Seçim sonuçlarının ardından konuşan Keir Starmer, “Çekip gitmeyeceğim ve ülkeyi kaosa sürüklemeyeceğim” diyerek istifa çağrılarını reddetti. Ancak parti içinde liderlik tartışmaları artık açık biçimde konuşuluyor.

İngiliz basınına göre yaklaşık 40 İşçi Partili milletvekili Starmer’ın ya görevden ayrılmasını ya da bir geçiş takvimi açıklamasını istiyor. Bazı milletvekilleri ise olası liderlik yarışında Sağlık Bakanı Wes Streeting, Manchester Belediye Başkanı Andy Burnham ve Başbakan Yardımcısı Angela Rayner gibi isimlerin öne çıkabileceğini savunuyor.

Reform UK yükselişi Londra’yı sarstı

Yerel seçimlerin en dikkat çekici sonucu, Nigel Farage liderliğindeki Reform UK partisinin büyük çıkışı oldu. Parti yüzlerce yeni sandalye kazanırken, Farage sonuçları “İngiliz siyasetinde tarihi kırılma” olarak nitelendirdi.

Analistler, özellikle göç, hayat pahalılığı ve enerji fiyatları nedeniyle seçmenin hem Muhafazakârlardan hem de İşçi Partisi’nden uzaklaştığını belirtiyor. Reform UK’nin Brexit söylemini yeniden merkez siyasete taşıması, Starmer’ın AB ile yakınlaşma planlarını da siyasi açıdan riskli hale getiriyor.

Reddit ve sosyal medya platformlarında yapılan yorumlarda da Starmer’ın “seçmenle bağ kuramayan technokrat bir lider” olduğu yönündeki eleştiriler dikkat çekiyor. Bazı İşçi Partisi destekçileri, seçmenin yalnızca hükümet politikalarına değil doğrudan Starmer liderliğine tepki gösterdiğini savunuyor.

Brüksel’de “zayıf lider” endişesi

Starmer hükümeti, Brexit sonrası dönemde Avrupa Birliği ile ilişkileri yeniden yapılandırmak için yeni bir diplomatik açılım hazırlığında. Londra kulislerinde konuşulan plana göre İngiltere’nin AB ile savunma iş birliği, ticaret standartları, gençlik değişim programları ve gümrük süreçlerinde daha yakın koordinasyona gitmesi hedefleniyor.

Ancak Avrupa başkentlerinde asıl soru şu: “Siyasi olarak zayıflayan bir Starmer bu dönüşümü gerçekleştirebilir mi?”

AB diplomatik çevreleri, Starmer’ın parlamentodaki büyük çoğunluğuna rağmen kamuoyu desteğini hızla kaybetmesinin müzakereleri zorlaştırabileceğini düşünüyor. Özellikle Farage’ın yükselişi nedeniyle İngiltere’de yeniden sert Brexit söylemlerinin güç kazanabileceği değerlendiriliyor.

İngiliz medyasına sızan bilgilere göre Starmer’ın pazartesi günü yapacağı büyük konuşmada “daha pragmatik ve daha yakın Avrupa ilişkileri” vurgusu öne çıkacak. Ancak hükümet kaynakları, serbest dolaşım ya da tam AB üyeliğinin gündemde olmadığını özellikle vurguluyor.

İşçi Partisi içinde yön kavgası

Seçim yenilgisi, İşçi Partisi içinde ideolojik tartışmaları da yeniden alevlendirdi. Partinin sol kanadı hükümeti “fazla teknokratik ve seçmenden kopuk” olmakla suçlarken, merkez kanat ise ekonomik istikrar söyleminden vazgeçilmemesi gerektiğini savunuyor.

Başbakan Yardımcısı Angela Rayner’ın son günlerde yaptığı çıkışlar Londra’da “örtülü liderlik hazırlığı” yorumlarına neden oldu. Bazı sendikalar da hükümetin işçi sınıfı tabanıyla bağlarını kaybettiğini savunarak daha radikal ekonomik politikalar talep ediyor.

Kritik konuşma bekleniyor

Gözler şimdi Starmer’ın pazartesi günü yapacağı kapsamlı konuşmaya çevrildi. İngiliz basını bu konuşmayı “ya yeniden başlangıç ya da siyasi çözülmenin hızlanması” şeklinde yorumluyor.

Başbakanın konuşmada:

• Avrupa ile yeni ekonomik ortaklık planını,
• kamu hizmetlerine yönelik yeni yatırım paketini,
• göç ve sınır güvenliği politikalarını,
• hayat pahalılığıyla mücadele stratejisini

açıklaması bekleniyor.

Ancak siyaset uzmanlarına göre asıl mesele artık yalnızca politika değil; Starmer’ın seçmene yeniden güven verip veremeyeceği olacak. Çünkü İngiltere’de siyasi tablo hızla çok parçalı bir yapıya dönüşürken, Reform UK’nin yükselişi hem İşçi Partisi’ni hem de Muhafazakârları tarihi bir baskı altına sokmuş durumda.

Parti içindeki muhalefetin sembol isimlerinden Labour milletvekili Catherine West, Başbakan ve İşçi Partisi lideri Keir Starmer’a karşı açık bir liderlik hamlesi başlatabileceğini duyurdu. West, pazartesi gününe kadar kabineden bir ismin Starmer’a meydan okumaması halinde süreci kendisinin başlatacağını söyledi.

27 yıllık kale çöktü

Krizin fitilini ateşleyen gelişme, İşçi Partisi’nin özellikle Galler’de aldığı tarihi yenilgi oldu. Labour, yaklaşık 27 yıl sonra ilk kez Galler’de iktidar üstünlüğünü kaybetti. İskoçya’da Scottish National Party yeniden güç kazanırken, İngiltere’de ise Reform UK büyük sıçrama yaptı.

Yerel seçimlerde Labour’ın yaklaşık 1.500 sandalye kaybetmesi, parti tabanında ve milletvekilleri arasında büyük öfke yarattı. Bazı bölgelerde Yeşillerin ve Reform UK’nin geleneksel Labour seçmenini çekmesi, parti yönetiminde alarm zillerinin çalmasına neden oldu.

“81 imza gerekiyor”

Labour kurallarına göre bir liderlik yarışının resmen başlayabilmesi için parlamentodaki İşçi Partili milletvekillerinin en az yüzde 20’sinin desteği gerekiyor. Bu da mevcut tabloda yaklaşık 81 milletvekilinin imzası anlamına geliyor.

Catherine West ise şu anda yaklaşık 10 milletvekilinin kendisine destek vermeye hazır olduğunu belirterek, “Bu sayı hızla büyüyebilir. İnsanlar artık sessiz kalmak istemiyor” mesajı verdi.

West’in çıkışı Westminster kulislerinde “öncü hamle” olarak yorumlanıyor. Parti içindeki bazı isimler, West’in aslında daha güçlü adayların önünü açmak için “stalking horse” rolü üstlendiğini savunuyor. Kulislere göre potansiyel lider adayları arasında Angela Rayner, Wes Streeting ve Manchester Belediye Başkanı Andy Burnham öne çıkıyor.

Kabinede bölünme

Parti içinde görüş ayrılıkları giderek sertleşiyor. Bazı milletvekilleri West’in çıkışını “zamansız ve sorumsuz” olarak nitelerken, Starmer’a yakın isimler liderlik tartışmasının partiye daha fazla zarar vereceğini savunuyor.

Eğitim Bakanı Bridget Phillipson, Starmer’a yönelik bir liderlik hamlesinin “yanlış” olacağını belirterek parti içinde birlik çağrısı yaptı. Ancak perde arkasında yaklaşık 40 milletvekilinin Starmer’ın geleceği konusunda ciddi şüphe taşıdığı ifade ediliyor.

Öte yandan bazı sendika temsilcileri de parti yönetimini sert sözlerle hedef aldı. Unite sendikasının bazı yöneticileri, Labour’ın işçi sınıfı seçmeniyle bağını kaybettiğini ve mevcut çizgiyle devam edilmesi halinde partinin “siyasi olarak yok olabileceği” uyarısında bulundu.

Starmer geri adım atmıyor

Tüm baskılara rağmen Keir Starmer ise görevi bırakmaya niyetli görünmüyor. Starmer, hükümetinin “10 yıllık bir proje” olduğunu savunarak liderliği bırakmayacağını açıkladı. “Bu işi yarıda bırakıp ülkeyi kaosa sürüklemeyeceğim” diyen Starmer’ın pazartesi günü kapsamlı bir “yeniden başlangıç” konuşması yapması bekleniyor.

Starmer’ın ayrıca eski Başbakan Gordon Brown ve deneyimli Labour figürü Harriet Harman ile yeniden yakın çalışmaya başlaması da dikkat çekti. Bu hamle, parti içinde “krizi kontrol altına alma girişimi” olarak değerlendiriliyor.

Reform UK yükselişi paniği büyüttü

Parti içindeki paniğin temel nedenlerinden biri de Nigel Farage liderliğindeki Reform UK’nin hızlı yükselişi oldu. Özellikle kuzey İngiltere’de geleneksel Labour seçmeninin önemli bölümünün Reform UK’ye yönelmesi, “kırmızı duvar” olarak bilinen bölgelerde alarm yarattı.

Siyasi gözlemcilere göre Labour içindeki kriz artık yalnızca liderlik tartışması değil; partinin ideolojik yönü ve seçmenle ilişkisi üzerine daha büyük bir hesaplaşmaya dönüşmüş durumda.

Westminster’da şimdi herkesin gözü pazartesi gününe çevrilmiş durumda. Eğer kabineden güçlü bir isim Starmer’a meydan okumazsa, Labour son yılların en sert liderlik savaşlarından birine sahne olabilir.

Catherine West’in Kısa Özgeçmişi

• Tam adı: Catherine Elizabeth West
• Doğum tarihi: 14 Eylül 1966
• Doğum yeri: Mansfield, Victoria, Avustralya
• Vatandaşlık: Birleşik Krallık ve Avustralya çifte vatandaşlığı
• Partisi: Labour Party
• Mesleği: Politikacı, eski sosyal hizmet uzmanı
• Eğitim:
  • Sydney Üniversitesi’nde modern diller ve sosyal hizmet eğitimi
  • SOAS University of London bünyesinde Çin Çalışmaları yüksek lisansı

Kariyeri

West, siyasi kariyerine Londra yerel yönetimlerinde başladı. 2002–2014 yılları arasında Islington Belediye Meclisi üyeliği yaptı ve 2010–2013 arasında belediye lideri olarak görev aldı. Bu dönemde sosyal eşitsizlikle mücadele politikalarıyla dikkat çekti.

2015 genel seçimlerinde ilk kez milletvekili seçildi. Parti içinde daha çok merkez-sol (“soft left”) çizgide değerlendiriliyor. Jeremy Corbyn döneminde gölge dışişleri ekibinde görev aldı. Brexit sürecinde AB yanlısı tavrıyla öne çıktı ve parti yönetimine karşı oy kullandığı için bir dönem görevden alındı.

2024–2025 yılları arasında İngiltere Dışişleri Bakanlığı’nda Hint-Pasifik’ten sorumlu devlet bakan yardımcılığı yaptı. Ayrıca Çin ve Asya politikaları konusunda uzman isimlerden biri olarak görülüyor. Mandarin Çincesi dahil beş dil konuştuğu belirtiliyor.

Son Dönemde Neden Gündemde?

2026 yerel seçimlerinde Labour’ın ağır kayıplar yaşamasının ardından West, Starmer liderliğini açık şekilde sorgulayan ilk milletvekillerinden biri oldu. Kabineden bir ismin liderlik yarışına girmemesi halinde kendisinin aday olabileceğini açıkladı. Bu çıkış, parti içindeki liderlik krizinin sembollerinden biri haline geldi.

İddialara göre son altı yılda toplam destek miktarı yaklaşık 71 milyon euroya ulaştı. Söz konusu fonların, Doğu Avrupa’daki büyük ölçekli tarım arazileri üzerinden alındığı belirtiliyor.

Konu, özellikle son dönemde artan maliyetler, kuraklık ve düşük ürün fiyatları nedeniyle zor günler geçiren Avrupalı çiftçilerin tepkisini çekti.

Çiftçilerden Sert Tepki

Fransa, Almanya, Polonya ve Hollanda başta olmak üzere birçok Avrupa ülkesinde çiftçi birlikleri, büyük sermaye gruplarının tarım fonlarından yüksek pay almasını eleştiriyor.

Birçok çiftçi örgütü, mevcut sistemin küçük üreticiler yerine dev şirketleri ödüllendirdiğini savunuyor.

Avrupalı çiftçilerden gelen tepkilerde şu görüş öne çıkıyor:

“Gerçek üreticiler bu kadar destek alamazken milyarder aileler neden AB fonlarından yararlanıyor?”

Özellikle küçük ve orta ölçekli çiftçiler, desteklerin arazi büyüklüğüne göre dağıtılmasının büyük yatırım fonları ve uluslararası holdinglere avantaj sağladığını belirtiyor.

Sistem Nasıl İşliyor?

AB’nin Ortak Tarım Politikası kapsamında verilen desteklerin önemli bölümü, sahip olunan veya işletilen tarım arazisinin büyüklüğüne göre hesaplanıyor.

Bu durum, büyük arazi sahiplerinin otomatik olarak daha fazla destek almasına neden oluyor.

Uzmanlara göre sistemin temel amacı Avrupa’daki tarımsal üretimi korumak olsa da yıllar içinde büyük yatırım şirketleri, finans fonları ve yabancı sermaye grupları da bu desteklerden yararlanmaya başladı.

Özellikle Romanya, Bulgaristan, Macaristan ve İspanya gibi ülkelerde geniş tarım arazileri satın alan yabancı yatırımcıların AB fonlarından ciddi miktarda kaynak aldığı belirtiliyor.

Şeffaflık Tartışması Büyüyor

Avrupa Parlamentosu’nda bazı milletvekilleri, tarım desteklerinin kimlere gittiğine ilişkin daha şeffaf bir sistem kurulması çağrısında bulundu.

Yeşiller ve sol partiler, milyarder yatırımcıların kamu kaynaklarından yararlanmasının sosyal adalet açısından sorun yarattığını savunuyor.

Bazı milletvekilleri ise mevcut sistemin “tarım üretimini değil, arazi sahipliğini ödüllendirdiğini” dile getiriyor.

Tarım politikaları üzerine çalışan uzmanlar da desteklerin çevresel sürdürülebilirlik, küçük çiftçilerin korunması ve yerel üretimin devamlılığı gibi kriterlere göre yeniden düzenlenmesi gerektiğini ifade ediyor.

AB Komisyonu Savunmada

Avrupa Komisyonu ise mevcut kuralların tüm yatırımcılar için eşit uygulandığını ve desteklerin yasal çerçeve içinde dağıtıldığını savunuyor.

Komisyon yetkilileri, tarım fonlarının yalnızca mülkiyet değil üretim faaliyetleri temel alınarak verildiğini belirtirken, üye ülkelerin dağıtım süreçlerinde daha fazla denetim yapabileceğini ifade ediyor.

Ancak eleştirmenler, sistemin pratikte büyük arazi sahiplerini kayırdığı görüşünde.

Avrupa’da Tarım Krizi Derinleşiyor

Son iki yılda Avrupa genelinde çiftçi protestolarında ciddi artış yaşandı. Artan enerji maliyetleri, gübre fiyatları, iklim krizi kaynaklı kuraklık ve ucuz ithalat baskısı nedeniyle birçok çiftçi ekonomik darboğaz içinde bulunuyor.

Bu nedenle büyük sermaye gruplarına sağlanan destek iddiaları kamuoyunda daha güçlü tepki yaratıyor.

Uzmanlara göre önümüzdeki dönemde AB’nin Ortak Tarım Politikası’nın yeniden şekillendirilmesi ve destek sisteminin daha adil hale getirilmesi yönündeki baskılar artacak.

Türk nüfusunun yoğun olduğu Enfield ve Hackney bölgelerinde İşçi Partisi güçlü çoğunluğunu kaybetti. En fazla Türk kökenli belediye meclisi üyesi bulunan Enfield’da yönetim belki bir sandalye farkıyla Muhafazakar Parti yönetimine geçebilir.

Başkent Londra’da, 32 belediyenin tamamında meclis seçimleri yapılırken, Tower Hamlets, Newham, Croydon, Hackney ve Lewisham bölgelerinde doğrudan belediye başkanlığı seçimleri de gerçekleştirildi.

İlk sonuçlara göre Londra’da tablo

Şu ana kadar kesinleşen ve kamuoyuna açıklanan sonuçlara göre:

• Hackney belediye başkanlığını Yeşiller Partisi adayı Zoë Garbett kazandı. Bu sonuç, bölgede 24 yıllık İşçi Partisi yönetiminin sona ermesi anlamına geliyor.
• Lewisham belediye başkanlığını Yeşiller Partisi adayı Liam Shrivastava kazandı. Bölgedeki sonuç “tarihi kırılma” olarak yorumlandı.
• Newham belediye başkanlığını İşçi Partisi destekli Forhad Hussein kazandı.
• Tower Hamlets’te mevcut belediye başkanı Lutfur Rahman’ın yeniden seçildiği bildirildi.
• Waltham Forest belediye meclisinde Yeşiller Partisi’nin çoğunluğu elde ederek yönetimi İşçi Partisi’nden aldığı belirtildi. Bu sonuç Yeşiller’in Londra’daki ilk büyük belediye kontrolü olarak değerlendiriliyor.
• Havering’de Reform UK’nin belediye kontrolünü kazandığı bildirildi. Böylece parti Londra’daki ilk büyük belediye yönetimini elde etmiş oldu.
• Bromley belediyesi Muhafazakâr Parti’nin kontrolünde kaldı.

Şu ana kadar açıklanan belediye sonuçları

• Bexley — Muhafazakâr Parti çoğunluğu
• Ealing — İşçi Partisi çoğunluğu
• Enfield — Hiçbir parti çoğunluğu sağlayamadı
• Hammersmith and Fulham — İşçi Partisi çoğunluğu
• Havering — Reform UK çoğunluğu
• Kensington and Chelsea — Muhafazakâr Parti çoğunluğu
• Merton — İşçi Partisi çoğunluğu
• Richmond upon Thames — Liberal Demokrat çoğunluğu
• Sutton — Liberal Demokrat çoğunluğu
• Westminster — Muhafazakâr Parti çoğunluğu
• Wandsworth — Hiçbir parti çoğunluğu sağlayamadı
• Waltham Forest — Yeşiller Partisi çoğunluğu

Belediye meclislerinde çoğunluğu alan partiler

Şu ana kadar açıklanan sonuçlara göre belediye yönetimlerinde öne çıkan tablo şöyle:

Birçok Londra ilçesinde oy sayımı sürerken, belediye liderlerinin önemli bölümünün hafta sonuna doğru netleşmesi bekleniyor. Londra’daki bazı belediyelerde hiçbir partinin tek başına çoğunluk sağlayamaması nedeniyle koalisyon ve azınlık yönetimi ihtimali de gündemde bulunuyor.

Katılım oranı beklentilerin üzerinde

İlk açıklanan verilere göre Londra’da seçime katılım oranı birçok bölgede yüzde 35 ila 45 bandında gerçekleşti. Bazı ilçelerde oran yüzde 50’nin üzerine çıktı.

Öne çıkan bazı katılım oranları şöyle:

• Newham: yüzde 34,9
• Hackney’in bazı bölgelerinde: yüzde 40-58 arası
• Londra genelinde tahmini ortalama: yaklaşık yüzde 40

Uzmanlar, yerel seçimler için bu seviyenin “nispeten yüksek” kabul edildiğini belirtiyor.

Reform UK ve Yeşiller yükselişte

İlk sonuçlar, Reform UK partisinin özellikle dış Londra ve banliyölerde oylarını ciddi biçimde artırdığını ortaya koyuyor. Nigel Farage liderliğindeki parti ülke genelinde yüzlerce yeni meclis üyeliği kazandı.

İç Londra’da ise Green Party of England and Wales dikkat çekici bir ivme yakaladı. Özellikle genç seçmenlerin yoğun olduğu bölgelerde Yeşiller’in oy oranlarında güçlü artış görüldü.

Siyasi yorumcular, ortaya çıkan tablonun İngiltere’de uzun süredir hakim olan iki partili siyasetin çözülmeye başladığını gösterdiğini savunuyor.

Modern kölelik ve insan kaçakçılığı suçlarıyla mücadeleyi güçlendirmek amacıyla kurulan Bağımsız Kölelikle Mücadele Komisyonu başkanının açıkladığı rapora göre, geçen yıl 23 binden fazla muhtemel mağdur kuruma yönlendirildi.

Bu, bir önceki yıla göre %22'lik bir artış ve şimdiye kadar kaydedilen en yüksek sayı.

Modern kölelikle ilgili 4 Mayıs Pazartesi günü yayımlanan bir rapor, suç ağlarına karşı acil önlemler alınmadığı takdirde önümüzdeki yıllarda insan kaçakçılığı, zorla çalıştırma ve cinsel sömürünün tespit edilmesinin giderek zorlaşacağı uyarısında bulundu.

2025'teki olası mağdurların beşte birinden fazlası Birleşik Krallık vatandaşıydı ve bu, en büyük tek grubu oluşturdu.

Birleşik Krallık'ta bulunan Eritreliler (%13) ikinci en büyük grubu oluşturdu; onları Vietnamlılar (%9) izledi.

Modern Kölelik Yasası Birleşik Krallık'ta 2015'te yürürlüğe girdi.

Rapor, yasanın üzerinden 10 yıldan fazla bir süre sonra yayımlandı ve sömürünün nasıl evrilebileceğini analiz etmek için 50'den fazla kuruluştan elde edilen verileri biraraya getirdi.

Rapor artışa yol açan üç ana faktöre işaret ediyor: Artan hayat pahalılığı, borç ve güvencesiz iş.

Raporda ayrıca, dünyadaki çatışmaların ve yerinden edilmelerin, insan tacirlerinin savunmasız insanları sömürmesini kolaylaştırdığı; yapay zeka ve dijital platformların ise tacirlerin mağdurları çalışmaya zorlamalarını ve kontrol etmelerini mümkün kıldığı uyarısı yapılıyor.

Ekim 2023'te Kölelikle Mücadele Komisyonu başkanı olarak atanan Eleanor Lyons, raporun "Sömürünün Birleşik Krallık içindeki insanları giderek daha fazla etkilediğini" ortaya koyduğunu söyledi:

"Sömürünün en dehşet verici biçimleri bu ülkede daha yaygın hale geliyor ve bizim karşılık verebildiğimizden daha hızlı evriliyor.

"Şimdi harekete geçmezsek daha da yayılacak ve durdurulması zorlaşacak."

BBC'ye konuşan Lyons, suçlular tarafından sömürülenlerin "ağırlıklı olarak İngiliz erkek ve kız çocukları" olduğunu söyledi.

Faillerin video oyunlarındaki sohbet işlevleri üzerinden çocukların güvenlerini kazandığını, aldıkları ufak tefek şeylerle savunmasız çocukları hedef aldıklarını anlattı.

"Sisteme kazandırma ve şantaj süreci böyle başlıyor" dedi.

Erkek çocukların genellikle uyuşturucu çeteleri tarafından sömürüldüğünü, kız çocuklarının ise daha yaygın olarak cinsel sömürüye maruz kaldığını söyledi.

Kız çocuklarına yönelik cinsel sömürünün "Son beş yılda %50'nin üzerinde arttığını ve giderek daha küçük yaşlarda gerçekleştiğini" ifade etti.

Ancak hem çocukların hem de yetişkinlerin, başlarının derde gireceği korkusuyla yaşadıklarını "başkalarına anlatmaktan korktuklarını" söyledi.

Bunların Birleşik Krallık genelinde yaşandığını belirterek, "Bunun genellikle uzak diyarlarda yaşanan bir şey olduğunu düşünürdük" dedi.

'Sayıların ardında gerçek insanlar var'

Birleşik Krallık'ta alınan önlemlerin yeterli olmadığını belirten Lyons, uzman polis birimleri için finansman sağlanması ve sömürüye karşı kuralları ihlal ettiği tespit edilen işletmelere para cezası getirilmesi de dahil olmak üzere değişiklikler yapılması çağrısında bulundu.

Lyons şöyle konuştu:

"Bu sayıların ardında, ister seks ticaretine zorlanan kadınlar, ister uyuşturucu çetelerine zorla dahil edilen çocuklar, isterse acımasız koşullarda kapana kısılan ve çoğu zaman mutlak bir korku içinde yaşayan işçiler olsun, çoğumuzun hayal etmekte zorlanacağı biçimlerde istismara uğrayan gerçek insanlar var."

İngiltere İçişleri Bakanlığı'ndan bir sözcü, "Modern kölelik sistemini, sistemin kötüye kullanılmasını engellemek amacıyla ele almaya kararlı olduklarını ve mağdurlara koruma sağlanacağını" söyledi.

2015 Modern Kölelik Yasası, mevcut sömürü suçlarını tek bir yasada topladı ve mağdurları korumak ve failleri yargılamak için yeni yükümlülükler ve yetkiler sağladı.

Yasa, suç işlemeye zorlanmış insan ticareti mağdurları için de bir koruma kalkanı oluşturdu.

(BBC)

Cevdet Yılmaz'ın Ermenistan seyahati, 2008'deki "futbol diplomasisi" döneminde Cumhurbaşkanı Abdullah Gül'ün ziyaretinden bu yana Erivan'a yapılan en üst düzey ziyaret.

"Geleceği İnşa Etmek: Avrupa'da Birlik ve İstikrar" temasıyla düzenlenen toplantı 4 Mayıs'ta Ermenistan'ın başkenti Erivan'da başladı.

Avrupa Birliği (AB) Konseyi Başkanı Antonio Costa ve Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan başkanlık ediyor.

Türkiye, AST'nin 6 Ekim 2022'de Çekya'nın başkenti Prag'da yapılan ilk toplantısına katıldı.

Erdoğan, 7 Kasım 2024'te Macaristan'ın başkenti Budapeşte'de ve 16 Mayıs 2025'te Arnavutluk'un başkenti Tiran'da yapılan toplantılarda da yer aldı.

Fakat 2023'te İspanya ve Moldova'da, 2024'te İngiltere'de ve 2025'te Danimarka düzenlenen toplantılara davetli olmasına rağmen katılmadı.

AST kuralları gereği toplantıya sadece devlet ve hükümet başkanları katılabiliyor.

Bakanlar düzeyinde ya da daha düşük seviyede temsil kabul edilmiyor.

Toplantı, Türkiye ile Ermenistan arasında ilişkilerin normalleştirilmesine ilişkin adımların atıldığı bir döneme denk gelmesiyle dikkat çekiyor.

İki ülke arasında tam bir normalleşmeyi destekleyen AB, "Ermenistan-Türkiye normalleşme sürecindeki bu istikrarlı ivmenin, bölgede yerleşmekte olan daha geniş kapsamlı olumlu dinamikleri yansıttığı" görüşünde.

AB'ye göre bu dinamikler, kalıcı barış ve istikrar için hayati önem taşıyor.

Neler konuşuldu?

Cevdet Yılmaz sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda Norveç Başbakanı Jonas Gahr Store, Romanya Başbakanı Nicuşor Dan, Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan ve AGİT Genel Sekreteri Feridun Sinirlioğlu'yla görüştüğünü belirtti.

Yılmaz, Paşinyan ile iki ülke arasında normalleşmenin yanı sıra "ulaştırma, gümrük, enerji ve dijital altyapı ve bağlantısallığı güçlendirecek adımları" görüştüklerini söyledi.

Yılmaz "Normalleşme sürecinde atılan karşılıklı yapıcı adımların somut ilerlemeler üretmesinden de ayrıca memnuniyet duyuyoruz" dedi ve ekledi:

"Bugün mutabakat zaptı ile imza altına aldığımız Ani Köprüsü'nün ortak restorasyonu gibi sembolik ve somut iş birliği alanlarının da kalıcı barış ve güven ortamına katkı sunacağına inanıyoruz."

Yılmaz Norveç ve Romanya'yla da ikili ilişkiler, karşılıklı işbirliğinin artırılması ve bölgesel konuları görüştüklerini belirtti.

Ermenistan merkezli Armen Press ajansına göre, Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan açılış konuşmasında, Erivan'daki zirvenin uluslararası barış ve istikrar açısından tarihi bir nitelik kazanabileceğini söyledi.

İngiltere'de ise başbakanlıktan yapılan yazılı açıklamada, İngiltere ile Ermenistan arasında yeni bir stratejik ortaklık anlaşması imzalanmasına karar verildiği yer aldı.

Zirvedeki konuşmacılardan İtalya Başbakanı Giorgia Meloni, ABD İtalya'dan asker çekmeye karar verirse bu kararı desteklemeyeceğini söyledi.

Trump geçen hafta, ABD'nin İran'a saldırılarına istediği desteği vermeyen İtalya ve İspanya'dan asker çekebileceğini açıklamıştı.

Reuters haber ajansına göre, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ile Avrupa Birliği ile İHA üretimi anlaşmasına yönelik çalışmaları ilerletme konusunda mutabakata vardıklarını söyledi.

Von der Leyen ile gerçekleştirdiği görüşmenin ardından X üzerinden bir açıklama yaparak bu gelişmeyi doğruladı.

Kimler katılıyor?

AST toplantısı için 48 ülkenin devlet ve hükümet başkanlarına davetiye gönderildi.

AB üyesi 27 ülkenin tamamının katılmasının beklendiği toplantıda Ermenistan ev sahibi sıfatıyla yer alıyor.

Türkiye'nin yanı sıra Arnavutluk, Andorra, Azerbaycan, Bosna-Hersek, Gürcistan, İngiltere, İsviçre, İzlanda, Karadağ, Kosova, Kuzey Makedonya, Liechtenstein, Moldova, Monaco, Norveç, San Marino, Sırbistan ve Ukrayna da toplantıda temsil ediliyor.

Uçağı 3 Mayıs'ta Ankara'ya acil iniş yapan İspanya Başbakanı Pedro Sanchez de zirveye bu aksaklığın ardından katılıyor.

Bu seferki toplantının en dikkat çeken özelliği ise ilk kez Avrupa kıtasında yer almayan bir ülkenin liderinin de davet edilmesi.

Son dönemde ABD'yle ilişkiler ve uluslararası düzene ilişkin çıkışlarıyla dikkat çeken Kanada Başbakanı Mark Carney katılımcılar arasında yer alıyor.

Costa, Carney'nin davet edildiğini duyuran sosyal medya mesajında, "Avrupa ve Kanada, sadece benzer görüşlere sahip ortaklardan ibaret değildir; birlikte barışı, ortak refahı ve çok taraflılığı savunmak için küresel bir ittifak kuruyoruz" ifadelerini kullandı.

Rusya ve Belarus ise mevcut konjonktür gereği dışlanmış durumda.

AST neden oluşturuldu?

AST, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'un inisiyatifiyle 2022'de oluşturuldu.

Aslında temeli 1989'da dönemin Fransa Cumhurbaşkanı François Mitterand'ın "konfederal Avrupa" önerisine dayanıyor.

AST, AB'nin genişleme hevesinin en düşük, üye olmaya hevesli ülke sayısının ise yüksek seviyede olduğu bir dönemde devreye sokuldu.

Genişleme sürecinde olan ülkelerin üyeliği beklerken AB'den uzaklaşmalarını önlemek bu platformun oluşturulmasının ardında yatan öncelikli nedenler arasındaydı.

AST, AB üyeliğinden bağımsız olarak düşünülen bir proje.

AB hedefini, değerlerini ve ilkelerini paylaşan demokratik ülkelerle tüm tarafların çıkarına olan alanlarda daha derin işbirliği, diyalog ve koordinasyonu amaçlıyor.

Siyaset, güvenlik, göç, enerji, ulaştırma, yatırım, kişilerin serbest dolaşımı gibi konular AST'de ele alınan başlıklar arasında yer alıyor.

AST, geniş bir coğrafyada liderlerin çeşitli konularda görüş alışverişinde bulunmalarına olanak sağlayan, zincirleme temas imkanı veren gayriresmi nitelikli bir platform olmasıyla öne çıkıyor.

AB liderlerinin sık ve düzenli olarak birbirlerini görmelerine rağmen diğer ülkelerin liderleri için böyle bir durumun söz konusu olmaması AST'ye "stratejik bir buluşma" boyutu da katıyor.

Katılımcıların çok fazla olması ve bazı ülkeler arasında ciddi sorunlar bulunması AST'nin kurumsal çerçevesinin esnek olmasını zorunlu kılıyor.

AST'nin benzer nitelikli örgüt ve platformlarla örtüşmemesi için özel çaba harcanıyor.

Strasbourg merkezli Avrupa Konseyi (AK) ve Viyana merkezli Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı (AGİT), Avrupa ülkelerini aynı çatıda toplayan bir yapıya sahip.

AST'nin bu örgütlerin etkili olmadığı alanlarda etkin olmasına çalışılıyor.

AB, toplantının kendi patronajı altında düzenlendiği imajı yaratmamak ve her katılımcının eşit olduğunu hissettirmek için başından bu yana yoğun çaba harcadı.

AST toplantıları yılda iki kez yapılıyor.

Rotasyon sistemiyle düzenlenen toplantı için bir kez AB ülkesi, bir kez da AB üyesi olmayan bir ülke seçiliyor.

AST'nin Erivan'dan sonraki toplantısı Kasım 2026'da İrlanda'da yapılacak.

(BBC)

EFE ayrıca Sanchez'in geceyi Ankara'da geçireceğini ve sabah erken saatte Ermenistan'ın başkenti Erivan'a doğru yola çıkacağını açıkladı.

Haberde ayrıca teknik arızanın önemli olmadığı ancak standart protokolün uygulandığı belirtildi.

İspanya Başbakanı Sanchez, geçtiğimiz Eylül ayında Paris'te düzenlenen bir toplantıya da uçak arızası nedeniyle katılamamıştı.

Falcon tipi uçak, meydana gelen teknik arızadan dolayı havada Madrid'e geri dönüş yapmış ve Sanchez, o toplantıya internet üzerinden katılabilmişti.

Kararın arkasında ise ABD ve İsrail'in İran'a saldırısı sonrası ortaya çıkan durum yer alıyor. Özellikle İran ile bağlantılı bir çatışma durumunda Hürmüz Boğazı’nın kapanması ihtimali, küresel enerji ve yakıt tedarik zincirini tehdit ediyor. İngiltere’nin jet yakıtının yaklaşık %65’ini ithal etmesi, ülkeyi bu tür şoklara karşı daha kırılgan hale getiriyor.

Slot kaybı korkusu ortadan kaldırılıyor

Yeni düzenlemenin en kritik unsurlarından biri, hava yolu şirketlerinin “slot” olarak bilinen iniş-kalkış haklarını kaybetme riskinin geçici olarak hafifletilmesi oldu. Normal şartlarda şirketler, belirli oranlarda uçuş gerçekleştirmezse bu haklarını kaybedebiliyor.

Ancak özellikle Heathrow Havalimanı gibi yoğun merkezlerde bu slotların değeri milyonlarca sterlini buluyor. Yeni plan sayesinde şirketler, talep ve yakıt durumuna göre sefer azaltırken bu haklarını koruyabilecek.

“Amaç son dakika kaosunu önlemek”

Ulaştırma Bakanı Heidi Alexander, mevcut durumda yakıt arzında herhangi bir aksama olmadığını vurguladı. Ancak olası bir kriz senaryosunda hazırlıksız yakalanmamak gerektiğini belirterek şunları söyledi:

“Yolcuların büyük çoğunluğu sorunsuz bir yaz tatili geçirecek. Ancak son dakika iptallerinin yaratacağı karmaşayı önlemek için hava yolu şirketlerine önceden planlama esnekliği tanımak zorundayız.”

Sektör temkinli ama destekliyor

Havacılık sektörü temsilcileri, kararın “zor ama gerekli” olduğunu ifade ediyor. Özellikle pandemi döneminde yaşanan ani iptallerin yarattığı kaos hâlâ hafızalardayken, erken planlama imkânının hem yolcular hem de şirketler için daha öngörülebilir bir süreç sağlayacağı belirtiliyor.

Bununla birlikte bazı uzmanlar, jet yakıtı arzına ilişkin risklerin yalnızca Orta Doğu ile sınırlı olmadığını, rafineri kapasitesi, lojistik darboğazlar ve küresel talep artışı gibi faktörlerin de fiyat ve tedarik üzerinde baskı oluşturabileceğini hatırlatıyor.

Alternatif senaryolar masada

Enerji analistlerine göre, Hürmüz Boğazı’nın tamamen kapanması düşük ihtimal olsa da kısa süreli aksaklıklar bile piyasaları ciddi şekilde etkileyebilir. Bu nedenle İngiltere’nin attığı adım, yalnızca ulusal değil, Avrupa genelinde benzer önlemlerin gündeme gelmesine yol açabilir.

Sonuç olarak hükümetin yeni planı, olası bir kriz henüz gerçekleşmeden “kontrollü daralma” stratejisiyle havacılık sektörünü korumayı hedefliyor. Yaz sezonu yaklaşırken gözler, hem Orta Doğu’daki gelişmelerde hem de yakıt piyasalarındaki dalgalanmalarda olacak.

Anketler: İç ilçelerde Yeşiller, banliyölerde Reform UK

Son haftalarda yayımlanan kamuoyu yoklamaları, Londra’daki seçmen davranışında dikkat çekici bir kırılmaya işaret ediyor. Şehir merkezine yakın, genç ve kiracı nüfusun yoğun olduğu bölgelerde Yeşillerin oy oranı artarken; dış ilçelerdeki muhafazakâr ve göç karşıtı seçmenlerin Reform UK’e yöneldiği görülüyor.

Son anket ortalaması (Nisan 2026)

İşçi Partisi için risk büyüyor

Halihazırda Londra’daki 32 belediyenin 21’ini kontrol eden İşçi Partisi, bu seçimde ciddi kayıplar yaşayabilir. Özellikle çevreci politikaların öne çıktığı bölgelerde Yeşillerin oy bölmesi, partinin bazı kritik belediyeleri kaybetmesine yol açabilir.

Siyasi analistlere göre, eğer İşçi Partisi 5’ten fazla belediye kaybederse bu durum Keir Starmer’ın liderliği üzerinde baskı yaratabilir. Temmuz 2024 genel seçimlerinde elde edilen büyük zaferin ardından ilk ciddi “sandık testi” olarak görülen bu seçim, hükümetin performansına dair bir referandum niteliği taşıyor.

Reform UK sürpriz yapabilir

Öte yandan Reform UK özellikle Londra’nın dış çeperlerinde dikkat çekici bir yükseliş sergiliyor. Parti, düşük vergiler ve göç politikaları üzerinden yürüttüğü kampanyayla daha önce Muhafazakâr Parti’ye oy veren seçmeni kendine çekiyor.

Seçimin olası sonuçları

Uzmanlara göre mevcut anketlere dayanarak olası tablo şöyle şekillenebilir:

• İşçi Partisi: 21 belediyeden 15–17 arası
• Muhafazakâr Parti: 5–7 belediye
• Yeşil Parti: 2–4 belediye (tarihi artış)
• Reform UK: 1–3 belediye (ilk büyük kazanımlar)

Kritik bir siyasi dönemeç

7 Mayıs seçimleri yalnızca yerel yönetimlerin değil, aynı zamanda İngiltere siyasetinin genel yönünün de yeniden şekillenebileceğini gösteriyor. Özellikle Yeşillerin şehir merkezlerinde kalıcı bir güç haline gelmesi ve Reform UK’in sağ seçmeni konsolide etmesi, önümüzdeki genel seçimlerin dinamiklerini şimdiden değiştirmeye aday görünüyor.

Açıklamada, kararın yalnızca tek bir olaya bağlı olmadığı vurgulanırken, genel güvenlik ortamındaki kötüleşmenin etkili olduğu ifade edildi.

ARTAN ANTİSEMİTİK VE DEVLET BAĞLANTILI TEHDİTLER

Yetkililer, son dönemde özellikle Yahudi toplumuna yönelik tehditlerde artış gözlendiğini belirtti. Açıklamada, “Ulusal tehdit seviyesi, ülkedeki genel terör riskini yansıtırken, Yahudi topluluğunu hedef alanlar da dahil olmak üzere şiddet eylemlerini teşvik eden devlet bağlantılı tehditlerin artışı bağlamında değerlendirilmelidir” denildi.

Uzmanlar, bu tür tehditlerin yalnızca bireysel saldırılarla sınırlı kalmayıp, organize ve dış destekli olabileceğine dikkat çekiyor.

LONDRA’DA BIÇAKLI SALDIRI: 2 YARALI

Golders Green yakınlarında ve Barnet bölgesinde 29 Nisan’da gerçekleşen bıçaklı saldırıda iki kişi yaralandı. Olayın ardından bir şüpheli gözaltına alındı.

Saldırının ardından yapılan ilk değerlendirmelerde olayın antisemitik motivasyon taşıdığı ihtimali üzerinde duruluyor.

STARMER: “BU SALDIRILAR İNGİLTERE’YE YÖNELİK”

İngiltere Başbakanı Keir Starmer, saldırıyı “antisemitik” olarak nitelendirerek sert tepki gösterdi. Starmer, “Yahudi topluluğumuza yönelik saldırılar, İngiltere’ye yönelik saldırılardır. Sorumlular adalete teslim edilecektir” dedi.

GÜVENLİK ÖNLEMLERİ ARTIRILDI

Tehdit seviyesinin yükseltilmesiyle birlikte ülke genelinde güvenlik önlemlerinin artırılması bekleniyor. Özellikle ibadethaneler, toplu etkinlik alanları ve ulaşım merkezlerinde polis varlığının güçlendirileceği bildirildi.

Güvenlik kaynakları, halktan şüpheli durumlara karşı dikkatli olmalarını isterken, istihbarat birimlerinin hem iç hem de dış kaynaklı tehditleri yakından izlediğini belirtti.

GENEL DEĞERLENDİRME

İngiltere’de tehdit seviyesinin “ciddi”ye yükseltilmesi, ülkede terör saldırısı ihtimalinin önemli ölçüde arttığına işaret ediyor. Yetkililer, bunun yalnızca kısa vadeli bir önlem değil, daha geniş çaplı güvenlik değerlendirmesinin sonucu olduğunu vurguluyor. Önümüzdeki dönemde hem güvenlik politikalarında hem de toplumsal hassasiyetlerde daha sıkı bir yaklaşımın benimsenmesi bekleniyor.

Sanchez, ABD merkezli X şirketinin sosyal paylaşım hesabından yaptığı açıklamada, "İsrail, kendisine ait olmayan sularda sivil bir filoya saldırarak uluslararası hukuku bir kez daha ihlal etti. Hükümetimiz, gözaltına alınan İspanyolları korumak ve onlara yardım etmek için gerekli her şeyi yapıyor. Ancak bu yeterli değil. AB, (İsrail ile) ortaklık anlaşmasını şimdi askıya almalı ve Netanyahu'dan deniz hukukuna uymasını talep etmelidir." ifadelerini kullandı.

İspanya hükümeti, geçen haftalarda resmi olarak sunduğu AB'nin İsrail ile ortaklık anlaşmasını askıya alması talebini her fırsatta dile getiriyor.

İsrail'in, Küresel Sumud Filosu'na saldırısının ardından İspanya Dışişleri Bakanlığı, İsrail'in Madrid Büyükelçiliği maslahatgüzarı Dana Erlich'i acilen Bakanlığa çağırarak, "aralarında İspanyol vatandaşlarının da bulunduğu filonun alıkonulmasını en sert şekilde" kınamıştı.

İspanya'da koalisyon hükümetinin küçük ortağı Sumar ittifakı ve muhalefette olan sol görüşlü bazı partiler de İsrail ordusunun, uluslararası sularda filoya yaptığı saldırıyla ilgili Dışişleri Bakanı Jose Manuel Albares'in "acilen meclisi bilgilendirmesini" talep etmişti.

Küresel Sumud Filosu

İsrail'in Gazze ablukasını kırma ve yaşamsal insani yardım ulaştırmayı amaçlayan Küresel Sumud Filosu 2026 Bahar Misyonu, 12 Nisan'da İspanya'nın Barselona kentinden Akdeniz'e açıldı.

İtalya'nın Sicilya Adası'ndaki katılımlarla filo 26 Nisan'da yeniden yola koyulurken, 29 Nisan gece saatlerinde Girit Adası açıklarındaki uluslararası sularda İsrail ordusu yasa dışı müdahalede bulunarak aktivistleri taşıyan teknelere saldırdı.

Filo yetkililerinin verdiği bilgiye göre teknelerde 39 farklı ülkeden aralarında Türklerin de olduğu 345 katılımcı bulunuyor.

Gazze'ye 600 deniz mili uzaklıkta, Yunan karasularından birkaç mil açıkta düzenlenen saldırıda sivillerin akıbetine ilişkin sağlıklı bilgi alınamazken 180'inin İsrail tarafından alıkonduğu bildiriliyor.

Küresel Sumud Filosu yetkilileri, İsrail ordusunun saldırıda 21 tekneyi alıkoyduğunu, kurtulan 31 teknenin Yunan karasularına girdiğini belirtti.

“Bazı siyasetçiler işlerinin medya için malzeme üretmek ve kendi kariyerlerini ilerletmek olduğunu düşünüyor” diyen Major, bu yaklaşımın kamu yararını geri plana ittiğini dile getirdi.

“En Büyük İtici Güç Umuttur”

Major, siyasetin temelinde seçmenlere umut vermenin yattığını belirterek şu ifadeleri kullandı:
“Siyasetteki en güçlü afrodizyak umuttur. İnsanlar bir değişim görürse, atmosfer de değişir.”

Büyük ve karmaşık konular üzerine cesur tartışmalar yürütülmemesinin “siyaseti küçük düşürdüğünü” vurgulayan eski başbakan, özellikle sağlık hizmetleri, emeklilik sistemi ve iklim değişikliği gibi alanlarda daha kararlı adımlar atılması gerektiğini söyledi.

Genç Nesil Uyarısı

Kamu hizmetine bağlı yeni bir neslin siyasete katılmaması halinde ülkenin “çok kötü bir durumda” olacağını belirten Major, siyasete olan güvenin yeniden inşa edilmesi gerektiğini ifade etti.

Bu açıklamalar, İşçi Partisi lideri Keir Starmer üzerindeki baskı tartışmalarının sürdüğü bir dönemde geldi. Parti içinden Angela Rayner ve Wes Streeting gibi isimlerin etkisinin arttığı yorumları yapılırken, bazı gözlemciler Starmer’ın parti içi muhalefete karşı daha sert bir tutum alabileceğini öne sürüyor.

Geçmişten Bugüne Liderlik Tartışması

Major’ın açıklamaları, kendi liderlik dönemine de göndermeler içeriyor. 1990’ların ortasında parti içi bölünmelerle karşı karşıya kalan Major, rakiplerine “ya iddianızı ortaya koyun ya da susun” diyerek meydan okumuştu. Bu çıkışın ardından yapılan oylamada John Redwood karşısında liderliğini korumuştu.

Siyasette Öncelik: Politika mı, Kariyer mi?

Major, bireysel siyasi kariyerlerin değil, doğru politikaların öncelikli olması gerektiğini vurguladı. Günümüz siyasetinde kısa vadeli popülaritenin uzun vadeli reformların önüne geçtiğini savunan Major, bu eğilimin demokratik sistem açısından risk oluşturduğunu belirtti.

John Major Kimdir?

John Major, 29 Mart 1943’te Londra’da doğdu. Mütevazı bir aileden gelen Major, genç yaşta iş hayatına atıldıktan sonra siyasete girdi.

• 1979’da Muhafazakâr Parti’den milletvekili seçildi
• Conservative Party içinde hızla yükselerek Hazine ve Dışişleri gibi önemli görevlerde bulundu
• 1990’da Margaret Thatcher’ın ardından başbakan oldu
• 1992 genel seçimlerini kazanarak görevini sürdürdü
• 1990–1997 yılları arasında başbakanlık yaptı
• Görev süresi, Avrupa politikaları ve parti içi bölünmelerle şekillendi

Siyasetten ayrıldıktan sonra da kamuoyu tartışmalarında zaman zaman görüşlerini paylaşan Major, özellikle demokrasi, hukuk devleti ve siyasi etik konularında yaptığı eleştirilerle dikkat çekmeye devam ediyor.

Bu platform, modern çağın en acil sorunlarından birini incelemek üzere 2001 yılında Birleşmiş Milletler (BM) tarafından kurulmuştur: hızlı kentleşme ve bunun topluluklar, şehirler, uluslar, iklim değişikliği ve kamu politikaları üzerindeki derin etkisi. Dünya Şehir Forumu, Birleşmiş Milletler İnsan Yerleşimleri Programı (BM-Habitat) tarafından organize edilmekte ve yönetilmektedir. İlk forum, kuruluşun merkezinin bulunduğu Kenya'nın Nairobi kentinde 2002 yılında gerçekleşmiştir.

BM-Habitat, Kanada'nın Vancouver kentinde düzenlenen ilk Birleşmiş Milletler İnsan Yerleşimleri ve Sürdürülebilir Kentsel Gelişim Konferansı'nın (Habitat I) ardından 1977 yılında kurulmuştur. Kuruluşun görevi, herkes için yeterli barınma sağlamak nihai hedefiyle, sosyal ve çevresel olarak sürdürülebilir kasaba ve şehirleri teşvik etmektir. Bu, 1996 yılında İstanbul'da düzenlenen BM İnsan Yerleşimleri Konferansı'nda (Habitat II) kabul edilen Habitat Gündemi'nde belirtilen görevi yerine getirmektedir.

Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri ve Şehir Planlaması

Dünya nüfusunun yarısından fazlasının şehirlerde yaşadığını kabul eden kentsel gelişim, Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri'ne (SKH) 11. Hedef olarak resmen entegre edilmiştir. Bu hedef, şehirleri ve insan yerleşimlerini 2030 yılına kadar kapsayıcı, güvenli, dirençli ve sürdürülebilir hale getirmeyi amaçlamaktadır.

Şehirler şu anda artan yoksulluk, sosyal eşitsizlik ve çevresel zorluklarla karşı karşıyadır. Hızlı kentleşmenin 2050 yılına kadar küresel nüfusun çoğunluğunun kentsel alanlarda yaşamasına yol açacağı öngörüldüğünden, bu büyüme kentsel altyapı, konut ve kamu hizmetleri üzerinde önemli bir baskı oluşturmaktadır. Sonuç olarak, gecekonduların genişlemesi, hava kirliliği ve plansız kentsel yayılma gibi konular kritik endişeler haline gelmiştir.

SKH 11'in temel misyonu, daha kapsayıcı, güvenli ve sürdürülebilir şehirler oluşturmaktır. İlk hedefine göre, 2030 yılına kadar tüm insanların güvenli, yeterli ve uygun fiyatlı konutlara ve temel hizmetlere erişiminin yanı sıra altyapının iyileştirilmesi sağlanmalıdır. İkinci hedef, özellikle toplu taşıma geliştirilmesine vurgu yaparak, herkes için güvenli, erişilebilir ve sürdürülebilir ulaşım sistemlerinin kurulmasına odaklanmaktadır. Üçüncü hedef, kapsayıcı kentleşmenin güçlendirilmesini ve katılımcı ve sürdürülebilir kalkınma ilkelerine dayalı kentsel planlamanın uygulanmasını vurgulamaktadır. Dördüncü hedef, dünyanın kültürel ve doğal mirasının korunmasını ve muhafazasını artırmayı amaçlamaktadır.

Beşinci hedef, doğal afetlerden kaynaklanan ölümleri ve yaralanmaları en aza indirirken ekonomik kayıpları azaltmayı amaçlamaktadır. Altıncı hedef, özellikle hava kalitesini iyileştirerek ve etkili atık yönetimi sağlayarak şehirlerin olumsuz çevresel etkilerini azaltmaya odaklanmaktadır. Yedinci hedef, herkes için güvenli, erişilebilir ve kapsayıcı yeşil ve kamusal alanların oluşturulmasını öngörmektedir. Ayrıca, kentsel ve kırsal alanlar arasındaki ekonomik, sosyal ve çevresel bağlantıların güçlendirilmesi önemli bir önceliktir.

Ek hedefler, iklim değişikliğine uyum sağlamaya yönelik politikaların uygulanmasını, afetlere karşı direncin artırılmasını ve gelişmekte olan ülkelere sürdürülebilir inşaat için destek sağlanmasını kapsamaktadır. Toplu olarak, bu hedefler şehirleri daha sağlıklı, daha güvenli ve daha yaşanabilir ortamlara dönüştürmeye hizmet eder ve küresel sürdürülebilir kalkınmanın temel taşlarından birini temsil eder.

Yeni Kentsel Gündem (NUA)

2016 yılında Ekvador'un Quito kentinde düzenlenen bir konferansta, dünya liderleri, sürdürülebilir kentsel kalkınma için yeni küresel standartlar belirleyen ve şehirlerin nasıl planlandığı ve yönetildiği konusunda yeniden bir çerçeve sağlayan Yeni Kentsel Gündemi kabul etti. Yeni Kentsel Gündem, kültürel ve sosyal refahın gelişmiş merkezleri olarak işlev gören şehirler inşa etmek için stratejik bir yol haritası görevi görür. Ayrıca, Sürdürülebilir Kalkınma Hedeflerine ulaşmak için belirli yolları özetler ve iklim değişikliğinin azaltılması ve uyum sağlanması için bir temel oluşturur.

Kısacası, Yeni Kentsel Gündem, kompakt ve akıllı şehirleri, yeşil toplu taşımayı ve tüm vatandaşlar için erişilebilir hizmetleri savunmaktadır.

Dünya Şehir Forumu ve Azerbaycan

22 Aralık 2023 tarihinde, "Azerbaycan Cumhuriyeti Hükümeti ile Birleşmiş Milletler arasında 2026 yılında Bakü'de düzenlenecek 13. Dünya Şehir Forumu için Ev Sahibi Ülke Anlaşması" imzalandı. Bu anlaşma, Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev tarafından Mart 2024'te resmen onaylandı. Bunun ardından, 25 Nisan 2025'te Devlet Şehir Planlama ve Mimarlık Komitesi Başkanı Anar Guliyev, WUF13 Ulusal Koordinatörü olarak atandı ve aynı yılın 5 Haziran'ında Organizasyon Komitesi kuruldu.

WUF13, bu yıl 17-22 Mayıs tarihleri ​​arasında Bakü'de düzenlenecek. Forumun ana teması "Dünyayı Konutlandırmak: Güvenli ve Dayanıklı Şehirler ve Topluluklar". Etkinlik, üst düzey hükümet yetkililerini, uluslararası kuruluşların temsilcilerini ve mimari ve şehir planlama alanlarında önde gelen uzmanları bir araya getirecek.

Dünya Şehir Forumu, Birleşmiş Milletler sistemi içinde, yalnızca COP'tan (Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi Taraflar Konferansı) sonra en önemli ve stratejik açıdan hayati öneme sahip ikinci küresel platform olarak kabul ediliyor. Bu etkinliğin Bakü'de düzenlenmesi, Azerbaycan'ın sadece bölgesel düzeyde değil, küresel ölçekte de şehir planlaması, sürdürülebilirlik ve çevre yönetimi alanlarındaki artan liderliğini gösteriyor.

Foruma ev sahipliği yapmak, Azerbaycan'ın son yıllarda üstlendiği büyük ölçekli kentsel gelişim ve bölgesel restorasyon projelerinin uluslararası alanda tanınması için eşsiz bir fırsat sunuyor. WUF13, ülke ile UN-Habitat arasındaki derinleşen iş birliğinin yanı sıra Azerbaycan'ın küresel kentsel süreçlerde giderek daha etkili bir rol üstlendiğinin de bir kanıtı niteliğinde. Azerbaycan için bu Forum, ulusal başarıların sergilenmesinden çok daha fazlası; yeni uluslararası ortaklıklar kurmak için kritik bir platformdur. Bu işbirlikleri, küresel iklim değişikliği, kentsel yönetim ve sürdürülebilir kalkınmanın daha geniş hedefleriyle ilgili gelecekteki zorlukların ele alınmasında hayati önem taşıyacaktır.

Badenoch, hükümetin ekonomi ve kamu hizmetlerinde başarısız olduğunu savunarak, “Bu hükümet bir felaketten diğerine sürükleniyor” dedi. Ayrıca Starmer’ın “ülkeyi yönetmekten çok kendi siyasi geleceğini kurtarmaya çalıştığını” öne sürdü.

Starmer: “Somut kazanımlar ortada”

Başbakan Starmer ise hükümetinin icraatlarını savunarak, özellikle sosyal politikalar ve çalışma hayatında yapılan reformlara dikkat çekti.

Starmer, “Çalışan haklarını güçlendirdik, kiracıları daha güvende hale getirdik ve yüz binlerce çocuğu yoksulluktan çıkardık” ifadelerini kullandı. Hükümet kaynakları, çocuk yoksulluğunda düşüş ve kira düzenlemeleri gibi başlıklarda ilerleme kaydedildiğini belirtirken, bağımsız analizlerde bu kazanımların etkisinin bölgesel olarak farklılık gösterdiği de vurgulanıyor.

Mandelson tartışması gündemin merkezinde

Oturumun en hararetli başlıklarından biri, eski diplomat ve İşçi Partisi figürü Peter Mandelson ile ilgili süreç oldu.

Muhafazakâr Parti, Starmer’ın bu konuda parlamentoyu yanıltmış olabileceğini öne sürerek resmi bir soruşturma talep etti. Ancak bu girişim, Avam Kamarası’nda yapılan oylamada reddedildi.

Starmer, söz konusu girişimi “temelsiz siyasi manevra” olarak nitelendirirken, hükümet cephesi de iddiaların somut kanıtlara dayanmadığını savundu.

Farklı değerlendirmeler ve tartışmalı noktalar

Siyasi gözlemciler, oturumdaki tartışmaların seçim kampanyasının sertleştiğine işaret ettiğini belirtiyor.

• Muhafazakârlar, ekonomik büyümenin zayıf kaldığını ve kamu hizmetlerinde iyileşme görülmediğini savunuyor.
• Hükümet ise ücret artışları, istihdam verileri ve sosyal destek paketlerini başarı göstergesi olarak öne çıkarıyor.
• Mandelson meselesinde ise bazı yorumcular, konunun siyasi olarak büyütüldüğünü, bazıları ise şeffaflık açısından daha fazla açıklama gerektiğini dile getiriyor.

Seçim öncesi son mesajlar

Bu PMQ, seçim öncesi liderlerin parlamentodaki son büyük yüzleşmelerinden biri olarak görülüyor. Hem Starmer hem de Badenoch, seçmenlere doğrudan mesaj vermeye çalışırken, tartışmaların tonu kampanyanın geri kalanının da sert geçeceğine işaret ediyor.

Uzmanlara göre, önümüzdeki günlerde ekonomi, yaşam maliyeti ve kamu hizmetleri tartışmanın ana ekseni olmaya devam edecek.

Parti sözcüsü, mevcut sistemi “uygulama tuzağı” olarak nitelendirerek, sürücülerin gereksiz cezalarla karşı karşıya kaldığını savundu. Açıklamada, yeni düzenlemenin “trafik akışını rahatlatacağı ve sürücülere daha adil bir sistem sunacağı” ifade edildi.

ÜLKE GENELİNDE KARMAŞA
Birleşik Krallık genelinde otobüs şeridi uygulamaları uzun süredir yerel yönetimlere göre farklılık gösteriyor.

Londra’da 2021 yılında Ulaşım Birimi (TfL), yaklaşık 85 kilometrelik otobüs şeridini kalıcı olarak 7/24 esasına geçirmişti. Buna karşın aynı yıl bazı Muhafazakâr yerel yönetimler bu uygulamayı kaldırırken, diğerleri yeni 24 saatlik şeritler açtı.

Parti, yeni planla bu “çelişkili uygulamaları” ortadan kaldırmayı hedeflediğini belirtiyor.

MUHALEFETTEN TEPKİ
Ana muhalefetteki İşçi Partisi, planın şehir içi ulaşımı olumsuz etkileyeceğini savunuyor. Parti sözcüleri, otobüs şeritlerinin kaldırılmasının toplu taşıma sürelerini uzatacağını ve trafik yoğunluğunu artıracağını dile getirdi.

Liberal Demokratlar ise düzenlemenin çevresel etkilerine dikkat çekerek, özel araç kullanımını teşvik edeceğini ve karbon emisyonlarını artırabileceğini öne sürdü.

KARŞI VAADLER GÜNDEMDE
Seçim öncesi diğer partiler de ulaşım politikalarını öne çıkarıyor. İşçi Partisi, daha fazla otobüs hattı ve uygun fiyatlı ulaşım sözü verirken; bazı yerel yönetimlerde “yeşil ulaşım koridorları” oluşturulmasını öneriyor.

Liberal Demokratlar ise bisiklet yollarının genişletilmesi ve şehir merkezlerinde araç kullanımının azaltılmasına yönelik projelerle seçmenin karşısına çıkıyor.

SEÇİM YARIŞINDA ULAŞIM BELİRLEYİCİ OLABİLİR
Uzmanlara göre ulaşım politikaları, özellikle büyük şehirlerde yaşayan seçmenler için belirleyici başlıklar arasında yer alıyor. Otobüs şeritleri tartışması da sürücüler ile toplu taşıma kullanıcıları arasındaki dengeyi yeniden gündeme taşımış durumda.

Mayıs ayındaki yerel seçimler yaklaşırken, partilerin ulaşım vaatleri üzerinden yürüttüğü rekabetin önümüzdeki günlerde daha da sertleşmesi bekleniyor.

Tarihi ortaklık ve güncel krizler aynı kürsüde

ABD’nin başkenti Washington, D.C.’de bulunan Temsilciler Meclisi binasında gerçekleştirilen ortak oturuma, Kongre’nin iki kanadı da yoğun katılım gösterdi. Bu yönüyle konuşma, yalnızca diplomatik bir jest değil, aynı zamanda stratejik bir mesaj olarak değerlendirildi.

Kral Charles konuşmasında, Birleşik Krallık ile ABD arasındaki ilişkilerin yüzyıllara yayılan köklü bir geçmişe dayandığını vurguladı. Ortak değerler, tarihsel bağlar ve küresel sorumlulukların altını çizen Charles, özellikle demokratik sistemlerin işleyişine dair yaptığı değerlendirmelerle öne çıktı.

“Demokratik değerler, yalnızca bir yönetim biçimi değil, aynı zamanda toplumların istikrarının temelidir” diyen Kral, yürütme gücünün denge ve denetim mekanizmalarına tabi olması gerektiğini ifade etti. Bu sözler, özellikle Demokrat Parti üyeleri tarafından uzun süre alkışlandı.

Mesaj: İş birliği ve istikrar

Konuşmada dikkat çeken bir diğer unsur ise iş birliği çağrısı oldu. Kral Charles, iki ülkenin sadece geçmişte değil, günümüzün küresel krizleri karşısında da birlikte hareket etmesi gerektiğini belirtti. Enerji güvenliği, uluslararası barış ve bölgesel çatışmalar gibi konuların ortak çaba gerektirdiğini vurguladı.

Ziyaretin, İran savaşı nedeniyle artan siyasi gerilimlerin ortasında gerçekleşmesi, verilen mesajların diplomatik ağırlığını artırdı. Uzmanlara göre, Kral Charles’ın Kongre konuşması, yalnızca sembolik bir ziyaretin ötesinde, iki ülke arasındaki ilişkileri yeniden dengeleme çabası olarak okunuyor.

Üç günlük ziyaretin ilerleyen günlerinde Kral ve Kraliçe’nin çeşitli temaslarda bulunması ve ekonomik iş birliği başlıklarının da gündeme gelmesi bekleniyor.

Donald Trump konuşmasında, “Amerikalıların İngilizlerden daha yakın dostları olmadı” diyerek ABD ile Birleşik Krallık arasındaki tarihsel bağların altını çizdi. Kral Charles’ı “zarif ve dengeli bir lider” olarak tanımlayan Trump, merhum Elizabeth II için de “dünya çapında saygı uyandıran bir figürdü” ifadelerini kullandı.

Gerilim gölgesinde kritik ziyaret

Kraliyet ziyareti, iki ülke arasında son dönemde artan siyasi görüş ayrılıklarının ardından gerçekleşti. Trump’ın, Birleşik Krallık Başbakanı Keir Starmer’ı özellikle İran politikası nedeniyle eleştirmesi, diplomatik tansiyonu yükseltmişti.

Analistler, bu ziyaretin sadece sembolik değil, aynı zamanda ilişkileri yeniden dengeleme girişimi olduğunu değerlendiriyor. Washington ve Londra arasındaki “özel ilişki” kavramı, özellikle güvenlik, istihbarat ve ticaret alanlarında kritik önem taşıyor.

Kral Charles’tan Kongre’de birlik mesajı

Kral Charles’ın ABD ziyareti kapsamında Kongre’de yaptığı (ya da yapması beklenen) konuşmada, iki ülke arasındaki yaklaşık 250 yıllık ortak tarihe vurgu öne çıktı. Demokrasi, hukukun üstünlüğü ve ortak değerler temelinde şekillenen ilişkilerin korunmasının önemine dikkat çekildi.

Konuşmada ayrıca:

• Transatlantik ticaretin güçlendirilmesi
• Yapay zekâ ve teknoloji alanında iş birliği
• İklim değişikliğiyle mücadelede ortak adımlar

gibi başlıkların öne çıktığı belirtildi.

Diplomatik mesaj: “İlişkiler sağlam”

Uzmanlara göre, Trump’ın sert siyasi çıkışlarına rağmen törendeki uzlaşmacı tonu, iki ülkenin ilişkileri tamamen zedelemek istemediğini gösteriyor. Kral Charles’ın ziyareti ise, siyasi liderlikten bağımsız olarak kurumsal ve tarihsel bağların sürdüğüne dair güçlü bir mesaj olarak yorumlanıyor.

Ziyaretin, önümüzdeki dönemde ticaret anlaşmaları ve güvenlik iş birlikleri açısından somut sonuçlar doğurup doğurmayacağı ise merak konusu.