banner646

banner974

banner814

19.05.2021, 11:04

Arabistanlı Lawrence

Londra’nın mavi plakalarında Türkiyeli bir kişi vardır ama şehrin tarihine iz bırakan diğer pek çok şahsiyet Osmanlı coğrafyası ile yakından alakalıdır.

İşte bunlardan biri Osmanlı Devleti’ne karşı Arap ayaklanmalarını organize eden Galler asıllı Thomas Edward Lawrence’ın yaşadığı az bulunur Georgian üslubu ile çatı katı evi: 14 Barton Sokağı’ndadır.

Bu bildiğimizi sandığımız bir hikayedir ama Thomas Edward Lawrence farklı yerde farklı algılanır. 20. yüzyılın en önemli figürlerinden kabul edilir. İngilterenin en ünlü isimlerindendir, krallarla arkadaşlık eder.

Türkiye’de de pek ünlüdür ve Arabistanlı Lawrence lakabıyla bilinir, hala İngiliz ajanı olduğuna inanılır. Filistin ve Sina cephelerinde Osmanlı’ya karşı Arapları organize etti, Osmanlı için ciddi sorunların kaynağıdır. Şam kuşatması esnasında Osmanlı ordusuna karşı Araplarla beraberdir.

Türkiye’de Araplara verdiği destek ve kandırma/kışkırtma sebebiyle olumsuz bir şöhreti olsa da aslında yaptığı işler için biçilmiş kaftan gibidir; aldığı eğitim, bölgeye ve tarihine olan kararlı ilgisi ve öğrenme kabiliyeti.

Oxford Üniversitesi’nin Jesus Koleji’nde tarih okur, hatta doktora eğitimini tamamlar. Tam tam bir Ortaçağ aşığıdır. 21 yaşında Suriye’de 3 aylık yürüyüş turu yapar. British Museum için çalışır, Beyrut’ta Arapça öğrenir. Zeugma’da kazı yaptığı da bilinir. Arabistan serüveni öncesinde British Museum bünyesinde dört yıl boyunca çalışır ve envanterine yaptığı katkılar sebebiyle olsa gerek mesleklerinin arasında arkeoloji de geçer.

İngiliz kaynakları onu maceraperest, asker ve Kral Faysal ile yakından çalışan başarılı ama biraz da fantezileri peşinde koşan bir diplomat olarak tanımlar. Bazıları hayatımda onun kadar tuhaf, fantastik, hayalperest ve cesur tanımadım diyerek tanımlarlar onu. Şair, bilim adamı, kahraman ve utanmaz bir şovmen olduğuna inananlar da var.

‘Bilgeliğin Yedi Sütunu’ isimli fantezi ile gerçek ayrımının zor olduğu kıymetli kabul edilen bir eseri vardır ve bu eserini işte şimdi adını mavi anıtsal plaka ile yaşatan bu Londra teras katında yazmıştır. Burasını ‘yaşadığım en iyi ve kendimi en özgür hissettiğim yer’ olarak anlatır. Konfora karşı çıkan, evine temizlik dahil herhangi bir hizmet istemeyen, gıda maddesi, ısınma sistemi ve sıcak su bulundurmayan, dışarı çıkacağı zaman yıkanan ve yiyen ama mutlaka yanında çikolata bulunduran kişi…

Gerçek ile hayali ayırt etmesinin zor olduğu söylenir ve bu durumun kitaba da yansıdığı düşünülür. Arap ayaklanmasında rolünü de abarttığına inanılır. Çünkü 12 ciltlik Alman savaş raporlarında adi bile geçmez, ancak Arap adetlerine uyması, Arap gibi giyinerek oturup kalkması, bölge coğrafyasını ve insanını benimsemesi Araplar uzerinde etkili olmuşa benzer.

İngiliz kaynakları ayrıca homoseksüel olup olmadığı, yakışıklı prens Faysal ile olan yakınlığı, onun evlendiği gün giyindiği giysileri giyinerek poz vermesi ve hançerini kullanıması aşırı hayranlığı ve sevgisine hep sorgulanır.

Lawrence’ın Araplar için gördüğü rüyası çölde toza döner. Bu kadar çok Türk askeri öldürüp mallarını yağmaladığının pişmanlığı içerisinde Araplara verilen sözlerin de yerine getirilmemesinin sıkıntıları etkisiyle görevinden azledilmesi talebinde bulunur ve İngiltere’ye geri döner. Fantezisi yarım mı kalmıştır?

Eve dönünce şövalyelik ünvanı verilmek istenir ama o reddeder. Halbuki kralların istekleri yerine getirilmez mi? Büyük cesaret olarak algılanır.

Paris Barış Konferansı’na Arap delegesinin katılması sağlar, tabi ki bu Faysal’dır ve orda çevirmenliğini yapar. Ancak, özellikle Fransızlar kendisinin hangi tarafta olduğundan şüphe duyarlar. Araplara verilen söz için kendi ülkesini utandırmaya çalışır. Sonuçta olmayan bir ülke olan Irak yaratılır, biz Türkiyelilerin tarih derslerinden çok iyi bildiğimiz gibi bu ‘masada çizilerek oluşturulan bir ülke’dir ve ilk kralı Faysal olur. Kendisi de sinirsel çöküntü yaşar. Çektiği acıların, Araplara haklarının verilmediği düşüncesi ve savaşın yarattığı travmanın ona çok ağır geldiği düşünülür.

En sonunda takma isimle hava kuvvetlerine katılır. Sonunda da bu Türkleri aşağılayan bir üslup ile anlatan, Arapların aşkı ve Arap aşığı, İngilizlerin kahramanı bey 46 yaşında bir motorsiklet kazasında öldü. Hayatı da 1962 yılında David Lean için kaynak olur, filmi de çekildi.

Lawrence 20. yüzyılın ilk ünlüsü kabul edilir ama yoksul ve mutsuz bir çocukluk geçirir. Çocukluğundan beri hem fiziksel ve hem de entellektüel sınırlarını zorladığı, oruç tuttuğu, acı eşiğinin çok yüksek olduğu gibi sıra dışı özelliklere sahiptir. Lisans eğitimi sırasında haclıların izinden gitmeye kendini adar. Suriyeye gider misyonunu tamamlar Oxford’a döner, eğitimini büyük bir başarı ile tamamlar. Hatta Karkamış’a arkeolojik kazı yapmak için de o gönderilir.

Londra seyahatinizde mutlaka gideceğiniz Parlamento Binası civarında dolaşırken bu size tanıdık gelecek ismi alçak boylu bir evin üzerinde görürseniz şaşırmamalısınız!

Yorumlar (0)
banner647
banner872
banner673
25
açık
banner984
banner978
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 40 84
2. Galatasaray 40 84
3. Fenerbahçe 40 82
4. Trabzonspor 40 71
5. Sivasspor 40 65
6. Hatayspor 40 61
7. Alanyaspor 40 60
8. Karagümrük 40 60
9. Gaziantep FK 40 58
10. Göztepe 40 51
11. Konyaspor 40 50
12. Başakşehir 40 48
13. Rizespor 40 48
14. Kasımpaşa 40 46
15. Malatyaspor 40 45
16. Antalyaspor 40 44
17. Kayserispor 40 41
18. Erzurumspor 40 40
19. Ankaragücü 40 38
20. Gençlerbirliği 40 38
21. Denizlispor 40 28
Takımlar O P
1. Adana Demirspor 34 70
2. Giresunspor 34 70
3. Samsunspor 34 70
4. İstanbulspor 34 64
5. Altay 34 63
6. Altınordu 34 60
7. Ankara Keçiörengücü 34 58
8. Ümraniye 34 51
9. Tuzlaspor 34 47
10. Bursaspor 34 46
11. Bandırmaspor 34 42
12. Boluspor 34 42
13. Balıkesirspor 34 35
14. Adanaspor 34 34
15. Menemenspor 34 34
16. Akhisar Bld.Spor 34 30
17. Ankaraspor 34 26
18. Eskişehirspor 34 8
Takımlar O P
1. Man City 38 86
2. M. United 38 74
3. Liverpool 38 69
4. Chelsea 38 67
5. Leicester City 38 66
6. West Ham 38 65
7. Tottenham 38 62
8. Arsenal 38 61
9. Leeds United 38 59
10. Everton 38 59
11. Aston Villa 38 55
12. Newcastle 38 45
13. Wolverhampton 38 45
14. Crystal Palace 38 44
15. Southampton 38 43
16. Brighton 38 41
17. Burnley 38 39
18. Fulham 38 28
19. West Bromwich 38 26
20. Sheffield United 38 23
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 38 86
2. Real Madrid 38 84
3. Barcelona 38 79
4. Sevilla 38 77
5. Real Sociedad 38 62
6. Real Betis 38 61
7. Villarreal 38 58
8. Celta de Vigo 38 53
9. Granada 38 46
10. Athletic Bilbao 38 46
11. Osasuna 38 44
12. Cádiz 38 44
13. Valencia 38 43
14. Levante 38 41
15. Getafe 38 38
16. Deportivo Alaves 38 38
17. Elche 38 36
18. Huesca 38 34
19. Real Valladolid 38 31
20. Eibar 38 30
banner892
banner916
Günün Karikatürü Tümü
banner928