacılık, inşaat ve kişisel hizmetlerde güçlü bir konuma sahip. Sonraki kuşakların yükseköğretime katılımıyla hukuk, mühendislik, tıp, finans ve teknoloji alanlarındaki ağırlık da artıyor.

Bununla birlikte AB çapında Türk kökenli işletmelerin güncel toplam sayısını, cirosunu ve istihdamını gösteren ortak bir resmî veri tabanı bulunmuyor. 2000’li yıllarda yapılan akademik araştırmalarda AB genelindeki Türk girişimcilerin cirosu 60 milyar avronun üzerinde hesaplanmıştı; ancak aradan geçen süre, enflasyon ve işletme yapısındaki dönüşüm nedeniyle bu rakam günümüzde doğrudan kullanılamaz.

Birleşik Krallık’ta ekonomik güç ölçülemiyor

Birleşik Krallık’ta Türkler, Türkiye kökenlilerin yanı sıra İngiltere doğumlu kuşakları ve geniş bir Kıbrıslı Türk toplumunu da kapsıyor. Türkiye doğumluların sayısı yaklaşık 145 bin olarak görünse de, topluluğun tamamına ilişkin tahminler 400 bin ile 600 bin arasında değişiyor.

İngiltere ve Galler’in 2021 nüfus sayımında “Türk” ve “Kıbrıslı Türk” kimlikleri ayrıntılı etnik köken seçenekleri arasında tanımlandı. Ancak bu nüfus gruplarının sahip olduğu şirket sayısı, toplam cirosu, serveti veya vergi katkısı ayrıca yayımlanmadı.

Companies House kayıtlarında şirket yöneticilerinin etnik kökeni tutulmadığı için Türk işletmelerinin kesin sayısı belirlenemiyor. Restoran, market, toptan gıda, tekstil ve inşaatın yanı sıra emlak, hukuk, muhasebe, finansal hizmetler, turizm, teknoloji ve sağlık alanlarında büyüyen bir Türk iş dünyası bulunmasına rağmen bunun toplam ekonomik hacmi konusunda doğrulanabilir bir ulusal tahmin mevcut değil.

Bu nedenle Birleşik Krallık’taki Türklerin ekonomik gücünü milyarlarca sterlinlik kesin bir rakamla ifade eden açıklamalara ihtiyatla yaklaşılması gerekiyor.

Görünenden daha büyük, ancak yeterince ölçülmeyen bir ekonomi

Mevcut veriler, Avrupa’daki Türk toplumunun yaklaşık 6 milyon kişilik üretici, tüketici, yatırımcı ve girişimci kitlesi oluşturduğunu gösteriyor. Yalnızca Almanya’daki işletmeler için kullanılan 35–50 milyar avroluk ciro tahmini bile topluluğun ekonomik önemini ortaya koyuyor.

Ancak Avrupa genelinde Türklerin toplam serveti, satın alma gücü veya milli gelire katkısı konusunda bilimsel olarak savunulabilecek tek bir rakam bulunmuyor. Bunun başlıca nedenleri; vatandaşlık değişiklikleri, üçüncü kuşağın istatistiklerde görünmemesi, şirket kayıtlarında etnik köken tutulmaması ve ciro ile katma değerin birbirine karıştırılması.

Ortaya çıkan tablo yine de açık: Avrupa Türkleri artık yalnızca göçmen iş gücü değil; yüz binlerce kişiye istihdam sağlayan, milyarlarca avroluk ticaret oluşturan ve Avrupa’nın yaşlanan ekonomilerinde üretim ile girişimciliğin devamlılığına katkıda bulunan kalıcı bir ekonomik aktör konumunda.

Bu rakam, son altı ayda kaydedilen aylık 60 bin 800 düzeyindeki ortalamanın yaklaşık yüzde 8 altında kaldı. Temmuz verisi aynı zamanda mortgage onaylarının Ocak 2024’ten bu yana görülen en düşük aylık seviyeye indiğine işaret etti.

Mortgage onayları, tamamlanan konut satışlarından önce geldiği için piyasanın gelecek aylardaki yönünü gösteren önemli göstergelerden biri olarak kabul ediliyor. Onay sayısındaki düşüş, yüksek borçlanma maliyetlerinin yeni alıcıların bütçelerini sınırlamaya devam ettiğini ortaya koyuyor.

Faizler alım gücünü düşürüyor

İngiltere Merkez Bankası’nın para politikasına ilişkin belirsizlik ve ticari bankaların uyguladığı yüksek mortgage oranları, özellikle ilk kez ev alacakların piyasaya girişini zorlaştırıyor.

Mortgage faizlerindeki yükseliş, alıcıların aynı aylık ödeme karşılığında kullanabilecekleri kredi miktarını azaltıyor. Bu durum daha büyük peşinat ihtiyacı doğururken, bazı potansiyel alıcıların satın alma kararını ertelemesine veya daha ucuz konutlara yönelmesine neden oluyor.

Yılın başında yüzde 4’ün altına gerileyen bazı beş yıllık sabit faizli mortgage ürünlerinin yaz aylarında yaklaşık yüzde 4,8 seviyelerine çıkması, piyasadaki hareket alanını daha da daralttı. Ürünler arasındaki oranlar; peşinat miktarına, kredi-vade oranına ve başvuru sahibinin mali durumuna göre değişiklik gösteriyor.

Mortgage maliyetlerindeki artış, yalnızca yeni alıcıları değil, sabit faizli kredi döneminin sonuna yaklaşan mevcut ev sahiplerini de etkiliyor. Daha düşük faizle alınmış kredilerin yenilenmesi sırasında aylık taksitlerde önemli artışlarla karşılaşılabiliyor.

Konut fiyatları ağustosta sınırlı arttı

Mortgage talebindeki zayıflamaya rağmen konut fiyatlarında sert bir düşüş yaşanmadı. Nationwide tarafından yayımlanan ayrı verilere göre, Birleşik Krallık genelinde ortalama ev fiyatı ağustos ayında bir önceki aya kıyasla yüzde 0,2 arttı.

Yıllık fiyat artışı yüzde 1,6 olarak ölçülürken, ortalama konut değeri 275 bin 465 sterline yükseldi. Ancak yıllık artışın enflasyonun altında kalması, konutların reel değerinin baskı altında bulunduğuna işaret ediyor.

Fiyatların dirençli kalmasında satışa çıkarılan konut sayısının bazı bölgelerde sınırlı olması, ücret artışları ve uzun vadeli konut arzı yetersizliği rol oynuyor. Buna karşılık yüksek mortgage maliyetleri, fiyatların daha hızlı yükselmesini engelliyor.

Satıcılar fiyat konusunda daha gerçekçi olmak zorunda

Talebin zayıflaması, satıcılarla alıcılar arasındaki pazarlık dengesini de değiştiriyor. Alıcıların aylık ödeme bütçelerine göre hareket etmesi, yüksek fiyatla satışa çıkarılan konutların piyasada daha uzun süre kalmasına neden olabiliyor.

Emlak piyasası uzmanları, gerçekçi fiyatlandırılan ve enerji verimliliği yüksek konutların daha kolay alıcı bulduğunu belirtiyor. İlk ilan fiyatı bölgedeki piyasa koşullarının üzerinde belirlenen konutlarda ise fiyat indirimi yapılması gerekebiliyor.

Londra ve Güneydoğu İngiltere gibi konut fiyatlarının ülke ortalamasının çok üzerinde olduğu bölgeler, mortgage faizlerindeki değişime daha hassas tepki veriyor. Kuzey İngiltere, İskoçya ve Kuzey İrlanda’nın daha uygun fiyatlı bazı bölgelerinde ise piyasa görece dirençli seyredebiliyor.

Faiz indirimi tek başına yeterli olmayabilir

Piyasanın önümüzdeki dönemdeki yönü, İngiltere Merkez Bankası’nın faiz kararları kadar enflasyonun seyrine ve finans piyasalarındaki beklentilere de bağlı olacak. Merkez Bankası politika faizini düşürse bile mortgage oranlarının aynı ölçüde ve hemen gerilemesi garanti edilmiyor.

Bankaların mortgage fiyatlandırmasında politika faizinin yanı sıra uzun vadeli piyasa faizleri, tahvil getirileri, fonlama maliyetleri ve ekonomik risk beklentileri de etkili oluyor. Bu nedenle kredi kullananların yalnızca BoE kararlarına değil, sabit faiz piyasasındaki hareketlere de dikkat etmesi gerekiyor.

Uzmanlar, enflasyon baskısı devam ettiği sürece bankaların mortgage oranlarında hızlı ve kalıcı indirimlere gitmekte temkinli davranabileceğini değerlendiriyor.

Güçlü toparlanma beklentisi zayıf

Konut piyasasının sonbaharda mevsimsel olarak hareketlenmesi mümkün olsa da temmuz ayındaki düşük mortgage onayı, satışların yılın geri kalanında sınırlı kalabileceğine işaret ediyor.

Faizlerde belirgin bir düşüş yaşanmaması halinde satış sayısında hızlı bir yükseliş beklenmiyor. Buna karşılık iş gücü piyasasının sert biçimde bozulmaması ve zorunlu satışların sınırlı kalması, konut fiyatlarında ülke genelinde keskin bir gerileme ihtimalini azaltıyor.

Mevcut görünüm, İngiltere konut piyasasında güçlü bir yükselişten çok düşük işlem hacmi, sınırlı fiyat artışı ve bölgeler arasında belirginleşen farklılıkların öne çıkacağı bir döneme işaret ediyor.

1 Ocak 2021’den itibaren uygulanan anlaşma, Türkiye ile AB arasındaki Gümrük Birliği’nin sağladığı ticari koşulları büyük ölçüde korudu. Böylece başta otomotiv, tekstil, makine, beyaz eşya, demir-çelik ve elektrikli cihazlar olmak üzere birçok sanayi ürününün tercihli şartlarla ticaretine devam edildi.

Ancak mevcut anlaşma esas olarak mal ticaretine odaklandığı için hizmetler, yatırımlar, dijital ticaret ve kamu alımları gibi modern ekonominin önemli alanlarını kapsam dışında bıraktı.

Kapsamlı anlaşma için süreç 2024’te başlatıldı

Ankara ve Londra, mevcut anlaşmanın gözden geçirilmesinin ardından daha kapsamlı ve “yeni nesil” bir STA hazırlanması konusunda uzlaştı. İngiltere hükümeti, müzakere yaklaşımını ve hedeflerini Mart 2024’te yayımladı.

Yeni anlaşmayla yalnızca gümrük vergilerinin değil, şirketlerin karşılaştığı teknik ve idari engellerin de azaltılması hedefleniyor. İngiltere açısından Türkiye’nin büyüyen hizmetler ve tüketici pazarı; Türkiye açısından ise İngiliz pazarına daha geniş erişim ile mevcut dış ticaret fazlasının korunması önem taşıyor.

İlk resmî müzakere turu, 23 Haziran–2 Temmuz 2025 tarihlerinde Ankara’da gerçekleştirildi. Bunu Londra ve Ankara’da düzenlenen diğer teknik görüşmeler izledi.

Tarım, hizmetler ve yatırımlar masada

Türkiye’nin hedefleri arasında tarım ürünlerine yeni pazar imkânları sağlanması, hizmet ticaretinin anlaşmaya eklenmesi ve yatırımların kolaylaştırılması bulunuyor.

Mali hizmetler ve İslami finansın yanı sıra sağlık, görsel-işitsel hizmetler, telekomünikasyon ve hukuk hizmetleri de ele alınan sektörler arasında yer alıyor. Coğrafi işaretli ürünlerin korunması, KOBİ’lerin anlaşmadan daha fazla yararlanması ve gümrük işlemlerinin dijitalleştirilmesi de gündemde bulunuyor.

Ankara ayrıca Türk iş insanları ve hizmet sağlayıcıların İngiltere pazarına giriş koşullarının iyileştirilmesine önem veriyor. Ticaret Bakanlığı, tarım tavizleri ile sağlık ve görsel-işitsel hizmetler gibi Türkiye’nin rekabet gücünün yüksek olduğu sektörlerin müzakerelerde gözetildiğini açıklamıştı.

Beş turda 11 başlık kapatıldı

Müzakerelerin dördüncü turu, 23 Şubat 2026 haftasında Londra’da yapıldı. Bu turda yatırımlar, dijital ticaret, telekomünikasyon, sınır ötesi hizmet ticareti, iş insanlarının geçici dolaşımı, gümrük işlemleri ve sağlık-bitki sağlığı önlemleri görüşüldü.

Beşinci tur ise 15–23 Haziran 2026 tarihlerinde Ankara’da gerçekleştirildi. İngiltere İş ve Ticaret Bakanlığı, görüşmelerde dijital ticaret, yatırımlar, hukuk hizmetleri, mal piyasasına erişim, fikri mülkiyet, kamu alımları ve sürdürülebilirlik konularının ele alındığını bildirdi.

Beş turun sonunda toplam 11 müzakere başlığı üzerinde anlaşma sağlanarak görüşmeler kapatıldı. İngiliz hükümeti özellikle hukuk hizmetlerinde güçlü ilerleme kaydedildiğini, fikri mülkiyet alanındaki görüşmelerin de ivme kazandığını açıkladı. Bununla birlikte, hangi 11 başlığın bütünüyle kapatıldığına ilişkin ayrıntılı liste henüz kamuoyuyla paylaşılmadı.

Ticaret hacmi 28,4 milyar sterline ulaştı

İngiltere’nin resmî verilerine göre iki ülke arasındaki mal ve hizmet ticaretinin toplam değeri 2025 yılında 28,4 milyar sterline ulaştı. Bu rakam bir önceki yıla göre yüzde 4,3 artış anlamına geliyor. Ticaret hacmi 2019’da 18,6 milyar sterlin seviyesindeydi.

Türkiye’de BP, Shell, Vodafone, Unilever, BAE Systems, Aviva ve Diageo’nun da aralarında bulunduğu 2 bin 500’den fazla İngiltere merkezli şirket faaliyet gösteriyor. İngiltere’den Türkiye’ye yapılan başlıca ihracat kalemleri arasında enerji üretim makineleri, otomobiller, uçaklar, metal cevherleri ve ilaçlar bulunuyor.

Türkiye’nin İngiltere’ye ihracatında ise otomotiv, hazır giyim, elektrikli makineler, beyaz eşya, mücevher, demir-çelik ürünleri ile çeşitli tarım ve gıda ürünleri öne çıkıyor.

En zorlu pazarlık alanları henüz sonuçlanmadı

Müzakerelerde ilerleme sağlanmasına rağmen tarım ürünlerinde pazar erişimi, menşe kuralları, bazı sanayi ürünlerinde uygulanacak koşullar, yatırım hükümleri ve hizmet sağlayıcıların pazara giriş şartları gibi hassas konularda görüşmeler sürüyor.

Türkiye’nin AB ile Gümrük Birliği içinde bulunması da yeni anlaşmanın teknik yapısını karmaşıklaştırıyor. Özellikle ürün standartları, menşe kuralları ve tedarik zincirlerinde Türkiye’nin AB mevzuatıyla uyumunun korunması gerekiyor.

İngiltere ise anlaşmanın kendi çevre, çalışma hayatı, gıda güvenliği ve kamu hizmetleri standartlarıyla uyumlu olması gerektiğini vurguluyor.

Altıncı tur sonbaharda yapılacak

Son açıklanan resmî takvime göre altıncı müzakere turunun 2026 sonbaharında gerçekleştirilmesi bekleniyor. Ancak 6 Eylül itibarıyla toplantının kesin tarihi ve yeri kamuoyuna açıklanmış değil.

Bu nedenle süreçte önemli ilerleme sağlanmış olmakla birlikte, yeni STA henüz sonuçlandırılmış veya imzalanmış değil. Tarafların kalan anlaşmazlıkları gidermesinin ardından metnin hukuki kontrolden geçirilmesi, imzalanması ve iki ülkede gerekli onay süreçlerinin tamamlanması gerekecek.

Yeni anlaşmanın yürürlüğe girmesine kadar 2021’den beri uygulanan mevcut Türkiye–İngiltere Serbest Ticaret Anlaşması geçerliliğini koruyacak. Hedef, mal ticaretindeki mevcut avantajları muhafaza ederken hizmetler, dijital ekonomi ve yatırımları da kapsayan daha geniş bir ekonomik ortaklık oluşturmak.

Yeni 20 dolarlık banknotun tanıtımı; Kanada Genel Valisi Louise Arbour, Kanada Merkez Bankası Başkanı Tiff Macklem ve Kanada Gelir İdaresi ile finans kuruluşlarından sorumlu Devlet Sekreteri Wayne Long’un katılımıyla 3 Eylül’de gerçekleştirildi.

Banknot, Kral Charles’ın 2022’de tahta çıkmasının ardından portresinin Kanada kâğıt parasına işlendiği ilk tasarım olma özelliğini taşıyor. Aynı zamanda 20 dolarlık banknot üzerinde 70 yılı aşkın sürenin ardından ilk kez yeni bir hükümdarın portresi yer alıyor.

Henüz piyasaya çıkmadı

Yeni banknotun piyasaya çıktığı yönündeki haberlerin aksine, Kanada Merkez Bankasının resmî açıklamasına göre para henüz dolaşıma girmedi. Kral Charles portreli 20 dolarlık banknotların Şubat 2027’nin sonundan itibaren kademeli olarak kullanıma sunulması planlanıyor.

Merkez Bankası, geçiş öncesinde finans kuruluşları, perakendeciler ve para işleme cihazı üreticileriyle birlikte çalışacak. Banknot sayma makineleri, ATM’ler, satış cihazları ve diğer nakit işleme sistemlerinin yeni paraya uyarlanması için gerekli hazırlıkların yapılacağı belirtildi.

Dikey ve ağırlıklı olarak yeşil tasarım

Polimerden üretilen yeni banknot, geleneksel yatay görünümün aksine dikey olarak tasarlandı. Kanada’nın dikey banknot serisinin ikinci üyesi olan yeni 20 dolarlık para, ağırlıklı olarak yeşil renk taşıyor. Serinin ilk dikey banknotunda, 10 dolarlık kupür üzerinde sivil haklar öncüsü Viola Desmond’un portresi bulunuyor.

Kral Charles’ın ön yüzdeki portresi, hükümdarın çevre ve sürdürülebilirlik alanındaki çalışmalarından esinlenen yaprak ve çiçek motifleriyle çevrelendi. Kanada’nın 10 eyaleti ile üç bölgesini temsil eden toplam 13 resmî çiçek amblemi de ön yüzde yer aldı.

Yerli halklar için anlam taşıyan bitkilere yer verildi

Banknotun iki tarafından da görülebilen yuvarlak şeffaf pencerede Kanada’nın yerli halkları açısından kültürel önem taşıyan dört bitki bulunuyor: yabani çilek, Batı kızıl sediri, örgülü tatlı çayır otu ve Arktik pamuk otu.

Bu bölümün tasarımı, Kanada Merkez Bankasının Yerli Danışma Çevresi ile yürütülen çalışmalar sonucunda hazırlandı. Görme engelli ve az gören kişilerin banknotu tanıyabilmesi amacıyla kabartmalı işaretler ve yüksek kontrastlı büyük rakamlar da kullanıldı.

Arka yüzde Vimy Anıtı korundu

Banknotun arka yüzünde Fransa’daki Kanada Ulusal Vimy Anıtı yer almaya devam ediyor. Anıt, Kanada askerlerinin savaşlardaki hizmet ve fedakârlıklarını simgeliyor. Tasarımda ayrıca Birinci Dünya Savaşı’nda hayatını kaybedenleri anmak amacıyla gelincik çiçeklerine yer verildi.

Kanada Maliye ve Ulusal Gelir Bakanı François-Philippe Champagne, tasarımın ülkenin anayasal geleneklerini, İngiliz Milletler Topluluğu’yla bağlarını ve Kanadalı askerlerin fedakârlıklarını yansıttığını söyledi.

Sahteciliğe karşı yeni güvenlik şeridi

Yeni banknotta Kanada parasında daha önce kullanılmamış güvenlik teknolojileri bulunuyor. Mor renkli güvenlik şeridindeki şekiller, banknot hareket ettirildiğinde dönüyor, biçim değiştiriyor ve titreşimli bir görünüm oluşturuyor.

Kanada Merkez Bankası Başkanı Tiff Macklem, yeni banknotu “çarpıcı, sembolik ve güvenli” olarak nitelendirerek, tasarımın Kanada’nın doğal güzelliklerini ve tarihini yansıttığını belirtti.

İş Dünyası, İnovasyon, Bilim ve Ticaret Bakanlığı ile yeni kurulan Adil Çalışma Kurumu’nun 3 Eylül’de yayımladığı listede perakende, restoran, konaklama, sağlık, sosyal bakım ve çocuk bakımı gibi sektörlerde faaliyet gösteren 658 işveren bulunuyor.

HM Gelir ve Gümrük İdaresi’nin (HMRC) denetimleri sonucunda, 27 binden fazla çalışana yaklaşık 4 milyon sterlinlik ücret farkı geri ödendi. Kuralları ihlal eden işverenlere ayrıca toplam 7 milyon sterlin para cezası uygulandı.

Hükümetin açıklamasında ücret farklarının “faiziyle” ödendiğine ilişkin özel bir ifade bulunmuyor. Bu nedenle ödemenin, çalışanlara yasal olarak hak ettikleri ücret farklarının iadesi şeklinde belirtilmesi daha doğru.

Listenin başında B&Q var

Ülkenin en büyük yapı market zincirlerinden B&Q Limited, toplam eksik ödeme miktarı bakımından listenin ilk sırasında yer aldı.

Resmî verilere göre şirket, 4 bin 530 çalışanına toplam 456 bin 934 sterlin 72 peni eksik ödeme yaptı.

B&Q, ihlalin kasıtlı olmadığını ve saatlik asgari ücrete ek olarak ödenen coğrafi bölge ödeneklerinin hesaplanmasındaki hatadan kaynaklandığını açıkladı. Şirket, etkilenen çalışanların tamamına eksik tutarların Temmuz 2025’te ödendiğini bildirdi.

Listenin ikinci sırasında bulunan özel sağlık kuruluşu Elysium Healthcare Holdings 3 Limited’in ise bin 95 çalışanına toplam 330 bin 48 sterlin 81 peni eksik ödeme yaptığı belirlendi.

Five Guys: Bordro kurallarının uygulanmasında teknik farklılık

Burger zinciri Five Guys JV Limited, çalışan sayısı bakımından en büyük ihlallerden biriyle listeye girdi. Şirketin 3 bin 699 çalışanına toplam 54 bin 642 sterlin 47 peni eksik ödeme yaptığı açıklandı.

Five Guys, HMRC incelemesinin ardından bordro mevzuatının uygulanmasında “teknik farklılıklar” tespit edildiğini bildirdi. Şirket, yaklaşık 330 milyon sterlinlik toplam bordro içinde 55 bin sterline yakın açık oluştuğunu, mevcut ve eski çalışanlara yapılması gereken bütün ödemelerin tamamlandığını belirtti.

NHS vakıfları da listede

Kamu sağlık kuruluşlarının da listede bulunması dikkati çekti. St George’s, Epsom and St Helier Hospital Group’un 75 çalışanına 123 bin 331 sterlin 97 peni, St George’s University Hospitals NHS Foundation Trust’ın ise 55 çalışanına 77 bin 498 sterlin 91 peni eksik ödeme yaptığı kayıtlara geçti.

Norfolk Community Health and Care NHS Trust da 105 çalışanına toplam 19 bin 948 sterlin 21 peni eksik ödeme yaptığı gerekçesiyle listenin 34’üncü sırasında yer aldı. Liverpool University Hospitals NHS Foundation Trust için ise 19 çalışanı kapsayan 13 bin 37 sterlin 89 penilik ücret açığı bildirildi.

St George’s, Epsom and St Helier Hospital Group, personelin brüt maaşının asgari ücretin üzerinde olduğunu; ihlalin çocuk bakımı gibi bazı harcamalar için kullanılan maaştan kesinti sisteminin asgari ücret hesaplamasında teknik olarak farklı değerlendirilmesinden kaynaklandığını savundu. Kurum, uygulamanın daha sonra değiştirildiğini açıkladı.

En yüksek 10 ücret açığı

Hükümet listesinin ilk 10 sırasında şu işverenler bulunuyor:

1. B&Q Limited: 4.530 çalışan – 456.934,72 sterlin

2. Elysium Healthcare Holdings 3 Limited: 1.095 çalışan – 330.048,81 sterlin

3. St George’s, Epsom and St Helier Hospital Group: 75 çalışan – 123.331,97 sterlin

4. Support Staff Services Limited: 323 çalışan – 119.715,13 sterlin

5. Forest Holidays Limited: 598 çalışan – 100.308,68 sterlin

6. St George’s University Hospitals NHS Foundation Trust: 55 çalışan – 77.498,91 sterlin

7. Lanes Group Limited: 297 çalışan – 67.893,34 sterlin

8. UK Care Team Ltd: 99 çalışan – 67.082,76 sterlin

9. Five Guys JV Limited: 3.699 çalışan – 54.642,47 sterlin

10. Merlin Cinemas Limited: 181 çalışan – 50.198,75 sterlin

Rakamlar, hükümetin yayımladığı 24’üncü dönem işveren listesinden alındı.

Her ihlal kasıtlı ücret gaspı anlamına gelmiyor

Bir şirketin listede yer alması, çalışanlara sözleşmede açıkça asgari ücretin altında saatlik ücret verildiği veya ihlalin mutlaka kasıtlı olduğu anlamına gelmiyor.

Zorunlu kıyafet masraflarının maaştan düşülmesi, vardiya öncesi ve sonrasındaki çalışma süresinin hesaba katılmaması, maaştan fedakârlık uygulamaları, bölgesel ödenekler ve yaş değişikliğinin ardından yeni ücret oranının bordroya zamanında yansıtılmaması da çalışanın fiilî saatlik kazancını yasal sınırın altına indirebiliyor. Ancak hükümet, hata kasıtlı olmasa bile doğru ödeme yapılmasından işverenin sorumlu olduğunu vurguluyor.

Açıklanan listede ihlallerin hangi tarihler arasındaki ödemeleri kapsadığına ilişkin toplu bir dönem bilgisi verilmedi.

Asgari ücret saatte 12,71 sterlin

İngiltere’de 1 Nisan 2026’dan itibaren 21 yaş ve üzerindeki çalışanlar için Ulusal Yaşam Ücreti saat başına 12,71 sterlin olarak uygulanıyor. Saatlik ücret 18–20 yaş grubunda 10,85 sterlin, 18 yaş altındakiler ile uygun kapsamdaki çıraklar için ise 8 sterlin düzeyinde bulunuyor.

İş Dünyası Bakanı Jonathan Reynolds, çalışanlara eksik ödeme yapmanın başarıya giden bir yol olmadığını belirterek ihlallerin üzerine gidileceğini söyledi. Geleceğin Çalışma Hayatı Bakanı Kate Dearden ise çalışanlara asgari ücretin altında ödeme yapılmasının yasa dışı olduğunu ve işverenlerin bordro sistemlerini derhal kontrol etmesi gerektiğini vurguladı.

Hükümet, 2011’de başlayan kamuoyuna ilan uygulaması kapsamında bugüne kadar 5 bin 200’den fazla işverene 100 milyon sterlini aşan ceza verildiğini, yaklaşık 650 bin çalışana da 66 milyon sterlinden fazla ücret farkı ödetildiğini açıkladı. Nisan 2026’da kurulan Adil Çalışma Kurumu’nun ilerleyen dönemde asgari ücretin yanı sıra tatil ve hastalık ödemelerine ilişkin ihlalleri de denetlemesi planlanıyor.

Arcadia tarafından “dünyanın ilk şarj edilebilir portatif Türk kahvesi makinesi” olarak tanıtılan ürünün bu özelliği markanın resmi sitesinde de vurgulanıyor. Bağımsız satış kanallarındaki ürün bilgileri de cihazın USB-C üzerinden şarj edildiğini, kablosuz kullanılabildiğini ve otomatik kapanma özelliğine sahip olduğunu doğruluyor.

Türk kahvesini seyahate taşıyor

Arcadia Go projesinin arkasındaki isimlerden Coffee Talks Ltd. sahibi Alp Somyürek, ürünün geliştirilmesindeki temel düşüncenin Türk kahvesini sabit bir elektrik bağlantısına ihtiyaç duymadan farklı ortamlarda hazırlayabilmek olduğunu belirtiyor.

Kompakt yapısıyla çanta ve valizlerde taşınabilecek şekilde tasarlanan makine; ofislerden öğrenci evlerine, otomobil yolculuklarından kamp ve açık hava etkinliklerine kadar farklı kullanım alanlarını hedefliyor.

Somyürek'in verdiği bilgiye göre tam şarjla kullanım koşullarına bağlı olarak yaklaşık 3 ila 5 fincan kahve hazırlanabiliyor. Cihazdaki sensör sistemi ise kahvenin hazırlanma sürecini kontrol ederek uygun noktada işlemi otomatik olarak sonlandırıyor.

USB-C ile şarj ediliyor

Arcadia Go'nun öne çıkan özelliklerinden biri USB-C bağlantısıyla şarj edilebilmesi. Bu sayede cihazın uygun güç kaynakları ve taşınabilir şarj çözümleriyle kullanılabilmesi hedefleniyor. Ürünün satış bilgilerinde paslanmaz çelik gövde, otomatik kapanma özelliği, ölçü kaşığı ve seyahat çantası gibi ayrıntılar da yer alıyor.

Ürünle birlikte verilen “Take & Go” ölçü kaşığı ise tek kullanımlık Türk kahvesi miktarının taşınmasına imkân verecek şekilde tasarlanmış. Böylece kullanıcıların kahveyi ayrıca bir paket veya kapta taşıma ihtiyacının azaltılması amaçlanıyor.

Tasarımına uluslararası ödül

Arcadia Go, henüz küresel pazara çıkış hazırlıkları sürerken tasarımıyla da uluslararası alanda dikkat çekti. Ürün, 2024 European Product Design Award kapsamında ödüle layık görüldü. Somyürek de 2025'te yaptığı açıklamada ürünün küresel lansman öncesinde bu ödülü aldığını duyurmuştu.

Ürün Ağustos 2026'da uluslararası tasarım ve trend yayınlarının da dikkatini çekti. TrendHunter, Arcadia Go'yu geleneksel Türk kahvesinin farklı ortamlarda hazırlanmasına imkân veren mobil bir kahve makinesi olarak tanıttı.

İngiltere'den dünyaya açılıyor

Arcadia'nın resmi internet sitesindeki bilgilere göre marka bugün Birleşik Krallık'ın yanı sıra ABD, Orta Doğu ve EMEA pazarlarında da dağıtım ağı oluşturuyor.

Böylece cezveyle özdeşleşen geleneksel Türk kahvesi, elektrik prizine bağlı klasik makinelerin ardından bu kez şarj edilebilir ve taşınabilir bir ürünle uluslararası tüketicinin karşısına çıkıyor.

Birleşik Krallık'taki tüketiciler ürüne markanın resmi çevrim içi mağazasından ulaşabiliyor:

Detaylı bilgi için: info@coffeetalks.co.uk email adresi üzerinden iletişime geçilebilir.

Konut fiyatlarının tüketici fiyat endeksiyle düzeltilerek hesaplandığı bazı analizler, ortalama evlerin reel değerinin yaklaşık 20 yıl önceki düzeyinin altına indiğini gösteriyor. Başka bir ifadeyle, bugün daha yüksek sterlin tutarıyla satılan bir ev, satış bedelinin satın alma gücü bakımından 2000’li yılların ortasındaki kadar değerli olmayabiliyor.

Bununla birlikte sonuç, kullanılan konut fiyat endeksine, enflasyon ölçüsüne, başlangıç tarihine ve bölgeye göre değişiyor. Bu nedenle “bütün İngiltere’deki her ev değer kaybetti” şeklinde bir değerlendirme yapmak mümkün değil.

Ucuz kredi dönemi sona erdi

2008 küresel finans krizinden pandemi dönemine kadar faizlerin tarihsel olarak çok düşük seviyelerde kalması, İngiltere’de konut fiyatlarını destekleyen başlıca unsurlardan biri oldu. Ucuz mortgage kredileri, alıcıların daha fazla borçlanabilmesini sağlarken artan talep fiyatları yukarı taşıdı.

Ancak pandemi sonrasında yükselen enflasyon nedeniyle İngiltere Merkez Bankası’nın faizleri artırması dengeleri değiştirdi. Daha önce yüzde 1,5-2 seviyelerinde mortgage kullanabilen haneler, yeni kredi veya yeniden finansman döneminde yüzde 4’ün üzerindeki oranlarla karşılaşmaya başladı.

Faizlerdeki birkaç puanlık artış bile 25 ya da 30 yıllık bir mortgage kredisinin aylık taksitinde yüzlerce sterlinlik ek yük oluşturuyor. Bu durum yalnızca yeni alıcıları değil, sabit faizli anlaşma süresi sona eren mevcut ev sahiplerini de etkiliyor.

Aynı bütçeyle daha az borçlanılabiliyor

Emlak platformu Zoopla’nın ağustos sonunda yayımladığı verilere göre, ortalama beş yıllık sabit mortgage faizi yıl başında yüzde 4’ün altındayken yaklaşık yüzde 4,8’e yükseldi.

Faizlerdeki artış sonucunda alıcıların aynı aylık taksit bütçesiyle kullanabileceği mortgage miktarı yıl başından bu yana yaklaşık yüzde 9 azaldı. Ocak ayında bütçesi 200 bin sterlinlik krediye yeten bir alıcı, aynı aylık ödemeyle artık yaklaşık 182 bin sterlin borçlanabiliyor.

Aynı evi alabilmek için aradaki yaklaşık 18 bin sterlinlik farkın daha yüksek peşinatla karşılanması gerekiyor. Konut fiyatlarının ülke ortalamasının çok üzerinde olduğu Londra’da ise bu fark çok daha ağır hissediliyor.

Fiyat endeksleri farklı tablo çiziyor

Konut piyasasının yönüne ilişkin göstergeler arasında da belirgin farklılıklar bulunuyor. Lloyds verilerine göre Birleşik Krallık’ta ortalama konut fiyatı temmuz ayında yaklaşık 299 bin sterlin seviyesinde ölçülürken yıllık nominal artış yalnızca yüzde 0,1’de kaldı.

Zoopla’nın temmuz verileri ise ülke genelinde yıllık fiyat artışını yüzde 1,3 olarak gösterdi. Bu oranların enflasyonun altında kalması, ev fiyatlarının rakamsal olarak düşmese bile reel olarak gerilemesi anlamına geliyor.

Bölgesel ayrışma da sürüyor. Kuzey İrlanda gibi bazı bölgelerde fiyatlar güçlü biçimde artarken Londra ve İngiltere’nin güneyindeki pahalı pazarlarda reel kayıp daha belirgin hale geliyor. Londra’daki ortalama konut değerinin yıllık bazda gerilediğini gösteren endeksler de bulunuyor.

Yatırımcı üzerindeki vergi yükü arttı

Konutun yatırım aracı olarak cazibesini azaltan yalnızca faizler değil. İkinci konut ve kiraya vermek amacıyla yapılan alımlarda uygulanan damga vergisi ek oranının yükseltilmesi, yatırımcıların başlangıç maliyetini artırdı.

Mortgage faizlerinin kira gelirinden tamamen düşülmesine yönelik vergi avantajlarının sınırlandırılması, bakım ve sigorta giderlerinin yükselmesi ile kiralık konutlara ilişkin yeni düzenlemeler de küçük ölçekli ev sahiplerinin getirisini baskılıyor.

Bu gelişmeler sonucunda bazı “buy-to-let” yatırımcılarının piyasadan çekildiği, bazı ev sahiplerinin ise artan maliyetleri kiralara yansıtmaya çalıştığı belirtiliyor.

Reel fiyat kaybı, herkesin zarar ettiği anlamına gelmiyor

Uzmanlar, reel konut fiyatındaki gerilemenin ev sahiplerinin tamamının zarar ettiği şeklinde yorumlanmaması gerektiğini vurguluyor. Değerlendirmelerde kira geliri, ev sahibinin kira ödeme zorunluluğundan kurtulması ve kullanılan mortgage borcunun zaman içerisinde enflasyonla reel olarak küçülmesi de hesaba katılmalı.

Özellikle 20 yıl önce düşük bir fiyatla ev alan ve mortgage borcunun büyük bölümünü kapatan haneler hâlâ önemli bir nominal sermaye kazancına sahip. Buna karşılık son yıllarda yüksek fiyat, düşük peşinat ve büyük mortgage kredisiyle piyasaya girenlerin finansal baskısı daha ağır.

Konut artık otomatik kazanç sağlamıyor

İngiltere’de konut arzının yetersizliği ve nüfus artışı, fiyatların sert biçimde çökmesini engelleyen iki önemli unsur olmaya devam ediyor. Ancak ücretlerdeki zayıf reel artış, yüksek kredi maliyetleri ve ağırlaşan vergiler, geçmişteki hızlı değer artışlarının tekrarlanmasını zorlaştırıyor.

Ortaya çıkan tablo, konutun değerini tamamen kaybettiğini değil, “hangi fiyattan alınırsa alınsın uzun vadede mutlaka yüksek reel kazanç sağlar” düşüncesinin geçerliliğini yitirdiğini gösteriyor. İngiltere’de ev artık birçok hane için hızlı servet oluşturma aracından çok, yüksek finansman ve bakım maliyeti taşıyan uzun vadeli bir barınma yatırımı haline geliyor.

Emlak platformu Zoopla’nın 27 Ağustos’ta yayımladığı Konut Fiyat Endeksi’ne göre, ortalama beş yıllık sabit mortgage faizi ocak ayında yüzde 4’ün altındayken yüzde 4,8 seviyesine yükseldi.

Faizlerdeki artış, alıcıların aynı aylık ödemeyle kullanabilecekleri mortgage miktarını yılbaşından bu yana yüzde 9 azalttı. Ocak ayında aylık bütçesi 200 bin sterlinlik krediye yeten bir kişi, bugün aynı ödeme tutarıyla yaklaşık 182 bin sterlin borçlanabiliyor.

Londra’da 35 bin 500 sterlinlik ek peşinat

Alıcıların aynı evi aylık taksitlerini artırmadan satın alabilmeleri için aradaki 18 bin 200 sterlinlik farkı peşinata eklemeleri gerekiyor.

Ancak konut fiyatlarının ülke ortalamasının çok üzerinde olduğu Londra’da ihtiyaç duyulan ek peşinat yaklaşık 35 bin 500 sterline ulaşıyor. Bu rakam, ülke ortalamasının neredeyse iki katı. Kuzeydoğu İngiltere’de ise aynı fark 10 bin 200 sterlin civarında kalıyor.

Bu nedenle yüzde 9’luk kredi kapasitesi kaybı ülke genelini kapsamasına rağmen, parasal etkisi en ağır biçimde Londralı alıcılar tarafından hissediliyor.

Zoopla’nın haziran ayındaki araştırması da faiz artışının Londra’daki ortalama bir mortgage ödemesine ayda 244 sterlin, ilk kez ev alacakların ödemesine ise yaklaşık 232 sterlin eklediğini ortaya koymuştu.

İlk kez ev alacaklar daha fazla etkileniyor

Yüksek ev fiyatları ve peşinat gereksinimi, özellikle ilk kez konut satın alacakları zorluyor. Bu gruptaki alıcılar genellikle daha düşük peşinatla, daha yüksek tutarlı ve uzun vadeli mortgage kullanıyor.

Faiz değişiklikleri bu nedenle ilk kez ev alacakların aylık ödemelerine ve toplam borçlanma maliyetine daha hızlı yansıyor. Londra’da damga vergisinin de ortalama satın alma bedelinin yaklaşık yüzde 3’üne ulaşabilmesi, başkentteki mali yükü daha da artırıyor.

Bazı alıcılar daha küçük veya merkezden uzak konutlara yönelirken, bazıları da ev sahibi olma planlarını ertelemeyi tercih ediyor.

Satışlar düştü, aramalar yeniden arttı

Mortgage maliyetlerindeki artış konut satışlarını yavaşlatıyor. Birleşik Krallık genelinde üzerinde anlaşmaya varılan satışların sayısı geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 6 daha düşük.

İngiltere Merkez Bankası verileri de haziran ayında konut alımı için onaylanan mortgage sayısının yıllık bazda yüzde 10 azalarak 58 bin 200’e gerilediğini gösteriyor.

Bununla birlikte piyasada sonbahar öncesinde sınırlı bir canlanma işareti görüldü. İnternette yapılan konut aramaları yıllık yüzde 7 artarak son 12 ayın en güçlü yükselişini kaydetti. Satılık konut sayısının da geçen yıla göre yüzde 5 fazla olması, alıcılara daha geniş seçenek ve pazarlık imkânı sağlıyor.

Londra’da fiyatlar yıllık yüzde 1 geriledi

Birleşik Krallık’taki ortalama konut fiyatı temmuz itibarıyla 272 bin 800 sterline çıktı. Yıllık fiyat artışı hazirandaki yüzde 1,3 seviyesinden yüzde 0,9’a geriledi.

Londra’da ise ortalama konut fiyatları geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 1 düştü. Güneydoğu İngiltere’deki gerileme yüzde 0,3 olarak ölçüldü. Buna karşılık Kuzeybatı İngiltere’de fiyatlar yüzde 3,1, Kuzey İrlanda’da yüzde 5,4 arttı.

Zoopla, mortgage faizlerinin yüzde 5’e yakın seyretmesinin talebi sınırlamayı sürdüreceğini; yıllık konut fiyatı artışının yıl sonunda yaklaşık yüzde 1’e gerileyebileceğini öngörüyor. Londra ile Güneydoğu İngiltere’de fiyatların yatay seyretmesi veya sınırlı ölçüde düşmesi bekleniyor.

Hükümet, 24 Ağustos’ta yayımladığı istişare belgesiyle bölgesel belediye başkanlarına “potansiyel stratejik öneme sahip” planlama başvurularına doğrudan müdahale etme yetkisi verilmesini resmen gündeme aldı.

Yeni sistemde belediye başkanları, belirlenen büyüklükteki bir projeyi yerel planlama makamından devralarak karar verici konumuna gelebilecek. Ayrıca yerel yönetime bir başvuruyu reddetme talimatı verebilecek.

Düzenleme, Londra Belediye Başkanı’nın 2008’den bu yana kullandığı planlama yetkilerinin İngiltere’nin diğer belediye başkanlığı bölgelerine genişletilmesini öngörüyor.

Hangi projeler kapsama girecek?

İngiltere’de Londra dışındaki bölgeler için ilk kez ortak ulusal müdahale eşikleri belirlenecek. Buna göre yeni yetkiler:

• 150’den fazla konut içeren projeleri,
• 15 bin metrekareden büyük ticari alanları,
• 30 metre veya daha yüksek, yaklaşık 10 katlı binaları

kapsayacak.

Bu ölçütlerden birine giren başvuruların yerel yönetimler tarafından bölgesel belediye başkanına bildirilmesi gerekecek.

Belediye başkanı öncelikle projenin bölgesel kalkınma stratejisine uygunluğu konusunda görüş bildirecek. Yerel yönetimin başvuruyu kabul etmeye veya reddetmeye hazırlandığını açıklamasının ardından belediye başkanının müdahale edip etmeyeceğine karar vermesi için 14 günü olacak.

Başkan projeyi devralırsa, ilgili başvuru bakımından yerel planlama makamı haline gelecek ve nihai kararı kendisi verecek.

Belediye başkanları projeleri doğrudan onaylayabilecek

Reformun en dikkat çekici bölümlerinden birini Mayoral Development Order – Belediye Başkanlığı Kalkınma Kararı oluşturuyor.

Bu mekanizma sayesinde belediye başkanları belirli bir bölge, arsa veya proje türü için önceden planlama izni verebilecek. Geliştiriciler, kararda belirtilen koşulları yerine getirmeleri halinde ayrıca standart bir planlama başvurusu yapmadan inşaata geçebilecek.

Ancak bu yetki bütün projeler için otomatik izin anlamına gelmeyecek. Belediye başkanının izin verilecek alanı, yapı türünü, sınırları ve uyulması gereken koşulları resmî kalkınma kararında açıkça belirlemesi gerekecek.

Hükümet, bu yöntemin özellikle büyük ölçekli konut alanları, kentsel dönüşüm projeleri ve atıl durumdaki eski sanayi arazilerinin geliştirilmesinde kullanılmasını bekliyor.

Yerel yönetimler çoğu başvuruyu karara bağlamayı sürdürecek

Hükümet, reformun belediyelerin planlama yetkilerini tamamen ortadan kaldırmayacağını vurguluyor. Başvuruların büyük çoğunluğunu yine ilçe ve şehir meclisleri değerlendirecek.

Belediye başkanlarının müdahalesi yalnızca stratejik önem taşıdığı kabul edilen büyük projelerle sınırlandırılacak. Alınan bütün kararların yerel planlara, ulusal planlama politikasına ve mevcut çevre kurallarına uygun olması gerekecek.

Başvuru sahiplerinin kararlara karşı itiraz hakkı korunurken, merkezi hükümet de gerekli gördüğü durumlarda müdahale edebilecek. Belediye başkanının bir projenin reddedilmesi yönünde talimat vermesi halinde kararın gerekçesini yazılı olarak açıklaması ve planlama sicilinde yayımlaması zorunlu olacak.

Hedef beş yılda 1,5 milyon konut

Reform, Burnham hükümetinin beş yıllık parlamento döneminde İngiltere’de 1,5 milyon yeni konut inşa etme hedefinin temel araçlarından biri olarak görülüyor.

Hükümet, özellikle yerel itirazlar, uzun değerlendirme süreleri, altyapı eksiklikleri ve farklı belediyeler arasındaki koordinasyon sorunları nedeniyle büyük projelerin yıllarca bekletilebildiğini savunuyor.

Resmî verilere göre bazı yerel yönetimler mevcut konut hedeflerini aşmayı başardı. Son üç yılda Salford’da 4 bin 249 konutluk hedefe karşı 7 bin 584, Leeds’te 10 bin 151 konutluk hedefe karşı 11 bin 690 konut teslim edildi. Knowsley’de ise 772 olan hedefin iki katından fazla, toplam bin 888 konut tamamlandı.

Hükümet bu örnekleri, yerel planlama sistemiyle yüksek üretim seviyesine ulaşılabileceğinin göstergesi olarak sunarken reformun gecikmelerin yaşandığı bölgelerde devreye gireceğini belirtiyor.

Homes England fonlarında daha fazla yerel söz hakkı

Belediye başkanlarının yetkileri yalnızca planlama kararlarıyla sınırlı olmayacak. Bölgesel yönetimler, ulusal konut kurumu Homes England tarafından sağlanan finansmanın kendi bölgelerinde nasıl kullanılacağı konusunda daha fazla söz sahibi olacak.

Homes England en büyük projeleri yönetmeye devam edecek ancak kurumun finansmanı ve teknik uzmanlığı, belediye başkanlarıyla kararlaştırılan bölgesel önceliklere yönlendirilecek.

Hükümet, ulusal arazi ve altyapı fonunun 1,3 milyar sterlinlik bölümünün en yerleşik yedi belediye başkanlığı bölgesine ayrıldığını açıkladı. Buna ek olarak yedi stratejik belediye başkanlığı yönetimine 234 milyon sterlinlik eski sanayi arazisi fonu sağlanırken, Housing Accelerator Fund kapsamında yetki devri için 1,5 milyar sterlin tahsis edildi.

Yeni projelerden altyapı katkı payı alınacak

Londra dışındaki belediye başkanlarına Mayoral Community Infrastructure Levy adı verilen bölgesel altyapı katkı payını uygulama yetkisi de verilecek.

Londra’da Elizabeth Line’ın finansmanına katkı sağlayan modele benzeyen sistem kapsamında geliştiricilerden alınan paylar ulaşım, okul, sağlık tesisi ve büyük ölçekli bölgesel altyapı yatırımlarında kullanılabilecek.

Hükümet, Londra’daki katkı payının ağırlıklı olarak ulaşım projeleriyle sınırlı olduğunu ancak diğer bölgelerde belediye başkanlarına daha geniş harcama esnekliği verilebileceğini belirtiyor. Katkı payının uygulanabilmesi için bölgenin onaylanmış bir Mekânsal Kalkınma Stratejisi’ne sahip olması gerekecek.

Liberal Demokratlardan “yerel demokrasi” tepkisi

Düzenleme, on farklı belediye başkanının partiler üstü desteğini aldı. Ancak Liberal Demokratlar, karar yetkisinin seçilmiş yerel meclis üyelerinden alınmasının halkın planlama süreçlerindeki etkisini zayıflatacağını savunuyor.

Partinin konut ve planlama sözcüsü Gideon Amos, düzenlemeyi “yerel topluluklara doğrudan saldırı” olarak nitelendirdi. Amos, hükümetin belediye başkanlarına geniş bir yetki vermek yerine yerel yönetimlere uygun fiyatlı konut ve gerekli altyapıyı oluşturabilmeleri için daha fazla kaynak sağlaması gerektiğini söyledi.

Başbakan Burnham ise belediye başkanlarının yetkilerinin hem projeleri ilerletmek hem de bölgesel stratejiye aykırı yapılaşmayı engellemek için kullanılabileceğini belirtiyor. Burnham’a göre yerel kararların kimi zaman daha geniş bölgesel konut, ulaşım ve ekonomik büyüme hedefleri bakımından yeniden değerlendirilmesi gerekiyor.

İstişare 5 Ekim’de sona erecek

İmar yetkilerine ilişkin kamuoyu istişaresi 24 Ağustos’ta başladı ve 5 Ekim 2026 saat 23.59’a kadar devam edecek. Süreçte yerel yönetimlerden, belediye başkanlıklarından, sektör temsilcilerinden, sivil toplum kuruluşlarından ve bölge sakinlerinden görüş alınacak.

Hükümet, sonuçların değerlendirilmesi ve gerekli ikincil mevzuatın Parlamento’ya sunulmasının ardından proje devralma ve Belediye Başkanlığı Kalkınma Kararı yetkilerini 2027’nin başında uygulamaya koymayı hedefliyor.

Planlarda, yaklaşık 400 bin metrekare kapalı alana sahip çok sayıda veri merkezi binasının yanı sıra batarya depolama tesisleri, kapalı tarım alanı, bölgesel ısıtma sistemi, ziyaretçi merkezi ve halka açık ekoloji parkı bulunuyor.

Kampüsün, yapay zekâ uygulamaları, bulut bilişim, veri depolama ve finansal işlemler gibi yüksek işlem kapasitesi gerektiren alanlara hizmet vermesi planlanıyor.

Yıllık emisyon 1,2 milyon tonu aşabilir

Planlama belgelerindeki hesaplamalara göre tesis tam kapasiteye ulaştığında yılda yaklaşık 1,2 milyon ton CO₂e salımına neden olabilir. Kampüsün öngörülen 60 yıllık kullanım süresi boyunca toplam emisyonunun 72 milyon tonu aşabileceği hesaplanıyor.

The Guardian, bu miktarın yaklaşık 8 bin 480 Londra–New York uçuşunun karbon ayak izine karşılık geldiğini bildirdi. Haberin ilk halinde yer alan “27 bin uçuş” karşılaştırması daha sonra gazete tarafından düzeltilerek 8 bin 480 olarak güncellendi. Bu nedenle önceki metindeki 27 bin uçuş rakamı güncel kabul edilmiyor.

Çevresel değerlendirmede projenin mevcut haliyle, küresel sıcaklık artışını 1,5 dereceyle sınırlandırmayı amaçlayan bilimsel senaryo ve 2050 net sıfır hedefiyle tam olarak uyumlu olmadığı da kabul ediliyor.

Bir milyondan fazla hanenin elektriğine denk

Kampüsün yüzde 50 kapasiteyle çalışırken bile yılda yaklaşık 2,65 milyar kilovatsaat elektrik tüketmesi bekleniyor. Bu miktar, yıllık ortalama 2 bin 500 kilovatsaat tüketim esas alındığında bir milyondan fazla İngiliz hanesinin elektrik kullanımına karşılık geliyor.

Yaklaşık 600 megavatlık enerji kapasitesine sahip olması planlanan tesis için yeni yüksek gerilim altyapısı ve trafo yatırımlarının yapılması gerekecek. İngiltere’de veri merkezlerinin ülke elektriğinin yaklaşık yüzde 2,5’ini kullandığı, yapay zekâ yatırımlarıyla bu talebin 2030’a kadar dört katına çıkabileceği öngörülüyor.

Planlama belgelerine göre kampüsün yalnızca işletme kaynaklı emisyonları, 2038’e gelindiğinde Havering’in toplam karbon bütçesinin yaklaşık 20 katına ve Birleşik Krallık karbon bütçesinin yaklaşık yüzde 1’ine ulaşabilecek.

Karbon açığı için 77,6 milyon sterlinlik ödeme

Projede sıfır karbon standardının tesis içinde karşılanamaması durumunda, Havering Belediyesi’nin karbon dengeleme fonuna nakit ödeme yapılması öngörülüyor. Geliştirici şirket bu katkının yaklaşık 77,6 milyon sterlin olacağını hesaplıyor.

Çevre örgütleri ise mali ödemenin gerçek emisyon azaltımının yerini tutamayacağını savunuyor. Teknoloji alanında çalışan sivil toplum kuruluşu Foxglove, veri merkezi geliştiricilerinin ihtiyaç duydukları elektriği karşılayacak ilave yenilenebilir enerji ve depolama kapasitesi kurmakla yükümlü tutulması gerektiğini belirtiyor.

Digital Reef: 620 kalıcı istihdam sağlanacak

Digital Reef, projeyi “geleceğin sürdürülebilir veri merkezi kampüsünü oluşturmak için benzersiz bir fırsat” olarak tanımlıyor. Şirkete göre yatırım tamamlandığında Havering’de 620 kalıcı tam zamanlı iş, bunların içinde bilgi ve iletişim sektöründe 350 yüksek nitelikli pozisyon oluşturulacak. Projenin Birleşik Krallık genelinde toplam 1.780 kişilik istihdamı desteklemesi bekleniyor.

Şirket ayrıca alanın yarısından fazlasını kapsayan 113 hektarlık halka açık bir ekoloji parkı kurulacağını, yeni yürüyüş ve bisiklet yolları açılacağını ve biyolojik çeşitlilikte yüzde 100’ün üzerinde net kazanım hedeflendiğini açıklıyor.

Bölge sakinlerinden tarım ve doğal yaşam itirazı

North Ockendon sakinleri ise arazinin halen ürün yetiştirilen tarım alanlarından oluştuğunu, projenin kırsal dokuyu değiştireceğini ve yaban hayatı habitatlarının kaybedilmesine yol açacağını savunuyor.

North Ockendon Residents Association temsilcileri, Green Belt üzerindeki yapılaşmanın yalnızca yerel çevreyi değil, gıda güvenliği açısından değer taşıyan üretken arazileri de etkileyeceğini belirtiyor.

Henüz nihai izin verilmedi

Projeye kesin planlama izni henüz verilmedi. Havering Belediyesi, geleneksel tekil planlama başvurusu yerine, belirlenen koşullar yerine getirildiğinde önceden planlama hakkı sağlayan Yerel Kalkınma Kararı (Local Development Order–LDO) yöntemini kullanıyor.

Taslak LDO için 6 Mart–12 Nisan 2026 tarihleri arasında gerçekleştirilen ilk resmî halk danışma süreci tamamlandı. Görüşler doğrultusunda hazırlanacak revize teklifin sonbaharda ikinci kez kamuoyunun değerlendirmesine açılması bekleniyor. Nihai karar daha sonra Havering’in yerel planlama makamı tarafından verilecek.

Tartışmanın merkezinde ise İngiltere’nin bir yandan veri merkezlerini kritik ulusal altyapı olarak görüp yapay zekâ yatırımlarını hızlandırırken, diğer yandan yasal bağlayıcılığı bulunan 2050 net sıfır hedefine nasıl ulaşacağı sorusu bulunuyor.

Londra’da 16 yaş ve üzerindeki nüfusta işsizlik oranı, 2026’nın ikinci çeyreğini kapsayan nisan-haziran döneminde yüzde 6,5 olarak hesaplandı. Oran, yılın ilk üç ayına göre 0,8 puan gerilemesine rağmen Birleşik Krallık’taki yüzde 4,9’luk ortalamanın 1,6 puan üzerinde kaldı.

Böylece Londra, Birleşik Krallık’ın en yüksek işsizlik oranına sahip bölgesi olmayı sürdürdü. Londra Belediyesi verileri de başkentteki oranın yüzde 6,5 olduğunu doğruluyor.

İlk metindeki yüzde 5,5 bilgisi doğru değil

Açıklanan son veriler, Londra’daki genel işsizlik oranının yüzde 5,5 değil, yüzde 6,5 olduğunu gösteriyor.

Başkentteki oran önceki çeyreğe göre düşmüş olsa da geçen yılın aynı döneminin 0,5 puan üzerinde bulunuyor. Bu tablo, son aylarda kısmi iyileşme yaşandığını ancak Londra iş gücü piyasasının yıllık bazda hâlâ zayıfladığını gösteriyor.

Genç işsizliği kritik seviyede

Krizin en ağır etkilediği kesimi gençler oluşturuyor. Nisan 2025-Mart 2026 dönemini kapsayan yıllık verilere göre Londra’da 16-24 yaş grubundaki işsizlik oranı yüzde 19,6’ya yükseldi.

Bu oran, pandemi dönemi dışarıda bırakıldığında başkentte son 11 yılın en yüksek genç işsizliği olarak kayıtlara geçti. Başka bir ifadeyle, çalışmak isteyen ve aktif biçimde iş arayan yaklaşık her beş genç Londralıdan biri iş bulamıyor.

Sorun yalnızca Londra ile sınırlı değil. Birleşik Krallık genelinde nisan-haziran döneminde 16-24 yaş arasındaki işsizlerin sayısı 739 bine ulaştı. Genç işsizlik oranı bir yılda yüzde 14,3’ten yüzde 16,2’ye yükselirken, çalışan gençlerin sayısı 35 bin azaldı. Avam Kamarası Kütüphanesi verilerine göre genç işsizlerin sayısı bir yılda 97 bin arttı.

İş ilanları azalıyor, işe alımlar yavaşlıyor

Gençlerin iş bulmakta zorlanmasının arkasında perakende, konaklama, yeme-içme, müşteri hizmetleri ve başlangıç seviyesindeki ofis işlerinde işe alımların zayıflaması bulunuyor.

ONS verilerine göre Birleşik Krallık genelindeki açık iş sayısı mayıs-temmuz döneminde yaklaşık 707 bine geriledi. Pandemi dönemi hariç tutulduğunda bu, 2014’ten bu yana görülen en düşük düzeylerden biri oldu.

İşverenlerin artan ücret, enerji, vergi ve finansman maliyetleri karşısında yeni personel alımını ertelediği belirtiliyor. İş gücü piyasasına ilk kez girmeye çalışan gençler, işe alımlardaki bu yavaşlamadan daha fazla etkileniyor.

LCCI: Londra’nın ekonomik motorluğu tehdit altında

Londra Ticaret ve Sanayi Odası İcra Kurulu Başkanı Karim Fatehi, rakamların başkent ekonomisinin geleceği açısından ciddi bir uyarı olduğunu söyledi.

Londra’nın yenilik, yatırım ve büyüme merkezi olmayı sürdürdüğünü belirten Fatehi, en yüksek işsizlik oranının başkentte görülmesinin Londra’nın “Birleşik Krallık’ın ekonomik motoru” konumunu tehdit ettiğini ifade etti.

Fatehi’ye göre artan vergi yükleri ve işletmelerin karşı karşıya kaldığı yeni yasal sorumluluklar, şirketlerin işe alım isteğini azaltıyor; özellikle gençlere yönelik yatırım ve eğitim fırsatlarını sınırlandırıyor.

İş dünyası temsilcileri, Başbakan Andy Burnham hükümetinin ekonomik büyümeyi Londra dışına yayma hedefini desteklediklerini ancak bunun başkentin ihmal edilmesi anlamına gelmemesi gerektiğini vurguluyor. Londra’daki istihdam ve yatırım kaybının, vergi gelirleri ve ülke ekonomisinin tamamı üzerinde etkili olabileceğine dikkat çekiliyor.

Yaklaşık bir milyon genç eğitim ve istihdam dışında

Hükümetin gençlerin çalışma hayatına katılımını incelemek üzere görevlendirdiği Alan Milburn başkanlığındaki çalışma, sorunun işsizlik rakamlarından daha geniş olduğunu ortaya koydu.

Rapora göre 2025 sonunda Birleşik Krallık’ta yaklaşık 957 bin genç ne çalışıyor ne de eğitim veya mesleki programa devam ediyordu. Bu, 16-24 yaş grubundaki her sekiz gençten birine karşılık geliyor.

Raporda sağlık sorunlarının giderek daha belirleyici hale geldiği de belirtildi. Eğitim ve istihdam dışında kalan gençlerin yüzde 45’inin bir engel veya sağlık sorunu bildirdiği, bu oranın yaklaşık on yıl içinde iki kattan fazla arttığı kaydedildi. Hükümetin gençler ve çalışma hayatı raporu, gençlerin önemli bir bölümünün sosyal yardım sisteminde de görünmediğine dikkat çekiyor.

Hükümetten genç istihdamına ek kaynak

Çalışma ve Emeklilik Bakanı Pat McFadden, hükümetin Evrensel Kredi sistemini insanların çalışma hayatına katılmasının önündeki engelleri azaltacak şekilde yeniden düzenlediğini söyledi.

Hükümet, gençlerin istihdama kazandırılması, mesleki eğitimin güçlendirilmesi ve çıraklık olanaklarının artırılması amacıyla mevcut programlara ek olarak 1 milyar sterlinlik yeni yatırım açıkladı. Paket kapsamında uzun süre işsiz kalan gençlere iş, eğitim veya çıraklık seçeneği sunulması hedefleniyor. Çalışma ve Emeklilik Bakanlığının programı, sağlık sorunları bulunan gençlere daha kişiselleştirilmiş istihdam desteği verilmesini de öngörüyor.

Ancak iş dünyası temsilcileri, eğitim ve destek programlarının tek başına yeterli olmayacağını belirtiyor. Londra’daki şirketlerin yeni çalışan almasını kolaylaştıracak mali teşvikler, başlangıç seviyesindeki işlerin artırılması ve gençlerle işverenleri buluşturacak yerel programlar talep ediliyor.

Son rakamlar, Londra’da işsizliğin önceki çeyreğe göre gerilemesinin olumlu bir işaret olduğunu gösterse de genç işsizliğindeki yükseliş ve ülke ortalamasıyla başkent arasındaki fark, sorunun henüz kontrol altına alınamadığını ortaya koyuyor.

Şirket, Jo Boydell’in 17 Ağustos 2026 itibarıyla CEO’luk görevinden ayrıldığını, kararı ise 20 Ağustos’ta yayımlanan altı aylık finansal sonuçlarıyla birlikte duyurdu. Boydell’in yerine Mali İşler Direktörü Ray Reidy geçici CEO olarak atandı. Reidy, geçici bir mali işler direktörü belirlenene kadar iki görevi birlikte sürdürecek.

Travelodge, Boydell’in ayrılışını resmî açıklamasında doğrudan güvenlik skandalına bağlamadı. Ancak görev değişikliği, kadın müşterilerin odalarına üçüncü kişilerin izinsiz girmesine yol açan güvenlik ihlalleri nedeniyle şirket üzerindeki baskının arttığı bir dönemde gerçekleşti. Boydell, şirkette 13 yıl görev yapmış, Mayıs 2022’de CEO olmuştu.

Maidenhead’de anahtar verilen saldırgan odaya girdi

Krizin sembolü haline gelen olay, Aralık 2022’de Berkshire’daki Maidenhead Travelodge otelinde yaşandı.

Kyran Smith, resepsiyon görevlilerine odada kalan kadının erkek arkadaşı olduğunu söyledi. Çalışanlar, kadının iznini almadan Smith’e oda numarasını ve yeni bir anahtar kartını verdi. Smith, odaya girdikten sonra uyuyan kadına cinsel saldırıda bulundu.

Smith, Kasım 2025’te “cinsel suç işlemek amacıyla izinsiz girme” ve cinsel saldırı suçlarından mahkûm edildi. Reading Crown Court’ta 23 Ocak 2026’da yapılan ceza duruşmasında yedi yıl altı ay hapis cezasına çarptırıldı. Bazı haberlerde cezanın şubat ayında verildiği belirtilse de polis açıklamasına dayanan kayıtlarda duruşma tarihi 23 Ocak olarak yer aldı.

30 sterlinlik teklif tepkiyi büyüttü

Travelodge’un olay sonrasındaki yaklaşımı da en az güvenlik ihlali kadar eleştirildi. Mağdur kadın, şirkete yaptığı başvurunun ardından kendisine yalnızca 30 sterlinlik iade teklif edildiğini açıkladı.

Boydell daha sonra şirketin hem olayın önlenmesinde hem de mağdurun şikâyetinin ele alınmasında hata yaptığını kabul etti. Travelodge tarafından yayımlanan açıklamada, “Daha erken harekete geçmeliydik” denilerek mağdurdan özür dilendi.

Boydell’in, olayın ardından güvenlik politikalarını görüşmek isteyen 20’den fazla milletvekiliyle planlanan toplantıya katılmaması ve görüşmenin iptal edilmesi de tartışmaları büyüttü. Dönemin Başbakanı Keir Starmer, şirket yönetimini kadınların güvenliği konusunda hükümetle ciddi biçimde temas kurmaya çağırmıştı.

Şiddetten kaçtığı otelde yeniden saldırıya uğradı

Maidenhead vakasının münferit olmadığı, Ağustos 2026’da kamuoyuna yansıyan başka olaylarla ortaya çıktı.

“Lucy” takma adıyla konuşan bir kadın, Ekim 2025’te şiddet gördüğü partnerinden uzaklaşmak için Londra’daki bir Travelodge oteline yerleştiğini anlattı. Kadının peşinden otele gelen erkek, resepsiyona kız arkadaşının odada nöbet geçirdiğini söyledi.

Çalışanların kadının tam adını ve odasını doğruladıktan sonra erkeğe anahtar verdiği belirtildi. Odaya giren saldırgan kadını darbetti, telefonunu almaya çalıştı ve dışarı çıkarıldıktan sonra kapıyı tekmeleyerek yeniden içeri girdi. Travelodge, kendi kurallarının çalışanlar tarafından uygulanmadığını ve yaşananların kabul edilemez olduğunu açıkladı.

Ayrıca Leeds’te bir kadının odasında tanımadığı bir erkeği gördüğüne ve bazı müşterilere yanlışlıkla başkalarının odalarının anahtarlarının verildiğine ilişkin başka şikâyetler de incelemeye alındı.

Anahtar vermek için açık izin gerekecek

Travelodge, güvenlik krizi sonrasında yeni önlemler aldığını duyurdu. Buna göre:

• İlave veya yedek oda anahtarı yalnızca odada kayıtlı müşterinin açık izniyle verilebilecek.
• Çalışanlar, üçüncü kişilere bir müşterinin otelde kalıp kalmadığını doğrulayamayacak.
• Yeni kurallar 600’ü aşkın otelde uygulamaya alınacak.
• Müşteriyle doğrudan çalışan yaklaşık 12 bin personele yeni güvenlik eğitimi verilecek.
• İngiltere’deki anahtar kartlı tüm oda kapılarında ikinci bir iç kilit bulunduğu denetlenecek.
• Uygulama, bağımsız denetimler ve gizli müşteri kontrolleriyle izlenecek.

Şirket ayrıca güvenlik, ağır şiddet suçları ve kamu soruşturmaları konusunda uzman Paul Greaney KC başkanlığında bağımsız inceleme başlattı. Kadınlara ve kız çocuklarına yönelik şiddet konusunda uzman bir isim de üst yönetime özel eğitim verecek. Travelodge, sektör kuruluşu UKHospitality’nin hazırladığı konuk güvenliği rehberine de katkıda bulunuyor.

632 otellik zincirde güven krizi

İngiltere, İrlanda ve İspanya’da 632 otel işleten Travelodge, 2026’nın ilk yarısında gelirini yüzde 4,2 artırarak 491,3 milyon sterline çıkardı. Düzeltilmiş faaliyet kârı ise 47,3 milyon sterlinden 47,9 milyon sterline yükseldi.

Ancak şirketin önündeki asıl sorun, mali tablodan çok müşteri güveninin yeniden sağlanması olarak görülüyor. Yeni geçici CEO Ray Reidy, güvenlik ve müşteri refahının yönetimin temel öncelikleri arasında kalacağını, hükümet ve konaklama sektörüyle iş birliğinin sürdürüleceğini söyledi.

Yaşanan vakalar, otellerde anahtar kartının yalnızca teknik bir erişim aracı olmadığını; özellikle şiddetten kaçan veya tek başına seyahat eden kadınlar açısından hayati bir güvenlik bariyeri oluşturduğunu bir kez daha gündeme taşıdı.

Şeker’in açıklaması, THY’nin Birleşik Krallık pazarındaki büyüme stratejisinin yeni adımı olarak değerlendirildi. Ancak şirket tarafından olası hattın başlangıç tarihi, uçuş sıklığı veya kullanılacak uçak tipi konusunda henüz resmî bir takvim açıklanmadı.

Londra’daki dördüncü havalimanı olacak

THY, hâlihazırda Londra Heathrow, Gatwick ve 18 Mart 2026’da uçuş başlattığı Stansted havalimanlarından İstanbul’a sefer düzenliyor.

Şirketin yaz tarifesinde Heathrow’dan haftada 47, Gatwick’ten 28 ve Stansted’den 15 olmak üzere Londra’daki üç havalimanından haftalık yaklaşık 90 sefer gerçekleştirmesi planlanıyor. London City hattının açılması halinde THY, İngiltere’nin başkentinde dört ayrı havalimanında faaliyet gösteren az sayıdaki uluslararası taşıyıcıdan biri olacak. THY’nin Stansted’i de kapsayan Birleşik Krallık ve İrlanda ağındaki toplam frekansının yaz döneminde haftada 168’e ulaşacağı açıklanmıştı.

En büyük sorun uygun uçak bulunmaması

London City planının önündeki temel sorun yalnızca havalimanının kısa pisti değil, THY’nin mevcut filosundaki uçakların bu meydana yönelik özel operasyon şartlarına uygun olmaması.

Royal Docks bölgesinde bulunan havalimanının tek pisti 1.508 metre uzunluğunda ve 30 metre genişliğinde. Yaklaşmalar, birçok havalimanındaki yaklaşık 3 derecelik standart açı yerine 5,5 derecelik dik bir açıyla gerçekleştiriliyor.

Bu nedenle yalnızca London City operasyonu için sertifikalandırılmış uçaklar kullanılabiliyor. Pilotların da dik yaklaşma, kısa pist ve özel pas geçme prosedürlerini kapsayan ayrı bir eğitim ve yetkilendirme sürecinden geçmesi gerekiyor.

Airbus A220-100 ile Embraer E-Jet ailesinin bazı modelleri havalimanında kullanılabilirken, THY’nin mevcut filosunda A220 veya Embraer yolcu uçağı bulunmuyor. Dolayısıyla şirketin seferlere başlayabilmesi için uygun uçak kiralaması ya da satın alması, başka bir taşıyıcıyla operasyonel iş birliği kurması veya farklı bir uçak tipinin onay sürecini beklemesi gerekebilir.

A320neo için onay süreci devam ediyor

London City Havalimanı yönetimi, Airbus A320neo uçaklarının meydana operasyon gerçekleştirebilmesi için İngiltere Sivil Havacılık Otoritesi nezdinde çalışma yürütüyor.

Havalimanı, A320neo’nun kullanılabilmesine imkân sağlayacak yeni bir yaklaşma prosedürü için 2026 yılında kamuoyu istişaresi başlattı. Onay verilmesi durumunda THY filosunda bulunan A320neo ailesi uçakların London City hattında kullanılabilmesi ihtimali doğabilir. Ancak uçak, havalimanı ve havayolu bazındaki sertifikasyonların tamamlanması gerekeceği için bu seçenek henüz kesinleşmiş değil.

Finans merkezlerine doğrudan erişim avantajı

London City Airport, City of London’a yaklaşık 10 kilometre, Canary Wharf finans merkezine ise yaklaşık 5 kilometre uzaklıkta bulunuyor. Bu konumu nedeniyle özellikle iş seyahati yapan yolcular tarafından tercih ediliyor.

Havalimanından Amsterdam, Dublin, Frankfurt, Zürih, Milano ve çeşitli Avrupa kentlerine seferler gerçekleştiriliyor. Mevcut taşıyıcılar arasında British Airways, KLM, ITA Airways, Air Dolomiti, Luxair ve Swiss yer alıyor. London City’nin uçuş ağı 30’dan fazla Avrupa destinasyonunu kapsıyor.

İstanbul–London City hattının açılması, yalnızca İstanbul’a seyahat eden yolculara değil, THY’nin İstanbul Havalimanı üzerinden Asya, Afrika ve Orta Doğu’ya sunduğu aktarmalı uçuş ağına ulaşmak isteyen Londra merkezli iş insanlarına da önemli bir zaman avantajı sağlayabilir.

Bununla birlikte Murat Şeker’in açıklaması şimdilik bir hedef ve değerlendirme niteliği taşıyor. Hattın kesinleşmesi; uygun uçak temini, teknik sertifikasyon, slot tahsisi ve ticari fizibilite çalışmalarının sonuçlanmasına bağlı olacak.

Gayrimenkul platformu Zoopla’nın İngiltere, İskoçya ve Galler’deki 363 yerel yönetim bölgesini kapsayan araştırmasına göre, bölgelerin 180’inde konutların satılması geçen yılın aynı dönemine kıyasla daha uzun sürüyor. Buna karşılık 145 bölgede satış süresi kısaldı.

Ülke genelinde bir konutun ilana çıkmasından satış üzerinde anlaşmaya varılmasına kadar geçen ortalama süre temmuz itibarıyla 42 günde değişmeden kaldı. Ancak ulusal ortalamanın sabit görünmesi, yerel piyasalar arasındaki giderek büyüyen uçurumu gizledi.

Araştırmanın Kuzey İrlanda’yı kapsamadığı, dolayısıyla sonuçların Birleşik Krallık’ın tamamını değil Büyük Britanya’yı yansıttığı belirtildi.

EN HIZLI 10 BÖLGENİN TAMAMI İSKOÇYA’DA

Zoopla verilerine göre ülkenin en hızlı konut piyasası Falkirk oldu. Bölgede evler ortalama 11 günde alıcı buldu. Bu süre geçen yılın aynı döneminden de bir gün daha kısa.

Falkirk’ü 13’er günle Renfrewshire ve North Lanarkshire; 14’er günle South Lanarkshire, East Ayrshire, East Renfrewshire ve West Dunbartonshire izledi. Stirling ve Glasgow City’de satış süresi 15, Clackmannanshire’da ise 16 gün olarak ölçüldü.

Böylece en hızlı satış yapılan ilk 10 yerel yönetim bölgesinin tamamı İskoçya’da yer aldı. İngiltere’de en hızlı konut satılan bölgeler ise 23’er günle Carlisle ve Barnsley oldu. Barnsley’de satış süresi geçen yıla göre 13 gün, Newcastle-under-Lyme’da ise 11 gün kısaldı.

İskoçya’daki hızlı satışlarda konutların görece daha uygun fiyatlı olmasının yanı sıra farklı satış sisteminin etkili olduğu değerlendiriliyor. İskoçya’da evler çoğunlukla “offers over” yöntemiyle, yani belirlenen fiyatın üzerindeki tekliflere açık şekilde pazarlanıyor; değerleme ve konut inceleme raporlarının önceden hazır olması da alıcılara sürecin başında daha fazla güven sağlıyor. Zoopla araştırmasının ayrıntıları

MELTON’DA ALICI BULMAK 76 GÜN SÜRÜYOR

Listenin diğer ucunda ise East Midlands bölgesindeki Melton yer aldı. Melton’da bir evin alıcı bulması ortalama 76 gün sürüyor. Bu rakam, Temmuz 2025’e göre 21 günlük artış anlamına geliyor.

Londra’nın merkezi ve en pahalı bölgelerinden Westminster ile İngiltere’nin güneybatısındaki Teignbridge’de ortalama satış süresi 63 güne ulaştı. Torridge’de bu süre 61; Tower Hamlets, Isle of Wight, Thanet ve North Devon’da 60 gün olarak kaydedildi.

Böylece sekiz yerel piyasada konutların satılması ortalama iki ay veya daha uzun sürmeye başladı. En yavaş ilk 10 piyasanın Melton dışındaki tamamının İngiltere’nin güney bölgelerinde bulunması dikkat çekti.

Westminster’daki yavaşlamada yüksek konut fiyatları ve satın alma maliyetleri öne çıkarken, Teignbridge’de ikinci konutlara uygulanan daha yüksek belediye vergileri ile satılık konut seçeneklerindeki artışın etkili olduğu belirtildi.

Zoopla İcra Direktörü Richard Donnell, ülke ortalamasının neredeyse değişmemesine rağmen yerel piyasalar arasında belirgin bir ayrışma yaşandığını belirtti. Donnell, talebin zayıf olduğu bölgelerde evini satmak isteyenlerin başlangıç fiyatını doğru belirlemesinin her zamankinden daha önemli hale geldiğini vurguladı.

BİR SAATLİK MESAFEDE ALTI HAFTALIK FARK

Araştırma, birbirine yakın bölgelerde bile çarpıcı farklılıklar bulunduğunu gösterdi. Melton’da satış süresi 76 güne ulaşırken, yaklaşık bir saat uzaklıktaki North West Leicestershire’da evler ortalama 32 günde alıcı buluyor.

İskoçya’da da Falkirk’teki 11 günlük süreye karşılık Aberdeenshire’da satışın ortalama 45 gün sürdüğü görüldü. Kuzeydoğu İskoçya’daki daha zayıf talepte, Aberdeen çevresindeki petrol ve gaz yatırımlarının uzun süredir düşük seyretmesinin etkili olduğu değerlendiriliyor.

İncelenen 11 bölgenin altısında en hızlı ve en yavaş yerel piyasalar arasındaki fark dört hafta veya daha fazla. En dar fark ise yaklaşık üç haftayla Galler’de kaydedildi.

MORTGAGE FAİZLERİ SAVAŞ ÖNCESİNİN ÇOK ÜZERİNDE

Konut piyasasındaki yavaşlamanın arkasında mortgage maliyetlerindeki yükseliş bulunuyor. Moneyfacts verilerine göre iki yıllık ortalama sabit mortgage faizi yüzde 5,61 civarında seyrediyor. Savaşın başlamasından önce, mart ayı başında bu oran yüzde 4,83 düzeyindeydi.

Beş yıllık sabit mortgage faizleri de benzer biçimde yükseldi. Finans piyasalarındaki dalgalanma sırasında iki yıllık ortalama faizin beş yıllık faizi aşması, borçlanma piyasasındaki belirsizliğin önemli göstergelerinden biri oldu.

İran savaşının ilk haftalarında 1.500’den fazla mortgage ürününün piyasadan çekilmesi, borçluların seçeneklerini de önemli ölçüde azalttı. Moneyfacts’in hesaplamasına göre özellikle yüzde 5 peşinatla kredi kullanan ilk kez ev alıcılarına sunulan bazı iki yıllık mortgage oranları yüzde 6’nın üzerine çıktı. £250 bin tutarında ve 25 yıl vadeli bir mortgage için faizlerdeki artış, yıllık ödemeye yaklaşık £1.200 ekleyebiliyor.

ALICILAR “BEKLE-GÖR” DÖNEMİNE GİRDİ

Yüksek faizler yalnızca aylık taksitleri artırmakla kalmıyor, alıcıların kullanabildiği kredi miktarını da düşürüyor. Mortgage başvurularında uygulanan ödeme gücü testleri nedeniyle birçok hane, daha düşük fiyatlı evlere yönelmek veya satın alma planını ertelemek zorunda kalıyor.

Bazı alıcıların, finans piyasalarının sakinleşmesi ve bankaların daha avantajlı ürünler sunması ihtimaline karşı beklemeyi tercih ettiği belirtiliyor. Ancak faizlerin kısa sürede düşeceğine ilişkin beklentilerin zayıflaması, bu stratejinin ne kadar avantaj sağlayacağı konusunda soru işareti oluşturuyor.

Satıcıların yüksek fiyat beklentilerini koruduğu, alıcıların ise artan finansman maliyetleri nedeniyle daha düşük teklif verdiği bölgelerde satış süreleri daha da uzuyor.

ENFLASYON BEKLENTİ DEĞİL, YÜZDE 2,9 OLARAK AÇIKLANDI

İngiltere’de temmuz ayı enflasyonu artık beklenti olmaktan çıktı. Ulusal İstatistik Ofisinin 19 Ağustos’ta açıkladığı verilere göre tüketici enflasyonu hazirandaki yüzde 2,6’dan temmuzda yüzde 2,9’a yükselerek son dört ayın en yüksek seviyesine ulaştı.

Artışta, hanelere uygulanan enerji fiyat tavanının temmuz ayında yüzde 13 yükseltilmesi belirleyici oldu. Buna karşılık çekirdek enflasyon yüzde 2,6’da kaldı; hizmet enflasyonu yüzde 3,6’dan yüzde 3,4’e geriledi. Gıda ve alkolsüz içecek enflasyonunun yüzde 1,3’e düşmesi de fiyat baskılarının ekonominin tamamına aynı ölçüde yayılmadığını gösterdi.

İngiltere Merkez Bankası, enflasyonun yılın ilerleyen aylarında yüzde 3,2 civarında zirve yapabileceğini tahmin ediyor.

FAİZLERDE PİYASA İLE EKONOMİSTLER AYRIŞTI

İngiltere Merkez Bankası temmuz toplantısında politika faizini yüzde 3,75’te bıraktı. Karar 6’ya karşı 3 oyla alınırken üç üyenin faizin yüzde 4’e çıkarılmasını istemesi, enflasyon risklerine ilişkin görüş ayrılığını ortaya koydu.

Finansal piyasalar yıl sonuna kadar çeyrek puanlık bir faiz artışı ihtimalini fiyatlamayı sürdürüyor. Bununla birlikte Reuters’ın 64 ekonomistle yaptığı son ankette 56 ekonomist, faizin 2026’nın kalanında yüzde 3,75’te tutulacağını öngördü. Ankete katılan hiçbir ekonomist eylül toplantısında değişiklik beklemedi; dar bir çoğunluk ise 2027 ortasına kadar en az bir faiz indirimi yapılabileceği görüşünü dile getirdi.

Dolayısıyla politika faizinin gelecek yıl sonuna kadar iki kez artırılacağı kesin bir beklenti değil. Bu senaryo dönem dönem piyasa fiyatlamalarına yansısa da ekonomistler arasındaki ağırlıklı görüş, zayıflayan istihdam ve ücret artışlarının enerji kaynaklı enflasyonun kalıcı hale gelmesini önleyebileceği yönünde.

Mortgage piyasasının önümüzdeki dönemdeki yönünü, İran savaşının seyri, petrol ve doğal gaz fiyatları, tahvil getirileri ve İngiltere Merkez Bankasının enflasyona vereceği tepki belirleyecek. Bu belirsizlik sürdükçe, doğru fiyatlandırılmış ve görece uygun konutların hızla alıcı bulduğu; pahalı veya yüksek fiyatla ilana çıkarılan evlerin ise aylarca piyasada kaldığı iki hızlı konut piyasası görünümünün devam etmesi bekleniyor.

Gayrimenkul platformu Rightmove’un verilerine göre, 1 Mayıs–31 Temmuz 2026 tarihleri arasında klimalı satılık konutlar için yapılan aramalar, geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 104 arttı. Böylece İngiltere’de uzun yıllar lüks veya gereksiz bir özellik olarak görülen klima, birçok alıcı açısından konut tercih listesinin önemli unsurlarından biri haline geldi.

Her iki kişiden biri evini serin tutmakta zorlanıyor

Rightmove tarafından gerçekleştirilen tüketici araştırması, talepteki değişimin yalnızca internet aramalarından ibaret olmadığını gösterdi.

Araştırmaya katılanların yüzde 87’si, yeni bir ev seçerken konutun sıcak havalarda serin kalabilmesini önemli bulduğunu söyledi. Katılımcıların yüzde 45’i mevcut evlerinin sıcak hava dalgalarında serin kalmakta zorlandığını belirtirken, konutunun aşırı sıcaklarla “çok iyi” başa çıktığını söyleyenlerin oranı yalnızca yüzde 11’de kaldı.

Katılımcıların yüzde 61’i evine klima taktırmayı değerlendirebileceğini ifade etti. Ancak hâlihazırda klima sistemine sahip olduğunu bildirenlerin oranı sadece yüzde 12 oldu.

Perde, vantilatör ve yalıtım çözümleri öne çıktı

İngilizlerin artan sıcaklıklara karşı farklı yöntemlere yöneldiği de görüldü. Araştırmaya katılanların:

Yüzde 56’sı perde, güneşlik veya ısı önleyici cam filmi kullandığını,

Yüzde 48’i vantilatör edindiğini,

Yüzde 38’i evinin yalıtımını iyileştirdiğini,

Yüzde 29’u ise bahçesinde ağaçlandırma veya gölgelendirme yaptığını bildirdi.

Katılımcıların yüzde 58’i panjur ve tente gibi dış gölgeleme sistemlerini, yüzde 52’si ise daha iyi havalandırma çözümlerini değerlendirebileceğini belirtti.

“Sıcak havadaki konfor artık satın alma kararının parçası”

Rightmove Gayrimenkul Uzmanı Colleen Babcock, bu yaz yaşanan sıcak hava dalgalarının insanların evlerine bakışını değiştirdiğini belirtti.

Konum, yaşam alanı ve satın alınabilirliğin temel öncelikler olmayı sürdürdüğünü vurgulayan Babcock, tüketicilerin artık bir evin sıcak havalarda ne kadar konforlu olacağına daha fazla dikkat ettiğini söyledi. Babcock’a göre bazı haneler mevcut konutlarında pratik önlemler alırken, bazıları da serinleme olanaklarını taşınma kararına dahil ediyor.

Geniş camlı modern konutlar da risk altında

John D Wood & Co. Satış Bölümü Başkanı James Waight, serin kalabilmenin özellikle 2026 yazındaki aşırı sıcaklar nedeniyle konut alıcılarının istek listesine girdiğini kaydetti.

Waight, geniş cam yüzeylere sahip çağdaş konutların yaz aylarında beklenenden çok daha fazla ısınabildiğine dikkat çekerek, alıcıların klima ve havalandırmanın yanında binanın nasıl inşa edildiğini de araştırdığını söyledi.

Yeni beklenti, konutun yazın serin kalırken kışın da ısıyı koruyabilmesi. Bu nedenle yön, gölgeleme, cam türü, yalıtım ve yıllık enerji maliyetleri satış görüşmelerinde daha fazla gündeme geliyor.

Mark Wiggin Estate Agents Direktörü Mark Wiggin de hava kaynaklı ısı pompaları, güneş panelleri ve klima sistemlerine yönelik ilginin arttığını belirtti. Wiggin, özellikle denizaşırı alıcıların klimayı daha sık standart özellik olarak beklediğini, buna karşılık bütün alıcıların sistemlerin işletme maliyetlerini daha dikkatli hesapladığını ifade etti.

2050’de konutların yüzde 92’si aşırı ısınma riskiyle karşılaşabilir

Gayrimenkul piyasasındaki değişimin arkasında daha uzun vadeli bir iklim riski de bulunuyor.

İngiltere İklim Değişikliği Komitesi’nin değerlendirmesine göre gerekli uyum önlemleri alınmazsa ülkedeki konutların yüzde 92’si 2050 yılına kadar normal bir yaz mevsiminde aşırı ısınma riskiyle karşı karşıya kalabilir. Bu oran günümüzde yüzde 50’nin biraz üzerinde bulunuyor.

Komite, aşırı ısınmayı yatak odası sıcaklığının yıl içinde belirli bir süre boyunca gece 26 derecenin üzerinde kalması gibi ölçütlerle değerlendiriyor. Uzmanlar, dış gölgeleme, doğal havalandırma, yeşil alanlar, uygun yalıtım ve hem ısıtma hem soğutma yapabilen ısı pompalarının birlikte ele alınması gerektiğini belirtiyor.

Klima talebi enerji tartışmasını da büyütüyor

Klima kullanımının yaygınlaşması, konutlarda elektrik tüketiminin ve hane faturalarının yükselmesi ihtimalini de beraberinde getiriyor. Yoğun kullanımın elektrik şebekesi üzerindeki yaz yükünü artırabileceği ve kullanılan elektriğin kaynağına bağlı olarak karbon salımını yükseltebileceği belirtiliyor.

Bu nedenle sektör temsilcileri yalnızca klasik klima kurulumuna dayalı bir model yerine; dış panjur, tente, çapraz havalandırma, güneş kırıcı cam, ağaçlandırma, güneş paneli ve verimli ısı pompası gibi çözümlerin birlikte uygulanmasını öneriyor.

Ortaya çıkan tablo, İngiltere konut piyasasında “iyi ev” tanımının değişmekte olduğunu gösteriyor. Ulaşım bağlantısı, okul bölgesi, bahçe ve oda sayısı önemini korurken, bir konutun değişen iklim koşullarında yıl boyunca yaşanabilir sıcaklığı koruyabilmesi de alıcıların temel karar ölçütlerinden birine dönüşüyor.

Yeni sistemle birlikte Fransa, tüketicinin “istemediğini belirtmesini” esas alan eski opt-out modelinden, şirketin arama yapmadan önce izin almasını gerektiren opt-in modeline geçti. Böylece artık tüketicinin telefon numarasını bir “aranmama listesine” kaydettirmesi gerekmiyor; şirketin arama yapabilmesi için önceden izin alınmış olması gerekiyor.

Arama için önceden açık rıza şartı

Yeni kurallara göre bir şirket, tüketiciyi ticari amaçla ancak iki temel durumda telefonla arayabilecek.

Bunlardan ilki, tüketicinin şirketle halihazırda devam eden bir sözleşmesinin bulunması. Şirket bu kapsamda mevcut müşterisine sözleşmesiyle bağlantılı tamamlayıcı ürün veya hizmetler ya da mevcut hizmetin geliştirilmesine yönelik teklifler sunabilecek.

İkinci istisna ise tüketicinin önceden açık biçimde ticari aramalara izin vermiş olması. Verilen onayın özgür, belirli, bilgilendirilmiş ve açık bir irade beyanına dayanması gerekiyor. Tüketici verdiği izni daha sonra geri çekebiliyor.

Üstelik şirketlerin bu izni aldıklarını kanıtlayabilmeleri gerekiyor. Fransız ekonomi ve tüketici otoritelerine göre işletmeler, tüketicinin onayına ilişkin kanıtları en az üç yıl boyunca saklamak zorunda. Verilen onay ise en fazla bir yıl geçerli olabiliyor.

Bloctel dönemi sona erdi

Düzenlemenin en önemli sonuçlarından biri de Fransa'nın uzun süredir kullandığı Bloctel sisteminin sona ermesi oldu.

Eski sistemde tüketiciler telefon numaralarını Bloctel'e kaydettirerek ticari aramaları reddedebiliyordu. Ancak tüketici kuruluşları, bazı çağrı merkezlerinin bu sistemi ihlal ettiğinden ve istenmeyen aramaların devam ettiğinden şikâyet ediyordu.

Yeni modelde ise tüketicinin ayrıca bir listeye kayıt yaptırmasına gerek kalmıyor. Ticari arama başlangıçta yasak kabul ediliyor ve şirketin arama yapabilmesi için önceden izin göstermesi gerekiyor. Bloctel'in 11 Ağustos itibarıyla kapatılması da bu değişimin doğrudan sonucu oldu.

İhlal eden şirketlere ağır cezalar

Yeni düzenleme yalnızca tüketicinin korunmasını değil, kurallara uymayan şirketlerin ciddi biçimde cezalandırılmasını da öngörüyor.

İzinsiz ticari arama yapan kişiler için 75 bin avroya, şirketler için ise 375 bin avroya kadar para cezası uygulanabiliyor. Ayrıca yasaklara aykırı gerçekleştirilen bir telefon görüşmesinin ardından imzalanan tüketici sözleşmesi de geçersiz sayılabiliyor.

Tüketiciler, kurallara aykırı aramaları Fransız hükümetinin SignalConso platformu üzerinden bildirebiliyor.

Bazı alanlarda daha da sıkı yasak

Fransa, bazı sektörlerde ise yeni düzenlemeden bağımsız olarak daha sert kurallar uyguluyor.

Enerji verimliliği ve yenilenebilir enerji amacıyla konutlara yönelik çalışmalar, konutların yaşlılık veya engellilik nedeniyle uyarlanması ve Compte Personnel de Formation (CPF) gibi alanlarda telefonla pazarlama faaliyetleri zaten tamamen yasak kapsamındaydı. Yeni sistem bu sektörlerdeki daha sıkı korumayı da sürdürüyor.

Gazete, dergi ve süreli yayın aboneliklerinin pazarlanmasına ilişkin bazı özel istisnalar da yeni düzenlemede korunuyor.

Tüketici örgütlerinden “küçük devrim” yorumu

Tüketici haklarını savunan Que Choisir Ensemble, düzenlemeyi tüketiciler açısından önemli bir kazanım olarak değerlendirdi.

Grup, insanların evlerinde veya özel yaşamlarında otomatik olarak “potansiyel müşteri” kabul edilmesine son verilmesi gerektiğini savunurken, huzur ve sükûnetin de bir tüketici hakkı olarak görülmesi gerektiğine dikkat çekti.

Grubun Başkanı Marie-Amandine Stévenin, mücadelenin yalnızca telefon görüşmeleriyle sınırlı kalmaması gerektiğini belirterek, çevrim içi ortamların ve sokakların da yoğun tüketim çağrılarıyla dolu olduğunu vurguladı.

Çağrı merkezleri için yeni dönem

Düzenleme yalnızca tüketicileri değil, Fransa'daki ve Fransa pazarına hizmet veren çağrı merkezi sektörünü de yakından ilgilendiriyor.

Özellikle Fransız şirketlerinin yoğun biçimde dış kaynak kullandığı ülkelerde çağrı merkezi sektörünün yeni düzenlemeden etkilenebileceği belirtiliyor. Fas, bu açıdan en fazla etkilenecek ülkelerden biri olarak öne çıkıyor. Fas hükümeti, Fransız pazarına yönelik çağrı merkezi faaliyetlerinde on binlerce istihdamın risk altında olabileceği uyarısında bulundu.

Sektör temsilcileri ise geleneksel telefonla satışın öneminin azalmasına rağmen çağrı merkezlerinin müşteri hizmetleri, teknik destek ve diğer hizmet alanlarına yönelerek faaliyetlerini sürdürebileceğini belirtiyor.

Fransa Avrupa’da daha sert modeli seçti

Fransa'nın yeni sistemi, Avrupa'da istenmeyen pazarlama aramalarını sınırlayan en katı modellerden biri haline geliyor.

Almanya'da 2009'dan bu yana benzer şekilde önceden rıza şartı bulunurken, Hollanda da telefonla pazarlama kurallarını sıkılaştırıyor. ABD, Kanada ve İngiltere gibi ülkelerde ise daha çok tüketicinin istemediği aramaları engelleyebildiği opt-out sistemleri kullanılıyor.

Fransa'nın attığı adımın bu nedenle yalnızca telefonla pazarlamaya ilişkin bir düzenleme değil, tüketici ile şirket arasındaki ilişkinin başlangıç noktasını değiştiren bir model olduğu değerlendiriliyor.

Yeni dönemde temel yaklaşım artık şu: Tüketici “beni aramayın” demek zorunda olmayacak; şirket “beni aramanıza izin veriyorum” şeklindeki önceden verilmiş onayı göstermek zorunda olacak.

Krizin üzerine yeni bir sıcak hava dalgasının gelmesi tabloyu daha da ağırlaştırdı. İngiltere Sağlık Güvenliği Ajansı (UKHSA) ile Meteoroloji Kurumu Met Office, Londra'nın da aralarında bulunduğu bölgelerde turuncu sıcaklık-sağlık alarmı yayımladı. Uyarı 11 Ağustos Salı sabahından 14 Ağustos Cuma akşamına kadar geçerli olacak.

PERŞEMBE GÜNÜ KRİTİK

Met Office tahminleri, sıcaklıkların hafta ortasından itibaren yeniden hızla yükseleceğine işaret ediyor. Özellikle perşembe günü güney ve doğu İngiltere ile Midlands'ın bazı kesimlerinde sıcaklıkların 36-37 dereceye ulaşması bekleniyor. Hükümetin aşırı sıcaklar, kuraklık ve yangın riskini görüşmek üzere acil toplantı düzenlemesi de krizin boyutunu ortaya koyuyor.

Amber alarm, sıcaklığın özellikle yaşlılar, küçük çocuklar, kronik hastalığı bulunanlar ve açık havada çalışanlar açısından ciddi sağlık riski oluşturabileceği anlamına geliyor.

İNGİLTERE’NİN EN KURU TEMMUZ AYLARINDAN BİRİ

Kuraklığın temel nedenlerinden biri, uzun süreli yağış eksikliği. Temmuz ayı, İngiltere'nin 1836'da başlayan kayıtlarındaki en kurak temmuz olarak kayda geçti. Güney İngiltere'de ise temmuz, kayıtların başladığı tarihten bu yana herhangi bir ay için ölçülen en kurak dönem oldu.

Environment Agency'nin temmuz ayı ortasındaki verileri bile durumun ne kadar hızlı kötüleştiğini gösteriyordu. 21 Temmuz itibarıyla İngiltere genelinde nehirlerin yüzde 84'ü normalin altında veya daha düşük seviyede bulunuyordu. Rezervuar doluluk oranı ise yüzde 75,3'e gerilemişti.

Sıcak hava nedeniyle su talebinin bazı günlerde normalin yüzde 30 üzerine çıkması, rezervuar ve yeraltı suyu kaynakları üzerindeki baskıyı artırdı.

27 MİLYON KİŞİ SU KISITLAMASINDA

Su kaynaklarını korumak amacıyla çok sayıda bölgede hortum kullanımı yasaklandı. Geçici kullanım yasakları, başlangıçta Kent, Hampshire, Isle of Wight, Norfolk ve Cambridge gibi bölgelerde devreye alınırken daha sonra kapsam genişledi.

Kısıtlamaların amacı yalnızca evlerde su tüketimini azaltmak değil; aynı zamanda nehirlerdeki ekolojik dengeyi korumak ve su arıtma tesisleri ile rezervuarların üzerindeki yoğunluğu azaltmak.

Bazı bölgelerde uygulanan yasakların su talebini yaklaşık yüzde 9'a kadar azaltabildiği belirtiliyor.

TARIMDA HASAT KAYGISI

Kuraklığın en ağır etkilerinden biri tarım sektöründe görülüyor.

East Anglia başta olmak üzere bazı bölgelerde tahıl hasadı normalden daha erken başladı. Özellikle geç ekilen ilkbahar ürünlerinde yağış eksikliği nedeniyle verim kaybı endişesi bulunuyor. Hayvancılık yapan bazı çiftçiler ise yeterli yem ve ot üretilememesinden şikâyet ediyor.

Environment Agency verilerine göre temmuz sonunda tarımsal sulama amacıyla nehirlerden su çekilmesine yönelik kısıtlamaların sayısı da hızla yükselmişti. Bazı bölgelerde sulama rezervuarlarının doluluk oranları yalnızca yüzde 30-50 seviyelerinde bulunuyordu.

Çiftçiler açısından sorun yalnızca bu yılın hasadıyla sınırlı değil. Yağışların uzun süre yetersiz kalması, sonbahar ve kış aylarında hayvan yemi üretimi ile gelecek sezonun ekim koşullarını da tehdit ediyor.

NEHİRLER VE DOĞA DA ALARM VERİYOR

Kuraklık yalnızca insanların kullandığı suyu azaltmıyor; doğal yaşamı da doğrudan etkiliyor.

Bazı nehirlerde su seviyeleri kritik ölçüde düşerken, yüksek su sıcaklıkları balıklar ve diğer su canlıları için yaşam koşullarını zorlaştırıyor. Environment Agency, 2026 boyunca kuraklık ve kuru hava koşullarıyla bağlantılı çok sayıda çevresel olay kaydetti; balık ölümleri ve alg patlamaları da bunlar arasında bulunuyor.

Sulak alanların kuruması, kuşların üreme alanlarını da tehdit ediyor. Ulusal Kuraklık Grubu daha önce sıcak hava dalgalarının gölet ve sulak alanlar üzerindeki etkisinin arttığı, bazı nehirlerin ise yer yer tamamen kuruduğu konusunda uyarıda bulunmuştu.

YANGIN RİSKİ PATLADI

Aşırı sıcak ve kuru bitki örtüsü, orman yangınlarını da ciddi biçimde artırıyor.

Hampshire'daki New Forest Ulusal Parkı'nda 100 hektardan fazla alanı etkileyen büyük yangınla 120'den fazla itfaiyeci mücadele ediyor. Şiddetli sıcaklık, kuru zemin ve değişken rüzgârlar yangının kontrol altına alınmasını zorlaştırıyor. A31 yolu da yangın nedeniyle kapatılırken bölgedeki ulaşımda ciddi aksamalar yaşandı.

İngiltere ve Galler genelinde 2026 yılında şimdiye kadar yüzlerce büyük yangına müdahale edilirken, yalnızca ağustos ayının ilk 10 gününde 185 yangın kaydedildi.

KRİZ LONDRA'YI DA YAKINDAN İLGİLENDİRİYOR

Kuraklık ve sıcaklık artışından Londra da etkileniyor. Thames Water daha temmuz ayında Londra için kuraklık seviyesinde izlemeye geçmişti.

Başkentte yüksek sıcaklıklar yalnızca sağlık açısından değil, su tüketimi açısından da baskı yaratıyor. Özellikle sıcak günlerde bahçe sulama, duş ve diğer evsel tüketimin artması şebekedeki talebi yükseltiyor.

Bu nedenle uzmanlar, sıcak hava alarmı boyunca insanların günün en sıcak saatlerinde güneşten kaçınmasını, yeterli sıvı tüketmesini ve özellikle yaşlı ve hassas gruplardaki kişilerin yakından takip edilmesini istiyor.

“İNGİLTERE ARTIK ESKİ İKLİMİYLE KARŞI KARŞIYA DEĞİL”

Uzmanlar açısından 2026 yazındaki gelişmeler tek başına kısa süreli bir sıcak hava olayı olarak görülmüyor. Bu yıl peş peşe yaşanan sıcak hava dalgaları, rekor düzeyde düşük yağış ve artan yangınlar, ülkenin su ve iklim dayanıklılığı konusundaki kırılganlığını yeniden gündeme taşıdı.

Hükümet ve Environment Agency, su kaynaklarının korunması için sızıntıların azaltılması, yeni su kaynaklarının geliştirilmesi, sulak alanların korunması ve nehir havzalarında suyun daha uzun süre tutulmasını sağlayacak doğa temelli çözümlerin artırılması gerektiğini vurguluyor.

Ancak kısa vadede en kritik ihtiyaç yağış. Met Office'in uzun vadeli görünümünde 11-25 Ağustos döneminde özellikle güneyde sıcaklıkların normalin üzerinde, yağışların ise genel olarak normalin altında kalabileceği öngörülüyor. Bu da kuraklığın, sıcak hava dalgası sona erse bile kısa sürede ortadan kalkmayabileceği anlamına geliyor.

İngiltere şimdi aynı anda üç cephede mücadele ediyor: aşırı sıcak, su kıtlığı ve yangın riski. Perşembe günü beklenen 36-37 derecelik sıcaklıklar ise bu üçlü krizin daha da derinleşip derinleşmeyeceği açısından kritik bir eşik olacak.

Lloyds Konut Fiyat Endeksi’ne göre ortalama konut fiyatı temmuz ayında 299 bin 253 sterlin oldu. Haziran ayına göre yalnızca 143 sterlinlik gerileme yaşanırken, yıllık fiyat artışı yüzde 0,1 seviyesinde kaldı. Bu, Kasım 2023’ten bu yana görülen en düşük yıllık büyüme oranı oldu.

Haziranda yüzde 0,2'lik artış kaydeden piyasanın temmuzda yatay seyretmesi, konut sektöründe alıcıların yüksek mortgage maliyetlerine karşı temkinli davrandığını gösteriyor.

Uzmanlara göre piyasa bir çöküş yaşamıyor ancak güçlü bir yükseliş de gerçekleştiremiyor. RBC Capital Markets analistlerinden Anthony Codling, piyasayı yüksek konut maliyetleri ile yeterince gerilemeyen mortgage faizleri arasında sıkışmış bir “bekleme hali” olarak değerlendiriyor.

Kuzey-güney makası açılıyor

İngiltere konut piyasasındaki en dikkat çekici gelişmelerden biri bölgesel ayrışmanın belirginleşmesi oldu.

Birleşik Krallık genelinde en güçlü yıllık fiyat artışı yüzde 7,4 ile Kuzey İrlanda’da görüldü. Ortalama konut fiyatı 231 bin 131 sterline yükseldi.

İskoçya'da fiyatlar yıllık yüzde 3,6, Galler'de ise yüzde 1,6 arttı.

İngiltere'nin kuzeyinde de fiyatlar yükselişini sürdürdü. Kuzeydoğu İngiltere'de yıllık artış yüzde 2,8, Kuzeybatı'da ise yüzde 2,1 oldu. Buna karşılık Güneydoğu İngiltere'de fiyatlar yüzde 2, Greater London'da ise yüzde 1,3 geriledi.

Bu tablo, İngiltere konut piyasasında uzun süredir gözlenen kuzey-güney fiyat makasının yeniden belirginleştiğine işaret ediyor. Kuzeyde daha dengeli arz-talep koşulları fiyatları desteklerken, Londra ve güney bölgelerinde yüksek fiyatlar, daha fazla konut arzı ve zayıf talep baskı oluşturuyor.

Londra’da düşüş daha belirgin

Londra, yüksek konut fiyatları nedeniyle mortgage maliyetlerindeki değişimlere karşı en hassas bölgelerden biri olmayı sürdürüyor.

Lloyds verilerine göre Greater London'da ortalama konut fiyatı yaklaşık 533 bin 930 sterlin seviyesinde bulunurken yıllık fiyat değişimi yüzde 1,3'lük düşüşe işaret ediyor. Güneydoğu İngiltere'deki ortalama fiyat ise yaklaşık 381 bin 146 sterlin seviyesinde ve yıllık gerileme yüzde 2'ye ulaşıyor.

Başka bir gösterge olan Rightmove da Londra ve güney bölgelerindeki baskıyı ortaya koyuyor. Rightmove'un temmuz verilerinde Londra'da ortalama ilan fiyatı 676 bin 248 sterlin olurken, yıllık değişim yüzde 1,2 düşüş olarak kaydedildi. Güneydoğu İngiltere'de ise yıllık gerileme yüzde 1,4 oldu.

Mortgage faizleri yeniden yükseliyor

Konut piyasasının önündeki en büyük engel ise mortgage maliyetleri olmaya devam ediyor.

İngiltere Merkez Bankası'nın politika faizini yüzde 3,75'te tutmasına rağmen konut kredisi faizleri son dönemde yeniden yükseldi. Temmuz sonunda ortalama iki yıllık sabit mortgage faizi yüzde 5,63, beş yıllık sabit faiz ise yüzde 5,67 seviyesine çıktı. Yılın başında bu oranlar yüzde 5'in altındaydı.

Bu durum özellikle yeni ev alacaklar ve sabit faizli mortgage sözleşmesi sona eren mevcut ev sahipleri açısından mali baskıyı artırıyor.

İngiltere Merkez Bankası'nın Temmuz 2026 Finansal İstikrar Raporu'na göre, yeni mortgage'larda faiz oranları yükseldi. Ortalama iki yıllık sabit yüzde 75 kredi-değer oranlı mortgage faizi yüzde 4,92, yüzde 90 kredi-değer oranlı mortgage faizi ise yüzde 5,32 seviyesine ulaştı.

Banka, 2028 sonuna kadar 5 milyondan biraz fazla hanenin mortgage ödemelerinde artış yaşayabileceğini öngörüyor. Özellikle yüzde 3'ün altında faizle eski sabit mortgage kullanan yaklaşık 750 bin hanenin, 2026'da yeni faiz oranlarına geçerken aylık ödemelerinde ortalama 170 sterlin artışla karşılaşması bekleniyor.

Merkez Bankası'ndan faiz indirimi yerine artış ihtimali

Piyasanın dikkatle izlediği bir diğer konu ise İngiltere Merkez Bankası'nın faiz politikası.

Bank of England, 30 Temmuz'daki toplantısında politika faizini beşinci kez üst üste yüzde 3,75'te tuttu. Bankanın bir sonraki faiz kararı 17 Eylül'de açıklanacak.

Banka, enflasyonun haziranda yüzde 2,6'ya gerilemesine rağmen enerji fiyatlarının yüksek ve oynak olduğunu, Orta Doğu'daki çatışmaların enerji maliyetleri üzerinden enflasyonu yeniden yukarı çekebileceğini belirtiyor.

Bu nedenle piyasaların daha önce beklediği hızlı faiz indirimleri ertelenirken, mortgage faizleri de politika faizinden bağımsız olarak piyasa faizlerindeki hareketlerden etkileniyor.

Ev almak isteyenler beklemede

Konut piyasasındaki durgunluğun temel nedenlerinden biri de alıcıların “daha uygun faiz” beklentisiyle satın alma kararlarını ertelemesi.

Rightmove verilerine göre temmuz ayında İngiltere'de ortalama ilan fiyatı yüzde 1 düşerek 372 bin 359 sterline geriledi. Yıllık bazda da yüzde 0,4'lük düşüş kaydedildi. Satışa sunulan konut sayısı geçen yılın aynı döneminin yüzde 1 altında olsa da yaklaşık 12 yılın en yüksek seviyelerine yakın seyrediyor.

Bu durum satıcıların daha fazla rekabetle karşı karşıya olduğunu gösteriyor. Rightmove, temmuz ayında yalnızca Yorkshire ve Humber ile Kuzeybatı İngiltere'de aylık bazda fiyat artışı görüldüğünü; Londra'da ise aylık düşüşün yüzde 1,6'ya ulaştığını bildirdi.

2026'nın ikinci yarısında ne olacak?

Konut piyasasının yılın geri kalanındaki kaderi büyük ölçüde mortgage faizlerine ve enflasyonun seyrine bağlı olacak.

Lloyds, mevcut koşullar altında konut fiyatları ve piyasa faaliyetlerinin yılın geri kalanında genel olarak istikrarlı kalmasını bekliyor. Ancak mortgage faizlerinin enflasyon beklentilerine bağlı olarak yükselmeye devam etmesi halinde konut talebinin yeniden zayıflayabileceği belirtiliyor.

Piyasadaki diğer göstergeler de güçlü bir fiyat yükselişinden ziyade yatay veya sınırlı hareketli bir döneme işaret ediyor. Rightmove'un verileri satıcıların fiyat konusunda daha gerçekçi davranmaya başladığını gösterirken, İngiltere Merkez Bankası'nın verileri mortgage maliyetlerinin hane bütçeleri üzerindeki baskısının önümüzdeki yıllarda da sürebileceğine işaret ediyor.

Sonuç olarak İngiltere konut piyasasında “fiyat patlaması” dönemi şimdilik gündemde değil. Kuzey bölgeleri ve İskoçya daha dirençli bir görünüm sergilerken Londra ve Güneydoğu İngiltere'de fiyat baskısı devam ediyor. Mortgage faizlerinin yeniden yüzde 5'in üzerine çıkması ise özellikle ilk kez ev alacakların piyasaya girişini zorlaştırıyor.

Uzmanların ortak beklentisi, sonbaharda faizlerin yönünün ve tüketici güveninin konut piyasasının geleceğini belirlemesi. Faizlerde kalıcı bir düşüş gerçekleşmediği sürece İngiltere'de konut fiyatlarının hızlı yükseliş yerine dar bir bantta, bölgesel farklılıklarla birlikte seyretmesi bekleniyor.

Başbakan Andy Burnham, tüketicilerin “indirim” adı altında gerçekte olmayan tasarruflara yönlendirilmesini ve istemedikleri aboneliklerde ödeme yapmaya devam etmelerini engellemek amacıyla yeni kurallar açıklarken, hükümetin mesajı net oldu:

Tüketiciye indirim diye gösterilen fiyat gerçekten indirim olacak, abonelikten çıkmak ise abone olmak kadar kolay hale gelecek.

Hükümetin tahminlerine göre özellikle yeni abonelik kuralları tüketicilere yılda yaklaşık 400 milyon sterlin tutarında fayda sağlayabilir.

“Önce yüksek fiyat, sonra büyük indirim” dönemi mercek altında

Yeni düzenlemenin en dikkat çekici ayaklarından biri perakendecilerin kullandığı “eski fiyat” ve indirim gösterimleri olacak.

Bir ürünün fiyatının önce yapay biçimde yükseltilmesi, ardından fiyatın düşürülerek tüketiciye büyük bir indirim yapılmış izlenimi verilmesi hükümetin özellikle üzerinde durduğu uygulamalar arasında.

Benzer şekilde, gerçekte piyasada uygulanmayan veya tüketicinin karşılaştırabileceği gerçek bir fiyatı temsil etmeyen tavsiye edilen satış fiyatlarının indirim göstergesi olarak kullanılması da inceleme kapsamına alınacak.

Hükümet, bu tür uygulamaların tüketicinin gerçek fiyatı anlamasını zorlaştırdığı görüşünde.

Ancak önemli bir ayrıntı var: Sahte indirimlerle ilgili hangi uygulamaların doğrudan yasaklı ticari uygulamalar listesine ekleneceği henüz kesinleşmiş değil. Hükümet, konuyla ilgili sonbaharda kapsamlı bir istişare süreci başlatacak.

Abonelik tuzaklarına Ocak 2027’den itibaren sıkı denetim

Tüketicileri yakından ilgilendiren ikinci ve daha somut değişiklik ise abonelik sözleşmelerinde yapılacak.

Yeni sistemle şirketlerden müşterilerine;

• sözleşmenin temel şartlarını daha açık biçimde anlatmaları,
• aboneliğin yenilenmesinden önce hatırlatma göndermeleri,
• abonelikten çıkış işlemini kolaylaştırmaları,
• ücretsiz veya düşük ücretli deneme süresinin ardından yapılacak ödemeleri açıkça bildirmeleri

istenecek.

Daha da önemlisi, tüketicilere belirli durumlarda 14 günlük cayma ve iptal hakkı getirilecek.

Özellikle ücretsiz deneme süresinin sona ermesi veya uzun süreli bir aboneliğin yenilenmesinin ardından tüketicinin sözleşmeden çıkabilmesi için ek bir süre tanınması planlanıyor.

Hükümet, daha önce açıklanan bu abonelik reformlarının yürürlüğe girişini hızlandırarak Ocak 2027'de uygulamaya başlamayı planlıyor.

İngiltere’de 155 milyon aktif abonelik bulunuyor

Düzenlemenin neden bu kadar geniş kapsamlı olduğu, İngiltere'deki abonelik ekonomisinin büyüklüğünde ortaya çıkıyor.

Hükümete göre ülkede yaklaşık 155 milyon aktif abonelik bulunuyor. İstenmeyen aboneliklere İngiliz tüketicilerin yılda yaklaşık 1,6 milyar sterlin harcadığı tahmin ediliyor.

Bu nedenle hükümet, aboneliklerden tüketicinin daha kolay çıkabilmesini sağlayacak düzenlemelerin yalnızca hukuki bir değişiklik olmayacağını, doğrudan hane bütçelerine yansıyacağını savunuyor.

Hükümetin hesaplamasına göre istenmeyen aboneliklerin sona erdirilmesi bazı tüketiciler için ayda yaklaşık 14 sterlinlik bir tasarruf anlamına gelebilecek.

“Bir tıkla üye, çıkmak için telefon kuyruğu” sona erecek

Yeni düzenlemelerin arkasındaki temel sorunlardan biri, şirketlerin abonelik satarken süreci son derece kolaylaştırmasına karşın iptal aşamasında tüketicinin önüne çok daha fazla engel koyması.

Örneğin internet üzerinden birkaç saniyede başlatılan bir aboneliğin iptali için telefonla müşteri hizmetlerini aramak, uzun süre beklemek veya farklı kanallardan tekrar tekrar başvuru yapmak tüketici kuruluşlarının uzun süredir eleştirdiği uygulamalar arasında.

Hükümetin yeni yaklaşımı ise basit:

Abone olmak ne kadar kolaysa, abonelikten çıkmak da o kadar kolay olacak.

Nitekim hükümetin Nisan ayında yayımladığı düzenleme çerçevesinde, tüketicilerin aboneliklerini yönetebilmesi, yenileme öncesinde uyarılması ve kolay biçimde iptal edebilmesi için yeni yükümlülükler öngörülmüştü.

“Ücretsiz deneme” dönemi de değişiyor

Yeni sistem özellikle “free trial” olarak pazarlanan ücretsiz deneme kampanyalarını da yakından ilgilendiriyor.

Tüketicinin başlangıçta ücretsiz veya çok düşük ücretli bir hizmete kaydolup daha sonra otomatik olarak yüksek ücretli bir aboneliğe geçirilmesi, hükümetin “subscription trap” olarak tanımladığı uygulamaların başında geliyor.

Tüketici kuruluşu Which? de son dönemde sosyal medya reklamları ve sahte teklifler üzerinden tüketicilerin istemedikleri aboneliklere yönlendirildiği konusunda uyarılarda bulundu.

Which?'in Temmuz ayında yayımladığı araştırmaya göre, 2025'te yapılan bir National Trading Standards araştırması, 20 milyondan fazla İngiliz yetişkinin farkında olmadan bir aboneliğe kaydolmuş olabileceğini tahmin etmişti.

400 milyon sterlinlik hedefin kaynağı ne?

Burada önemli bir ayrım bulunuyor.

Hükümetin açıkladığı yaklaşık 400 milyon sterlinlik yıllık tüketici faydası, ağırlıklı olarak yeni abonelik sözleşmesi rejimine ilişkin resmi etki değerlendirmesinden geliyor.

Parlamentoya verilen hükümet yanıtında, abonelik önlemlerinin birlikte tüketicilere yılda yaklaşık 400 milyon sterlin fayda, işletmelere ise yaklaşık 171 milyon sterlin yıllık doğrudan net maliyet getirmesinin beklendiği belirtildi.

Dolayısıyla bu rakamı sahte indirimlerin yasaklanmasından doğacak ayrı bir tasarruf rakamı olarak değerlendirmek doğru olmayacak.

Perakendeciler de baskı altında

Hükümetin tüketiciyi koruma hamlesi, perakende sektörünün maliyet baskılarının arttığı bir döneme denk geliyor.

British Retail Consortium, perakendecilerin yüksek iş gücü maliyetleri, enerji giderleri, ambalaj vergileri ve diğer işletme maliyetleriyle karşı karşıya olduğunu belirtiyor.

Kuruluş, Temmuz ayında Burnham hükümetinden işletmelerin maliyetlerini azaltacak adımlar atmasını istemiş ve perakende sektörünün fiyatları düşük tutabilmesi için enerji, işletme vergileri ve istihdam maliyetlerinde destek çağrısı yapmıştı.

Bu nedenle hükümetin yeni tüketici düzenlemeleri, işletmeler açısından “ek bürokrasi ve uyum maliyeti” tartışmasını da beraberinde getirebilir.

Burnham’ın “gündelik hayatı kolaylaştırma” politikası

Başbakan Burnham'ın tüketici hamlesi, göreve gelmesinin ardından açıkladığı daha geniş “gündelik hayatı kolaylaştırma” yaklaşımının bir parçası olarak görülüyor.

Burnham hükümeti daha önce hane elektrik faturalarındaki vergi yükünü azaltma ve ulaşım maliyetlerini düşürme gibi adımları öne çıkarmıştı. Yeni tüketici düzenlemeleri ise doğrudan alışveriş sırasında karşılaşılan sorunlara odaklanıyor.

Burnham'ın yaklaşımı, büyük ekonomik reformlardan ziyade vatandaşın günlük yaşamında doğrudan hissedilebilecek küçük ancak somut maliyetleri hedeflemek üzerine kuruluyor.

Sırada hangi uygulamalar var?

Hükümetin önündeki tartışma yalnızca sahte indirimler ve aboneliklerle sınırlı değil.

İngiltere'de tüketici grupları;

gizli bilet ücretlerinin kaldırılması, küçülen ürünlerde “shrinkflation” uyarılarının zorunlu hale getirilmesi, enerji şirketlerinin otomatik ödeme tutarlarını artırması, şirketlerin müşterilere ulaşmasını kolaylaştıracak iletişim kuralları ve otopark cezalarının daha adil hale getirilmesi

gibi başlıkların da gündeme alınmasını istiyor.

Bu nedenle Burnham'ın açıkladığı paket, hükümetin tüketici politikalarının son noktası olmaktan çok yeni bir başlangıç olarak değerlendiriliyor.

İngiliz tüketiciyi ne bekliyor?

Sonbahar 2026: Sahte indirimler ve yanıltıcı fiyatlandırma konusunda istişare.

Ocak 2027: Yeni abonelik kurallarının yürürlüğe girmesi planlanıyor.

Yeni sistem: Daha açık sözleşme bilgileri, yenileme hatırlatmaları ve kolay iptal.

14 gün: Belirli yenileme ve deneme süresi durumlarında tüketiciye ek cayma/iptal süresi.

£400 milyon: Abonelik düzenlemelerinden tüketicilere sağlanması beklenen yıllık fayda.

£1,6 milyar: İngiltere'de istenmeyen aboneliklere yılda harcandığı tahmin edilen tutar.

Burnham hükümeti böylece yaşam maliyeti sorununa yalnızca maaşları ve vergileri değiştirerek değil, tüketicinin parasını harcarken karşılaştığı “gizli maliyetleri” azaltarak da müdahale etmeye hazırlanıyor.

Özellikle sahte indirimlerin yasaklanmasına ilişkin sonbahar istişaresinin ardından hangi ticari uygulamaların doğrudan yasak kapsamına alınacağı, İngiltere'deki perakende sektörünün önündeki en önemli yeni düzenleme başlıklarından biri olacak.