banner974

banner646

banner1055

banner814

banner1013

14.01.2022, 13:48

Kalandar nedir?

Kalandar, Küçük, Mart, April, Mayıs, Kiraz, Orak, Ağustos, İstavrit, Triğomina, Ayerğit, Ristiyenar ve yeniden Kalandar…

İşte biz Trabzon’da böyle bilirdik ayları…annem ve akranları ise hiç bilemediler diğer ayları…’Hükümet Ayları’ dedikleri ay isimlerini. Biz sonra okula gittik, bir kısmı modern Türkçe ile aynı bile olsa da unuttuk eski ay isimlerini. Şimdilerde hatırlamak zor bile bizler için de. Yazılı bir dil de olmayınca unutmak kaçınılmaz…

Rumi Takvim Miladi Takvim’in 14 gün gerisinden gelir. Antik bir uygulama değildir, resmi olmasa da hala kullanılır…hala daha. Toprağın işlenmesi, ekin biçme zamanı, tohum toplama, sığırın doğurması, kuzulama gibi her türlü tarımsal ve hayvansal faaliyet bu takvime göre yapılır(dı). Güncel takvimin adı ‘Hükümet Ayı’dır ve 1925 yılındaki Rumi Takvim’in ter edilerek Miladı Takvim’e geçilmesiyle alakalıdır. 1840 yılında da Hicri Takvim bırakılarak Rumi Takvim’e geçilmişti. Ne çok değişiklik…

Rumi Takvim uygulaması Julyen Takvimi’ni esas alır ki Roma İmparatorluğu’ndan kalan bir mirastır. Avrupa bu takvimi terk edip Gregoryan Takvim’i esas alsa bile Doğu Kilisesi bu uygulamayı benimsemedi. Miras olarak da geleneklere yansıdı, bu da en güzel yanı oldu.

Bu farklı uygulamalardan doğan karışıklıklar bir yana yılın ilk günü de haliyle farklıdır ve o da modern takvimin 14. gününe denk gelir. Trabzon’da ve biraz da Gümüşhane’de ‘Kalandar' denilen kutlama aslında yeni yılın gelmesidir.

İnsanoğlu sevincini neredeyse her zaman eğlence ile gösterdi değil mi? Yıl sonunda karanlık günler geride kalacağı ve günler uzayacağı sevincine, bahar şenlikleri havaların ısınması sevincine ve benzer şekilde hasat zamanı da ürün verimliliğinin kışın çok zor olmayacağı sevincine işaret etmiştir. Dolayısıyla yeni yıl kutlamalarını Hristiyanlık inancına sıkıştırmak doğru olmayacaktır, pagan dönemlere kadar gitmek gerekir.

İşte Kalandar da öyle…

Kalandar kutlamaları önce gece ve devamında yeni yılın ilk günü bazı köy ve ilçelerde şenlik havasındadır. Bazı yerlerde epeyce unutulmuş olsa da…En önemli kısmı da çocukların eğlenmesidir. Bu haliyle biraz da Cadılar Bayramı’nı hatırlatır.

Çünkü….giyilen kostümler, tanınmayacak hale gelmek, ev ev dolaşarak alınan yiyecekler ve oynanan oyunlar…

Çocuklar guruplar halinde değişik kıyafetler giyinerek sokağa çıkarlar. Kutlamanın kilit kişisi goncolos (‘koncolos’ da olabilir) yüzünü kazan karasına boyar. Ayı veya kurt postu giyinerek evlere giderler. Çirkin ve korkunç giyinmek esastır. Eskiyen yılı eski ve çirkin, yıpranmış elbiselerle uğurlamak ve devamında yeni yıla merhaba demek istenir. Köy eğlencesi yapılır.

Köyün yaşlıları veya dışarı çıkamayacak durumda olanlar da unutulmaz elbette… onların evleri de ziyaret edilerek kutlamanın bir parçası haline getirilir.
Bu kutlamanın şimdilerde tüm yöre halkı tarafından sahiplenilmesi mutluluk verici. Yine de yılın ilk günlerinde Trabzon’a yolunuz düşerse bir yabancı olarak en güzelini Maçka’nın Livera Köyü’nde tecrübe edersiniz. Ne de olsa Livera Köyü Rhodopolis Piskoposluk merkezi için kıymetlidir, kiliseleri ve okulunu da belirtmeden geçmemek gerekir.

Bir yeni yıl kutlaması zamanı veya başka bir zaman yolunuz düşer mi buralara? Düşürün ve mucizevi bir şekilde ayakta kalan İspela/Spelia’nın Mindandoz/Mintantoz mahallesindeki kiliseye gidin derim. Kesme taştan yapılan kilise ana sahınlığı, yan nefleri, kasnaklı kubbesi ve bir zamanlar bakmaya kıyılamayacak güzellikte olduğu söylenen fresk kalıntıları görülmeye değerdir. Giriş kapışı üzerindeki taş oyması ejderha şeklindeki motifler hem harikadır ve hem de nasıl hala orda kaldığı şaşırtıcıdır.

Yeni yıl günü yapılan ve günümüze kadar gelen diğer şeyler de vardır ki temelde her şey iyi dilek, temenni ve uğurlu şeylerle alakalıdır. Yılın ilk günü eve kimin geldiği, nasıl bir şans getirdiği, getirip getirmedi çok önemlidir.

Ayrıca yılın ilk gününden itibaren 12 gün boyunca havanın nasıl olduğuna dikkatlice bakılır ki bu 12 gün 12 aya ve o aylarda havanın nasıl olacağına işaret eder. Çok enteresan bir hava tahmin yöntemi değil mi?

İyilik, sağlık, bereket istenir, en çok da dişi buzağı istenir ki geçim derdine işaret eder. Yukarıda, evde erkek çocuk doğması için dua edilirken aşağıda ahırda dişi buzağı…

Yeni yılınız kutlu olsun!

Yorumlar (0)
banner647
banner872
banner1047
2
hafif kar duşu
banner1032
banner1048
banner1051
banner1030
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 21 50
2. Konyaspor 21 42
3. Beşiktaş 22 35
4. Hatayspor 21 35
5. Başakşehir 20 34
6. Adana Demirspor 22 34
7. Fenerbahçe 21 33
8. Alanyaspor 21 32
9. Gaziantep FK 21 31
10. Sivasspor 21 30
11. Karagümrük 22 30
12. Kayserispor 21 28
13. Galatasaray 21 27
14. Giresunspor 21 25
15. Antalyaspor 21 23
16. Göztepe 21 21
17. Kasımpaşa 21 21
18. Altay 21 18
19. Rizespor 21 18
20. Ö.K Yeni Malatya 21 15
Takımlar O P
1. Ümraniye 20 42
2. Ankaragücü 20 42
3. Erzurumspor 20 38
4. Eyüpspor 20 36
5. Bandırmaspor 20 33
6. İstanbulspor 20 33
7. Adanaspor 20 32
8. Samsunspor 19 30
9. Tuzlaspor 20 27
10. Gençlerbirliği 20 26
11. Manisa Futbol Kulübü 20 25
12. Boluspor 19 24
13. Kocaelispor 20 24
14. Keçiörengücü 20 23
15. Menemen Belediyespor 20 23
16. Altınordu 20 22
17. Bursaspor 20 20
18. Denizlispor 20 19
19. Balıkesirspor 20 8
Takımlar O P
1. Manchester City 22 56
2. Liverpool 21 45
3. Chelsea 23 44
4. West Ham United 22 37
5. Arsenal 20 35
6. Tottenham 18 33
7. M. United 20 32
8. Wolverhampton Wanderers 20 31
9. Brighton 21 29
10. Leicester City 18 25
11. Crystal Palace 21 24
12. Southampton 21 24
13. Aston Villa 20 23
14. Brentford 21 23
15. Leeds United 20 22
16. Everton 19 19
17. Watford 19 14
18. Norwich City 21 13
19. Newcastle 20 12
20. Burnley 17 11
Takımlar O P
1. Real Madrid 21 49
2. Sevilla 20 44
3. Real Betis 21 37
4. Atletico Madrid 20 33
5. Real Sociedad 20 33
6. Barcelona 20 32
7. Rayo Vallecano 20 31
8. Villarreal 21 29
9. Athletic Bilbao 21 28
10. Valencia 20 28
11. Espanyol 20 26
12. Osasuna 20 25
13. Granada 20 24
14. Celta Vigo 20 23
15. Elche 21 22
16. Mallorca 20 20
17. Getafe 20 18
18. Deportivo Alaves 21 17
19. Cadiz 20 14
20. Levante 20 11
banner892
banner916
Günün Karikatürü Tümü
banner928