banner646

banner974

banner814

23.02.2021, 10:30

Aşı Şüpheciliği

1717 yılının Nisan ayında İngiltere’nin İstanbul elçisinin karısı Lady Mary Montagu İngiltere’deki bir arkadaşına şöyle yazar;

‘Size öyle birşey söyleyeceğim ki siz de burada olmak isteyeceksiniz. Bizler için ölümcül olan çiçek hastalığı buralarda tamamen zararsızdır. Her yıl Eylül ayında, hava sıcaklıkları biraz normale dönünce bir grup kadın bir araya gelerek bu zararsız aşılama işlemini gerçekleştirir. Siz sadece işlemin nereden yapılmasını istediğinizi söylersiniz. Bir sıyrığın verdiği acı kadar birşey hissedersiniz yalnızca. Damarınızda iğne başı kadar bir işlem yapılır ve bu alından, koldan, göğüsten veya bacaktan olabilir. Çocuklar bu işlem sonrası koşup oynayabilirler. Ancak bir süre sonra ateşleri çıkmaya başlar ve en fazla 2 gün yatakta geçirirler, devamında eski sağlıkları geri gelir. Bu işlem her yıl binlerce kişiye uygulanır ve Fransız büyükelçiliği de aynı uygulamadan yararlanır. Bu işlemden hiç kimsenin öldüğüne rastlamadım ve o kadar güvenilir birşey ki kendi küçük oğluma da yaptırdım. Bu buluşu İngiltere’ye taşımak niyetindeyim. Doktorlarımızdan bir tanesinde bile bu işten sağladıkları kazancı bir kenara bırakacak ve insanlığa hizmet etmek isteyecek kadar erdem olduğunu bilsem hemen hiç vakit kaybetmeden onlara yazacağım. Ülkeye geri dönebilecek kadar uzun yaşarsam onlara savaş açmalıyım…’

Avrupa ve özelde İngiltere bazı şahsi çabalar dışında sonraki yüzyıllarda da çicek hastalığına kökten çözüm bulamaz ama bu defa mevzu aşı karşıtlığı ile alakalıdır. Aslında çiçek hastalığı Avrupa’da Ortaçağ’dan beri bilinmekteyken ve doğuyu anlatan Mary Montagu’nun da yazdığı gibi Osmanlı coğrafyasında sıradan bir işlemle önlenebilirken Avrupa’da binlerce can almaktaydı.

Tarihte aşı uygulamasına nasıl yaklaşıldığına bakıldığında şüphecilik konusunda Fransa’nın başı çektiği ortaya çıkar. Fransız yazar Voltaire, 18. yüzyılda çiçek aşısı olan İngilizlerin Fransızlar tarafından ‘uyutulan aptallar’ olarak nitelendirildiklerini ekleyerek Fransızlardan ümidini kestiğini yazar. Bu noktada batıl inançlardan arındırılmış bilimsel yöntemleri desteklediği bilinen Rus Çariçe Katerina’nın dönemin tartışmalı aşılama yönteminin kendisine ve çocuğuna uygulanmasına izin verdiğini belirtmek gerekir. Böylece tebasına aşının zararlı birşey olmadığını göstermek ister. Ancak maalesef çariçe bu ve buna benzer cesur hamleleri ve ileri görüşlülüğü ile değil de başarılarından korkuya kapılan erkek egemen Avrupalı mevkidaşlarının kendisi hakkındaki cinsel içerikli espriler ile hatırlanır.

İngiliz Hükümeti ortalama insan ömrünün 40 civarında olduğu ve bebeklerin %15’inin bir yaşına gelmeden öldüğü yıl olan 1853 yılında aşıyı zorunlu kıldığında isyan çıkar ve aşı karşıtlığında Fransızların davranışları sergilenmeye başlanır.

Bugün Bill Gates’in insanları Covid aşısına eklenen çip ile kontrol edeceğinden korkulduğu gibi dönemin İngiltere’sinde de aşı olanların vücutlarının çeşitli yerlerinden boynuz çıkaracaklarından korkulur. Bu korku karikatürlere dahi yansır. Hastalığın adı vücutta su kabarcığı şeklinde yoğun şişlikler oluşturduğu için ‘benekli canavar’dır. Ancak savaş bu canavara karşı değil adeta aşı karşıtlarına ve onların kışkırttığı eğitim seviyesi düşük sinirli kalabalıklara karşı verilir. Şiddetli gösteriler yapılır, tansiyon yükselir ve hatta tutuklamalar da olur. Aşı olmaktansa hücre cezasının tercih edileceğine dair pankartlar açılır, günümüzde rastlanan cinste sokak gösterileri yapılır. Çiçek aşısı uygulamasının müsebbibi kabul edilen bir köy doktorunun, mikrop adamın kuklaları sokaklarda yakılır. 1880’li yıllara kadar mikrop teorisi ve vücuda giren virüsün ölüme sebebiyet verdiği gerçeği kabul edilmiş değildir.

Zamanla aşı karşıtları yok olmaz ama azalır. Aşılama yolu ile çiçek hastalığı yenilir. Yine de hastalığa karşı İngiltere’nin savaşı hastalık yeryüzünden yok olduktan sonra bile devam eder. Hastalık 1970’li yıllarda son olarak Somali’den dahi temizlendikten sonra 1978 yılında Dünya Sağlık Örgütü hastalığın ortadan kalktığını duyurmuştu ki İngiltere’nin ikinci en büyük şehri Birmingham’da 40 yaşında bir kadında ortaya çıkar. Önce kör olur, sonra durumu kötüleşir ve ardından da ölür. Çiçek aşısının geliştirildiği İngiltere aynı zamanda mikroba son kurbanın verildiği yerdir.

Salgına karşı aşı uygulamasının yoğun olduğu bu günlerde bilimsel gelişmenin menşei olarak kabul edilen Avrupa’da ne düşünülüyor ve nasıl tepkiler veriliyor?

Aşı karşıtlığına dair yapılan bilimsel araştırmalar 19. yüzyıl ve öncesinde karşıtlığın din temelli olduğunu, günümüzde ise politik temelli olduğunu ortaya koyuyor. Yani, aşı olmayı reddeden veya tereddüt içinde olanlar popülist siyasi partilere ve politikacılarına oy verme eğilimindedirler.

Covid aşısı halk sağlığı uzmanlarından ve vesvese testinden geçmiş olsa da hala pek çok kişi güvenli olmadığını düşünüyor. İnsan ve hayvan yaşamını iyileştirmeye dönük eczacılık alanında bilimsel araştırmalara öncülük eden Wellcome Trust isimli dernek Fransızların %46’sının aşılanmak istemediğini ortaya koydu. İtalya hiç de Fransa’da aşağı kalmıyor. Her ne kadar aşı konusunda dini değil politik duruşun etkili olduğu vurgulansa da katolikliğin yoğun olduğu ülkelerde korku salarak toplumda ve bireylerin kararlarında etkili olmaya çalışma çabası hala devam ediyor. Katolik Polonya ve Macaristan aşı şüpheciliği konusunda Fransa ve İtalya’nın yakın takipçileridirler.

Dünya Sağlık Örgütü ise aşı tereddütlüğünün global halk sağlığını etkileyen en tehlikeli 10 faktör arasında sıralamaktadır.

Aşı konusunda birkaç Avrupa ülkesinin yaklaşımı da sahiplenmeye dönük nasıl da öne çıkma çabası taşır? Alman politikacılar Covid-19 aşısının Türkiye kökenli Alman bilim adamları tarafından bulunduğu bildirince Belçika hemen Pfizer’in aşı üretimini Belçika’da yaptığını duyurdu. İngiltere Hükümeti’nin aşının kullanılmasına hızlı onay vermesi gereksiz acelecilik olarak nitelendirilse de İngiltere makamları aşının uygulamasına ilk başlamanın gururunu yaşıyorlar.

Yorumlar (3)
Mehtap Özdeğer 4 ay önce
Aydınlatıcı yazı için teşekkür ederim
Zafer Çakmak 4 ay önce
Çok teşekkürler hocam bu güzel yazı için. Emeğinize sağlık.
Tourguide.ebru 4 ay önce
Çok bilgilendiriciydi,ellerine,kalemine sağlık.
banner647
banner872
26
açık
banner673
banner892
Namaz Vakti 22 Haziran 2021
İmsak 03:24
Güneş 05:25
Öğle 13:11
İkindi 17:11
Akşam 20:47
Yatsı 22:38
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 40 84
2. Galatasaray 40 84
3. Fenerbahçe 40 82
4. Trabzonspor 40 71
5. Sivasspor 40 65
6. Hatayspor 40 61
7. Alanyaspor 40 60
8. Karagümrük 40 60
9. Gaziantep FK 40 58
10. Göztepe 40 51
11. Konyaspor 40 50
12. Başakşehir 40 48
13. Rizespor 40 48
14. Kasımpaşa 40 46
15. Malatyaspor 40 45
16. Antalyaspor 40 44
17. Kayserispor 40 41
18. Erzurumspor 40 40
19. Ankaragücü 40 38
20. Gençlerbirliği 40 38
21. Denizlispor 40 28
Takımlar O P
1. Adana Demirspor 34 70
2. Giresunspor 34 70
3. Samsunspor 34 70
4. İstanbulspor 34 64
5. Altay 34 63
6. Altınordu 34 60
7. Ankara Keçiörengücü 34 58
8. Ümraniye 34 51
9. Tuzlaspor 34 47
10. Bursaspor 34 46
11. Bandırmaspor 34 42
12. Boluspor 34 42
13. Balıkesirspor 34 35
14. Adanaspor 34 34
15. Menemenspor 34 34
16. Akhisar Bld.Spor 34 30
17. Ankaraspor 34 26
18. Eskişehirspor 34 8
Takımlar O P
1. Man City 38 86
2. M. United 38 74
3. Liverpool 38 69
4. Chelsea 38 67
5. Leicester City 38 66
6. West Ham 38 65
7. Tottenham 38 62
8. Arsenal 38 61
9. Leeds United 38 59
10. Everton 38 59
11. Aston Villa 38 55
12. Newcastle 38 45
13. Wolverhampton 38 45
14. Crystal Palace 38 44
15. Southampton 38 43
16. Brighton 38 41
17. Burnley 38 39
18. Fulham 38 28
19. West Bromwich 38 26
20. Sheffield United 38 23
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 38 86
2. Real Madrid 38 84
3. Barcelona 38 79
4. Sevilla 38 77
5. Real Sociedad 38 62
6. Real Betis 38 61
7. Villarreal 38 58
8. Celta de Vigo 38 53
9. Granada 38 46
10. Athletic Bilbao 38 46
11. Osasuna 38 44
12. Cádiz 38 44
13. Valencia 38 43
14. Levante 38 41
15. Getafe 38 38
16. Deportivo Alaves 38 38
17. Elche 38 36
18. Huesca 38 34
19. Real Valladolid 38 31
20. Eibar 38 30
banner928
banner916
Günün Karikatürü Tümü