Hükümet, Kanada'da onlarca yıldır uygulanan "topluluk sponsorluğu" modelinden esinlenerek hazırlanan sistemle hem güvenli ve yasal göç yollarını genişletmeyi hem de Manş Denizi üzerinden gerçekleşen düzensiz göçü azaltmayı hedefliyor. Yetkililer, uygulamanın "gerçekten korunmaya ihtiyaç duyan mültecilere" yasal bir alternatif sunacağını vurguluyor.

Başvurular sıkı denetimden geçecek

İçişleri Bakanı Shabana Mahmood tarafından açıklanan plana göre sponsor olmak isteyen kuruluşlar ayrıntılı güvenlik ve mali yeterlilik incelemesinden geçirilecek. Programa kabul edilen kuruluşlar, mültecilerin barınma, dil eğitimi, iş bulma, sağlık hizmetlerine erişim ve topluma uyum süreçlerinde aktif sorumluluk üstlenecek.

İlk etapta programa kabul edilecek mülteci sayısının sınırlı tutulacağı belirtilirken, sistemin başarısına göre kapasitenin kademeli olarak artırılması planlanıyor. Hükümet, bu model sayesinde yerel toplumların entegrasyon sürecine doğrudan katkı sağlayacağını savunuyor.

Kanada modeli örnek alındı

Yeni sistemin temelini oluşturan Kanada'nın "Community Sponsorship" modeli, 1979'dan bu yana yaklaşık 400 bin mültecinin ülkeye yerleşmesini sağladı. İngiliz hükümeti, benzer uygulamanın mültecilerin daha kısa sürede iş bulmasına, İngilizce öğrenmesine ve topluma uyum sağlamasına katkı sağlayacağını ifade ediyor.

Üç yeni yasal göç yolu geliyor

Göç ve İltica Yasası kapsamında yalnızca topluluk sponsorluğu değil, yeni yasal göç kanallarının da açılması planlanıyor. Taslak düzenlemeye göre;

• Topluluk sponsorluğu programı,
• Üniversiteler aracılığıyla oluşturulacak eğitim temelli kabul sistemi,
• İşverenlerin destek vereceği çalışma sponsorluğu modeli,

önümüzdeki dönemde İngiltere'nin yeni "güvenli ve yasal göç yolları"nı oluşturacak. Böylece sığınmacıların insan kaçakçılarına yönelmeden yasal yollarla ülkeye gelmesi hedefleniyor.

İltica yasaları aynı anda sertleşiyor

Hükümet, yeni sponsorluk sistemini açıklarken iltica mevzuatını da önemli ölçüde sıkılaştıracak düzenlemeleri duyurdu.

Hazırlanan yasa taslağıyla insan hakları ve modern kölelik yasalarının iltica başvurularını geciktirmek amacıyla kötüye kullanılmasının önüne geçilmesi hedefleniyor. Ayrıca aile birleşimi kapsamının daraltılması, yalnızca çekirdek aile bireylerini kapsaması ve "asılsız" olduğu değerlendirilen başvuruların daha hızlı sonuçlandırılması planlanıyor.

Geçici koruma sistemi güçlendirilecek

Bu düzenlemeler, hükümetin son aylarda açıkladığı kapsamlı iltica reformlarının devamı niteliğinde görülüyor.

Mart ayında yürürlüğe giren yeni uygulamayla İngiltere, kalıcı mülteci statüsü yerine belirli aralıklarla gözden geçirilen geçici koruma modeline geçmişti. Buna göre mülteci statüsü 30 ayda bir yeniden değerlendirilecek; ülkelerindeki savaş veya zulüm tehdidinin sona erdiği belirlenen kişilerin geri dönmeleri beklenecek. Ayrıca düzensiz göçü teşvik ettiği düşünülen uygulamaların da aşamalı olarak kaldırılması planlanıyor.

Siyasi tartışmaları da beraberinde getirdi

Yeni model İngiltere siyasetinde de tartışma yarattı. Muhafazakâr muhalefet, düzenlemenin ülkeye daha fazla göçü teşvik edeceğini savunurken, hükümet ise tam tersine güvenli yasal yolların artırılmasının insan kaçakçılığı şebekelerini zayıflatacağını ve düzensiz göçü azaltacağını öne sürüyor.

İşçi Partisi içinde ise reformların insani yönü ile sınır güvenliği arasındaki dengenin nasıl kurulacağı konusunda farklı görüşler dile getiriliyor. Buna rağmen hükümet, yeni sistemin hem uluslararası yükümlülükleri yerine getireceğini hem de iltica sistemini daha kontrollü ve sürdürülebilir hale getireceğini savunuyor.

Rapora göre Galler Prensi William da aynı mali yılda 7,76 milyon sterlin gelir vergisi ödedi. Charles'ın 2022 yılında tahta çıkmasından bu yana gönüllü olarak ödediği toplam vergi tutarı ise 30 milyon sterlini aştı.

Vergi Ödemek Zorunda Değiller

İngiltere'deki anayasal düzenlemeye göre ne hükümdarın ne de Galler Prensi'nin gelir vergisi ödeme zorunluluğu bulunuyor.

Kraliyet üyelerinin gönüllü vergi ödeme uygulaması, 1992 yılında Windsor Kalesi'nde çıkan büyük yangının ardından oluşan kamuoyu tepkisi üzerine 1993 yılında dönemin Kraliçesi II. Elizabeth tarafından başlatılmıştı. O dönemde Veliaht Prens olan Charles da aynı uygulamayı benimsemiş ve bugüne kadar sürdürmüştü.

Gelir Kaynağı Lancaster Dükalığı

Kral Charles'ın kişisel gelirlerinin büyük bölümü, yaklaşık 687 milyon sterlin değerindeki Lancaster Dükalığı'nın sağladığı gelirlerden oluşuyor. Dükalık, 2024-2025 döneminde yaklaşık 25 milyon sterlinin üzerinde net gelir elde etti. Bunun yanı sıra Balmoral ve Sandringham malikâneleri ile kişisel yatırımlar da kralın özel gelir kaynakları arasında yer alıyor.

Prens William ise gelirinin büyük kısmını yaklaşık 1,2 milyar sterlin değerindeki Cornwall Dükalığı'ndan elde ediyor. Söz konusu mülk portföyü, geçtiğimiz mali yılda 21 milyon sterlinden fazla gelir sağladı.

"Vergi Miktarı Yetmez, Hesaplar Açıklansın"

Kraliyet'in vergi açıklaması kamuoyunda yeni bir tartışmanın fitilini ateşledi.

Vergi uzmanı Dan Neidle, yalnızca ödenen vergi rakamlarının paylaşılmasının gerçek anlamda şeffaflık olmadığını belirterek, kralın toplam gelirleri, vergi matrahı, gider kalemleri ve sahip olduğu mal varlığına ilişkin ayrıntılı mali tabloların da kamuoyuna açıklanması gerektiğini savundu. Neidle, "Rakamları biliyoruz ama bu rakamların nasıl oluştuğunu bilmiyoruz." değerlendirmesinde bulundu.

Cumhuriyet yanlısı Republic grubunun yöneticisi Graham Smith ise açıklamanın zamanlamasına dikkat çekerek, bunun kraliyet ailesine ayrılan kamu kaynaklarına yönelik eleştirileri gölgede bırakmayı amaçladığını öne sürdü.

Sarayın Kamu Kaynağı Artıyor

Vergi açıklamasının yapıldığı mali raporda dikkat çeken bir diğer unsur ise Kraliyet Ailesi'nin resmi faaliyetlerini finanse eden "Sovereign Grant" (Kraliyet Ödeneği) oldu.

Buckingham Sarayı'nın kapsamlı renovasyon çalışmaları nedeniyle son yıllarda artan kamu desteğinin, 2027-2028 döneminde yaklaşık 100 milyon sterlin seviyesinde devam etmesi öngörülüyor. Bu ödenek; resmi ziyaretler, personel giderleri, tarihi sarayların bakımı ve devlet törenlerinin finansmanında kullanılıyor.

Şeffaflık Adımı mı, Yeni Bir Tartışmanın Başlangıcı mı?

Kraliyet çevreleri, vergi bilgilerinin ilk kez ayrıntılı şekilde açıklanmasını "şeffaflık ve hesap verebilirlik adına tarihi bir adım" olarak değerlendirirken, eleştirmenler bunun yeterli olmadığını savunuyor.

Özellikle kralın toplam serveti, özel yatırımlarından elde ettiği gelirler ve vergi hesaplamalarının ayrıntılarının gizli tutulması, monarşinin mali yapısına ilişkin tartışmaların önümüzdeki dönemde de devam edeceğine işaret ediyor. Açıklanan vergi rakamları, İngiliz kamuoyunda yalnızca kralın ne kadar vergi ödediğini değil, monarşinin kamu kaynaklarından ne ölçüde yararlandığını da yeniden gündemin üst sıralarına taşıdı.

Brexit sürecinin mimarları arasında yer alan Muhafazakâr Parti hükümetleri, ayrılığı ülkenin egemenliğini güçlendiren tarihi bir adım olarak sunarken, İşçi Partisi uzun yıllar boyunca Avrupa ile yakın ilişkilerin korunmasından yana tavır aldı. Her ne kadar Brexit'in geri çevrilmesini savunmasa da parti yönetimi, Avrupa ile ekonomik ve siyasi bağların mümkün olduğunca güçlü tutulmasını destekledi.

Bu yaklaşım, 4 Temmuz 2024 seçimlerinde İşçi Partisi'nin ezici bir zafer elde ederek iktidara gelmesiyle birlikte hükümet politikasına dönüştü.

Starmer'ın Hedefi: Brexit'i Geri Almak Değil, Sonuçlarını Yönetmek

Başbakan Keir Starmer göreve geldiği günden bu yana Avrupa Birliği'ne yeniden katılmanın, ortak para birimi euroya geçmenin veya tek pazara dönüşün gündemlerinde olmadığını sık sık vurguladı.

Ancak Starmer hükümeti aynı zamanda Brexit'in meydana ekonomik ve ticari sorunların azaltılması gerektiğini savunuyor. Bu nedenle Londra'nın yeni stratejisi, Brexit'i tersine çevirmek yerine Avrupa ile daha işlevsel ve pragmatik bir ilişki kurmak üzerine şekilleniyor.

Bu politika, özellikle İngiliz ihracatçıların karşılaştığı bürokratik engellerin azaltılması, yatırım ortamının iyileştirilmesi ve ekonomik büyümenin desteklenmesi hedefleriyle doğrudan bağlantılı görülüyor.

Ticaret İlişkilerinde Yeni Arayış

Brexit sonrasında İngiltere ile Avrupa Birliği arasındaki ticaret hacmi tamamen ortadan kalkmasa da işletmeler için maliyetler önemli ölçüde arttı. Özellikle gıda, tarım ve küçük ölçekli ihracat yapan şirketler yeni gümrük uygulamalarından olumsuz etkilendi.

İşçi Partisi hükümeti bu nedenle Avrupa ile yeni ticaret kolaylıkları üzerinde çalışıyor. Tarım ve gıda ürünlerinde denetim süreçlerini azaltacak düzenlemeler, teknik standartların uyumlaştırılması ve sınır işlemlerinin sadeleştirilmesi müzakere edilen başlıklar arasında yer alıyor.

Ekonomistler, İngiltere'nin Avrupa pazarına erişiminin kolaylaştırılmasının büyüme hedefleri açısından kritik öneme sahip olduğunu belirtiyor.

Gençler İçin Avrupa Kapısı Yeniden Aralanabilir

Londra ile Brüksel arasındaki görüşmelerde en dikkat çekici başlıklardan biri ise gençlik hareketliliği programı.

Taraflar, belirli yaş grubundaki gençlerin karşılıklı olarak eğitim alabilmesi, staj yapabilmesi ve çalışma deneyimi kazanabilmesini sağlayacak yeni bir sistem üzerinde çalışıyor. Brexit sonrasında sona eren Erasmus benzeri fırsatların bir kısmının yeniden hayata geçirilmesi ihtimali özellikle üniversiteler ve gençler tarafından yakından takip ediliyor.

Bu konuda tam bir anlaşmaya henüz varılmış olmasa da diplomatik kaynaklar müzakerelerde önemli ilerleme sağlandığını belirtiyor.

Savunma ve Enerji Alanında Ortak Çıkarlar

Rusya-Ukrayna savaşı sonrasında Avrupa'nın güvenlik mimarisinde yaşanan değişim de İngiltere ile AB arasındaki yakınlaşmayı hızlandıran faktörlerden biri oldu.

İngiltere, NATO'nun en güçlü üyelerinden biri olmayı sürdürürken Avrupa güvenliği konusunda da kritik rol üstleniyor. Bu nedenle savunma sanayii iş birliği, ortak güvenlik projeleri ve istihbarat paylaşımı son dönemde ilişkilerin en hızlı gelişen alanları arasında yer alıyor.

Benzer şekilde enerji güvenliği ve karbon piyasalarının entegrasyonu da tarafların ortak çıkarlarının kesiştiği başlıklardan biri olarak öne çıkıyor.

22 Temmuz Zirvesi Yeni Dönemin Yol Haritasını Çizebilir

İngiltere Başbakanı Keir Starmer ile Avrupa Birliği liderlerinin 22 Temmuz'da Brüksel'de gerçekleştireceği zirve, Brexit sonrasında kurulan yeni ilişkinin en önemli kilometre taşlarından biri olarak değerlendiriliyor.

Zirvede ticaret kolaylıkları, gençlik hareketliliği, enerji iş birliği ve ekonomik ilişkilerin geliştirilmesine yönelik somut adımların ele alınması bekleniyor.

Uzmanlara göre taraflar arasında AB üyeliğine dönüşü içermeyen ancak ekonomik ve siyasi iş birliğini derinleştiren yeni bir model şekilleniyor. Brexit'in ardından uzun süre mesafeli seyreden ilişkilerde yaşanan bu değişim, hem Londra'nın ekonomik önceliklerinin hem de Avrupa'nın güvenlik ve rekabetçilik ihtiyaçlarının bir sonucu olarak görülüyor.

Temmuz ayındaki zirve, İngiltere ile Avrupa Birliği arasında son altı yıldır devam eden ayrışma sürecinin ardından yeni bir yakınlaşma döneminin başlangıcı olarak tarihe geçebilir.

Özellikle geçmişte İngiltere'ye düzensiz yollarla giriş yapan veya Home Office tarafından "tehlikeli yolculuk" olarak değerlendirilen bir şekilde ülkeye gelen kişilerin vatandaşlık başvurularının nasıl değerlendirileceği konusunda ciddi tartışmalar yaşanıyordu.

Haziran 2026'da görülmesi beklenen önemli bir Yüksek Mahkeme davası öncesinde Home Office'in bazı vatandaşlık ret kararlarını geri çekmesi ve ardından rehberini güncellemesi, vatandaşlık hukukunda dikkat çekici bir gelişme olarak değerlendiriliyor.

Konuyla ilgili değerlendirmelerde bulunan Avukat Buket Erdoğan, Senior Solicitor, Ashton Ross Law, yaşanan gelişmelerin önemsenmesi gerektiğini ancak yanlış beklentiler oluşturulmaması gerektiğini belirtiyor.

Tartışmalar Nasıl Başladı?

Şubat 2025'te Home Office, vatandaşlık başvurularında kullanılan Good Character rehberinin 6. versiyonunu yayımladı.

Yeni rehber, İngiltere'ye yasa dışı giriş yapan veya "tehlikeli yolculuk" yoluyla ülkeye gelen kişilerin vatandaşlık başvurularının normal şartlarda reddedileceğini öngörüyordu.

Bu değişiklik birçok kişide endişe yarattı.

Çünkü bazı başvuru sahipleri yıllardır İngiltere'de yaşıyor, süresiz oturum sahibi bulunuyor, vergi ödüyor ve toplumun bir parçası olarak hayatlarını sürdürüyor olmalarına rağmen geçmişte ülkeye giriş şekilleri nedeniyle vatandaşlık alamama riskiyle karşı karşıya kalmıştı.

Mahkeme Süreci ve Geri Çekilen Kararlar

Bu politika daha sonra yargıya taşındı.

Wilson Solicitors tarafından yürütülen davalarda Home Office'in yaklaşımının hukuka uygun olup olmadığı sorgulandı.

Davaların Haziran 2026'da Divisional Court önünde görülmesi planlanıyordu. Ancak duruşma öncesinde Home Office üç başvurucunun vatandaşlık ret kararını geri çekti ve dava masraflarını ödemeyi kabul etti.

Bir diğer başvurucu açısından ise dosyanın yeni rehber kapsamında değerlendirilecek olması nedeniyle dava pratik önemini kaybetti.

Bu nedenle mahkeme politikanın hukuka uygun olup olmadığı konusunda nihai bir karar vermedi.

Avukat Buket Erdoğan bu noktada önemli bir ayrım yapılması gerektiğini söylüyor:

"Kamuoyunda bazen bu tür gelişmeler yanlış yorumlanabiliyor. Mahkeme Home Office politikasını hukuka aykırı ilan etmiş değil. Ancak aynı şekilde Home Office de bu politikanın hukuka uygunluğuna ilişkin bir mahkeme onayı almış değil. Hukuki açıdan bakıldığında önemli olan nokta, ret kararlarının geri çekilmiş olması ve aynı süreç içerisinde rehberin güncellenmiş olmasıdır."

Home Office Rehberinde Neler Değişti?

30 Nisan 2026 tarihinde Home Office, Good Character rehberinin 7. versiyonunu yayımladı.

Yeni rehberde bazı dikkat çekici değişiklikler yer aldı.

Bunlar arasında:

• Mülteci Sözleşmesi'nin 31. maddesine açık şekilde yer verilmesi,
• Çocuklar ve insan ticareti mağdurları gibi özel durumlar için ek değerlendirmeler yapılmasının vurgulanması,
• Başvuruların tüm koşullar birlikte değerlendirilerek incelenmesi gerektiğinin belirtilmesi,
• Delillerin değerlendirilmesine ilişkin ilave açıklamalar yapılması

bulunuyor.

Home Office bu değişiklikleri "teknik açıklamalar" olarak tanımlasa da birçok hukukçu bunların uygulamada önemli sonuçlar doğurabileceğini düşünüyor.

Vatandaşlığı Reddedilenler İçin Yeni Bir Fırsat Doğabilir mi?

23 Haziran 2026 tarihinde yayımlanan bir diğer güncelleme ise vatandaşlık başvurularının yeniden değerlendirilmesine ilişkin oldu.

Home Office, yeniden değerlendirme başvurularının normalde karar tarihinden itibaren altı ay içerisinde yapılmasını beklediğini açıkladı.

Ancak bu mutlak bir yasal süre sınırı olarak ifade edilmedi.

Avukat Buket Erdoğan'a göre bu gelişme özellikle geçmişte vatandaşlık başvurusu reddedilen kişiler açısından önem taşıyor:

"Her dosya kendi şartları içerisinde değerlendirilmelidir. Ancak vatandaşlık başvurusu reddedilmiş kişilerin dosyalarını yeniden gözden geçirmelerinde fayda olabilir. Özellikle ret kararının temelinde kişinin geçmişte ülkeye giriş şekli bulunuyorsa ve diğer kişisel koşullar yeterince değerlendirilmemişse hukuki seçeneklerin yeniden incelenmesi gerekebilir."

Bu Konu Sadece Mültecileri Mi İlgilendiriyor?

Kamuoyundaki yaygın algının aksine uzmanlara göre konu yalnızca mültecilerle sınırlı değil.

Her ne kadar dava süreçleri büyük ölçüde mülteci hukuku ve düzensiz giriş meseleleri üzerinden gündeme gelmiş olsa da Good Character şartı bütün yetişkin vatandaşlık başvurularında uygulanıyor.

Avukat Buket Erdoğan bu noktaya özellikle dikkat çekiyor:

"Bu davalar belirli başvurucular üzerinden yürütülmüş olabilir ancak ortaya çıkan tartışmalar çok daha geniştir. Geçmiş göçmenlik ihlalleri, düzensiz giriş, çocuk yaşta ülkeye gelmiş olmak veya kişinin kontrolü dışında gelişen olaylar vatandaşlık değerlendirmelerinde farklı sonuçlar doğurabilir. Bu nedenle vatandaşlık başvurusu yapmayı düşünen herkes güncel rehberleri ve son gelişmeleri yakından takip etmelidir."

Sonuç

Yaşanan gelişmeler otomatik olarak vatandaşlık verilmesi anlamına gelmiyor.

Ancak Home Office'in bazı ret kararlarını geri çekmiş olması, Good Character rehberini güncellemesi ve yeniden değerlendirme başvurularına ilişkin yeni açıklamalar yapması vatandaşlık hukukunda önemli bir dönüm noktası olarak görülüyor.

Vatandaşlık başvurusu reddedilen veya geçmişteki göçmenlik geçmişi nedeniyle başvuru yapmaktan çekinen kişilerin, güncel hukuki durumu uzman görüşüyle birlikte değerlendirmeleri tavsiye ediliyor.

Avukat Buket Erdoğan
Senior Solicitor | Ashton Ross Law

📧 E-posta: berdogan@ashtonrosslaw.com

🔗 LinkedIn: linkedin.com/in/buket-erdogan

Bu değerlendirme genel bilgilendirme amacı taşımaktadır. Her başvuru kendi özel koşulları çerçevesinde değerlendirilmelidir.

Uzun süredir Westminster siyasetinin dışında kalan Burnham, Greater Manchester Belediye Başkanlığı görevinde elde ettiği yüksek kamuoyu desteği sayesinde zaten ulusal siyasetin en etkili figürlerinden biri haline gelmişti. Ancak liderlik yarışına katılabilmesi için gerekli olan milletvekilliği engeli, Makerfield ara seçimini kazanmasıyla ortadan kalktı.

Josh Simons’ın istifası nedeniyle yapılan ara seçim, Burnham için yalnızca parlamentoya dönüş anlamına gelmedi; aynı zamanda başbakanlık yolunda kritik bir sıçrama tahtasına dönüştü.

Liverpool’dan Westminster’a Uzanan Yol

1970 yılında Liverpool’da dünyaya gelen Burnham’ın hikâyesi, İngiliz siyasetindeki klasik elit rotaların dışında şekillendi.

Mühendis bir baba ve sağlık sektöründe çalışan bir annenin oğlu olarak büyüyen Burnham, genç yaşta ekonomik eşitsizliklerin etkisini yakından gördü. Siyasete ilgisinin dönüm noktalarından biri ise 1980’lerin işsizlik krizini anlatan BBC yapımı Boys from the Blackstuff dizisi oldu.

Henüz 14 yaşındayken izlediği bu yapımın, onu İşçi Partisi değerlerine yaklaştırdığını yıllar sonra kendisi de dile getirecekti.

Everton taraftarı olan Burnham, gençliğinde sporla iç içe bir yaşam sürerken krikete olan ilgisiyle de tanındı. Ailesinde üniversiteye giden ilk kuşağın temsilcisi olarak Cambridge Üniversitesi’nde İngiliz Dili ve Edebiyatı eğitimi aldı.

Ancak bu başarı hikâyesinin ardında bir yabancılık hissi vardı.

Cambridge’de Bir “Kuzeyli”

Burnham, daha sonra kaleme aldığı anılarında Cambridge yıllarını kariyerindeki en karmaşık dönemlerden biri olarak anlattı.

Üniversitede kendisini çoğu zaman “ait değilmiş gibi” hissettiğini yazan siyasetçi, sınıfsal ve kültürel farklılıkların farkına burada daha güçlü vardığını ifade etti.

Tam da bu nedenle kimliğini İngiltere’nin kuzeyiyle, özellikle de Manchester’ın müzik, futbol ve işçi sınıfı kültürüyle kurduğunu söylüyor.

Bu aidiyet duygusu, ilerleyen yıllarda siyasi markasının temel unsurlarından biri haline gelecekti.

“Kuzeyin Kralı” Lakabının Doğuşu

Burnham’ın ulusal ölçekte popülerleşmesi, Westminster’daki bakanlık görevlerinden çok Greater Manchester Belediye Başkanlığı döneminde gerçekleşti.

2017’de göreve geldikten sonra ulaşım, sosyal konut, evsizlik ve yerel yönetim yetkileri konusunda merkezi hükümetlere karşı sert bir mücadele yürüttü.

Özellikle Covid-19 döneminde Londra hükümetiyle yaşadığı bütçe ve destek tartışmaları, onu kuzey şehirlerinin sesi haline getirdi.

Bu süreçte yalnızca İşçi Partisi seçmenlerinden değil, parti sınırlarının ötesinden de destek topladı. Medyada giderek daha sık kullanılan “Kuzeyin Kralı” lakabı da bu dönemde yaygınlaştı.

Burnham, birçok seçmenin gözünde Londra merkezli siyasete karşı bölgesel dengeyi savunan güçlü bir figüre dönüştü.

İşçi Partisi’nin Aradığı İsim mi?

Starmer sonrası dönemde İşçi Partisi’nin karşı karşıya olduğu temel soru, partinin nasıl bir siyasi yön izleyeceği.

Burnham’ın avantajı, hem geleneksel işçi sınıfı seçmenleriyle hem de şehirli merkez seçmenlerle konuşabilen nadir isimlerden biri olması. Parti içindeki farklı kanatlarla ilişki kurabilmesi de onu liderlik yarışında güçlü kılıyor.

Ayrıca yıllardır ulusal siyasetin dışında kalmasına rağmen kamuoyundaki görünürlüğünü koruması, rakiplerine karşı önemli bir avantaj olarak değerlendiriliyor.

Destekçilerine göre Burnham, İşçi Partisi’ni yeniden köklerine bağlayabilecek bir lider. Eleştirmenleri ise yerel yönetim başarısının ulusal ölçekte aynı etkiyi yaratıp yaratamayacağının belirsiz olduğunu savunuyor.

Downing Street’e Giden Yol

Andy Burnham’ın siyasi kariyeri uzun süredir bir geri dönüş hikâyesi olarak okunuyor.

Bir dönem İşçi Partisi liderliğini kazanamayan, Westminster’dan ayrılarak yerel yönetime yönelen siyasetçi, şimdi yeniden ulusal siyasetin merkezinde bulunuyor.

Makerfield zaferiyle parlamentoya dönüşünü tamamlayan Burnham, artık yalnızca liderlik yarışının favorisi değil; aynı zamanda İngiltere’nin bir sonraki başbakanı olma ihtimali en güçlü isimlerden biri olarak görülüyor.

Liverpool’da işçi sınıfı bir ailede başlayan yolculuk, şimdi onu Downing Street’in kapısına kadar taşımış durumda. Önümüzdeki süreç, “Kuzeyin Kralı”nın bu uzun yürüyüşü başbakanlıkla taçlandırıp taçlandıramayacağını gösterecek.

Görevden ayrılma kararının ardından halefine tam destek vereceğini vurgulayan Starmer, düzenli ve istikrarlı bir geçiş süreci için çalışacağını belirtti.

İktidara Gelişi ve Beklentiler

Keir Starmer, iktidara geldiğinde İngiltere’de siyasi istikrarı yeniden tesis etme, kamu hizmetlerini güçlendirme ve ekonomik büyümeyi hızlandırma vaatleriyle geniş bir destek kazanmıştı. Uzun yıllar süren siyasi kutuplaşmanın ardından daha merkezci ve teknokrat bir yönetim anlayışı sunmayı hedefleyen Starmer, özellikle sağlık sistemi, eğitim ve yaşam maliyeti krizine yönelik reform planlarıyla öne çıkmıştı.

Görev süresinin ilk dönemlerinde hükümet, mali disiplin ile kamu yatırımları arasında denge kurmaya çalışırken, uluslararası arenada da İngiltere’nin Avrupa ve küresel ortaklarıyla ilişkilerini yeniden şekillendirmeye yönelik adımlar attı.

Ekonomi ve Kamu Hizmetleri En Büyük Sınav Oldu

Starmer hükümetinin karşı karşıya kaldığı en önemli sorunların başında ekonomik büyümenin yavaş seyretmesi, enflasyon baskısı ve kamu hizmetlerinde yaşanan yapısal sorunlar geldi.

Ulusal Sağlık Sistemi’ndeki (NHS) bekleme süreleri, kamu çalışanlarının ücret talepleri ve yerel yönetimlerin bütçe sorunları hükümet üzerinde sürekli baskı oluşturdu. Muhalefet partileri ve bazı ekonomi çevreleri, hükümetin reformlarının beklenen hızda ilerlemediğini savunurken, hükümet kanadı ise uzun yılların birikmiş sorunlarını kısa sürede çözmenin mümkün olmadığını dile getirdi.

Parti İçindeki Görüş Ayrılıkları Derinleşti

Starmer’ın istifasına giden süreçte parti içindeki tartışmaların belirleyici rol oynadığı değerlendiriliyor.

Özellikle ekonomi politikaları, vergi düzenlemeleri, kamu harcamaları ve seçim stratejileri konusunda farklı görüşler zamanla daha görünür hale geldi. Parti içindeki bazı gruplar daha iddialı reformlar talep ederken, diğer kanatlar mali disiplinin korunmasını savundu.

Bu görüş ayrılıkları zaman zaman parlamentodaki oylamalara ve kamuoyu önünde yapılan açıklamalara da yansıdı. Parti yönetimi uzun süre birlik görüntüsü vermeye çalışsa da, liderlik üzerindeki baskının giderek arttığı yorumları yapılıyordu.

Kabine Değişiklikleri Krizin İşareti Oldu

Starmer döneminde gerçekleştirilen kabine revizyonları, hükümetin önceliklerini yeniden belirleme çabası olarak değerlendirilmişti.

Bazı bakanların görevden alınması veya farklı görevlere kaydırılması, hükümetin performansını artırma girişimi olarak sunulsa da, siyasi kulislerde bu değişikliklerin parti içindeki memnuniyetsizliğin işareti olduğu yorumları yapıldı.

Özellikle ekonomi, içişleri ve kamu hizmetlerinden sorumlu bakanlıklarda yaşanan değişiklikler, hükümetin karşı karşıya olduğu zorlukların boyutunu ortaya koydu. Kabine içindeki farklı yaklaşımlar zaman zaman hükümet politikalarının uygulanmasını da zorlaştırdı.

İstifa Sürecine Giden Yol

Siyasi gözlemcilere göre Starmer’ın görevden ayrılma kararı tek bir gelişmenin sonucu değil; uzun süredir biriken siyasi baskıların ve parti içi tartışmaların doğal sonucu olarak ortaya çıktı.

Parti teşkilatlarından gelen eleştiriler, kamuoyu desteğindeki dalgalanmalar ve yaklaşan siyasi takvimin yarattığı baskı, liderlik değişiminin kaçınılmaz hale geldiği yönündeki değerlendirmeleri güçlendirdi.

Starmer’ın açıklamasında yeni lider seçilene kadar görevde kalacağını vurgulaması ise piyasalara, kamu kurumlarına ve uluslararası ortaklara istikrar mesajı verme çabası olarak yorumlandı.

Liderlik Yarışı Başlıyor

9 Temmuz’da başlayacak liderlik yarışının, partinin gelecekteki yönünü belirlemesi bekleniyor. Yarışa katılacak isimlerin ekonomi politikalarından dış ilişkilere kadar birçok konuda farklı vizyonlar ortaya koyacağı değerlendiriliyor.

Yeni liderin önünde hem parti içindeki birlikteliği yeniden sağlamak hem de seçmen desteğini korumak gibi zorlu görevler bulunuyor. Bu nedenle liderlik seçiminin yalnızca bir isim değişikliğinden ibaret olmayacağı, aynı zamanda partinin siyasi rotasının yeniden çizileceği bir süreç olacağı ifade ediliyor.

İngiliz Siyasetinde Yeni Dönemin Eşiği

Keir Starmer’ın istifası, İngiliz siyasetinde önemli bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor. Görev süresi boyunca ekonomik sorunlar, kamu hizmetlerindeki reform arayışları ve parti içi dengelerle mücadele eden Starmer, görevi yeni bir lidere devretmeye hazırlanıyor.

Önümüzdeki haftalarda başlayacak liderlik yarışı yalnızca iktidar partisinin geleceğini değil, İngiltere’nin siyasi ve ekonomik yönelimini de şekillendirecek. Starmer’ın ardından göreve gelecek ismin nasıl bir program ortaya koyacağı ve parti içindeki farklı görüşleri nasıl bir araya getireceği, ülke siyasetinin en önemli gündem maddelerinden biri olacak.

Parti Liderliğine 2020'de Seçildi

Keir Starmer, İşçi Partisi'nin (Labour Party) 2019 genel seçimlerindeki ağır yenilgisinin ardından başlayan liderlik yarışını kazanarak 4 Nisan 2020'de parti lideri seçildi. Oyların yüzde 56,2'sini alarak ilk turda zafere ulaşan Starmer, Jeremy Corbyn'den görevi devraldı ve aynı zamanda ana muhalefet lideri oldu.

Starmer, liderliği döneminde partiyi daha merkezci bir çizgiye taşıyarak kamuoyu nezdindeki güvenilirliğini artırmayı hedefledi. Yaklaşık dört yıl süren muhalefet liderliği sonrasında partisini yeniden iktidara taşımayı başardı.

5 Temmuz 2024'te Başbakanlık Görevine Başladı

İşçi Partisi'nin 2024 genel seçimlerinde elde ettiği tarihi zaferin ardından Keir Starmer, 5 Temmuz 2024'te Kral Charles tarafından hükümeti kurmakla görevlendirildi ve resmen Birleşik Krallık Başbakanı oldu. Böylece 14 yıllık Muhafazakâr Parti iktidarı sona ererken, Starmer da Gordon Brown'dan sonra göreve gelen ilk İşçi Partili başbakan olarak tarihe geçti.

Downing Street'te yaptığı ilk konuşmada "değişim" mesajı veren Starmer, ekonomik istikrarı sağlama, kamu hizmetlerini iyileştirme ve ülkeye duyulan güveni yeniden tesis etme sözü vermişti.

Başbakanlığı 718 Gün Sürdü

Keir Starmer, 5 Temmuz 2024'te başladığı başbakanlık görevinden 22 Haziran 2026 tarihinde ayrılacağını açıklayana kadar yaklaşık 718 gün görev yaptı. Bu süre içinde ekonomik zorluklar, kamu hizmetlerindeki reform tartışmaları, parti içi görüş ayrılıkları ve kabinede yaşanan değişikliklerle mücadele etti.

Siyasi baskıların artması ve parti içinde liderlik değişimi taleplerinin güçlenmesi üzerine istifa kararı alan Starmer, yeni lider seçilene kadar görevini sürdüreceğini açıkladı. Böylece İngiltere'de son yıllarda yaşanan sık lider değişikliklerine bir yenisi daha eklenmiş oldu.

Kronoloji

• 4 Nisan 2020: İşçi Partisi lideri seçildi.
• 5 Temmuz 2024: Birleşik Krallık Başbakanı olarak göreve başladı.
• 22 Haziran 2026: İstifa kararını açıkladı.
• Başbakanlık süresi: Yaklaşık 718 gün.

Starmer, liderlik yarışı için başvuruların 9 Temmuz'da başlayacağını ve Ulusal İcra Komitesi'nden seçim takvimi belirlemesini istediğini anlattı.

Keir Starmer, halefine tam destek vereceğini ve normal bir devir teslim için elinden geleni yapacağını kaydetti.

Starmer istifa açıklamasında, parti içinde kendisinin partiyi bir sonraki genel seçime taşıyacak en uygun isim olup olmadığı sorusunun sorulduğunu ve yanıtı kabul ettiğini belirtti.

İşçi Partisi'nde liderlik yarışı Starmer'ın başlıca rakibi olarak Andy Burnham'ın 18 Haziran'da Makerfield bölgesinde yapılan ara seçimi kazanıp milletvekili olmasıyla hızlanmıştı.

Starmer daha önce görevinden ayrılmayacağını ve her türlü liderlik mücadelesine karşı koyacağını ifade etmişti.

İşçi Partisi Temmuz 2024'te iktidara geldi. Ancak izlenen politikalar nedeniyle Başbakan Starmer'a kamuoyu desteği kısa sürede erozyona uğradı.

7 Mayıs'ta İngiltere'de yapılan yerel seçimlerde, İskoçya ve Galler'de de özerk yönetim parlamento seçimlerinde İşçi Partisi'nin büyük kayıplar yaşaması bu süreci daha da hızlandırdı.

Seçimler öncesinde de ABD'de cinsel saldırı suçları hükümlüsü Jeffrey Epstein ile ilişkileri ifşa olan Peter Mandelson'ın İngiltere'nin ABD Büyükelçisi olarak atanması nedeniyle başlayan tartışmalar da Starmer'ın yıpranmasına neden olmuştu.

Starmer, Mandelson'un Epstein bağlantısının kendisinden gizlendiğini iddia etmişti.

İşçi Partisi milletvekilleri, sorunun partide değil, tepesindeki kişide olduğunu, Starmer'ın popülaritesinin düşük olması nedeniyle partinin ilerlemesine engel oluşturduğunu düşünüyordu.

Yüzden fazla milletvekili bu nedenle bir süredir Starmer'ın istifa etmesi gerektiğini dile getiriyordu.

Kabinedeki bazı bakanlar da bu talebi savundu. Bakan ve bakan yardımcıları düzeyinde istifalar oldu.

Eski Manchester Belediye Başkanı Andy Burnham, 18 Haziran'da Makerfield seçim bölgesindeki ara seçimi büyük bir farkla kazandı.

Andy Burnham şu anda İşçi Partisi liderliği ve başbakanlık için en favori isim.

Burnham seçim zaferi konuşmasında "İngiltere için yeni bir yol çizmek" istediğini söyledi. Ancak henüz parti liderliği için adaylığını açıklamadı.

(BBC)

İsviçre’nin Bürgenstock bölgesinde başlayan görüşmeler sırasında ABD Başkanı Donald Trump, Truth Social hesabından yaptığı açıklamada İran’ın Hizbullah üzerindeki etkisini kullanarak örgütün Lübnan’da faaliyetlerini durdurmaması halinde Washington’un yeniden askeri güç kullanabileceğini söyledi.

Trump paylaşımında, “Eğer durdurmazlarsa, geçen hafta yaptığımız gibi ama bu kez daha da sert biçimde İran’ı yeniden çok ağır vuracağız” ifadelerini kullandı. Açıklama, İsrail ile İran destekli Hizbullah arasında son günlerde Güney Lübnan’da yeniden tırmanan çatışmaların ardından geldi.

İran’dan Sert Karşılık

Trump’ın sözleri Tahran’da sert tepkiyle karşılandı. İran heyetine başkanlık eden Muhammed Bakıyr Galibaf, ABD’nin tehdit dilini sürdürmesi halinde İran Silahlı Kuvvetleri’nin karşılık vermeye hazır olduğunu söyledi.

İranlı yetkililer, Trump’ın açıklamalarının müzakerelerin ruhuna aykırı olduğunu ve taraflar arasında daha önce üzerinde uzlaşılan geçici mutabakatın ihlali anlamına geldiğini savundu.

Son Dakika Gelişmesi: İran Heyeti Masadan Kalktı

Görüşmelerden gelen son bilgilere göre İran heyeti, Trump’ın açıklamalarını protesto ederek müzakereleri askıya aldı ve ilk tur temaslardan çekildi. Diplomatik kaynaklar, heyetin tamamen ayrılıp ayrılmadığının henüz netleşmediğini ancak arka kapı diplomasisinin sürdüğünü belirtiyor.

İran tarafının ayrılmasından önce, ABD yaptırımlarının kısmen hafifletilmesi, İran’ın dondurulan bazı varlıklarının serbest bırakılması ve enerji ticaretine ilişkin teknik başlıklarda belirli ilerlemeler sağlandığı da öne sürüldü.

Hedef 60 Günlük Müzakere Süreciydi

Taraflar geçen hafta imzalanan ön mutabakat kapsamında 60 günlük kapsamlı bir müzakere sürecini başlatmayı planlıyordu. Sürecin; İran’ın nükleer faaliyetleri, yaptırımların kaldırılması, bölgesel güvenlik düzenlemeleri ve Hürmüz Boğazı’ndaki deniz trafiğinin güvence altına alınması gibi kritik başlıkları kapsaması öngörülüyordu.

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance görüşmeler öncesinde yaptığı açıklamada Washington’un İran ile ilişkileri “temelden dönüştürmeye hazır olduğunu” belirtmiş ve diplomatik çözüm konusunda iyimser mesajlar vermişti. Ancak Trump’ın sert açıklamaları, Beyaz Saray içindeki diplomatik söylem ile baskı politikası arasındaki çelişkiyi yeniden gündeme taşıdı.

Lübnan ve Hürmüz Boğazı Krizin Merkezinde

Müzakerelerin kaderini etkileyen en önemli başlıklardan biri de Lübnan’daki çatışmalar olmaya devam ediyor. İran, İsrail ile Hizbullah arasında kalıcı ateşkes sağlanmasını görüşmelerin ön koşullarından biri olarak görüyor. Son günlerde Güney Lübnan’da yaşanan çatışmalar nedeniyle görüşmeler daha önce de ertelenmişti.

Öte yandan Tahran’ın Hürmüz Boğazı’nı yeniden kapattığını açıklaması da gerilimi artırdı. ABD ise boğazın fiilen açık olduğunu ve ticari gemi trafiğinin sürdüğünü savunuyor. Küresel petrol ticaretinin can damarı olarak görülen boğazdaki belirsizlik, enerji piyasalarında da yakından takip ediliyor.

Diplomasi Çıkmazda

İsviçre’deki görüşmeler, savaşın sona erdirilmesi için son dönemin en önemli diplomatik girişimi olarak görülüyordu. Ancak Trump’ın tehditleri, İran heyetinin görüşmeleri askıya alması ve Lübnan’daki çatışmaların sürmesi nedeniyle sürecin geleceği belirsizliğe girmiş durumda.

Diplomatik kaynaklar, taraflar arasında doğrudan temasların tamamen kopmadığını ve arabulucuların müzakere masasını yeniden kurmak için yoğun çaba gösterdiğini belirtirken, önümüzdeki saatlerin görüşmelerin kaderini belirleyeceği ifade ediliyor.

Başmüftülüğün Bulgaristan’daki Müslüman toplumun dinî ve kültürel hayatındaki önemine dikkati çeken Turus, mesajında şu ifadelere yer verdi:

“Bulgaristan Müslümanları Başmüftülüğü görevine seçilen Sayın Dr. Ahmed Hasanov’u tebrik ediyor, yeni görevinde muvaffakiyetler diliyorum. Köklü bir tarihî mirasın temsilcisi olan Başmüftülüğün, Bulgaristan’daki soydaş ve dindaşlarımızın birlik ve beraberliğine, dinî ve kültürel hayatlarının güçlenmesine katkı sunan çalışmalarını yeni dönemde de başarıyla sürdüreceğine inanıyorum. Seçim sonuçlarının Bulgaristan’daki soydaş ve dindaşlarımız için hayırlı olmasını temenni ediyorum.”

Bulgaristan Müslümanları Başmüftülüğü için gerçekleştirilen seçimde, daha önce Başmüftü Yardımcılığı görevini yürüten Dr. Ahmed Hasanov yeni Başmüftü seçildi. Hasanov, Başmüftülük bünyesinde uzun yıllardır çeşitli görevler üstleniyordu. Seçim, Bulgaristan Müslümanlarının en yüksek karar organı olan Millî Müslümanlar Konferansı kapsamında gerçekleştirildi.

Trump'ın Sözleri Krizi Ateşledi

Tartışma, İtalyan televizyon kanalı La7'de yayımlanan bir telefon görüşmesinin ardından başladı. Kanalın İtalyanca dublajlı olarak yayımladığı kayda göre Trump, İtalyan muhabirin G7 Zirvesi'nde Meloni ile yaptığı görüşmeyi sorması üzerine şu ifadeleri kullandı:

"Muhtemelen onunla konuştuğuma sevinmiştir. Onunla konuşmak zorunda değildim."

Trump daha sonra, "Benimle fotoğraf çektirmek için yalvardı. Benimle mutlaka fotoğraf istiyordu. Aslında yapmayacaktım ama ona acıdım" dedi. Bu ifadeler kısa sürede hem İtalya'da hem de uluslararası medyada geniş yankı uyandırdı.

Meloni: "Tamamen Uydurma"

Trump'ın açıklamalarına yanıt gecikmedi. Giorgia Meloni sosyal medya üzerinden yayımladığı videolu açıklamada, ABD Başkanı'nın anlattığı olayın "tamamen uydurma" olduğunu söyledi.

Meloni, "Ne ben ne de İtalya herhangi bir konuda yalvarır. Bu hikâye tamamen icat edilmiş" ifadelerini kullanırken, Trump'ın müttefik ülke liderleri hakkında bu tür açıklamalar yapmasına şaşırdığını belirtti. İtalyan lider ayrıca, Washington'ın zaman zaman müttefiklerine karşı rakiplerinden daha sert davrandığını savundu.

Roma'dan Diplomatik Tepki

Krizin diplomatik boyutu da hızla büyüdü. İtalya Dışişleri Bakanı Antonio Tajani, gelecek hafta gerçekleştirmesi planlanan ABD ziyaretini iptal etti.

Tajani, Trump'ın açıklamalarını "ciddi ve İtalya'ya yönelik aşağılayıcı ifadeler" olarak nitelendirdi. İtalya Savunma Bakanı Guido Crosetto da Meloni'ye destek vererek, Başbakan'ın herhangi bir liderden fotoğraf talep edecek biri olmadığını söyledi. İtalya'da iktidar ve muhalefet kanadından çok sayıda siyasetçi de Trump'ın sözlerine tepki gösterdi.

G7'de Barışma Görüntüsü Vardı

Krizi dikkat çekici kılan unsurlardan biri de, sadece birkaç gün önce Fransa'nın Evian kentinde düzenlenen G7 Zirvesi sırasında iki liderin ilişkilerinin yeniden düzeldiği yönünde mesajlar vermiş olması.

Zirvede Meloni, Trump ile ilişkisinin "değişmediğini" söylemiş, iki lider kameralara birlikte görüntü vermişti. Avrupa Konseyi Başkanı Antonio Costa'nın da ikiliye esprili şekilde "Yeniden arkadaş oldunuz" diye takıldığı basına yansımıştı. Bu nedenle Trump'ın son açıklamaları Roma'da sürpriz olarak değerlendirildi.

Ses Kaydı Tartışması

Olayın bir diğer dikkat çekici yönü ise kamuoyuna sunulan materyalin niteliği oldu. La7 televizyonu görüşmenin İngilizce orijinal kaydını değil, İtalyanca dublajlı versiyonunu yayımladı.

Bu durum bazı gözlemcilerin, Trump'ın ifadelerinin tam çevirisinin doğrulanması gerektiğini savunmasına yol açtı. Ancak şimdiye kadar ne Beyaz Saray ne de La7 tarafından söz konusu ifadelerin yanlış çevrildiğine ilişkin herhangi bir açıklama yapılmadı. Buna karşın Meloni yönetimi, açıklamaların içeriğine sert tepki göstermeyi sürdürdü.

Yakın Müttefiklikten Açık Gerilime

Trump ile Meloni uzun süre Avrupa'daki en yakın siyasi ortaklardan biri olarak görülüyordu. Meloni, Trump'ın 2025'teki başkanlık döneminin başlangıcında Washington ile yakın ilişkiler kurmaya çalışmış, ABD Başkanı da İtalyan lider hakkında geçmişte övgü dolu açıklamalar yapmıştı.

Ancak son aylarda iki lider arasında İran politikası, Avrupa güvenliği ve Trump'ın Papa XIV. Leo'ya yönelik eleştirileri gibi konularda görüş ayrılıkları ortaya çıktı. Analistler, son fotoğraf tartışmasının kişisel bir polemiğin ötesinde, Washington-Roma ilişkilerinde yaşanan daha geniş çaplı siyasi kopuşun sembolü haline geldiğini belirtiyor.

Diplomatik İlişkilerde Yeni Bir Dönem mi?

Trump'ın sözleri ve Roma'nın sert tepkisi, son yıllarda ideolojik yakınlıklarıyla dikkat çeken iki lider arasındaki ilişkinin ciddi biçimde sarsıldığını ortaya koydu. İtalya'da birçok yorumcu, Meloni'nin artık Trump'a karşı daha mesafeli ve sert bir çizgi izlemeye başlayabileceğini savunurken, Washington'dan gelecek olası açıklamalar merakla bekleniyor. Şimdilik taraflardan geri adım işareti gelmezken, "fotoğraf krizi" iki ülke arasındaki diplomatik gerilimin yeni sembolü haline gelmiş durumda.

Yunanistan'ın önde gelen gazetelerinden Ta Nea'ya verdiği röportajda Türkiye'nin AB savunma girişimlerindeki konumuna ilişkin soruları yanıtlayan Kallas, Avrupa'nın güvenlik alanında Türkiye ile iş birliğini geliştirmesi gerektiğini vurguladı. Kallas, Türkiye'nin NATO içerisindeki kritik rolüne dikkat çekerek, Avrupa'nın karşı karşıya bulunduğu güvenlik tehditlerinin ancak geniş kapsamlı ortaklıklarla yönetilebileceğini ifade etti.

SAFE programı tartışmaların merkezinde

Tartışmanın odağında Avrupa Birliği'nin ortak savunma yatırımlarını desteklemek amacıyla oluşturduğu ve yaklaşık 150 milyar euroluk finansman kapasitesine sahip SAFE (Security Action for Europe) programı bulunuyor.

Yunanistan ve Güney Kıbrıs Rum Yönetimi, Türkiye'nin programa dahil edilmesine yönelik çekincelerini uzun süredir dile getiriyor. Atina yönetimi, Türkiye ile yaşanan Ege ve Doğu Akdeniz anlaşmazlıklarını gerekçe göstererek Ankara'nın bazı savunma mekanizmalarına erişimine sınırlama getirilmesini savunuyor.

Buna karşılık Kallas, Avrupa'nın savunma alanında daha fazla iş birliğine ihtiyaç duyduğunu belirterek, "Türkiye ile elimizden geldiğince iş birliği yapmayı öneriyoruz" yaklaşımını ortaya koydu. AB'nin son dönemde savunma ve güvenlik alanında üçüncü ülkelerle daha yakın çalışma arayışında olduğu da vurgulandı.

"Türkiye önemli bir güvenlik aktörü"

Kallas'ın son dönemde yaptığı açıklamalar, Brüksel'in Ankara'ya yönelik güvenlik perspektifini de ortaya koyuyor.

AB Yüksek Temsilcisi daha önce yaptığı değerlendirmelerde, Türkiye'yi "önemli bir güvenlik aktörü" olarak gördüklerini belirtmiş, Türkiye'nin NATO içerisindeki konumuna ve bölgesel krizlerde üstlendiği arabuluculuk rolüne dikkat çekmişti. Kallas, Avrupa'nın savunma projelerinin korumacı bir anlayışla tasarlanmadığını ve ortak ülkelerle iş birliğini de kapsadığını ifade etmişti.

Brüksel'deki diplomatik kaynaklara göre, Rusya-Ukrayna savaşı sonrasında Avrupa'nın güvenlik önceliklerinin değişmesi, Türkiye'nin stratejik önemini daha da artırdı. Karadeniz güvenliği, enerji koridorları, göç yönetimi ve NATO'nun güney kanadının korunması gibi başlıklarda Ankara'nın rolü Avrupa başkentlerinde daha fazla öne çıkıyor.

Atina'nın çekinceleri sürüyor

Yunanistan ise Türkiye'nin Avrupa savunma programlarına katılımı konusunda temkinli tutumunu koruyor.

Atina yönetimi, Türkiye'nin SAFE gibi programlara tam erişim sağlaması için öncelikle iki ülke arasındaki bazı siyasi ve güvenlik sorunlarının çözülmesi gerektiğini savunuyor. Yunan yetkililer geçmişte yaptıkları açıklamalarda, Türkiye'nin Ege politikaları ve "casus belli" olarak nitelendirilen kararları nedeniyle çekincelerinin devam ettiğini belirtmişti.

Ancak AB içerisinde Türkiye ile daha yakın savunma iş birliğini destekleyen ülkelerin sayısının arttığı da dikkat çekiyor. Özellikle Rusya kaynaklı güvenlik tehditlerinin artması, Avrupa savunma sanayisinin üretim kapasitesini genişletme ihtiyacı ve NATO ile AB arasındaki koordinasyonun güçlendirilmesi hedefi, Türkiye'nin önemini yeniden gündeme taşıyor.

Avrupa'nın yeni güvenlik denkleminde Türkiye

Uzmanlara göre Avrupa Birliği'nin önümüzdeki yıllarda savunma alanında daha bağımsız bir yapı kurmaya çalışırken NATO ile uyumlu hareket etmesi gerekecek. Bu süreçte NATO'nun ikinci büyük ordusuna sahip olan Türkiye'nin tamamen dışarıda bırakılması gerçekçi bir seçenek olarak görülmüyor.

Kallas da son açıklamalarında NATO'nun Avrupa'nın kolektif savunmasının temel taşı olmaya devam ettiğini vurgularken, Avrupa'nın güvenlik kapasitesinin artırılması için müttefikler arasındaki iş birliğinin güçlendirilmesi gerektiğini dile getirdi.

AB ile Türkiye arasında son yıllarda inişli çıkışlı seyreden ilişkiler devam etse de savunma ve güvenlik alanındaki ortak çıkarların tarafları yeniden yakınlaştırdığı değerlendiriliyor. Brüksel'den gelen son mesajlar da Avrupa'nın yeni güvenlik mimarisinde Türkiye'nin göz ardı edilemeyecek bir aktör olarak görüldüğüne işaret ediyor.

24 bin 927 oy alan Burnham, 15 bin 696 oyda kalan Reform UK adayı Robert Kenyon’u açık farkla geride bıraktı. Restore Britain partisinin adayı Rebecca Shepherd ise 3 bin 111 oyla üçüncü sırada yer aldı. Seçim sonucu, Başbakan ve İşçi Partisi lideri Keir Starmer üzerindeki baskıyı daha da artırırken, Burnham’ın parti liderliği için en güçlü isimlerden biri olduğu yönündeki değerlendirmeleri güçlendirdi.

Starmer’a meydan okumanın yolu açıldı

Ara seçim, Makerfield Milletvekili Josh Simons’ın Mayıs ayında görevinden istifa etmesiyle yapılmıştı. Simons’ın çekilmesinin temel amacı, uzun süredir İşçi Partisi içinde alternatif lider olarak görülen Burnham’ın Avam Kamarası’na dönmesinin önünü açmaktı.

Burnham’ın zaferi yalnızca bir milletvekilliği kazanması anlamına gelmiyor. Westminster’a dönüşü, onu resmen İşçi Partisi liderliği için yarışabilecek konuma getiriyor. Parti kulislerinde uzun süredir Burnham’ın, son aylarda ciddi oy kaybı yaşayan ve yerel seçimlerde ağır darbeler alan Starmer’ın yerine geçebilecek en güçlü isim olduğu konuşuluyordu. Bugünkü sonuç, bu senaryoyu daha gerçekçi hale getirdi.

“İşçi Partisi’nin değişmek için son şansı”

Zafer konuşmasında Burnham, seçimin yalnızca Makerfield için değil, ülkenin siyasi geleceği açısından da bir dönüm noktası olduğunu söyledi.

Partisine açık mesaj veren Burnham, İşçi Partisi’nin seçmenle bağlarını yeniden kurması gerektiğini belirterek, “Bu sonuç bize halkın değişim istediğini gösteriyor. İşçi Partisi’nin değişmek için son bir şansı olabilir” ifadelerini kullandı.

Burnham ayrıca bölgesel eşitsizliklerin azaltılması, yerel yönetimlere daha fazla yetki verilmesi ve ülke siyasetinde kutuplaştırıcı dilin terk edilmesi çağrısında bulundu.

Parti içinde Burnham rüzgârı

İşçi Partisi içinde son haftalarda yaşanan huzursuzluk, Burnham’ın zaferiyle daha görünür hale geldi. Yerel seçimlerde alınan kötü sonuçların ardından çok sayıda milletvekili ve parti yöneticisi, Starmer liderliğinde partinin Reform UK karşısında güç kaybettiğini savunuyordu.

Parti içindeki bazı isimler, Burnham’ın özellikle kuzey İngiltere’deki geleneksel İşçi Partisi seçmenlerini yeniden kazanabilecek tek lider olduğunu düşünüyor. Kamuoyu araştırmalarında da Burnham’ın olası bir liderlik yarışında avantajlı konumda olduğu belirtiliyor.

Öte yandan bazı kıdemli İşçi Partililer, liderlik değişiminin kontrollü ve hızlı şekilde gerçekleşmesi gerektiğini savunurken, Starmer’a yakın isimler ise parti içi bir hesaplaşmanın hükümete zarar vereceği görüşünü dile getiriyor.

Reform UK’ye ağır darbe

Makerfield sonucu, Nigel Farage liderliğindeki Reform UK açısından da önemli bir yenilgi olarak değerlendiriliyor. Parti son dönemde ulusal anketlerde yükseliş göstermesine rağmen Burnham karşısında beklenen sıçramayı yapamadı.

Seçimde yüksek katılım oranına rağmen Reform UK’nin ikinci sırada kalması, Farage’ın seçim stratejisi ve aday tercihleri konusunda parti içinde yeni tartışmalar başlatabilir. Siyasi gözlemciler, Burnham’ın kişisel popülaritesinin ve merkez seçmeni etrafında toplama becerisinin Reform UK’nin ilerleyişini durdurduğunu belirtiyor.

Gözler Westminster’da

Makerfield’daki sonuç, Birleşik Krallık siyasetinde yeni bir dönemin başlangıcı olarak görülüyor. Burnham’ın Avam Kamarası’na dönüşüyle birlikte gözler şimdi Londra’ya çevrilmiş durumda.

Keir Starmer liderliğini korumakta kararlı olduğunu açıklasa da parti içindeki memnuniyetsizlik ve Burnham’ın aldığı güçlü halk desteği, önümüzdeki haftalarda İşçi Partisi’nde sert bir liderlik mücadelesinin yaşanabileceğine işaret ediyor.

Siyasi analistler, Burnham’ın önümüzdeki günlerde Westminster’daki ilk hamlelerinin hem İşçi Partisi’nin geleceğini hem de Birleşik Krallık’ın siyasi yönünü belirleyebileceğini değerlendiriyor. Eğer liderlik yarışı resmen başlarsa, Burnham yalnızca İşçi Partisi’nin değil, ülkenin bir sonraki başbakanı olmaya en yakın isimlerden biri haline gelebilir.

İşçi Partisi hükümetinin göreve gelmesinden bu yana Avrupa ile ilişkileri yeniden canlandırmayı hedefleyen Starmer, zirvenin hayat pahalılığıyla mücadele, ekonomik büyüme, istihdamın artırılması ve gençlere yeni fırsatlar sunulması açısından önemli bir dönüm noktası olacağını söyledi. Starmer, hükümetinin “İngiltere’yi yeniden Avrupa’nın merkezine yerleştirme” vaadini yerine getirdiğini vurguladı.

Gençlik Hareketliliği Anlaşması Zirvenin En Kritik Başlığı

Brüksel’deki görüşmelerin merkezinde, İngiliz ve AB vatandaşı gençlerin karşılıklı olarak çalışma, eğitim alma ve belirli sürelerle yaşama imkânı sağlayacak “Gençlik Hareketliliği Programı” bulunuyor.

Müzakerelerde önemli ilerleme sağlandığı belirtilirken, taraflar arasında katılımcı sayısına getirilecek olası kotalar, vize düzenlemeleri ve AB öğrencilerinin İngiltere’deki üniversite harçları gibi bazı konularda görüş ayrılıkları devam ediyor. Diplomatik kaynaklar, buna rağmen temmuz zirvesinde prensip anlaşmasına varılmasının güçlü bir ihtimal olduğunu ifade ediyor.

Programın hayata geçirilmesi halinde 30 yaş altındaki gençlerin eğitim, staj ve çalışma amacıyla karşılıklı hareketliliğinin kolaylaştırılması bekleniyor. Bu adım, Brexit sonrasında gençlerin kaybettiği fırsatların bir bölümünü geri kazandırabilecek önemli bir gelişme olarak değerlendiriliyor.

Ticaret ve Gıda Sektöründe Engellerin Kaldırılması Hedefleniyor

Zirvenin bir diğer önemli gündem maddesi ise ticaret olacak. Özellikle tarım ve gıda ürünlerinde Brexit sonrası ortaya çıkan bürokratik engellerin azaltılması amacıyla yeni bir sağlık ve bitki sağlığı (SPS) anlaşması üzerinde çalışılıyor.

Tarafların, gıda ve içecek ihracatında yaşanan denetim ve belge yükünü azaltacak düzenlemeler üzerinde uzlaşmaya yakın olduğu belirtiliyor. Böylece işletmelerin maliyetlerinin düşürülmesi ve tedarik zincirlerinin daha sorunsuz işlemesi amaçlanıyor.

Ekonomistler, Brexit sonrasında İngiltere’nin AB’ye ihracatında kayda değer düşüşler yaşandığını, özellikle hizmetler ve gıda sektörlerinin yeni ticaret düzenlemelerinden olumsuz etkilendiğini belirtiyor. Bu nedenle ticari ilişkilerin iyileştirilmesi, Starmer hükümetinin ekonomik büyüme stratejisinin temel unsurlarından biri olarak görülüyor.

Enerji ve Karbon Piyasalarında Yeni Dönem

Brüksel zirvesinde enerji iş birliği de masadaki başlıklardan biri olacak. İngiltere ile AB arasında elektrik piyasalarının daha yakın entegrasyonu ve karbon emisyon ticaret sistemlerinin birbirine bağlanması yönünde görüşmeler sürüyor.

Uzmanlar, özellikle Rusya-Ukrayna savaşı sonrasında enerji güvenliğinin Avrupa için stratejik öneme sahip hale geldiğine dikkat çekerek, İngiltere ile AB arasındaki enerji koordinasyonunun her iki tarafın da çıkarına olduğunu belirtiyor. Zirvede enerji piyasalarının entegrasyonuna yönelik somut adımların açıklanabileceği değerlendiriliyor.

Brexit’e Dönüş Yok, Ancak Daha Yakın İş Birliği Mesajı

Başbakan Keir Starmer, son günlerde yeniden alevlenen “AB’ye geri dönüş” tartışmalarına rağmen İngiltere’nin Birliğe yeniden katılmasının veya tek pazara dönmesinin hükümetin gündeminde olmadığını vurguluyor. Starmer, hedeflerinin Brexit’i tersine çevirmek değil, mevcut koşullar altında daha işlevsel ve pragmatik bir ortaklık kurmak olduğunu ifade ediyor.

AB tarafı da güvenlik, ekonomik dayanıklılık ve refah açısından İngiltere ile daha yakın iş birliğinin gerekli olduğu görüşünde. Avrupa Konseyi Başkanı António Costa, “AB ile İngiltere arasındaki yakın iş birliği ortak güvenliğimiz, dayanıklılığımız ve refahımız için hayati önem taşıyor” açıklamasında bulundu.

Gözler Temmuz Zirvesinde

2025 yılında Londra’da düzenlenen ilk AB-İngiltere zirvesinde savunma ve güvenlik alanlarında yeni iş birliği mekanizmaları oluşturulmuştu. Temmuz ayında Brüksel’de yapılacak ikinci zirvenin ise Brexit sonrasında ekonomik ve toplumsal ilişkilerin yeniden tanımlanmasında belirleyici bir aşama olması bekleniyor.

Diplomatik çevreler, gençlik hareketliliği, ticaret kolaylıkları ve enerji iş birliği konularında anlaşmaya varılması halinde bunun son yılların en kapsamlı AB-İngiltere yakınlaşması olarak kayda geçeceğini değerlendiriyor.

Bankanın Kamuyu Aydınlatma Platformu'na (KAP) yaptığı açıklamada "Böylece bankamız hakkında ABD'de yıllardır devam eden ceza davası kesin ve nihai olarak kapanmıştır" ifadeleri kullanıldı.

Halkbank Genel Müdürü Recep Süleyman Özdil, bankanın yurt dışı finansmana erişim imkanlarının artmasını beklediklerini söyledi.

Banka İran'a karşı yaptırımların delinmesinde rol oynamakla suçlanıyordu.

ABD Adalet Bakanlığı ve Halkbank arasında Mart ayında anlaşma sağlanmıştı.

Mahkeme bu bağlamda 11 Mart'ta verdiği kararda Halkbank aleyhinde açılan ceza davasını 90 günlüğüne durdurmuştu.

Bu sürede kamu bankasının ABD hükümetiyle yaptığı anlaşmaya bağlı kaldığını göstermesi bekleniyordu.

Ne olmuştu?

ABD'de New York Güney Bölge Savcılığı, Ekim 2019'da İran'a uygulanan yaptırımların delinmesinde rol oynadığı gerekçesiyle Halkbank hakkında bir iddianame hazırladı.

Savcılar, Halkbank'ı, petrol gelirlerini altına ve ardından nakde çevirerek İran'ın çıkarına olacak şekilde kullanılmasına yol açmakla ve bunu yaparken de kazancı meşru göstermek için sahte gıda ticareti belgeleri oluşturmakla suçluyor.

Bankanın sınırlandırılmış fonlarla gizlice 20 milyar dolar transfer ettiği iddia edildi.

Halkbank İran, Türkiye ve Birleşik Arap Emirlikleri'ndeki şirketleri kullanarak banka işlemlerinde sahtecilik, kara para aklama ve gizli anlaşma yaptığı suçlamalarını reddediyor.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan bu süreçte ABD'nin Halkbank'ı yargılama kararını "çirkin ve kanunsuz" diye nitelemişti.

Halkbank için hazırlanan iddianamedeki suçlamalar, İran asıllı Türk vatandaşı Reza Zarrab'ın 2016'da tutuklanmasıyla duyulan bir soruşturmayla bağlantılı.

İran'a yaptırımları baypas etmekle suçlanan Zarrab, suçlamaları kabul etmiş ve 2017'de ABD'de gözaltına alınan dönemin Halkbank Genel Müdürü Yardımcısı Mehmet Hakan Atilla aleyhinde ifade vermişti.

Hakan Atilla, İran'a yönelik yaptırımların delinmesi sürecinde rol oynadığı gerekçesiyle yargılanıp 28 ay tutuklu kaldıktan sonra 2019 yılında Türkiye'ye dönmüş, dönmesinin ardından Borsa İstanbul'a genel müdür olarak atanmıştı.

Atilla, bu görevinden Mart 2021'de istifa etmişti.

Zarrab'ın cezası 14 Temmuz'da açıklanacak

Reza Zarrab'ın cezası, suçunu kabul etmesinden yaklaşık dokuz yıl sonra 14 Temmuz'da New York Manhattan'daki federal mahkemede açıklanacak.

ABD'de, yetkili kurumlarla işbirliği yapan tanıkların cezalarının genellikle tanıklık ettikleri davalar tamamlandıktan sonra verilmesi yaygın bir uygulama.

Yargıç Richard Berman, Halkbank hakkında yürütülen davanın düşürülmesi talebini değerlendirirken bu tarihi belirlemişti.

Düzenlemeye göre yolcular, koltuk altına sığabilecek kişisel eşyalarının yanı sıra belirli ölçülerdeki bir el bagajını da ek ücret ödemeden kabine alabilecek. Parlamento müzakerelerinde öne çıkan ölçüler yaklaşık 55x40x20 santimetre ve 7 kilogramlık kabin bagajı olurken, nihai teknik ayrıntıların uygulama aşamasında netleştirilmesi bekleniyor.

Yeni sistemle birlikte hava yolu şirketleri, yalnızca kişisel eşya ile seyahat eden yolculara daha düşük fiyatlı bilet seçenekleri sunabilecek. Böylece bilet fiyatlarında daha fazla şeffaflık sağlanması hedefleniyor.

Gecikme tazminatında geri adım atılmadı

Müzakerelerin en kritik başlıklarından biri olan uçuş gecikmelerinde tazminat hakkı konusunda yolcuların lehine karar çıktı.

Bazı üye ülkeler ve hava yolu şirketleri, tazminat için gereken gecikme süresinin 4 ila 6 saate çıkarılmasını savunuyordu. Ancak Avrupa Parlamentosu'nun ısrarı sonucunda mevcut uygulama korundu.

Buna göre yolcular, varış noktasına üç saat veya daha fazla gecikmeyle ulaşmaları halinde uçuş mesafesine bağlı olarak 250 ila 600 avro arasında tazminat talep etmeye devam edecek. Böylece 2004 yılından beri yürürlükte olan temel koruma mekanizması büyük ölçüde muhafaza edilmiş oldu.

Ailelere ve engelli yolculara ek koruma

Anlaşma yalnızca bagaj ve tazminat düzenlemeleriyle sınırlı değil.

Yeni kurallar kapsamında çocukların ebeveynlerinden ayrı oturtulmasının önüne geçilecek. Ailelerin ve hareket kabiliyeti kısıtlı yolcuların refakatçileriyle yan yana oturabilmesi için ek ücret alınamayacak.

Ayrıca engelli bireyler, hamile yolcular ve refakatsiz seyahat eden çocuklar için daha güçlü koruma hükümleri getirilecek.

Uçuş iptallerinde yeni yükümlülükler

Düzenleme, uçuş iptalleri ve aktarma kaçırma durumlarında da hava yolu şirketlerine yeni sorumluluklar yüklüyor.

Hava yolu şirketleri, yolcuları hakları konusunda daha hızlı bilgilendirmek zorunda olacak. Uçuş aksaklıklarında alternatif ulaşım sağlanamazsa yolcular kendi ulaşım çözümlerini oluşturabilecek ve belirli sınırlar dahilinde masraflarını geri talep edebilecek.

Uzun beklemelerde ise yemek, içecek, iletişim hizmetleri ve gerektiğinde konaklama sağlanması yükümlülüğü açık şekilde tanımlanıyor.

Düşük maliyetli şirketlerin bagaj gelirleri etkilenebilir

Uzmanlar, yeni düzenlemenin özellikle düşük maliyetli hava yolu şirketlerinin iş modelini etkileyebileceğini belirtiyor. Son yıllarda birçok şirket, düşük bilet fiyatlarını bagaj, koltuk seçimi ve ek hizmet ücretleriyle telafi ediyordu.

Yeni kurallarla birlikte kabin bagajının bilet fiyatına dahil edilmesi, özellikle Avrupa iç hat ve kısa mesafeli uçuşlarda ücret politikalarının yeniden şekillenmesine yol açabilir.

Ne zaman yürürlüğe girecek?

AB kurumları arasında siyasi uzlaşı sağlanmış olsa da düzenlemenin yürürlüğe girmesi için son hukuki ve teknik onay süreçlerinin tamamlanması gerekiyor. Nihai metnin kabul edilmesinin ardından kuralların 2027 yılı içinde uygulanmaya başlanması bekleniyor.

Yeni çerçeve, Avrupa'da milyonlarca yolcunun daha şeffaf fiyatlandırma, ücretsiz kabin bagajı ve güçlü tazminat haklarından yararlanmasını sağlayacak önemli bir reform olarak değerlendiriliyor.

Trump, İsrail’in Hizbullah’a karşı yürüttüğü operasyonların gereğinden uzun sürdüğünü ve sivil kayıpların arttığını belirterek, “Çok fazla insan ölüyor. Bir kişiyi ararken her seferinde bir apartmanı yerle bir etmek zorunda değilsiniz. O binalarda yaşayan herkes Hizbullah üyesi değil” ifadelerini kullandı.

Beyrut Saldırısı Washington’da Rahatsızlık Yarattı

Trump’ın tepkisinin merkezinde, İsrail’in hafta sonu Beyrut’un güneyindeki bir binaya düzenlediği hava saldırısı bulunuyor. İsrail Savunma Kuvvetleri (IDF), saldırının Hizbullah’a ait bir komuta merkezini hedef aldığını açıklarken, saldırıda en az üç kişinin hayatını kaybettiği ve çok sayıda kişinin yaralandığı bildirildi.

ABD basınında yer alan bilgilere göre Trump, özellikle saldırının zamanlamasından rahatsız oldu. Çünkü operasyon, Washington ile Tahran arasında yürütülen ve Katar’ın arabuluculuk yaptığı ateşkes ve normalleşme görüşmelerinin kritik aşamasına denk geldi. Trump, saldırının İran’la yürütülen diplomatik süreci tehlikeye attığını savunarak, “Anlaşmaya saatler kala böyle bir saldırı yapılmasını doğru bulmadım. Bu çok fazlaydı” değerlendirmesinde bulundu.

“Hizbullah’ı Suriye Durdurabilir”

Trump’ın açıklamalarındaki en dikkat çekici bölüm ise Suriye’ye ilişkin sözleri oldu. ABD Başkanı, İsrail’in Hizbullah’a karşı yürüttüğü mücadelede beklenen sonucu alamadığını öne sürerek, “İsrail’e Hizbullah meselesini Suriye’nin çözmesine izin vermesini önerdim” dedi.

Trump, Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed eş-Şara’nın bu konuda daha etkili olabileceğini savunarak, “Dürüst olmak gerekirse, bu işi daha iyi yapabileceklerini düşünüyorum. Eğer İsrail bunu sivillere zarar vermeden yapamıyorsa, Suriye yapabilir” ifadelerini kullandı.

Bu açıklama, Washington’un yeni Şam yönetimine yönelik yaklaşımında yaşanan değişimin son işareti olarak değerlendiriliyor. Beşşar Esad’ın devrilmesinin ardından iktidara gelen Ahmed eş-Şara yönetimi son aylarda Batı ile ilişkilerini normalleştirmeye çalışırken, Trump’ın sözleri Şam’a verilen diplomatik desteğin arttığı şeklinde yorumlandı.

İran Anlaşması Gölgesinde Yeni Gerilim

Trump’ın çıkışı, ABD ile İran arasında üzerinde çalışılan yeni çerçeve anlaşmasının duyurulmasına günler kala geldi. Washington yönetimi, İran’la varılan mutabakatın bölgesel çatışmaların azaltılması için önemli bir fırsat sunduğunu savunurken, İsrail hükümeti ise anlaşmaya mesafeli yaklaşıyor.

Netanyahu daha önce yaptığı açıklamalarda İsrail’in Lübnan’daki güvenlik bölgelerinden çekilmeyeceğini ve Hizbullah tehdidi sona erene kadar operasyonların süreceğini belirtmişti. İsrail hükümeti, İran destekli örgütün hâlâ ülkenin kuzeyi için ciddi bir tehdit oluşturduğunu savunuyor.

Trump ise İsrail’in güvenliğine desteğini yinelemekle birlikte, askeri operasyonların diplomatik kazanımları riske atmaması gerektiğini söyledi. “İsrail’in kendini savunma hakkı var. Ancak bölgede istikrarı sağlamak istiyorsak daha dikkatli hareket edilmesi gerekiyor” dedi.

Washington-Tel Aviv Hattında Görüş Ayrılığı

Trump’ın açıklamaları, ABD ile İsrail arasında son haftalarda belirginleşen görüş ayrılıklarını da gözler önüne serdi. Özellikle Lübnan’daki operasyonlar ve İran’la yürütülen diplomatik süreç konusunda Washington ile Tel Aviv arasında farklı yaklaşımlar bulunduğu değerlendiriliyor.

Uzmanlara göre Trump’ın Netanyahu’ya yönelik bu açık uyarısı, yalnızca Beyrut saldırısına tepki değil; aynı zamanda ABD’nin İran’la yürüttüğü yeni diplomatik süreci koruma çabasının da bir yansıması. G7 Zirvesi’nde verilen mesaj, Washington’un bölgedeki askeri tırmanıştan ziyade kontrollü bir istikrar arayışına öncelik verdiğini gösteriyor.

Saldırılar Beş Günlük Süreçte Gerçekleşti

Mahkemede ortaya konulan delillere göre olaylar, Mayıs 2025’te peş peşe gerçekleştirildi. İlk saldırıda Starmer’a ait olduğu belirtilen eski bir Toyota RAV4 araç Londra’nın Kentish Town bölgesinde ateşe verildi. Birkaç gün sonra Başbakan ile bağlantılı iki ayrı konut hedef alındı. Bunlardan biri Starmer’ın daha önce yaşadığı bir mülk, diğeri ise kız kardeşinin ailesinin ikamet ettiği evdi. Son saldırının ardından dosya Londra Terörle Mücadele Polisi’nin (CTP) kontrolüne geçti ve geniş çaplı soruşturma başlatıldı.

Telegram Yazışmaları Dava Dosyasına Girdi

Savcılık, saldırıların tesadüfi olmadığını ve organize bir planın parçası olarak gerçekleştirildiğini belirtti. Mahkemede okunan yüzlerce Telegram mesajında, “El Money” takma adlı kişinin Lavrynovych’e saldırıları gerçekleştirmesi karşılığında kripto para üzerinden ödeme teklif ettiği ortaya çıktı. Soruşturmacılar, saldırıların arkasındaki kişinin Rusça konuştuğunu ve kimliğinin halen kesin olarak belirlenemediğini açıkladı.

Sanıklar Ne Savundu?

22 yaşındaki Roman Lavrynovych, aracı ateşe verdiğini kabul etti ancak bunu maddi sıkıntılar nedeniyle yaptığını ve hedef aldığı kişinin İngiltere Başbakanı olduğunu bilmediğini öne sürdü. Mahkemede, hasta babasına destek olmak amacıyla para kazanmak istediğini söyledi. Stanislav Carpiuc ise saldırıların planlanmasına yardım ettiği yönündeki suçlamaları reddetti ancak jüri savcılığın sunduğu delilleri yeterli bularak suçlu kararı verdi.

Üçüncü Sanık Beraat Etti

Davada yargılanan üçüncü sanık Petro Pochynok hakkında ise yeterli delil bulunamadığı gerekçesiyle beraat kararı verildi. Jüri, Lavrynovych ve Carpiuc’un kundaklama komplosuna katıldığına hükmederken, Lavrynovych ayrıca yangın çıkarma suçundan da mahkûm edildi. Ancak sanık, “hayatı tehlikeye atma kastıyla kundaklama” suçlamasından beraat etti.

Rusya Bağlantısı İddiaları Araştırıldı

Dava boyunca saldırıların olası yabancı devlet bağlantıları da gündeme geldi. Savcılık ve terörle mücadele ekipleri, “El Money” adlı kişinin Rusya ile bağlantılı olabileceğine ilişkin bulgulara ulaşıldığını ancak saldırıların doğrudan Rus devleti tarafından organize edildiğini kanıtlayacak yeterli delil elde edilemediğini açıkladı. Buna rağmen uzmanlar, olayın son yıllarda Avrupa’da görülen vekil aktörler aracılığıyla yürütülen sabotaj girişimleriyle benzerlik taşıdığına dikkat çekti.

Ceza Duruşması Bu Hafta Yapılacak

Old Bailey’de 15 Haziran 2026’da açıklanan suçlu kararının ardından gözler ceza duruşmasına çevrildi. Mahkemenin, iki sanık hakkında verilecek nihai cezayı bu hafta içerisinde açıklaması bekleniyor. İngiliz hükümeti ise kararın ardından yaptığı açıklamada, demokratik kurumları hedef alan saldırıların kabul edilemez olduğunu belirterek soruşturmayı yürüten polis ekiplerine teşekkür etti.

Şerif, “Yoğun görüşmelerin ardından Amerika Birleşik Devletleri ile İran İslam Cumhuriyeti arasındaki barış anlaşmasına ulaşıldığını memnuniyetle duyuruyoruz” ifadelerini kullandı.

Pakistan Başbakanı, tarafların yalnızca doğrudan çatışma alanlarında değil, Lübnan dahil bölgedeki tüm cephelerde askeri operasyonları derhal ve kalıcı olarak sonlandırma kararı aldığını belirtti.

İmzalar 19 Haziran’da İsviçre’de atılacak

Şerif’in verdiği bilgiye göre anlaşmanın resmi imza töreni 19 Haziran Cuma günü İsviçre’de gerçekleştirilecek. Bu tarihe kadar arabulucuların gözetiminde teknik ve ön uygulama toplantıları yapılacak. Görüşmelerin, anlaşmanın sahada nasıl uygulanacağına ilişkin ayrıntıları netleştirmesi bekleniyor.

Pakistan, süreç boyunca Katar, Suudi Arabistan ve Türkiye’nin de diplomatik katkı sunduğunu açıkladı. Şerif, söz konusu ülkelerin liderliklerine teşekkür ederek anlaşmanın ortaya çıkmasında önemli rol oynadıklarını söyledi.

Trump’tan ilk doğrulama

Pakistan’dan gelen açıklamanın ardından ABD Başkanı Donald Trump da anlaşmanın tamamlandığını duyurdu. Trump, yaptığı açıklamada ABD-İran mutabakatının sonuçlandığını belirterek İran limanlarına yönelik deniz ablukasının kaldırılması talimatını verdiğini açıkladı.

Trump ayrıca Hürmüz Boğazı’nın uluslararası deniz taşımacılığına yeniden açılması yönünde adım atıldığını duyurdu. Bu gelişme, küresel enerji piyasaları açısından da kritik önem taşıyor.

Anlaşmanın ayrıntıları henüz netleşmedi

Taraflar arasında varılan mutabakatın tam içeriği henüz kamuoyuyla paylaşılmış değil. Ancak uluslararası basında yer alan bilgilere göre anlaşmanın; ateşkesin kalıcı hale getirilmesi, Hürmüz Boğazı’nın güvenli şekilde yeniden açılması ve nükleer dosyaya ilişkin teknik müzakerelerin sürdürülmesi gibi başlıkları içerdiği değerlendiriliyor. Buna karşın İran’ın nükleer programı başta olmak üzere bazı kritik konuların ilerleyen görüşmelerde ele alınacağı belirtiliyor.

Dünya temkinli iyimserlik içinde

Uluslararası kamuoyu gelişmeyi ihtiyatlı bir iyimserlikle karşıladı. Uzmanlar, anlaşmanın resmiyet kazanması halinde son yılların en önemli diplomatik başarılarından biri olarak kayıtlara geçebileceğini ifade ediyor. Özellikle enerji piyasaları ve bölgesel güvenlik açısından olumlu beklentiler oluşurken, anlaşmanın sahadaki uygulamasının sürecin kaderini belirleyeceği vurgulanıyor.

Gözler İsviçre’deki zirvede

Şimdi gözler 19 Haziran’da İsviçre’de düzenlenecek imza törenine çevrildi. Diplomatik kaynaklar, tarafların bu tarihe kadar teknik ayrıntılar üzerinde çalışacağını ve kalıcı barışın çerçevesinin netleştirileceğini belirtiyor.

Eğer süreç planlandığı şekilde ilerlerse, ABD ile İran arasında uzun yıllardır süren gerilimde yeni bir dönemin kapısı aralanmış olacak.

Savunma Yatırım Planı Tartışması Krizi Tetikledi

İstifasının ardından yayımlanan mektubunda Healey, uzun süredir hazırlanması beklenen Savunma Yatırım Planı'nın ülkenin karşı karşıya bulunduğu güvenlik tehditlerine cevap vermekten uzak olduğunu savundu. Healey, ayrılan kaynakların "bu tehlikeli dönemde savunma ve ülke için gerekenin çok altında" kaldığını belirterek, Silahlı Kuvvetlerin ihtiyaç duyduğu finansmanı sağlayamayan bir planı kabul etmesinin mümkün olmadığını ifade etti. Savunma Bakanı, Başbakan Starmer ve Hazine'nin gerekli kaynakları tahsis etme konusunda yetersiz kaldığını öne sürdü.

Savunma Yatırım Planı'nın yayımlanması aylarca ertelenmiş, Savunma Bakanlığı ile Hazine arasında finansman konusunda yaşanan anlaşmazlıklar nedeniyle süreç kilitlenmişti. İngiliz basınında yer alan bilgilere göre Savunma Bakanlığı dört yıllık dönemde yaklaşık 18 milyar sterlinlik ek kaynak talep ederken, Hazine'nin bunun önemli ölçüde altında kalan bir bütçe önerdiği belirtiliyor.

Starmer'dan "Mali Sorumluluk" Vurgusu

Başbakan Keir Starmer ise Healey'nin istifasına açık mektupla yanıt verdi. Savunma harcamalarını artırma taahhüdünü sürdürdüğünü belirten Starmer, bütçe disiplininden taviz vermeyeceklerini söyledi. Başbakan, "sorumsuz borçlanmanın" ülkenin mali istikrarını tehlikeye atacağını savunarak savunma yatırımlarının sürdürülebilir bir şekilde artırılması gerektiğini ifade etti. Starmer ayrıca Healey'ye hizmetleri için teşekkür ederek, hükümet çalışmalarında artık yer almayacak olmasından duyduğu üzüntüyü dile getirdi.

Al Carns: "İhtiyaç Duyulan Değişim Gelmeyecek"

Healey'nin istifasından yalnızca saatler sonra Silahlı Kuvvetler Bakanı Al Carns da görevini bıraktığını açıkladı. Starmer'a gönderdiği mektupta Carns, uzun süredir savunduğu reformların hayata geçirilmeyeceğinin artık netleştiğini belirtti.

"Uğruna bastırdığım değişimin gelmeyeceği netleşti" diyen Carns, mevcut Savunma Yatırım Planı'nın karşı karşıya olunan tehditlere uygun olmadığını savundu. İngiliz ordusunun değişen savaş koşullarına uyum sağlamakta zorlandığını söyleyen Carns, özellikle insansız sistemler, yapay zekâ destekli teknolojiler ve modern savaş konseptlerine yeterli yatırım yapılmadığını ifade etti. "Birleşik Krallık çatışmaların değişen karakteriyle başa çıkamıyor" değerlendirmesinde bulunan Carns, mevcut planın ne yeterince dönüştürücü ne de yeterince finanse edilmiş olduğunu vurguladı.

NATO Hedefleri ve Bütçe Tartışması

Krizin merkezinde, İngiltere'nin savunma harcamalarını hangi hızda artıracağı sorusu bulunuyor. Hükümet savunma bütçesini kademeli olarak yükseltmeyi planlarken, Healey ve Carns gibi isimler bunun mevcut uluslararası güvenlik ortamı için yetersiz olduğunu savunuyor.

Eleştirilerin odak noktalarından biri de İngiltere'nin savunma harcamalarının gayrisafi yurt içi hasılaya oranının beklenenden daha yavaş artacak olması. Hükümetin mevcut planının harcamaları 2030 yılına kadar yaklaşık yüzde 2,68 seviyesine çıkarmayı öngördüğü, bunun ise NATO içinde giderek yükselen savunma harcaması hedeflerinin gerisinde kaldığı belirtiliyor. Özellikle Rusya-Ukrayna savaşı sonrası Avrupa'da savunma bütçelerini hızla artıran ülkelerle kıyaslandığında Londra'nın daha temkinli bir yol izlediği ifade ediliyor.

Starmer Üzerindeki Baskı Artıyor

Peş peşe gelen istifalar, zaten çeşitli iç siyasi sorunlarla karşı karşıya bulunan Starmer hükümeti için önemli bir darbe olarak değerlendiriliyor. Savunma gibi stratejik bir alanda yaşanan ayrılıklar, hükümet içindeki görüş ayrılıklarını gün yüzüne çıkarırken, Başbakan'ın parti içindeki otoritesi konusunda da soru işaretleri doğurdu. İngiliz medyasında, istifaların yaklaşan NATO zirvesi öncesinde gerçekleşmesinin Londra'nın uluslararası ortaklarına vereceği mesaj açısından da dikkat çekici olduğu yorumları yapılıyor.

Yeni Savunma Bakanı Göreve Başladı

John Healey'nin ayrılmasının ardından Başbakan Starmer, eski Güvenlik Bakanı Dan Jarvis'i yeni Savunma Bakanı olarak atadı. Eski bir asker olan Jarvis'in önündeki en önemli gündem maddesinin, hükümet içindeki bütçe tartışmalarını yatıştırmak ve geciken Savunma Yatırım Planı'nı sonuçlandırmak olacağı belirtiliyor. Ancak Healey ve Carns'ın istifalarıyla açığa çıkan finansman tartışmasının kısa vadede sona ermesi beklenmiyor.